Tuesday, 19 April 2016

NISAT LUAT MANIN MI 45 SI TA

NISAT LUAT MANIN MI 45 SI TA
April 20, 2016: India leitaw lam Orissa state ah mercury zan halin 46.3 degrees Celsius ciang pha to a, hih khualum luat manin (heat wave) hangin mi 45 in sihna tuak ta hi. A site pen nisa nuai-ah a om manun natna (sunstroke) hangin si uh hi ding hi ci'n Orissa Special Relief Commissioner Prabhat Ranjan Mohpatra in gen hi.
Ahih hangin hih mi 45 site lak panin mi 12 sihna thu kanna district collectors ten a neih hangun sunstroke hanga si om lo hi ci'n Special Relief Commissioner (SRC) mah PK Mohapatra in gen leuleu hi. Khualumna a sang penna (maximum temperatures) pen a ngeina ding (normal) sangin Orissa leilu lamah sang zaw hi.
Sonepur satna pen 46 degree Celsius, Sundergarh satna pen 45 degree leh Bhawanipatna satna pen 44.4 degree Celsius tung a, khuapi lian tuamtuam 16 ah 40 degree Celsius tung hi.
Nung lamin Telangana state sungah zong nisatna hangin misi om ta hi cih i Zomi news pawlkhatah hong suaksak a om hangin kei omna state ahih manin nisat hangin misi om hi cih kiza/kigen nai nai lo a, a satna pen 43 degree val tung ta a, a kiciamtehna lak panin tu hun adingin a sat penna hi lai hi kici hi. Tu kum a sat pen hun ciangin 48 degree Celcius tung zo dingin misiam ten gen khol ta uh a, cik mah hunin 48 degree Celcius tung ngei nai lo ahih manin khuvam mahmah ding hi. Khualumna gam-a om ten nisa nuai-ah vak khiat kidop theih banga kidop a, tui tampipi dawn ding hoih pen hi.
-EXINTIMES

SYRIA PEACE TALKS AH KIHELTE KI-AK GUAL KHEN, IDLIB TUNG LAM PANIN KIKAP PAH

SYRIA PEACE TALKS AH KIHELTE KI-AK GUAL KHEN, IDLIB TUNG LAM PANIN KIKAP PAH
April 20, 2016: Syria kumpi langpang (Syrian oppositions) Higher Negotiations Committee (HNC) palai ten Geneva, Switzerland ah Syria buaina venna ding kilemna thugenna in mainawt thei lo hi ci'n zanin Geneva nusiatsan uh hi. Tua khitin Syria leilu-nitumna lam-a om Idlib province sungah sumbuk mun nih tung lam panin kikap pah a, mi 50 valin sihna tuak hi. Hih thupiang pen Syria ah Feb.27 in Ceasefire ding thukimna suai a kikaih khit nung adingin a nasia pen hi lai hi ci'n Syrian Observatory for Human Rights (SOHR) makaipipa Rami Abdurrahman in gen hi. HNC makaipipa Riad Hijab in gen hi.
HNC ten Syria kumpi'n kumpi lehdote (Syrian rebels) ukna khuapite a kap zom zel leh Geneva khuapi a kilemna thugen a pai palaite kiciahsak kik ding hi ci'n na ma gen kholh hi. Syria kumpi in zong Syrian rebels ten ceasefire palsat in galkapte kap niloh hi ci'n ngawh hi.
Zan-a Idlib province kapte Syria kumpi maw, Russiate maw? Kua hi ding hiam cih kithei nai lo hi. Zan a tung lam panin a kikapna munte pen Idlib province sunga om rebelste ukna khuate hi a, Maarat al-Numan khua-ah mi 40 si in, Kafr Nubl khua-ah mi 10 si a, a site lakah naupang nga kihel hi ci' local sorces in Al Jazeera newste kiangah gen hi. A kikapna munte pen meh zuakna sumbuk hi ci'n civil defence corps member Ahmad Sheikho in gen a, misite zato inn ah car 20 tawh kinawn hi ci'n gen beh hi. SOHR in bel Maarat al-Numan ah mi 37 si a, Kafr Nubl ah mi 7 si hi ci'n gen hi. A liamte pen nak liam mahmah ahih manin a si kibehlap lai dingin a upmawh thu gen beh hi. Syria galkap ten hih thupiang bangmah gen nai lo a, state news agency SANA in zong Idlib province kikap hi cih thu pulak nai lo hi.
Geneva ah kilemna thu a kigen lai pi mah in US in hih kihona a lawhcing kei leh PLAN B kizang dinga, Syria president Assad paihkhiatna dingin Syria gamnuaimite (IS, al-Nursra leh al-Qaeda ngongtatte kihelin) tank kapsiatna galvan (anti-tank missiles) kipia ding hi ci'n pulak hi. Syria buaina pen a mit thei lo meikuang hong bang ding suak pian hi leh kilawm mawk hi.
Source: Al Jazeera and agencies

NA HIHNA BANG TAWH LUNGKIM SAWM PAH KEI IN


NA HIHNA BANGBANG TAWH LUNGKIM SAWM PAH KEI IN
Paunak khatah "Na hihna bangbang tawh lungkim le cin na lung nuam pen ding hi," cih thu pen a man mahmah a bat hangin na man khin den lo hi.
Pil ta ing ci'n na lungkim pah leh na pil beh kei ding hi.
Hat ta ing ci'n na lungkim leh na hat beh kei ding hi.
Tu ni'n ka gilvah ci'n zing ciangin an na ngawl leh na gil kial ding hi.
Siam ing ci'n na lungkim leh na siam beh kei ding hi.
Hoih ing ci'n na kipuah kei leh na buah ding hi.
Tai hat ing ci'n na khawl leh a hat lo Sumkuang in Bilpi a ma khelh bangin hong ma khelh thei hi.
Thu upna sungah hat mahmah ing ci'n thungetna leh LST sim na hahkat kei leh ze-etna lian na tuak ciangin na puk ding hi.
Khangto ing ci'n na lungkim leh na kiat ciang a niamna mun na tung ding hi.
Sik pen a kisatsak semsem leh tak semsem hi. (Kham leh ngun zong mei sungah mahah na kize-et hi).
Na hihna, tunna, theihna,siamna, pilna,hauhna, hoihna ciang bek tawh lungkim pah kei in la hanciam toto lai in.
Leitung pen kidemna mun hi a, a hihna tan bek tawh a lungkimte kinusiatsanin, kikhupmangsan lel hi.
Gam khangto khat pen a khan'tohna ciang bek tawh a lungkim leh a khangto nai lo ten makhelhsan lel hi. A sang pen dong na tun ma lungkim pah kei in.
Lungnopna bel leitungah a om tei hangin vangtung gam lo buangah lungkimna taktak om lo ding ahih manin.... 
NA HIHNA BANGBANG TAWH LUNGKIM PAH KHA KEI IN.

A PUK MITE PHONG LOIN A DING MITE SAWNPAI KEN !!

A PUK MITE PHONG LOIN A DING MITE SAWNPAI KEN !!



KUMPIPA LEH LIM SUAISIAMPA 


Nidanglai in kumpi khat om hi. Tua kumpipa pen a mit lang khat in khua mu thei loin a khe lang khat kitan ahih manin mit khat leh khe khat neipa hi ci'n kiciamteh hi.

Ni khat kumpipa'n lim suaisiamte kiangah a lim suaihsakna dingin sam khawm ngeingai hi. Kumpipa'n, "Ka lim a kilawm mahmah ding hong gelhsak un," ci hi. Lim suaisiam ten kumpipa' lungkim bangin kisuai thei kei leh pahtakna i ngah loh banah hehsak kha leng hong that kha in teh ci'n kuamah a suaihsak ngam om lo hi. Ahih hangin khat in kumpipa lim ken suaihsak ning ci'n thukim hi.

Lim suaisiampa'n kumpipa lim kilawm takin hong suai a, a zawh ciangin kilawm lua ahih manin mi khempeuh in siamsa kim tek uh hi. Limsuaisiampa'n kumpipa lim pen sakap ding a kithawi kenkan lai bangin suaihsak hi. Kumpipa sa ngimsak in, a mit lang khat phoi/sisak a, a khe lang khat a kon kinken laitak bang linlianin suai ziau hi. Kumpipa'n a lim a muh ciangin lungdam lua ahih manin limsuaisiampa pahtawina leh za lianpi pia hi.

Mi khatpeuh thanemna, hat lohna leh kilawm lohna i muh ciangin a thanemna leh a siatna bek i gengen, lahlah se sangin a thamemna teng leh a meel hemna teng seel zaw in, a thahatna leh a etlawmna mun teng lah ding sawm zawk a, phathuai zaw hi. A moi leh a hamin gensiatna sangin pahtawina pen namtui kisa zaw tek hi. Humpinelkai in hong phat nangawn zong zaknop kisa cih paunak na om liang hi. A puk mite phong loin a ding mite i sawn paih loh ding pen kidop leh ciinhuai mahmah hi. Mi i pahtawi siam kei a, i phat thei kei leh zong mi thanemna ding zong va gen khum se loh kisin huai mahmah hi. Midangte thangahna ding leh tha piakna i gen theih leh midangte thanemna ding zong va gen khum se loh ding kidop huai mahmah hi. Thu-ummi i hihna tawh i kampau pen langnih nei hiam temsau banga mi liamsak thei ahih khak ding kidophuai mahmah ding hi.

UKRAINE GAM TU KUM SUNGIN KITAMKHAM KHA THEI

UKRAINE GAM TU KUM SUNGIN KITAMKHAM KHA THEI
April 19, 2016: Ukraine gam a thukham bawl (lawmaker) leh extremist Right Sector organisation makaipi sem lui Dmytro Yorosh in tu kum sungin Ukraine gam tampi (quasi-states) neu nono in kikhen kha thei ding hi ci'n a lunghimawh thu pulak hi. Dmytro Yarosh in Security Service of Ukraine (SBU) leh National Security leh Defense Council of Ukraine ten data/statistic (sazian) a kaihkhopte uh ka etna panin tu kum sungin Ukraine gam pen state tampi (quasi-states) in kikhen ding ding cih kimu thei a, a kikhen lohna dingin nakpi in a kihanciam hangin kikhen veve ding bang ta hi ci'n Ukrainian news portal Mir ten a interviewna ah gen hi.
Dmytro Yarosh in Ukrainine kumpi'n Ukraine nisuahna lamah gal a do hangin Ukraine khuapi Kiev pen gamvai ah buaina (political crisis) in tuikhang bangin tuamcip hi ci hi. Ukraine ah gamvai buaina hangin nung diakin Ukraine Prime Minister Arseniy Yatsenyuk paihkhiatna ding (impeachment) kisawm a, a kipaihkhiat ma-in amah leh amah kitawp (resigned) hi.Ukraine Prime Minister Arseniy Yatsenyuk kitawpna in Ukraine gamin maban limci nei lo hi cih hong kitelsak hi ci'n Dmytro Yarosh in gen hi.
Right Sector of Ukrainian kicite pen a khauhpai mahmah gam it mahmah kicite kipawlna (association of radical, ultra-nationalist organizations) hi a, 2014 in kumpi deih loin na kiphin uh a, amau kiphinna hangin President Viktor Yanukovych February 2014 in kitawpsak hi. Hih Right Sector thau tawite (militants) pen Donbrass kiim ah mi ngongtat hon (ruthless bunch) ci'n kiciamteh a, Ukraine galkap ten Donbass front sungah Donbass militia kici dona dingin operations a bawl ding uh na nawngkaisak mahmah uh hi. Donbrass kiim a teng ten galkap ten nautang leh Donbrass militiate khentuam loin ngongtat mahmah uh a, war crimes tampi tak bawl uh hi ci'n gen uh hi. Nung kumin zong Right Sector militants kici ten lungphona a neih lai-un Ukraine ulian leh makaite tawh Mukachevo khuapi ah kinawk tuah uh a, Mukachevo local policete leh ultra-nationalists kicite zong kinawktuah uh a, police ten sub-machine guns leh grenade launchers kap uh a, mi thum a sih banah mi 13 in liamna tuak hi.
Right Sector ah Dymtro Yarosh makaipi in a pang nawn lo ahih manin Rights Sector ten ngimna bang nei uh hiam cih thei lo hi. Ahih hangin hih Right Sector kicite pen kilemna deih kipawlna hilo ahih manin Ukraine khuapi Kiev ah buaina lianpi bawl kik dingin ki-ummawh hi. Ukraine pen nidangin USSR gam hi a, USSR 1990 kumin hong kiphelkhap khit nungin independent gam hong suak hi. US in Ukraine pansan in Russia ngim bawlbawl Ukraine pawl bawl mahmah hi. Ahih hangin Ukraine thukham bawl ten US galkapte Ukraine gamah a kikoih ding deih lo hi. USSR pen Cold War hun sunga USte hanciamna leh ngian siamna tawh gam tampi in kikhen a, tu-in Ukraine zong US ngian siamna leh thusiamna mah tawh kikhen zel ding hih tuak hi.
-Sputnik

ISRAEL IN GOLAN HEIGHTS KIPIA KIK LO DING HI CI

ISRAEL IN GOLAN HEIGHTS KIPIA KIK LO DING HI CI
April 19, 2016: Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu in amasa pen dingin Nipini in Israel in Syria gam sunga mual tung gam khat a uk khumna Golan Heights ah nipi sim a cabinet meeting a neih zel uh a cabinet ministerte kimuhkhawmna neihpih a, Israel in Golan Heights Syriate khutah kipia kik lo ding hi ci'n gen hi. Hih munah Israel in cabinet meeting a neih manin local Syrian activists ten Israelte' gamtatna nakpi takin gensia ngeingai uh hi. Netanyahu in Golan Heights a Isrealte teenna Maaleh Gamla khua-ah a thugenna ah, "Golan Height 70% pen Israelte gam hi a, hih mun pen Israel khut sunga om den dinga, kinusiatsan lo ding hi," ci'n gen hi.
Golan Heights pen 1967 Middle East war hun lai-in Israel leh Aram gamte - Egypt, Jordan, Iraq, Lebanon pang khawmin (Algeria, Kuwait, Libya, Morocco, Pakistan, PLO, Sudan leh Tunisia in huh in) na kido uh a, Israel in ni 6 sungin zo ziau a, Golan Heights laksak in, 1981 in uk khum hi. Golan Heights pen nidangin Amor kumpite ukna gam hi a, Kumpi Og in a uk lai-in Israel ten do-in a laksak uh ahi hi. Golan Heights pen Thuciam Lui sunga kigen Hermon mual omna mun hi a, hih mun kituhin Israelte leh Arab (Aramean i cihte) na kido den uh hi. BC 2 kum pawlin Iturean leh Arab (Aramaic) mite na teng uh a, Byzantine kumpite uk a bei hun dong na teng uh hi. BC 636 in hih mun pen Umar ibn al-Khattāb makaihna tawh Arab ten na la uh a, Israel mite na hawlkhia uh hi. Kum zalom 16 in Ottoman Kumpi ten hih mun na la uh a, Galpi Nihna bei kuan 1918 in France ten na la uh in, 1946 dong uk den uh hi. Hih mun pen Syria gam ahih manin 1946 in UN in Syria kumpi khut sungah pia kik hi. Israel ten Golan Heights a uk khum hangin tu dong leitunga gam tuamtuam leh UN in thukimpih nuam lo hi.
Hezbollah gamnuaimi ten hih mun lak ding hanciamin Israel galkapte tawh kikaptuah mun mahmah uh a, Syria galkap ten zong hih kiim ah Syria kumpi lehdo (rebels) ten panmun dingin zang uh ahih manin hih mun lamah mainawt uh hi. Syrian human rights activist Mais Ibrahim in Israel ten hih munah cabinet meeting a neihna uh nakpi takin a mawhsak thu gen hi. Syria ten a gam suahtakni kum 70 pawi a kham ni un hih munah Netanyahu in cabinet meeting neihpih sese hi. Israel ten hih mun a luah khum lai-in Syria minam - Christians, Muslims leh Druze kigawmin mi 131,000 hawlkhia uh hi. Golan Heights leitang pen 1,800 km2 (700 sq mi) hi a, Israelte' uk khumna pen 1,200 km2 (500 sq mi) ahi hi. Golan Heights a mual sang pen 2,814 m (9,232 ft) hi a, a niam pen 212 m (696 ft) ahi hi. Hih mun ah datsi nam khat Afek Oil kici leh Gas tam mahmah a, hihte a khaihkhiat theihna dingin Israel company phalna kipa a, hih Israel company pen New Jersey pansan Genie Energy Limited company tawh kipawl hi. Genie Energy Limited company ah US Vice President lui Dick Cheney pen adviser len ahi hi. Syia ten hih mun pen ka pu ka pate uh leitang hi a, Israel in Syria buaina hun lem in la-in hong laksak sawm taktak hi ci uh hi.
-Al Jazeera/Wikipedia.

THUMAN I CIH IN......

THUMAN I CIH IN......
Khedap bawl ten a khedap bawl khempeuh uh bulh lo a,
Lokho mi ten zong a lo khawhna panin a pian'sak khempeuh ne bei lo uh hi.
Gam uk leh kumpite in zong amau i phattuamna ding bekin thukham a bawl in aana tawh a vaihawm loh ding uh ahi hi.
-Socrates.