Thursday, 16 March 2017

NORTH KOREA IN US-TE TEEMBAW IN KO GAM HONG LUT KHAK LEH HEHPIHNA BEI-IN KIKAP DING HI CI

NORTH KOREA IN US-TE TEEMBAW IN KO GAM HONG LUT KHAK LEH HEHPIHNA BEI-IN KIKAP DING HI CI
March 17, 2017: US leh South Korea in galdo sinkhawmna a neihna uh-ah a zat uh USte' USS Carl Vinson teembaw in a makaih USte' vanleng puakna teembaw in ko gam ah hong nawk khak peuhmah leh hehpihna bei-in na kikap ("merciless" strike) ding hi ci-in North Korea in vau hi. North Korea in nung kum in nuclear nih vei a sit banah missile tampi lawnto (launched) in US leh South Korea patausak (alarmed) mahmah a, tu-in zong hih bangin US-S. Korea in ko hong suam suam nop manun galdona sinkhawmna nei kik leuleu uh hi ci-in ngawh hi.
"USte teembaw ten DPRK' hihna diktak leh thupina (dignity) leh thu khempeuh neihna (sovereignty) tawm bek hong nawk khak leh hehpihna bei in ngimna lianlian kap khakna ding (ultra-precision strikes) galvante zangin lei, tuipi leh huih lak panin kikap ding hi," ci-in North' state KCNA news agency in pulak hi. [North Korea' official min pen Democratic People's Republic of Korea (DPRK) ahi hi.] March 11 ni bek in galte vanleng puakna teembawte a hun khop DPRK tui kiim ah hong tai-in, kiging kholh loh kal in bomb khia dingin vanleng a hun khop DPRK air-space kiim-ah hong leng hi ci-in KCNA in gen beh hi.
US Navy spokesman in bel vanleng puakna teembaw Carl Vinson pen a ngeina bangin hih kiim-ah ka pawl uh South Korea tawh galdona sinkhawm dinga tai hi ci hi. Nung kal-in North Korea in US-South Korea in galdona sinkhawmna a neih uh pen galdo dingin a kithawina uh ci-in ballistic missiles li tawh na kap uh a, Japan tuipi pang dong deng kha hi.
US Secretary of State Rex Tillerson in zong a masa pen dingin thu ni-in South Korea gam va hawh ding hi. Nung kal-in UN ah US ambassador in President Donald Trump' administration in North Korea strategy tawh kisai sabuai tunga om khempeuh lim takin et phatna nei hi ci hi. US in South Korea ah Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) anti-missile system kici a koih manin China in THAAD ah radar om pen thakhauh mahmah a, THAAD in China' security nawngkaisak thei ding hi ci-in zadah mahmah a, tua thu hangin Korean peninsula ah gal gim nam tektek hi.
South Korea leh US galkap ten galdo sinkhawmna pen March 1 panin na pan uh hi. Nung kum in zong galdo sinkhawmna a neihna uh-ah US galkap 17,000 leh South Korean galkap 300,000 kihel a, tu kum in zong hih zah mah kihel ding hi kici hi. US galkap ten in Monday in tuithe vanleng "Gray Eagle" attack drones kici South Korea ah kikoih ding hi ci-in gen uh hi. USS Carl Vinson teembaw in March kha bul in US leh South Korea galkap ten galdo a sin khawmna ua kihelte dingte South China Sea ah makaih hi. USS Carlson pen a hatna 30+ knots (56+ km/h; 35+ mph) hi a, vanleng a pual zawh pen (Aircraft carried) 90 fixed wing+helicopters hi a, 13 March 1982 in kizang hi. A crew pen 6,062 tuang thei a, a galvan (Armament) kithuah pen 2 × Mk 57 Mod3 Sea Sparrow, 2 × RIM-116 Rolling Airframe Missile leh 3 × Phalanx CIWS ahi hi.
Source: Reuters and Wikipedia
A tei: Thang Khan Lian @ Zomi United News

SIERRA LEONE GAM AH PASTOR KHATIN DIAMOND 706 CARAT TO KHIA

SIERRA LEONE GAM AH PASTOR KHATIN DIAMOND 706 CARAT TO KHIA
March 17, 2017: Sierra Leone gam-a Pastor Emmanuel Momoh in Kano district sunga om Koyadu khua-a atisanal mine kici suangmanpha (diamond) khuuk ah leitung adingin diamond lak-a golpen pawl 706-carat diamond to khia hi ci-in Sierra Leone kumpi in zanhal in pulak hi. Hih 706-carat diamond pen zahal nitak mah in President Dr Ernest Bai Koroma tungah kipia a, President Koroma in hih banga diamond ama tungah a kipiak khiat manin khua hausa leh khua mite in tua suangmanpha a sim tham in zuak loin a kipiak manin lungdam thu ko hi .
Hih 706-carat suangmanpha pen Sierra Leone gam sung mah-ah a lang tangin lilaam in ("transparent" bidding process) kizuak ding a, a suangmanpha man sum pen khuamite leh gam phattuamna dingin kizang ding hi ci-in government in a statement ah pulak hi. "Sierra Leone kumpi leh ka gammite ka huh ding kisam hi. Tua ahih manin hih suangmanpha kizuakna panin sum kimute pen i vekpi-in i phattuampih thei ding hi ci-in Pastor Emmanuel Momoh in ci hi," ci-in presidential spokesman Abdulai Bayraytay in gen hi.
Sierra Leone' kumpi in gamdang panin hong pai foreign investors kici ten gamgi panin Sierra Leone gam-a suangmanphate a sim tham in puak khia in, sum a bawl manun a beisa in "blood diamonds" tualgal na piang ngei a, hih bangin suangmanphate gamdang panin a meet a sum pung koihte gamtatna leh suangmanpha tawh sum bawlna dalna ding nakpi takin hanciam uh hi.
Diamond expert Paul Zimnisky in AFP news agencyte kiangah Pastor Momoh in a suangmanpha toh khiat pen a golna leitunga suangmanpha kimu khinsate lak panin a golpen 10-15 kikal hi ding hi ci hi. US pansan analyst ten hih bangin suangmanpha khuk ah van mawkmawk leh khut guak bek zanga hih banga suangmanpha gol pen kitokhia mengmeng lo hi ci uh hi. Zimnisky in tu nai diakin suangmanpha toh khiatna dingin leisung sumpiang to (miners) ten kimberlite ore leh van hoih nonote zang uh hi ci hi.
#Behlapna: Sierra Leone gam pen milip million 6 kiim bang ten'na gam hi a, a gam uh seh li suah seh khat ah suangmanpha (diamond) a kimuh hangin a gam uh pen leitung adingin gam zawng pen pawlte lak-a khat hi ci-in UN in ciamteh hi. Sierra Leone gam ah 'blood diamond' hanga tualgal pianna thu leh diamond tawh a sim a sumbawlte gamtatna thu a tel nuam ten Leonardo DiCaprio, Jennifer Connelly leh Djimon Hounsou in a piah "Blood Diamond" film na en le uh cin thu tampi na tel ding uh hi. Ei pastor pawl khat ten hih banga suangmanpha gol mu leh bang a lawh tam?
Source: News agencies
A tei: Thang Khan Lian 

TURKEY FOREIGN MINISTER IN EUROPE AH A SAWT LOIN HOLY WAR PIANG DING HI CI

TURKEY FOREIGN MINISTER IN EUROPE AH A SAWT LOIN HOLY WAR PIANG DING HI CI
March 17, 2017: Turkey in President thuneihna keekna dingin mai kha ciangin "Turkish referendum" kici vote khiatna neih ding sawm a, tua dingin Europe gam tuamtuam a Turkey mite ten'na munte ah Turkey minister ten vote zon'na a neih ding uh a kiphal loh manin EU gamte leh Turkey kikal ah nakpi takin kitheihsiam lohna piang a, Turkey President in Germany leh Netherlands gamte in vote zong dingte thugen theihna ding phalna a piak loh manin a gamtatna uh Nazi leh Fascist-te gamtatna tawh kibang hi ci hi. Erdogan hih bangin a kampau manin EU in na kampau na kidawm in ci hi.
Hih bangin kitel khialhna lianpi a om lai tak leh Netherlands mite (Dutch) PM Mark Rutte in Islam langpang far-right Freedom Party candidate Geert Wilders Dutch election preliminary results ah a zawh hangin Turkey Foreign Minister Mevlut Cavusoglu in Netherlands gam-a liberal politician leh fascist politiciante a kilamdan'na uh om lo a, a lungsim leh a ngaihsutna uh kibang hi ci hi. Turkey leh Europe politics lamsang ah kizopna hoih lo ahih manin khan'tohna/mainawtna lam (civilisation) a kitattuahna ding leh a kidona ding van leh lei/tui kituahna mun (horizon) mun ah om hi ci hi. Cavusoglu in tu-in Netherlands ah kiteelna kizo ta a, party tampi a om hangin social democrats leh fascist Wilders kilamdan'na om lo a, a ngaihsutna uh kibang hi. Koi ah pai ding na hiam? Bang hangin Europe ah pai na hiam? Europe pen a kisa tum ding hi ta hi. Europe gam pen a tawpna nei lo kuahawm (abyss) ah na kai lut uh hi. Europe ah biakna kibat loh man leh kilang neihnate siamtan a kidona/gal "Holy wars" kipatna ding sawt nawn lo hi ci hi.
Cavusoglu in hih bangin Europe ah a sawt loin Holy wars piang ding hi ci-in gen pen Netherlands gam-a kiteelna pen Europe gam-ah populism a khan'na ding hi a kicih lai takin official comment a bawl masakna penna hi. Zan a kiteelna ah Dutch Prime Minister Mark Rutte in gualzawhna ngah a, government a pian'sak (form) zawh kikna dingin coalition party tawh a kipawl kul lai hi. Zanhal a kiteelna ah PM Rutte in Islam langpang Wilders a zawh hangin Cavusoglu lungkim zo tuan lo hi.
Zan diakin Cavusoglu Netherlands gam-a Turkish referendum rally campaign ah kihel dingin a va pai hangin PM Rutte' government in a lut ding na phal loin a vanleng Netherlands gamah a bawh ding kiphal loin leng kik hi. Cavusoglu hih bangin a kampau pen Europe gammi tampi in thukimpi loin bomb bangin kisuamna kammal hi ci uh a, ahih hangin PM Rutte a gualzawh hangin Netherlands gam-a gambeelte deih lo mi mawkmawkte (ordinary) deihna leh political ngaihsutna tangkopih "anti-immigrant populism" kicite zawhna ding gamla mahmah lai hi.
Netherlands government len Rutte' VVD party in a tutna uh 8 khahsuah uh a, Geert Wilder' Freedom Party in tutna nga ngah beh in, a nihna ah pang hi. Geert Wilder in Netherlands gam sunga Muslimte biakinn (mosque) khempeuh khakcip sak ding leh Muslimte' Lai Siangtho Koran zat ding phal loh ding hi ci-in na tangkopih a, kiteelna ah tutna ngah a ngah beh tawh kigawm in MPs 20 nei hi. January 2017 in PM Rutte in zong a vote zon' lai-in, "A ngeina bangin gamta un, tua ahih kei leh paikhia un" ("Act normal, or go away") cih kammal a zat khak manin hih banga a pau pen Geert Wilder' party - gambeelte deih lo "anti-immigration Freedom party"-te vote un a cihna hi ci-in a kampau kingaihsun liang hi. Europe gam tuamtuam ten Turkey ministerte rally neihna ah thugen/vote zong dingin a lut ding uh phal lo uh a, tuate lakah Austria, Germany leh Netherlands gamte kihel hi.
Source: Sputnik
A tei: Thang Khan Lian @Zomi United News (ZUNs)
Photo: Turkey Foreign Minister Mevlut Cavusoglu leh Dutch PM Mark Rutte