MI THAHAT TAWK THANG
Pu Tawk
Thang, Pu Thang Sut (Zilom) leh Pi Hial Vung-te’ tapa hi a, 1860 in Tungtuang
ah suak hi. A zi pi Ot Ning (Lethil) hi a, tapa nei lo uh hi. Pu Tawk Thang
1901 in si hi.
Ama’ hatnate:
1] Pu Hau Cin
Khup in a tuangdung pek pua dingin cial hi. “Zawl aw, na tuangdung lah
hong puakpih mah ningin nang zong an nek
khat akpi khat ta tawh hong mehsak in,” ci hi. Tua ciangin Lam Thangte gam
tuipa tung vaphual mual a dol tuangdung a sauna pi 36, a pek pi 2 leh a lang a
sahna khutpi 2 a pha pua dingin kuan uh hi.
2] Tonzang
ukpi gamsunga pasal hatte in mualdungah lampi sattawmin miksi sazawn a kizawng
ahi hi. Khatvei lui sung khatah khahsuahin tolhsak kha uh a, thukpitak tum hi.
A dawhdawh uh hangin mipi in dokkhia zo lo uh hi. Tua ciangin Tawk Thang in
“Liangdap khat ong pia dih ua,” ci-in a mongah liangdap dapin pua hi. Puakhia zo a, a mongah pua a a khukdinna kuak
pen sial khekhap tawh kibang hi ci uh hi.
3] Tungtuang
ah Pu Awn Khaw Paute’ innka laizang a songka ka kua a pha pen gamlai gam a
kisui ahi hi. A sui pasal hatte in zawng uh a, tuithu ngah munah galkahpih uh
hi. Tonzang lam galah singkung lakah a puakzia ding uh thei lo uh a, Tuithu gal
Vialcian lamah nusia uh hi. Tua thu Tawk Thang in a theih ciangin amah guak zan
kuanin singlak ah a tung lamin tawi zeuzeu-in Tungtuang khuanawl ah nga hi.
Khuasung pasalte in a muh uh ciangin lamdangsa uh a, a kan uh ciangin Tawk
Thang’ puak ahih lam phawk uh hi.
4] Hau Cin
Khup in sial 50 tawh a ton lai-in a ngeina bangin pansik (ton kipat ni) ni-in song
suite kivak hi. Zingsang khuavak ciangin tangvalte in sialte mawlpih dingin
sial kongah khau in khih uh hi. Tawk Thang in ki-in man a, a ngawngah hekin a
mitte khelkhia a, song phung denna mengmeng hi. Tua pen mi tampi muhna ah a hih
hi a, mipite awng ziahziah hi kici hi.
5] A khuapihte
Lam Suan leh a lawmte in zunun nikhat vuak sawm uh hi. Zunun khekleh ni-in zu
khamtehin phin uh hi. Kilai uh a, Tawk Thang in huansak ah khat, phungtungah
nih, inn nuaiah khat lawn mengmeng in zo ziau hi.
6] Phaitu ah
a zawlpa in a innka zawl a sauna pi 24,
tang 4, tang 2 sah mal 4 a vekin na puak zawh leh tang in ci hi. Ama’n lomhenin
pua-a tang hi.
7] Tungtuang
hausa upate in zu leh sa a nek ni khatun va to uh a, kilai uh hi. Tawk Thang in
zo hi. Tua ciangin hausapa Phut Vum in, “Tawk Thang pen sing leh suang zong
bang kei, sik tawh kibang” ci hi.
8] Poding
kici lopa bawhhak mahmah nam khat Tawk Thang in a tawbo ah tepin bot zo hi. Tu
dongin Tonzang khuakimte in “Tawk Thang’ lo” ci lai uh hi. A taw ip a, tangvalte
in phen sak uh a, phen zo lo uh hi.
9] Guapum nal
tungah kah kidemna ah kuamah dang a kah zo om lo hi. “Pu Tawk Thang, nang bang
ci kah na hia?” ci-a a kidot ciangin, “Guapum a (ki)tam lo deuh in mekin kah
leng haksa lo pi” ci hi.
10] Mizo
gamah a sanggamte Tawng Vial leh Thawn Pau tawh an taw uh hi. Zawlbuk ah
tangvalte in phinphin uh a, kilai uh hi. Tawk Thang in a khup a thalin a
lomlomin a lot khit ciangin amau lakah a hat pen pa leilak a denna leh a
siakmit kitam hi.
11] A sungte in a lo uah ann simsak uh hi. A ciah
uh ciangin vaimim bawk 80 puak khatin pua hi. A sungnu in, “Ahi ci hat na sem
le cin hoih ding hi ven” ci hi. Maipum 100 zong pua zo hi.
12] Tungtuang
tangvalte in sial gawh ding a mawlpih uh leh khahsuah uh hi. Tawk Thang kisil a
om kimlai va ko uh a, Tawk Thang in a khut lang khatin a kal humin a khut
langkhatin sial a mei ah manin khawlsak ziau hi.
Tawk Thang a sih ciangin
ciangin a guh a et uh leh bing hi, ci uh hi. A suan a khakte Suangsang khua ah
om lai uh hi. A pu mah bangin mi dang sangin hatzaw uh a, ahih hangin Tawk
Thang zah a hat om lo uh hi.
Source -Vung Cin
Kham [Tedim BEHS No.1 Sangpi Golden Jubilee Magazing 1998]
No comments:
Post a Comment