MYANMAR LEH BANGLADESH IN ROHINGYA GALTAITE KUM NIH SUNG IN MYANMAR AH PUAK KIK DINGIN THUKIMNA NEI
Jan. 16: Myanmar leh Bangladesh government in Rohingya galtaite Myanmar ah puak kik dingin nung kum November 2017 kha-in thukimna "repatriation agreement" kici a neihna vai uh tu ni-in Naypidaw ah gam nihte ulian kimuhkhawmna "joint meeting" kici nei kik uh a, kum nih sungin puak kik dingin thukimna nei ta uh hi. Ahih hangin kum nih sung tak Rohingya galtai za tampite puak kikna dingin hun la ding cih UN in a awlmawhna thu pulak hi.
"Rohingya galtaite vai tawh kisai dinmun nasep ding na tampi om lai a, Myanmar ah a ciah kikna dingun amau ut thu tawh a ciah kikna dingun bit leh ahihna uh manphatna tawh amau leh amau kitodelh theihna ding uh a piang masak ding kisam hi. Rohingya galtaite humbitna ding tavuan Bangladesh leh a ciah kikna dingun Myanmar in mawhpuakna nei hi," ci-in UN's refugee agency a senior public information officer Caroline Gluck in ci hi. Tua ma-in Bangladesh foreign ministry in a statement bawlna ah, "Rohingya galtaite a kim a puak kikna dingin kum nih hun la ding hi," ci hi.
Rohingya galtaite puak kikna ding vai saina ah Bangladesh in galtaite ciah kikna dingin "transit camps" kici nga bawl ding a, galtaite lak kikna dingin Myanmar in amau lamah "reception centres" kici nih na bawl ding uh ci-in thukimna statement ah pulak uh hi. Kal simin Rohingya galtai 1,550 kipuak kik ding a, kum nih sungin galtai 156,000 puak kik dingin thukimna nei uh hi. "Myanmar in Bangladesh ah Rohingya galtaite hong lut kik ding dalna dingin a kamciamna uh hong genpha kik uh hi," ci-in Bangladesh foreign ministry in ci hi. Hih bang thukimna a neih hangun galtai bang hun a kipanin puak kik kipan ding hiam cih gen lo uh a, ahih hangin galtai ciah kikte teen'na dingin tawlkhat sung bukna ding "temporary shelter" kici bawlsak dingin thukimna nei uh hi.
Aug. 25 in panin Arakan Rohingya Salvation Army ten border post 30 a suam uh thuk kikna dingin Myanmar galkap ten Rakhine state leilu lamah military operation a pat khit nung uh Bangladesh ah Rohingya galtai 650,000 lut hi. Gamgi kantanin galtai kilom thah, kilom buan, inn tampi kihalsak hi cih reports om ahih manin UN leh rights group ten Myanmar galkapte gamtatna pen "crimes against humanity" tawh kikim kha thei hi ci hi. Bangladesh gam-a refugee camps a galtai om ten ciah kik le ung hong kithat ding hi ci-in a lauhna thu gen uh hi.
Myanmar galkap ten Rohingyate tungah operation a bawl uh thum vei tuak khin kum 100 val mi leh Bangladesh gam-a Kutupalong refugee camp a om Abd-us-Salam in, "Myanmar ah hong kisawl kikna ding thu om lo a, ko adingin bitna om lo hi. Rohingya mi khat beek hong teng sak nuam lo ding uh hi. Hong go ding uh ahih manin hehpihna tawh hong sawl kik kei ta peuh un," ci hi. Rohinya galtai numei Taslima Begum in, "Hong kibawlsia in hong kingong bawl hi. Ka neihsa khempeuh uh, ka gante uh leh ka khaicite uh hong kisuhsak hi. Ka ciah kik sangin Bangladesh ah ka si zaw ding hi," ci hi.
UNHCRte' Gluck in in Rohingya refugees ten thu a hoih lamin hong kikheel a, legal status leh citizenship ka ngah theih ding uh a, Rakhine state ah security hoih lam a manawh a ka kisap masak pen uh rights ka ngah theih ding uh leh ka ciah kik ding uh hi ci uh hi ci-in Al Jazeera newste kiangah gen hi. Rohingya ten gam nih uliante kihona ah buaina kipatna bulpi - Rohingyate legal leh citizenship status leh Rakhine state ah kilemna leh bitna thu a gen ding uh deih uh hi ci-in gen beh hi.
East Asian Study Centre of Dhaka University a director Delwar Hossain in, "Kum nih sungin repatriation process man ding cih piang zo lo ding hi. A kipuak kikna uh lim takin a kipat theihna dingin gam nih ten pumpi ading kisapna geelna "Physical Arrangement" kici zong a kihel kei leh piang zo dingin ka um kei hi," ci hi. Rakhine state ah ngongtatna pen UN in minam siahsuahna gentehna laibu "textbook example of ethnic cleansing" hi ci hi. Hih Rohingya buaina pen 2017 adingin anna tawh mi a lom a paikhiatna lianpen (biggest forced exodus of 2017) in kiciamteh hi.
Source: Al Jazeera
