Tuesday, 6 December 2016

CHINESE PRESIDENT XI IN GALKAPTE KIANGAH GALDO DINGIN KITHAWI SA-IN OM UN CI

CHINESE PRESIDENT XI IN GALKAPTE KIANGAH GALDO DINGIN KITHAWI SA-IN OM UN CI

Dec. 6, 2016: Taiwan President Tsai Ing-wen in US President kiteelcing thak Trump phone tawh hopih in, gam nihte kikal ah kitauna hoihzaw sem bawlphatna ding a kikupkhawm man un Chinate' President Xi Jinping in galkapte kiangah galdo dingin kiman sa-in om un la, galkap tampi hilo-in a tawmzaw leh galvan hoih nono tawh kithuam un ci-in zasak hi.

President Xi in galkap puahphatna (military reform) ulian diak teng sawm khawm in, Chinate ngaihsutna galkap tampi zat ding "teeth-to-tail ratio" manpower-intensive kici panin galvan hoih nono zanga galkap tam lo "technology intensive force" in laih hun ta hi ci-in gen hi. Xi pen head of the apex Central Military Commission (CMC) ahih banah Communist Party of China (CPC)-te General Secretary ahi hi. Xi in hih military conference (Kiginni a bei) ah galkap lamsang nakpi tak leh a poimawh diakte ah kilaihna lianpi kibawl ta hi ci-in gen hi.

Nung kum September kha-in Xi in China in galkap 2.3 miilion (Chinese armed forces) a neihte lak panin galkap puahphatna ding "modernisation drive" hangin galkap 300,000 in kikhiam suk ding hi na ci hi. China in hih galkap a puahthakna dinga ngimna a neihte lak panin galkap phazah (size), a kigeelzia/a pianzia (structure), a kibawldan leh a lim-a mel (formation) laih a, galkap tawmzaw, siamzaw, mun tampi leh a tuamtuam-ah galdo (multi-functionality) thei ding cih leh scientific lamsang siamzawte nak zat zawk ding cihte kihel hi.

Trump in Marine Corps General pensen James Mattis pen Defence Secretary ding hi ci-in a min a pulak (nominated) phet in China in 10 DF-21 intermediate-range ballistic missiles sitna (tests) nei pah hi. Hih 10 DF-21 intermediate-range ballistic missiles-te pen Asia-Pacific sunga USte galphual khat peuhpeuh kapna dingin kizang thei ding a, USte Pershing II intermediate-range missile tawh a hat zia kibang hi ci-in Xinhua in suaksak hi. DF-21 missile pen missile inkuan (family of missiles) nam khat hi a, tua loin China in naval “carrier killer” “DF-21D kici missile zong nei a, Asia-Pacific kiim-a USte vanleng puakna leh galdona tembaw (aircraft carriers) kapna dinga kibawl ahi hi. Tua loin China in zong missile a neih dang khat pen China’s anti-satellite arsenal kici a, satellite in galvan a puakte kapna dingin kizang thei hi.

Source : The Hindu
http://www.thehindu.com/news/international/With-Taiwan-in-the-spotlight-Xi-calls-for-combat-readiness/article16759072.ece

TU LAI VAI... KI-ETPHATHUAI TA HI

TU LAI VAI... KI-ETPHATHUAI TA HI

Tu lai i pawlpi sung ahi zong gamvai (politics) lamsang ahi zongin Zomi Movement ahi zongin i nasep zia uh i kalsuan zia uh hih a nuai-a maan tawh kibang linlian lai hi.

Pawlpi khan'tohna ding, khamangthang tamzaw sem i mat theihna ding, gamvai-ah khangtohna ding, kituahna ding leh Zo Movement hat theih zawk semna dingin i ngaihsutna uh a kibang lote etphat, kibawlphat huai mahmah ta a, lawng khat bangin i gin theihna ding leh a kibang lo teng i gawm khawm theih sawm ding hanciamhuai mahmah ta hi. Den ciang, zing ciang ci se nawn kei ni. Hun in hong khengkheng ahih manin i kiseelseel hun sungin namdangte gamlapi na tung khin ta uh hi.

Unau beelkang kituh bangin i kibuaibuai den keei pen ei mimal in meetna i ngah pong hangin sawt kimang lo ding a, i mipihte supna ding, khangsawnte supna ding leh maizumna ding a bawlbawl ihi bek hi. Nga in a tamna uh a sihpih tei hang un mihingin i tamna kihinpih zaw hi. Mailam hun ding saupi gel in lungngai zaw ni.

U Thawn Kham' la lungngai kik ni -

"Zomi I nunzia lung ka geelgeel ciang,
Lungngaih khuangaih huai lua sang e,
Nam khat kam khat ci’n, beh khat phung khat ci’n
Bangin ei hong khenkhen hiam?
Sum leh paai deihna, min leh vaang deih man,
Angsung bekbek kikhual luat na’n,
Lamdol tawn hauhna, phung cing lo pilna,
Tung Sianmang mel in ma ee....
Biakna, up zia leh gam leh nam thute
Tuu leh keel bang khen nawn kei ni,
Thu leh la kan in, khua dak khua ngai ni,
Gam leh nam in nang hong ngak ee"