Tuesday, 1 August 2017

US IN AFGHANISTAN GAM AH MILLION TAMPI A SUM BEISAKTE IM SIM HI CI-IN SIGAR IN CI

Aug. 2, 2017: Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction (SIGAR) in quarterly report a suaksakna ah US in Afghanistan gam ah a beisa kum 15 val Afghanistan kumpi huhna dingin a sum piak $714 im sim in, pulakkhia lo ahih manin lei lam a a encik US monitoring sungah nekgukna lianpi om a, sum tampi a thelthangna thu pulakkhia lo uh hi ci hi. US in 2001 panin galdona ah sum tampi a suplawh hangin kum khat sungin zavom (opium) a leh nih in tam piangkhia zaw hi zat ci hi.

SIGAR in Afghanistan galdona ah US in Afghan kumpi huhna dingin sum tampi pia a, Afghan kumpi in terrorists pawl tuamtuam a dona ding huhna sum a piakte nung kum panin a bei zah ki-imcip a, huhna sum a piakkhiatte pen a sum 60% leitang sunga Afghan kumpi ukna sungah kizang a, 40% pen Talibante leh thau tawi pawl dangdangte ukna sungah mangthang hi ci hi.

"March 1 panin May 31, 2017 in UN in Afghan galkapte 6,252 vei kisuam a, a beisa kha li sungin thau tawi ten galkapte a suamna 21% in khang hi ci hi," ci-in SIGAR report in suaksak hi. "January 1, 2017 panin May 8, 2017 kikal bekin Afghan galkap 2,531 in sihna tuak a, 4,238 in liamna tuak hi," ci-in gen beh hi. 2015 leh 2016 kikal in Afghanistan ah zavom piangkhia pen a sum in $1.56 billion panin $3.02 in khang hi. Afghan kumpi huhna ding program pen pawl khat Afghan National Defense leh Security Forces in a ngah hangin a huhna sum piak $457.7 million programs koi ah thelthang hiam ci-in SIGAR in a report ah tuangsak hi.

June 13, 2017 in Secretary of Defense James Mattis in Senate Armed Services Committee ah tu lian in US in Afghanistan ah 2001 panin gal a do hangin gualzawhna ngah lo ahih manin manlang takin a diksakna ding kingaihtuah ding hi ci hi. Senate Armed Services Committee chairman John McCain in zong US in a galdona tu dong guallel den a, gualzawhna dingin strategy thak khat beek om lo lai hi ci hi.
Mattis in Afghanistan, Pakistan leh India adingin strategy thak Trump administration in nei hiam cih ni tam lo sungin pulak ding hi ci-in news reports kingah a, Afghanistan ah US galkap adviser ding leh training pia ding a sawl beh ding zah gen ding hi.

Ahih hangin Department of Defense (DoD) ulian khat a min gen ding kiphal lo khat in DoD in Afghanistan adingin strategy thak a tuampi hi kha thei a, DoD a ulian ten a ngaihsut phat laitak uh hi ci-in Al Jazeera newste kiangah gen hi. Trump administration in galkap bang zah sawl beh ding hiam cih thukhensatna nei nai lo a, Pakistan tawh kisai zong strategy thak ki-en lai ding hi ci hi. Pakistan in a leitang uh terrorists tuamtuam beelsak lailai uh ahih manin Trump administration in a khauzaw in Pakistan bawl ding hi ci hi. Nipini in bel The Wall Street Journal in Trump' senior administration ulian khat in Afghanistan panin US galkap sawl beh lo ding hi ci-in suaksak hi. Galkap a kisawl beh kei leh Afghanistan buaina nasia zaw sem lai ding hi ci-in gen beh hi.

SIGAR in a report piakna ah US in maizum loin Afghanistan gam-a US kumpi inn lim takin baang tawh a ki-umte lauhuai ahih manin lim takin a cingh ding kisam zaw a, US in Afghanistan ah a sum zatte lim takin kanna leh etcikna a neih ding kisam zaw hi ci hi. Trump administration in galkap sawl beh loin gualzawhna a kingah kei leh 2018 fiscal year ciangin Afghanistan ah sum billion tampi US in suplawh beh lai ding a, US kumpi in Afghanistan gam puahphatna ding billions dollars a zat khitsate US uliante, US State, USAID, Justice, Treasury, Commerce a koi pen in thelthang sak a, US embassy huang sung panin sum bangci thelthang hiam cih awlmawh tham zaw sem ding hi ci-in SIGAR Special Inspector John Sopko in gen a, sum tampi suplawhna pen US military mission lawhsapna hi ding hi ci hi.

Kum 15 sung Super power - minthang USte galdo lawhsapna leh supna thusim tawm hi bek hi. Siah pia ten phun lo pau loin a piak behbeh uh a, Vietnam gal lelh a cimtak bangin US galkapte lehtai kik ding a ngak ngeungau lai phot uh kisam ding hih tuak hi. 2001 panin galdo napi tu dong gualzawhna ding strategy tawh buai khop lai uh ahih manin gualzawhna pen gal a mual mong gal et bang lai suak hi. US in Aghanistan ah galkap 9,0000 kiim koih lai a, a galkap koihte pen galkap mawkmawk hilo in a muan leh suan mahmah Special Forces kicite vive ahi hi.

Source: Al Jazeera
@Thang Khan Lian

INDIA IN AMAU KHUAT NGIAT TAWH KUAMAH HAWL LOH TANK MASA PEN BAWL TA

INDIA IN AMAU KHUAT NGIAT TAWH KUAMAH HAWL LOH TANK MASA PEN BAWL TA
Aug. 2, 2017: Defence Research and Development Organisation (DRDO) ten kuamah hawl se loh a tai tei (unmanned) tank masa pen Muntra (Mission UNmanned TRAcked) kici bawl zo ta a, Chennai laboratory panin taikhiasak ta hi. Muntra tank pen galte panmun etsimna ding, lei sunga kiphum bomb theihna leh zonna ding, nuclear leh biological radiation omna mun lauhuaina munte etna ding (surveillance, mine detection and reconnaissance in areas with nuclear and bio threats) a kizang dinga kibawl ahi hi.
The Times of India in a genna ah Muntra tank pen Indian Armyte zat dingin Avai khua-a Combat Vehicles Research and Development Establishment (CVRDE) in sitna nei khin ta a, India galkap ten lei sunga bomb phum a galkapte suam mun mahmah Naxalites (Maoists) kicite hatna munte ah zat sawm uh hi. -hit areas.
Tua lon Muntra tank pen galte panmun etsimna dingin (unmanned surveillance missions) Indian Armed forces ten zang ding uh hi. A tank pen nam thum pha hi. Muntra-S kicite pen unmanned surveillance missions dingin kizang ding a, Muntra-M kicite mine omna mun zong dingin kizang ding a, Muntra-N kicite pen mihing pai ngam lohna nuclear radiation ahih kei leh biological galvan lauhuaina munte ah kizang ding hi ci-in The Daily Bhaskar in suaksak hi.
Muntra tanks nam thumte Rajasthan state a Mahajan field firing range ah zong sitphatna kinei khin ta a, a tank ah surveillance radar, integrated camera + laser range finder kithuah ahih manin a ngimna mun lei lam 15 km a gamla ensim thei hi. DRDO in India President lui APJ Abdul Kalam phawkna dingin Muntra tanks nih mipi muh theih dingin lakkhiatna nei uh hi. Tua loin DRDO ten building baang sah mahmah sunga mi om muh theihna dingin a pailet thei radar zong bawlkhia uh hi. DRDO chairman S Christopher in vanleng neu zaw Embrae plane a kizang AWAC (Airborne Early Warning and Control System) pen vanleng golzaw A330 aircraft ah zat theih dingin a kibawlsan laitak hi ci hi ci-in Business Insider in suaksak hi.
Source: First Post
@Thang Khan Lian 

INDIA GALKAP TEN KASHMIR AH TOP TERRORIST COMMANDER KHAT KAPLUM

INDIA GALKAP TEN KASHMIR AH TOP TERRORIST COMMANDER KHAT KAPLUM
Aug. 1, 2017: India galkap ten Kashmir leitaw lam Pulwara district (Indian-administered Kashmir) sunga om Haripora khua-ah tu zingsang in Lashkar-e-Taiba (LeT) maikai lubawk Abu Dujana leh LeT galkap Arid Ahmed zong that uh hi. "A kingimna panin kuamah sumtum leh pusuak khia thei lo dingin ki-umcip in lampite kikhakcip (cordoned) a, hong kipiakhia dingun thu a kipiak hangin kikaptuah ding teel zaw uh hi. Kikaptuahna ah LeT nih, Abu Dujana kihel in kithat hi," ci-in Kashmir police chief Munir Khan in Al Jazeera newste kiangah gen hi.
Abu Dujana pen Pakistan gam-a Gilgit Baltistan khuami hi a, a lutang man dingin $23,000 kiciam hi. 2008 in Mumbai khuapi kisuamna ah mi 166 sihna ah makaipi hi ci-in India kumpi in ngawh hi. LeT ngongtatte tawh galkapte a kikaptuah lai un khuami ten LeT-te kikhepkhiat theihna dingin lungphona va nei uh a, galkap ten LeT-te omna kiim a khakcipna mun sungah hong lut uh ahih manin thautang lengin nautang khat, Firdous Admad kici kha-in si a, mi 17 in liamna tuak hi ci-in police ten gen uh hi. Hih bangin kikaptuahna a om ciangin khuami ten gamnuaimite gum in, a kihepkhiat theihna dingin kikaptuahna mun va delh mun mahmah uh a, liamna leh sihna tuak tam mahmah ta hi.
Khuamite leh siavuan ten bel galkap ten shotgun pellets leh teargas tawh nautangte kap uh a, lampite sikkhau leh steel khau tawh khak uh hi ci-in Al Jazeera newste kiangah gen uh hi. Nautang khat kikaplup khak man leh a hun khup in liamna a tuah manin buaina kibehlap ding state government in lunghimawh ahih manin telephone leh internet khak pah hi.
Pulwara khuami Muhammad Yussuf in, "Kikaptuahna a piang lai takin kikaptuahna mun ah khua kiim a khua tuamtuam kikaikhawm uh a, galkap ten nautang lak hong kap in Firdous Ahmed' lutang kha hi. Sisan naisan hih zah a luang khit nungin bang hangin lungphona neih khawlsan thei ding ka hi uh hiam?" ci-in Al Jazeera newste kiangah gen hi. Mi li a mit uh pellet ahih kei leh teargas in kha a, thum nak liam mahmah hi ci-in Shri Maharaja Hari Singh Hospital (SMHS) a siavuan Nazir Choudhary in Al Jazeera newste kiangah gen hi.
#Behlapna: Nuclear galvan nei tuak India leh Pakistan in India in a ukna Kashmir leitang ko aa hi ci tuak uh a, Pakistan in terrorists kipawlna tuamtuam sum tawh huhna leh training pia in, India suam dingin sawl den hi. May 27 in India galkap ten Hizbul Muhahideen commander Burhan Wani a thah khit nung un amah gum Kashmir nautang ten galkapte suang tawh deng kipan in, Pakistan leh IS lan mun tuamtuam ah khaina nei kawikawi uh a, lungphona hong nasia semsem hi. Terrorist pawl tuamtuam in 1989 panin suahtakna ahih kei leh Pakistan tawh kigawm ding deih in India galkapte do hong kipat uh hong nasia mahmah hi. Kashmir ah lungphona kipat cil a kipan tu dong police leh galkapte tawh kinawktuahna hangin mi 70,000 kiim in sihna tuak ta hi. India in Kashmir sungah galkap 500,000 kim koih hi.
Lashker-e-Toiba pen mikang pau in Army of the Good (Army of the Righteous or Army of the Pure) a cihna hi a, 1987 in Hafiz Saeed, Abdullah Azzam leh Zafar Iqbal in Afghanistan gam ah Osama bin Laden in sum tawh huhna pia-in a phuatkhiat uh ahi hi. A headquarter dingin Pakistan gam-a Punjab province sunga Lahore khuapi kianga om Muridke zang uh a, Pakistan-administered Kashmir sungah training camp tampi nei uh hi. 2001 in India parliament suam uh a, 2008 in Mumbai khuapi suam uh hi. India leh nitumna gamte leh experts - French investigating magistrate lui Jean-Louis Bruguière leh New America Foundation president Steve Coll in Pakistan intelligence agency - Inter-Services Intelligence (ISI) ten LeT-te leh a kizoppih political arm group Jamat ud Dawah (JuD) huhna pia in humbit uh hi ci uh hi. LeT-te U.S in 26 December 2001 in, Australia leh India in 2003 in, UK in 2001 in, Pakistan in 2002 in, EU in 2010 in terrorist Organization in ciamteh a, 2008 panin UN in khalna (sanctions) bawl khum hi. Tu lian a LeT makai Hafiz Muhammad Saeed hi a, Pakistan gam ah om in, suakta takin thugenna nei kawikawi in, Idia suam ding tangkopih den hi. Tu kum in US in terrorist in a ciamteh khit nung Pakistan in USte galvan huhna a sup lawh khak ding lau-in house arrest in kem uh hi.
Source: Al Jazeera News; Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs