Thursday, 19 September 2019

ISRAEL ELECTION RESULTS: TRUMP IN A KULHBANG “BIBI NETANYAHU” A CIH PA MANGSAK; ISRAEL PM THAK DINGIN NETANYAYU SANGIN BENNY GANTZ ADINGIN LAMETNA OM ZAW

ISRAEL ELECTION RESULTS: TRUMP IN A KULHBANG “BIBI NETANYAHU” A CIH PA MANGSAK; ISRAEL PM THAK DINGIN NETANYAYU SANGIN BENNY GANTZ ADINGIN LAMETNA OM ZAW
Sept. 19; 2019 Laizing: Israel Parliament (Knesset) ah tutna 120 omte kituhna lakah votes 91 % kisim khin ta a, election results ah government thak din’sakna dingin majority seats 61 ngah loh kiphamawh hi napi tutna 61 ngah zo om lo ahih manin parties kilangpang tuamtuamte kikal ah mainawt theihna om lo dinmun (deadlock) in Israel om hi. Israel Prime Minister (PM) term ngana ding a tuh Likud Party makai Benjamin Netanyahu in tutna a ngah kik ding sangin Kahol Lavan party makai Benny Gantz adingin lametna lian zaw om bang hi.
Nilaini (Wednesday; Israel Timing) in votes kikhiate 91% a kisim khitsate panin Knesset a tutna 120 omte lakah Kahol Lavan (Blue and White Centrist zong a kici) in ten 32 ngah uh a, Netanyahu’ makaih right-wing Likud leh ultra-Orthodox parties in 31 ngah hi. Netanyahu’ bloc right-wing leh ultra-Orthodox parties ten Knessets ah tu lianin tutna 55 ngah uh a, center-left bloc Blue and White Centrist ten tutna 56 ngah uh ahih manin government form theihna dinga majority seat 61 kisam a ngah zo om lo hi. A thumna ah Arab party (Joint List Arab parties) pang hi.
Yisrael Beiteinu party makai Avigdor Lieberman in tutna guk ngah khin zo a, kua ngah zo dingin kilamen ahih manin election ah kumpi bawlpa (king maker) suak thei hi. Nilaini (Israel Timing) in Lieberman in a gol “liberal unity government," bawlkhiat dingin a gupna thu pulak a, tua-ah Yisrael Beiteinu, Likud leh Kahol Lavan parties kipumkhat in government thak bawl ding a deihna thu gen hi. Votes 90% zan (Tuesday) in a kisim khitna panin a results hih bang hi: Blue and White Centrist = 32; right-wing Likud = 31; Joint List Arab parties = 13; Shas Ultra-orthodox = 9; left-wing Labour-Gesher = 6; Ultra-orthodox United Torah Jadaism = 8; Left-wing Democratic Union = 5; Religious nationalist Yamina = 7; Blue and White Centrist leh Likud parties tawh Unity government phuankhiat ding a deih Avignor Lieberman’ makaih right-wing secular Yisreal Beiteinu = 6 cih bang ahi hi.
September election ah Netanyahu in guallelhna a tuah khit zawhin Israel politics maban ding genkholh theih loh dinmun in a om manin New York khuapi-a UN General Assembly khawmpi-a kihel dingin zinkhia lo a, Iran gam muitum a nei kawm in amah gumkhia dingin US President Trump mitsuan in nei hi.
Thuman hih bang hi: Donald Trump in Mexico in kulhbaang bawlna ding sum hong siksak ding hi ci-in kulh cian’ dingin a kamciamna lawhsam ahih manin kulhbaang cian’na dingin defense budgets zat dingin tangkopih napi a deih zah seh sawm nih suah seh thum zong ngah zo nai lo hi. US military families-te lungkham;lunggim (distress) in koih a, a tate uh sangkahna ding leh kisapna dangte a kicingin pia nuam lo (denied proper schools and other necessities) a, kulhbaang cian’ dingin a kamciamna lawhsap sepkhiatna dingin galkapte sum kipiasak zawsop hi.
Ahih hangin a thanem leh dengdel (flailing) president Trump in thahatna khat nei a, a kingakna dingin kulhbaang dang khat “Bibi” Netanyahu kicipa a neih hangin tua pa hun a bei hi ta hi. Trump Wall deihna leh ngimna (purpose) pen America mite humbitna ding hi ngei loin Donald Trump humbitna ding bek ahi hi. Kuamah in Israeli government thak koici bang hong dingkhia ding hiam cih a gencian theih nai loh hangin mi pawl khatte in PM Netanyahu’ maitang en uh a, nekgukna hangin amah bangin court a awk lai leh mipite muhna ah a kilang ngam mel nawn lo a zi - activist Sarah Netanyahu mai en pawl om ahih manin a beisa kum 25 sung a tam zaw ah Israeli politics opcip khum in, a ut bangbangin a omsak (dominated) leh American political life ah panmun poimawh mahmah a nei PM Benjamin Netanyahu maban pen ni dang bang nawn lo ding hi cih hong kitelcian ta hi.
Trump Wall thahatna taktak pen American evangelical base leh Netanyahu a pum pahtak leh Netanyahu a pahtawi a awng henhan den pong mawhna bawlna ah mitdel (blind-to-sin) pastors honpi khat ahih manun Bibi Wall hi zaw hi. Trump in Bibi Wall (Netanyahu’ Kulhbaang) a cian’ zah sangin Bibi Wall in Trump a sang zaw dingin nakpi takin cian’sak zaw hi. Trump in December 6, 2018 in Israel' tawntung khuapi, a kikhen loin a kipumkhat (permanent and undivided capital) dingin Jerusalem ciamteh sakin, Tel Aviv panin Jerusalem ah US Embassy tuahsuk in, March 25, 2015 in Israel in 1967 6 Day’s War Syria leitang a laksak Golan Heights leitang Israel sovereignty in a ciamtehsak hangin Israeli voters mite American voters bangin khem zo lo a, Israeli electorate ah kilamdan’na lian piangsak tuam zo lo a, Trump' thukhensatna a mawkna suak semsem ding bang hi.
Ahih hangin tua bangin Trump’ thukhensatna in Sheldon leh Miriam Adelson in Trump a gupna ding uh piangsak zo ahih manin Trump’ Bible Belt sung leh gun closet campaign rally ah platinum selling points a ngahna ding piangsak hi. Netanyahu in Election Night zan khuavot a thuak ma-in Bibi Wall kitolhsuk kipanin, kiciam khin zo (began to erode and crumble well) ta hi.
Kiatsuk lam a manawh tawh kituakin Netanyahu in a campaign rallies a bawlnate ah a gol mahmah (gigantic) bangin pai lanlan a, North-Korea-worthy outdoor advertisements ah Trump leh Bibi pen leitung a ukkhawm lawmta hoihpen bangin a kilak hangin a tawpna ah lungsim a phawng kha lamdangsakna (shocking) White House' Israeli-Palestinian "Peace Plan of the Century” kici pen Israel adingin a lauhuai suaksak hi. A tawpna ah Netanyahu in a campaign rally bawlna ah Israel voters-te kiangah, “Trump langpangin kihona neih (negotiating) ding kua teel ding na hi uh hiam – kei maw ahih kei leh government of Kahol Lavan leaders [Yair] Lapid leh [Benny] Gantz tawh kipawl Arabs mite maw?” ci-in a tangkopih kawikawi hangin a lamet bang loin mi tam zawte bil ah na thawl zo lo hi.
A lamdang akno leh aktui kimawkna (bizarre game of chicken and egg) ah, Trump in Bibi Wall a tukna dingin manlangsak hi. Trump in April elections bangin September elections ah PM Netanyahu a gupna thu pulakkhia lo a, September elections ah gualzawhna kician ngah om lo ding hi ci-in poll genkholhna pansan in 50/50 chance hi ci-in a kilangtang in Netanyahu campaign a gupna lim a lah loh pen Israel ah a kitheihna zai mahmah a, Trump’ khut sungah maizumna tawh Netanyahu in guallelhna a ngahna ding lampi sialsak hi. Jerusalem panin lunghimawhna tawh White House phone call kibawlte (frantic phone calls) a kidawn loh hun tam mahmah a, a tom kim in Trump in a dawnna dingin Iran gam makaite tawh maitang kituahin kihona (direct talks) a pian’ theihna dingin Bibi Netanyahu lawmhoih ahih leh lawmngaih (soulmate) anti-Iran leh Netanyahu banga hawkish leh warmonger US National Security Adviser John Bolton nung diakin tawpsak hi.
Israel elections results 91% votes kisim khitna panin a interim results ah Netanyahu campaign in tutna 31 bek a ngah zawh pen Trump adingin a lunghimawhhuai lianpi piangsak khat suaksak hi. Hih election campaign hun ah Bibi in patauhna nei loin a mai seelna dingin a tuamna (serene mask) leh a kizahtak Israel kumpi innkuan (royal family) pan dildel a tuksukna nasia mahmah a, Netanyahu leh a tapa gol pen in election engine dingin ngawng a vialh puan (muffler) dingin minam khat sangin minam dang khat thupi zaw hi cih ngaihsutna leh midangte muhdahna dingin thapiakna (racism and incitement) zang in, minam neute voting rights piak lohna (disenfranchising minorities) ding leh election candidates dangte gam leh minam it lo in a lehpeite (treasonously unpatriotic) ci-in a ban ngawhna hangun a pata un electoral machine zat uh a lamet zah un nasem khia lo hi.
September elections results panin a siahuai pente lakah Trump muhna leh politics kimawlpihna zia bangin Netanyahu in racism a tangkopihna hangin amah khe lehsat sak a, Arab mite mi gilo leh mi kihtakhuai a suahsak (demonized) ding, khentuamna leh deidantuamna (marginalize) a hahkat mahmah hangin vote khiatna (electoral process) ah Arab citizens vote khia tam mahmah uh a, tuamkoih dingin a hahkat mahmah Arab parties ten tutna tam pen thumna – 13 tak vote 91% kisim khinsa lak panin ngah ta uh hi.
Netanyahu’ campaign in amah a lehkapna (backfired) nasia mahmah a, Israeli Arab voters vote khia tam lua ahih manun amaute makai Arab Joint List leader Ayman Odeh pen Knesset ah Israeli opposition leader dinmun ngah theih dinga madawk in zan khat thu in pang hi. Israeli prime minister’ teenna kulhbang tawh a ki-umcih muanhuai (fortress) sungah Netanyahu a kikhumcip hangin Ayman Odeh pen kizalhkhia (expansive) a, Nilaini in reporters ten a lim zon mahmah mipa uh suak hi.
Odeh in, “Kum sawm sung kote muhdahna dinga mipite thangah theihna ding leh so domna in tangkona a kithuak banah khaknelh khumna kithuak a, kum sawm sung mihingte thuak dinga kilawm lo society pualam ah koihna kithuak hi. Tu-in opposition leader panmun let ding mitsuan in ka nei a, hih panum pen cikmah in Arab citizens ten a let khak loh panmun hi. Opposition leader panmun lente in thuneihna huzap lianpi nei uh a, tanpi tangtate khuaphawkna dinga tualpi (realm of [public] awareness, consciousness) hi. Kote pen opposition makaih diktak dingte leh opposition leader manpha ding ka hi uh hi. Opposition leader tavuan i cih pen prime minister kampau leh thukhensatna a dawng ding pa hi a, nation-state law leh Negev a khua ciamtehna kipia lote (unrecognized villages) vai buainate leitung makaite kianga gen ding pa ahi hi. A tawpna ah Israel gam-ah levels khempeuh ah government langpang ding opposition om ta ding hi,” ci hi.
Ahih hangin Israel ah opposition makai leh dinmun len theih ding Arab makai a om theih ding pen Netanyahu in kitak pen bek hi loin Trump’ adingin maimualna ngahna kipatna ding ahi hi. Tua banah Israel’ mi thahatpa (strongman) Netanyahu in ama makaih Likud party sunga kiphinna ahih kei leh lehdona (revolt) a kipatna ding ahih banah nekgukna (corruption) ngawhna a tuah court case veng nai lo ah thukham palsat hi ci-in thukhenna (criminal prosecution) a tuakin a thongkiat theihhna dingin lampi kihonna suak hi.
Israel gam-a Bibi Wall kip nawn loin kicip a manawh lam Likud party makai sungah a tam zawte ngeina bang loin dai dide in a om zawh uh sawt pian ta a, a tawpna ah Bibi Wall a kicip ding ngak in et uh hi. Bibi Nentayahu in Trump a tecian taktakna pen a lungsim tawng pan ahih manin lauhuai mahmah hi. A sunglam panin kulhbaang etna ah kulhbaang tuampi na hi zaw hi. Tua in thonginn baang (prison wall) hi.
Israel maban bang?
  • Unity Government: Government bloc thak Likud party leh Black and White kipawlin dingsak kha thei uh hi. Ahih hangin government bloc thak a piankhiat theihna dingin Likud leader Netanyahu a kihel kei leh piang zo bek dingin kilamen hi.
  • Likud Government: Yisrael Beiteinu party makai Avignor Lieberman in a lungsim a kheel a, Likud party makaih coalition government a gup ngam ding leh Likud government piang zo bek ding hi.
  • Coalition government: Parties tuamtuam kipawlkhawmin i.e. coalition government dingsak in, government thak din’khiatsakna dingin Knesset a tutna 120 lak panin majority seats 61 a ngah zawh kei uh leh April elections khit kha nga zawh in cikmah in a piang ngei lo September snap election a om kik bangin election a thum veina ding neih kik kul ding hi.
  • Government thak bawlna (formation) dingin prime minister nominee in hun ni 42 nei hi. Ni 42 sungin PM nominee in government thak a din’sak zawh kei leh President in politician dangte kiangah government thak a bawl theihna dingun hunpha (chance) pia ding hi.
  • US Miidle East Peace Plan: Trump in White House' Israeli-Palestinian "Peace Plan of the Century” a cih liang Palestine-Israel buaina ven'sakna dingin a ngimna Middle East plan kici September elections ah Netanyahu in gualzawhna a ngah ding lametna tawh tu dong bang geelna nei hiam cih pulakkhia ngam loin diahcip lai hi. Israel politics ah Netanyahu in thuneihna lian a ngah kik ding baih nawn lo ding bang ahih manin Trump in a peace plan bang lawh ding a, kheel kikin gelhpha ding hiam cih gen hamsa sak semsem hi.
Tu lianin Israel makai tallang diak thumte:
  • Benjamin Netanyahu: Israel prime minister lak panin sawt a len pen hi a, a zum (office) ah kum 10 a tu khin zo leh a office ah a tut zom theihna dingin term thumna ding tuh napi government thak bawlna dingin majority seats kisam April elections in a ngah zawh loh bangin tutna 61 ngahpih zo lo kik hi. Netanyahu in a election campaign bawlna ah a cing kik leh UN Security Council palsat in Israel in Palestine leitang a ukkhumna West Bank sunga Israeli settlement omna Jordan Valley phaizang dunga leitang teng thatang tawh lak a, Israeli sovereignty nuai-a koihkhum dingin tangkopih hi.
  • Blue and White centrist makai Benny Gantz: Gantz in West Bank a Jordan Valley sung Israeli sovereignty nuai-ah a om den ding a deihna thu a gen ngei hangin lak dingin tangkopih ngei lo hi. Ahih hangin Palestine state bawlkhiatna ding vai tawh kisai a din’na kician lo hi. Netanyahu bangin Gantz in Israel capital dingin a kikhen lo khuapi (undivided capital) Jerusalem ahih ding gum hi. Ahih hangin West Jerusalem sung teng Palestine ten maban ah Palestine state capital a zat dingin mitsuan in nei uh hi.
  • Yisrael Beiteinu party makai Avignor Lieberman: Liberman’ party pen right-wing secular hi a, Likud leh Blue and White centrist tawh kipawlin Unity Government bawl ding deih in a tawsawnpa hi. April elections ah majority seat ngah a om loh khitin government thak bawl theihna dingin Netanyahu’ makaih a kawcik (narrow) ngaihsutna paihpih right-wing leh religious coalition a gup nop loh manin Tuesday in kha nga khit nungin Israel ah election masa penna dingin vote khiatna ding a piangsakpa hi.
#Disclaimer: A preliminary results pen Reuters news panin hong kila sawn hi a, a thute khempeuh Israel media Haaretz news ah “Trump lost his wall – The one he called Bibi Netanyahu” cih article panin hong kitei sawn ngekngek hi a, kammal deihkaih leh behlap kinei lo hi.
#My_Take: Tu tung Israel elections pen racism leh minam dangte nuainehna dingin policy zangin a tangpoihte leh a kawcik ngaihsutna tawh biakna paihpih in, mimal meetna dingin a zat sawmte, biakna leh politics gawmkhawm in a haipihte gupna hanga kipummuante leh Thuciam Lui sunga LST mun pawl khat bek mitdel sialkhau let teta-in angsung ding bek khualna tawh gualzawhna ngah den dinga ngaihsutna neite adingin tawsatna tawh thuhilh tuahna hi. “Huaihamna lungsim, a mawkna minthan’ deihna lungsim neihna tawh bangmah na hih kei un. Midangte in note sangin a phazaw hi ci-in lungsim niamkhiatna tawh khat leh khat na kingaihsun un. Nomau noptuamna bek ngaihsun loin, midangte’ noptuamna dingin khat leh khat na kingaihsun un. (Filippi 2:3 - 4)
Sources: Haaretz & Reuters
@ Thang Khan Lian #ZUNs