RUSSIATE' SNIPER NUMEI HANGSAN ROZA SHANINA' TANGTHU TOMKIM
Galpi Nihna [1939-45] hun lai-in College degree a man khit ciangin, naupang sangsia a sem kimlai Soviet Union military centre ah a lut mawk pen lamdang a bat hangin a lamdang lua na hi khin lo hi. Nazi German galkap ten Leningrad 1941 in a lak lai un Roza Shanina’ sanggam pasal khat in zong sihna na tuak hi.
Tua khit zawh Shanina zong Soviet galkap lut ding kithawi pah a, gal nasia lua ahih manin galkap bupa (local military commissariat) in na phal lo hi. 1942 in a sanggamte nih gal-ah hong si kik leuleu uh ahih manin Shanina zong Soviet gam humbitna dingin Soviet numei sniper galkap 2,484 dingin hong lut thei hi.
David H. Lippman in "World War II Plus 75: The Road to War" cih laibu a gelhna ah “Soviet sniperte nasep thupi pente lakah khat bel a gam mite tha pia-in lametna guan uh a, nasem mite gam pia uh a, nasem galhang tampi na piangkhiasak uh hi,” na ci hi.
Shanina in Central Female Sniper Academy na zom a, a sawt loin hong minthang khia pah hi. German Nazi galkapte ngongtatna hangin Galpi Nihna ah Soviet mi tam na si pen uh hi. Tua ahih manin Shanina leh Soviet gam adingin teel ding thu nam nih bek om hi. Tua thu nihte pen – Gal zawhna dingin do ding maw ahih kei leh simang/mangthang ding? cih bek a teel ding om hi.
A masa penna dingin April 1944 in Shanina in Vitebsk khua kiangah German Nazi galkap khat hong kaplum hi. Tua khit kha khat sungin Nazite 17 hong kap lum kik leuleu hi. German Nazi galkapte in vanleng, bomb leh thaupi nak zat lua uh ahih manin Shanina nuntakna humbitna dingin a Commander pan galkapte nungkik (withdraw) dingin thu pia hi. Ahih hangin Shanina in mang lo a, a sniper nasep bek sem loin lei galkapte (infantry) nangawn va huh lai hi.
Tua hunin German galkap hon khat va hingmat a, liamna zong va tuak khak lawh liang hi. Hih bangin a hangsanna hangin Soviet gam bek hi loin nitumna lam gamte [Western countries] teng nangawn ah a min hong kizeel hi. A liamna a dam kik khit ciangin galdo kipan kik nawn a, amau’ battalion mi 78 sung panin 72 in sihna tuak uh hi. Ahih hangin amah suakta kha hi.
28 January 1945 in East Prussia ah gal dona ah a galkap bu khat liamna tuak humbit in a om lai takin thaupi tank kicite (artillery) tang in a awm kha ahih manin a awm puakkham in, a ngoi nangawng lengkhia hi. Thau in a khak khit second tawm vei sungin si a, a sih in kum 20 cing man lo hi. Sniper ah a sep taktak kum khat sangin a tawm zawk hangin tua sungin mi 54 kap lum hi, pawlkhat in 59 hi ci lai hi.
April 1945 in Galpi Nihna bei a, Nazi Germany galkaote guallel uh a, Shanina' gam Nazi ten hal siatsak gawp hi. Ahih hangin Shanina’ min leh a gam adingin a kipiakkhiatna tu dongin mang nai lo hi. Sniper lawhcing mahmah in a kigen US Army Staff Sgt. Adelbert Waldron in kum nih sungin Vietnam War ah mi 109 na that a, US Navy SEAL Chris Kyle [a tangthu tun “American Sniper” movie in 2014 in Clint Eastwood in a bawl] in kum sawm sung sniper a sepna ah mi 255 na kaplum hi. Hihte gel lawhcin'na leh a galkap sep hun sung uh tawh i etkak ciangin tu dong Shanina bangin a sniper rifle kum khat sangin a tawm zaw tawi dingin amah bangin a lawhcing om nai lo hi.
Shanina a sih khit nungin zong Soviet Union in Galpi Nihna na do lai uh a, Soviet sniper numei ten German Nazi galkapte 11,280 kiim na kap lum uh hi. History Channel series Dogfights ah technical adviser sem leh "Blossoms in the Wind: Human Legacies of the Kamikaze" kici laibu gelh M.G. Sheftall in a genna ah, "Shanina' galdo nopna lungsim, gam it dan leh a hangsan dan pen hi bang hi:
"A galkap officer ten a phal loh lai un Stalin kimaitang muhpih in, gal kidona phual-ah kuansakna dingin phalna va ngen hi," ci hi.
A pian' ni leh a pian'na: 3 April, 1924
Pianna khua: Yedma, Arkhangelsk Oblast, Vologda Governorate, Russian SFSR, Soviet Union
Tua khit zawh Shanina zong Soviet galkap lut ding kithawi pah a, gal nasia lua ahih manin galkap bupa (local military commissariat) in na phal lo hi. 1942 in a sanggamte nih gal-ah hong si kik leuleu uh ahih manin Shanina zong Soviet gam humbitna dingin Soviet numei sniper galkap 2,484 dingin hong lut thei hi.
David H. Lippman in "World War II Plus 75: The Road to War" cih laibu a gelhna ah “Soviet sniperte nasep thupi pente lakah khat bel a gam mite tha pia-in lametna guan uh a, nasem mite gam pia uh a, nasem galhang tampi na piangkhiasak uh hi,” na ci hi.
Shanina in Central Female Sniper Academy na zom a, a sawt loin hong minthang khia pah hi. German Nazi galkapte ngongtatna hangin Galpi Nihna ah Soviet mi tam na si pen uh hi. Tua ahih manin Shanina leh Soviet gam adingin teel ding thu nam nih bek om hi. Tua thu nihte pen – Gal zawhna dingin do ding maw ahih kei leh simang/mangthang ding? cih bek a teel ding om hi.
A masa penna dingin April 1944 in Shanina in Vitebsk khua kiangah German Nazi galkap khat hong kaplum hi. Tua khit kha khat sungin Nazite 17 hong kap lum kik leuleu hi. German Nazi galkapte in vanleng, bomb leh thaupi nak zat lua uh ahih manin Shanina nuntakna humbitna dingin a Commander pan galkapte nungkik (withdraw) dingin thu pia hi. Ahih hangin Shanina in mang lo a, a sniper nasep bek sem loin lei galkapte (infantry) nangawn va huh lai hi.
Tua hunin German galkap hon khat va hingmat a, liamna zong va tuak khak lawh liang hi. Hih bangin a hangsanna hangin Soviet gam bek hi loin nitumna lam gamte [Western countries] teng nangawn ah a min hong kizeel hi. A liamna a dam kik khit ciangin galdo kipan kik nawn a, amau’ battalion mi 78 sung panin 72 in sihna tuak uh hi. Ahih hangin amah suakta kha hi.
28 January 1945 in East Prussia ah gal dona ah a galkap bu khat liamna tuak humbit in a om lai takin thaupi tank kicite (artillery) tang in a awm kha ahih manin a awm puakkham in, a ngoi nangawng lengkhia hi. Thau in a khak khit second tawm vei sungin si a, a sih in kum 20 cing man lo hi. Sniper ah a sep taktak kum khat sangin a tawm zawk hangin tua sungin mi 54 kap lum hi, pawlkhat in 59 hi ci lai hi.
April 1945 in Galpi Nihna bei a, Nazi Germany galkaote guallel uh a, Shanina' gam Nazi ten hal siatsak gawp hi. Ahih hangin Shanina’ min leh a gam adingin a kipiakkhiatna tu dongin mang nai lo hi. Sniper lawhcing mahmah in a kigen US Army Staff Sgt. Adelbert Waldron in kum nih sungin Vietnam War ah mi 109 na that a, US Navy SEAL Chris Kyle [a tangthu tun “American Sniper” movie in 2014 in Clint Eastwood in a bawl] in kum sawm sung sniper a sepna ah mi 255 na kaplum hi. Hihte gel lawhcin'na leh a galkap sep hun sung uh tawh i etkak ciangin tu dong Shanina bangin a sniper rifle kum khat sangin a tawm zaw tawi dingin amah bangin a lawhcing om nai lo hi.
Shanina a sih khit nungin zong Soviet Union in Galpi Nihna na do lai uh a, Soviet sniper numei ten German Nazi galkapte 11,280 kiim na kap lum uh hi. History Channel series Dogfights ah technical adviser sem leh "Blossoms in the Wind: Human Legacies of the Kamikaze" kici laibu gelh M.G. Sheftall in a genna ah, "Shanina' galdo nopna lungsim, gam it dan leh a hangsan dan pen hi bang hi:
"A galkap officer ten a phal loh lai un Stalin kimaitang muhpih in, gal kidona phual-ah kuansakna dingin phalna va ngen hi," ci hi.
A pian' ni leh a pian'na: 3 April, 1924
Pianna khua: Yedma, Arkhangelsk Oblast, Vologda Governorate, Russian SFSR, Soviet Union
A sih ni: 28 January 1945 (kum 20 cing lo), Reichau, East Prussia, Nazi Germany (tu-in Cherepanovo, Pravdinsky District, Russia)
A gam min: Soviet Union
A sepna: Red Army
Galkap sep sung: 1943–1945 (galkap leh sniper a sep sung gawm)
A za (Rank) Senior Sergeant
A galkap unit: Unit 184th Rifle Division (3rd Belorussian Front)
Command a sepna: 1st Sniper Platoon (184th Rifle Division)
A gal donate (Battles/wars):
World War II
Eastern Front
Battle of Vilnius
East Prussian Offensive (DOW)
Min phatna (Awards) ngahte:
*Orders of Glory 3rd and 2nd Class,
*Valour Ribbon Medal for Courage
References: Red Fish and Wikipedia
@ Thang Khan Lian #ZUNs reports
A sepna: Red Army
Galkap sep sung: 1943–1945 (galkap leh sniper a sep sung gawm)
A za (Rank) Senior Sergeant
A galkap unit: Unit 184th Rifle Division (3rd Belorussian Front)
Command a sepna: 1st Sniper Platoon (184th Rifle Division)
A gal donate (Battles/wars):
World War II
Eastern Front
Battle of Vilnius
East Prussian Offensive (DOW)
Min phatna (Awards) ngahte:
*Orders of Glory 3rd and 2nd Class,
*Valour Ribbon Medal for Courage
References: Red Fish and Wikipedia
@ Thang Khan Lian #ZUNs reports






