Tuesday, 15 March 2016

A ETTEH HUAI NAUPANGPA

A ETTEH HUAI NAUPANGPA

Ni khat naupang khatin a teek mahmah a pa hotel ah annekpih dingin tonpih hi. An hong nek ciangun a pa'n a khateh nengte a puanak leh a pheituam ah kiasak in, puante nin gawp ahih manin hong etlawm het lo hi.
Tua hotel a anne ten kih bawl in hem-et gualgual in, phunsan ngeingai uh a, ahih hangin tua naupangpa'n dai dide kawmin a pa'n an lim takin a kham dong nesak hiathiat hi.
Mi dang ten zahpih bawlin a et gega hangun tua naupangpa'n a pa zumpih het loin a pa' an kham ciangin khut silna munah tonpih a, tua anneng bangte lim takin hah siangsak hi. A pa lim takin a hah siang khit ciangin a sam lim takin hiatsak in, a mit limlangh maante zong lim takin hah siangsak kik in, a pa bulhsak hi.
Khut silna buk panin hong pusuak khiat ciangun hotel a tu khempeuh in lamdangsakna tawh dai khikhe in tua patate en uh hi. Tua puteekpa a zahpihna uh hangin kam khat beek a keek ngam om loin kisuanglah mahmah uh a, lim takin in zong tua patate en ngam nawn lo uh hi.
Naupangpa'n a pa tutna nuam mahmah khatah tusak in, a sum bei teng pia dingin sum kaikhawmpa omna bill counter a pai in, a sum bei khempeuh va pia hi. A man khit ciangun hotel panin pusuak dingin hong kithawi uh a, naupangpa'n a pa a khut ah len hi.
Tua lai takin hotel sunga khangham pen khatin tua naupangpa kiangah, " Ka tano aw, nusiat lianpi nei hi cih lam na kithei hiam?" ci'n dong hi.
Naupangpa'n, "Sia aw, nusiat khak bangmah nei keng e," ci'n kam dam takin dawng hi.
Tua khanghampa'n, "Nusiat lianpi na nei hi ka tano aw. Pa kici khempeuh leh ta kici khempeuh adingin a etteh huai lianpi khat sinna ding lianpi nong nusiat hi," ci'n dawng hi.
Phawk ding: I nu-le-pa pen i pian'khiat ma panin hong kem hong khoi ahih man un hong nuntakpih sung lai tenguh lunglengsak loin, i khasiatsak loh ding thupi hi. A sih uh ciang kohsa, puanbuk i kengsak zo kei zongin a nuntak sunguh i lungkimsak ding pen thupi zaw hi. Hong it hong kemte pen i it a, i kep ding i tavuan lian pen ahi hi. Nu-le-pa pen it ding, zahtak ding leh i kep ding i pen i leibat lian pen ahi hi.
-'Evening Dinner with a Father' -http://www.moralstories.org/
Thang Khan Lian's photo.

SHANIA TWAIN' TANGTHU TOM KIM

SHANIA TWAIN' TANGTHU TOM KIM
Shania Twain pen a min taktak Eileen Regina Edwards hi a, August 28, 1965 in Windsor, Ontario (Canada) ah na piang hi. Amah pen Country, Country Pop, Country rock leh Pop lasak siam leh laphuahsiam a minei mahmah hi a, ‘World’s best selling artist of all time”, “Queen of Country Pop” ci’n min phatna leh ciamtehna ngah hi.
Shania Twain pen hih bangin hong minthang khiatna dingin a neu a kipanin haksatna lianpi singbul phukin na phu hi. Kum nih bek a phakin a nu leh pa na kikhen uh a, a pian’na pa tam vei mu lo hi. A nu’n Ojibwa mi Jerry Twain kiteenpih kik nawn pah a, a pa thakin Shania Twainte unau thu don mel lo hi. A pathak hangin a min pen Shania Twain ci’n kilaih hi. A nungtakna ding amahmah in bui lei khuat bangin khuat ding kipan pah a, kum 8 bek a phakin a bar ah lasa in sum lawh zel hi.
Shania Twain in lasa dingin (perform) a kisap ciangin a khan’ lai tawh kituak ahih manin ihmut kham ngei mel lo a, thawh ding haksa sa thei mahmah ahih manin a nu’n va phawng zel hi. Kum 21 a phakin kamsiatna tawh a nu leh a pathak a car tuanna uh mawtaw (truck) tawh kitaihkha in si sawnsawn uh hi.
A nu leh a pathak hong sih ciangin a sanggamte thum (kum 13-19 kikal, numei nih leh pasal khat) pen Shania Twain’ tavuan hong suak hi. Lasak uk ahih manin a hanciamna khawlsan tuan loin lasak mahin sum zong hi. A sanggamte hong picin’ dong khualzinmite tun'na hotel khawngah lasa in sum zong hi. A sanggamte lak-a tum penpa’n graduate hong man khit in Shania Twain kiangah, "Kei leh kei kitodelh thei ta ning.. hong awlmawh nawn kei in," ci’n Nashville, US ah a laisimna zom dingin a pai khiat dong a sanggamte thum vakin, kem hi.
1995 in “The Women In Me” cih khui hong bawl a, tua a kipanin hong minthang khia in, leitung bupah a min hong kithei khia hi. “The Women In Me” khui bek leitung mun tuamtuamah copy million 20 kizuak khia hi. “Any Man of Mine” cih la a sakna hangin ‘Grammy Award” pahtawina masa pen hong ngah hi. Tua khitin in “Come On Over” cih khui hong bawl khia leuleu a, hih khui pen numei lasa teng lakpanin cassette tam kizuak khia pen “best selling country album of all time” ci’n kiciamteh a, copy million 40 val kizuak khia hi. “Come On Over” sunga la “You’re Still The One”, “From This Moment”, “Man! I Feel Like a Women” cih teng tawh Grammy Awards pahtawina li ngah hi. 2002 in “UP” kici khui hong khah khia leuleu a, hih khui zong US ah certified Diamond
in kiciamteh a, tua khui sunga om “I'm Gonna Getcha Good!" leh “Forever and for Always" in hits ngah hi.
Shania Twain in Grammy Awards pahtawina nga vei ngah a, BMI Songwriters award 27 vei ngah in, stars on Canada's Walk of Fame, an induction into the Canadian Music Hall of Fame leh Hollywood Walk of Fame kicite ah a min kituangsakin kiciamteh hi. Sahnia Twain pen numei lasate lakah RIAA in Certified Diamond thum vei ngahin a ciamteh amah bek hi lai hi. 2002 in Country Music Television's 40 Greatest Women of Country Music in a 7na ah ciamteh hi. US gammi hilo (non-US citizens) lasiamte lak panin Country Music Saward (CMA) ngah masa pen hi lai hi. A sum neih $350 Million pha hi ci'n kiciamteh hi.
-Inspirational Peoples/Wikipedia/The Richest

GALKAP LAMSANG SIAM TEN RUSSIATE INTERCONTINENT BALLISTIC MISSILE LAMDANGSA TEK



GALKAP LAMSANG SIAM TEN RUSSIATE INTERCONTINENT BALLISTIC MISSILE LAMDANGSA TEK
March 15, 2016: Russia ten a missile bawl thak uh, leitung bup a kap kha thei ding Intercontinental Ballistic Missile (ICBM) - new RS-26 advanced thermonuclear intercontinental ballistic missile kici in missile dalna dinga kibawl anti-ballistic missile defense systems kicite pai let thei ziauziau dinga, a kiat suk ciangin aw sangin a manlang zaw galvante (hyper-sonic warheads) khia sawnsawn thei lai ahih manin galkap lamsang a siamte 'military experts' kici ten lamdangsa mahmah (dazzles) uh hi.
Hih Russia RS-26 in leitung beina a piangsak galvan (doomsday weapon) hi ci'n US leh China ten na kihta mahmah uh ahih manin a suahtak theihna ding uh lampi zongin missile thak leh kivenna ding bawlin buai uh a, catch-22 military doctrine - MAD (mutual self-assured destruction) pan pah uh hi. Hih MAD process kici in a ngimna pen leitunga galvan lauhuai nei khatin a kap ding leh siatna tuahna panin a gam uh a ven'na ding un tua galvan lauhuai neite buaisak ding cih ngimna ahi hi.
Hih Russiate RS-26 thu tawh kisai Chinate local defense expert khatin Chinese television program ah a genna Russiate ICBM thak in gam khempeuh a galkapte dip kuasak hi ci'n gen hi ci'n Rossiiskaya Gazeta news in suaksak hi. Russiate RS-26 pen a len' ciang a len' dan laih in kawi len' a, US missile defense system pen a zatna beisak kilkel hi (“absolutely useless”) ci'n gen beh hi. Russiate RS-26 pen a neihsa uh, a lauhhuai mahmah a kigen Topol-M missile sangin nakpi takin hoih zaw a, leitunga missile defense shield om khempeuh vut let zo dinga, US ten a gen ding uh thei loin, China in patauhna ding khat neih beh a, tu-in Russiate pen 100% bit ta uh hi ci'n gen beh lai hi.
RS-26 ICBM pen ton 80 (kg. 80,0000) in gik a, Russia in a neihsa RS-24 Yars (120-ton), Rubezh (300 kiloton warheads) te sangin zang zaw hi. RS-26 ICBM pen a range 11,000 kilometers hi, a US gam khempeuh kap ban ding hi. RS-26 kapna dingin (booster stage) hun minute nga bek kisam ahih manin kikap leh Europe gam-a NATO ten nissile kikapte ma theihkholhna dingin a zat uh radar in na phawk man lo ding hi. NATO ten a huih lak uh cing dingin (air defenders’) a koihna mun pen Russia gam panin km 100 sangin gamla zaw bek deuh kihal lel ahih manin NATO zong patau mahmah hi. US in Russia a phinna in Russia gamgi ah leitung bup missile dalna ding - global missile defense system kici a koih manin Russia in hih RS-26 thak a bawl hi a, tu kum bei ma-in zang theih ta ding (operational) hi.
*Kinial se sangin a um lo pawlin hih link na mek unla na sim lel unhttp://yournewswire.com/russias-new-intercontinental-balli…/
-Your News Wire

NA LEN' THEIHNA DINGIN KHA NA KISAM KEI HI


NA LEN' THEIHNA DINGIN KHA NA KISAM KEI HI
Jessica Cox kici a nu'n a paai lai in natna tuampi khat neih ahih manin a suah in khutbui sa-in suak hi. A nu' gilsunga a om lai in test (prenatal tests) a kineih hangin a dam lohna bangmah kimu lo hi. A suah khiatin nu-le-pa natna panin a kilawh sawm hilo, pianpih natna (congenital disease) tawh suak hi ci'n siavuan ten gen uh hi.
Khutbui sa-in a pian' hangin hanciamna, tupna leh ngimna kician nei ahih manin a khete zangin psychology graduate zo a, lai gelh thei in, type writer sun thei in, car hawl thei in, phone zang thei in, amah leh amah a sam kihiat thei hi.
Jessica Cox pen Arizona sunga om Tuscon, (USA) mi ahi hi. Laam zong siam mahmah a, tui sung lut (scuba diving) zong siam a, Tai Kwon-Do (kungfu nam khat) zong siam mahmah a, black belt nih vei (double black belt) ngah hi.
Khutbui ahih zenzen hangin a mawtaw hawl ding zong kiphal a, vanleng zong hawl thei hi. Minute khat sungin laimal 25 type writer tawh sun zo hi.
A vanleng hawl pen Ercoupe kici hi. Ercoupe vanleng pen tam kibawl lo a, a hawl ten khe zangin hawl uh hi. Vanleng hawlna dingin 'rudder pedals' kici Jessica Cox in zanga, a khete zangin nuam takin hawl hi.
Hih Ercoupe vanglengte hawl theihna dingin kha guk sung bang sin kul a, ahih hangin Jessica Cox in kha thum sung bek sin in, siam mahmah ahih manin vanleng hawl theihna ding "lightweight aircraft licence" ngah hi. Jessica Cox in vanleng hawl a sin lai-in a huh dingin (flying instructors) mi thum in huh uh a, nai kal 89 sungin hawl thei pah hi. Khutbui vanleng hawl masa pen in kiciamteh hi.
Jessica Cox in a nuntakna panin - "NA LEN' THEIHNA DINGIN KHA KISAM LO HI," cih hong sinsak hi.
JESSICA COX :
Pianna: February 2, 1983 (age 33), Sierra Vista, Arizona, U.S
Teenna: Tucson, Arizona
Gammi hihna: American
Min no: In Dodowa, Ghana: Ayerkie Dede
A minam: Filipino American
Siamna: Bachelor of Science in Psychology
Sangkahna: University of Arizona
Kivakna: motivational speaking, keynote speaker
Nasep a kikap hun: November 2005
A nasepna: Jessica Cox Motivational Services
A minthanna: Armless surfing, armless scuba diving, armless Ercoupe pilot, armless Taekwondo
Biakna: Catholic
A pasal' min: Patrick Chamberlain
Pahtawina leh minphatna: Guinness World Record: The Only Pilot to Fly With Their Feet, US Inspiration Awards for Women 2012: Most Aspirational
Website: www.rightfooted.com
-ODDEE "Inspirational People" and Wikipedia

MARS AH NUNTAK THEIHNA DING OM HIAM CIH KAN DINGIN EXOMARS KIKAP KHIA TA


MARS AH NUNTAK THEIHNA DING OM HIAM CIH KAN DINGIN EXOMARS KIKAP KHIA TA
March 15, 2016: Russiate' Proton-M rocket in zanin Mars mission kici Mars ah nuntak theihna ding om hiam cih a kan dingin ExoMars 2016 kici Kazakhkistan gam-a om Russiate' Baikonur cosmodrome panin 0931 GMT leng khiasak uh hi. Hih ExoMars spacecraft pen a kizopna Briz-M rocket booster tawh 2000 GMT in kiphel (detach) dinga, tua khit ciangin a len'na ding 496-million-kilometre (308-million-mile) a gamla cosmos manawh ding hi.
Hih ExoMars 2016 mission pen European Space Agency (ESA) Russiate' Roscosmos kipawl a kiphuan khia hi a, nih vei a kipawlna uh hi ta hi. ExoMars sunga om Trace Gas Orbiter (TGO) in Mars sungah Methane huih om hiam cih sit dinga, tua loin Schiaparelli kici zong Mars ah bawh ding hi. Hih Trace Gas Orbiter leh Schiaparelli kicite pen 'module' kici a, Mars ah nuntak theihna ding om hiam cih 2018 dong sitna nei ding uh hi. Trace Gas Orbiter (TGO) nasep ding lian pen ahih leh Mars ah methane huih om hiam cih sitna nei ding hi. Methane huih omnate ah lungno (microbes) nungta thei ci'n ExoMars project scientist Jorge Vago in gen hi.
ESA ten a genna methane huih pen Nisa lak panin hong piang khia ultraviolet (UV) radiation in kum 100 sungin that mang thei a, ahih hangin Mars sungah methane huih om dingin ki-ummawh ahih manin lim takin sitna kinei dinga, tua a kipanin Mars sungah nuntakna om thei ding hiam cih kitel ding hi ci uh hi. TGO sunga om neuron detector - FREND kici in Mars sung gam lim zaihna (mapping) nei dinga, Mars sungah tui om hiam cih mu thei ding hi.
Schiaparelli kici pen in Mars sungah khuahun om dan lim takin sitna nei dinga, Mars sunga huihpi leivui tawh kithuah (pingpei/dust storm) panin Mars khuahun om dan thei thei ding hi.
Schiaparelli module pen kum za lom 19 hun lai a Italian astronomer (space sunga omte, aksi leh planet lamsang siam) leh Mars sungah hawkguam (canals) om hi cih mukhia Giovanni Schiaparelli min kitamsak ahi hi. Giovanini Schiaparalli in Mars sungah 'canals' om hi cih a muh khiat manin scientists ten Mars sungah nuntak theihna om ding hi cih upna lianpi hong nei uh hi.
.
Hih ExoMars spacecraft pen Franco-Italian contractor Thales Alenia Space ten a mel (design) leh a spacecraft a bawl ahi hi. ESA director general Jan Woerner in ExoMars in 2018 dong Mars ah a om sungin Mars leitang metre 2 (feet 7) a thuk khuak dinga, nuntak theihna om ding hiam cih lim takin sit ding hi. ExoMars 2018 tan bei ki-omsak zo dinga, sum tampi kisam lai ding hi ci'n gen hi.Nars leitang pen san ahih manin scientist ten Red Planet zong ci uh hi.
-Straits Times