Wednesday, 15 February 2017

INDIA LEH RUSSIA IN SUKHOI-30MKI PUAHPHAT KHAWM SAWM

INDIA LEH RUSSIA IN SUKHOI-30MKI PUAHPHAT KHAWM SAWM
Feb. 15, 2017: Russiate' Federal Service for Military-Technical Cooperation (FSMTC) Deputy Director Vladimir Drozhzhov in tu ni-in Russia leh India in Russia in a bawl Sukhoi Su-30MKI multirole fighter modernization nadingin contract kibawl sawm a, tua dingin lai poimawhte (documents) kibawl ding kithawi (preparing) hi ci-in pulak hi. Su-30MKI multirole fighter pen tu lai vanleng suakthakte tawh kibanga puah thakna dingin contract document bawl kithawi ta a, hih bang nasep khawmna ah na hoih takin kisem khawm thei hi ci-in gen beh hi.
Hih bangin contact kizo in kipawl khawmna kinei thei leh India in a ngetna bangun fighter jets 400 kipia khia dinga, a kipiak khiatna ding a kipulak ma-in zong Russia in a man zah ding a geelna India tungah kipia khin zo hi ci-in Federal Service for Military-Technical Cooperation (FSMTC) Deputy Director Vladimir Drozhzhov in 11th Aero India air show ah news reporterte kiangah gen hi. Russia in India tungah MiG leh Sukhoi project aircraft ding kipia ding hi ci-in gen beh hi.
Russia in tu kum sungin India tungah S-400 air defense systems piak khiat sawm a, Su-30MKI multirole fighter modernization contact suai kaihna a kineih khit ciangin S-400 air defense system piak khiat hun ding pulak ding hi ci-in Vladimir Drozhzhov in ci a, 2017 ma-in kipia khia dingin ka um hi ci hi.
Su-30 MKI multirole fighter pen Russia phalna tawh India ah Hindustan Aeronautics Limited ten na bawl uh a, July 1, 1997 in leng khiasak masa pen in, Indian Air Force ten Sept. 27, 2002 panin na zang uh hi. Tu-in hih vanleng pen a hoihzaw sem dingin Russia leh India in a puahphat kik sawm uh hi a, Su-30MKI pen Su-30 panin a kipuahpha ahi hi. Su-30 MKI pen N011M digital multi-mode dual frequency band radar tawh kithuah a, N011M pen air-to-air and air-to-land/sea mode ah kizang thei a, high-precision laser-inertial or GPS navigation system tawh kithuah hi. Tua loin . modern digital weapons control system leh anti-jamming features tawh kithuah hi. N011M in 400 km search range leh maximum 200 km tracking range nei (rear hemisphere ah a range 60 km) hi. A radar in huih lakah ngimna mun 15 man/nei thei (air target track) a, khat vei thu in mun li kap thei hi. A kap theihte lakah cruise missiles leh motionless helicopters kihel hi. Su-30MKI in mini-AWACS a neih manin vanleng dangte adingin director or command post dingin kizang thei a, khat vei thu-in vanleng dang li kap thei a, a radar in lei a om galvan tank cihte 40–50 km gamla panin kapsak thei hi. A hatna pen a ground level ah supersonic speed match 2 (about 2450 km/h at ground-level) hi a, second khat sungin huih lakah tai (miles) 230 a sang leng to zo hi. Su-30MKI vanleng khempeuh a radar kizang pen a hoihzaw Bars radar tawh kilaih pah ta ding hi.
Indian Air Force Su-30MKI thu tomkim:
Role: Multirole Air superiority fighter
National origin: Russia / India
Design group: Sukhoi Design Bureau
Built by: Hindustan Aeronautics Limited (under licence)
First flight: IAF Su-30МК: 1 July 1997
Su-30MKI: 2000
Introduction: 27 September 2002
Status: In service
Primary user: Indian Air Force
Produced: Su-30MKI: 2000–present
Number built: 230 as of February 2017
Unit cost: ₹358 crore (US$53 million) in 2014[2]
Developed from: Sukhoi Su-30
Variants: Sukhoi Su-30MKM
Source: Sputnik and Wikipedia
Photo 1&2: Su-30MKI
Photo 3&4: S-400 Air Defense System

NORTH KOREA GAM UK KIM JONG-uN' SANGGAM LANG KITHAT

NORTH KOREA GAM UK KIM JONG-uN' SANGGAM LANG KITHAT
Feb. 15, 2017: North Korea leikhamang Kim Jong-un' sanggam lang (half-brother) Kim Jong-nam kici pen North Korea ten a thah sawm den uh leh Kim Jong-un tawh a kituak mel loh (estranged) manin China humbitna nuai a-om ahi hi. Kim Jong-nam a bukna leh a ten'na China gam-a Macau khua zuan dingin a kithawi lai-in Kuala Lumpur airport ah kithat hi ci-in South Koreate' spy agency in tu ni-in pulak a, North Korean agents dinga upmawh numei nih in a thah uh hi ci hi. Kim Jong-nam that dinga upmawh numei nihte taxi in taimang uh a, Malaysia police ten nasia takin zong lai uh hi. Malay ulian ten Kawlgam numei khat a taimang thei lo dingin man (detained) uh a, thusitna neih dingin kem uh hi ci-in Malaysian state news agency Bernama in suaksak hi. Malay police ten hih kithahna thu kanna dingin surveillance tapes lim takin en lai uh hi.
Kim Jong-nam' luang tu ni-in autopsy (post-mortem) kibawl ding hi ci-in police ten ci uh hi. A kithat mah hi cih a kimuh khiat leh North Korea kumpi kingawh dinga, Kim Jong-un' ukna pen mihingte tunga ngongtat kumpi ci-in kiciamteh ding hi ci-in South Korean Prime Minister leh acting President zong a len khawm Hwang Kyo-ahn in security council meeting a neihna uh-ah ci hi. Al Jazeera reporter Harry Fawcett in S.Korea khuapi Seoul panin a genna ah N. Korean National Intelligence Service ten Kim Jong-nam pen 2012 pekin a thah sawm uh hi ta a, Kim Jong-un in a innkuanpih teng a thah siangna dingin na hanciam den hi ci hi.
Kim Jong-nam pen Macau ah leng dingin kithawi-in Kuala Lumpur aiport immigration ah a lai poimawhte a etsak ma-in Pizing (Monday) ni-in shopping course kiim-ah a om lai takin "Chemical spray" tawh kikap a, tua khitin zato ah kipuak hi. Zato ah a kipuak a, a sih ma-in chemical spay zangin hong kikap hi ci-in zato inn nasemte kiangah hilh hi. Kim Jong-nam pen kum 46 mi ahi hi ci-in senior government ulian khat (hih thu pen diplomacy vai-ah thu buaihuaipi ahih manin a min gen ngam lo hi) in ci hi.
Kim Jong-nam pen Macau, Singapore leh Malaysia gamte ah teng kawikawi ahi hi. 2001 in Tokyo Disneyland ka hawh nuam ci-in Japan lut dingin a kithawi lai-in kiman a, tua khit nung N.Korea ulian ten gam lehpei dingin ummawh den hi. A khuazinna dingin a lai poimawhte (travel document) ah zong Pyongyang khuapi ah June 10, 1970 a piang Kim Choi ci-in a min tuangsak hi. Malaysian police ten statement a bawlna uh-ah kum 46 mi North Korean pasal a khualzinna lai poimawhte ah Kim Chol kici Pyongyang khuapi ah June 10, 1970 in a piang si a, a kithahna a kitel theihna dingin post-mortem examination neih ding kingen a, post-mortem kineih sawm hi ci-in pulak hi.
Kim Jong-un leh Kim Jong-nam pen unau ahih hangun a nu uh a kibang lo hi a, zing ciangin a pa uh, kumpi lui Kim Jong-il sihni phawkna in gambup khawlni nei ding uh a, "Day of the Shining Star" kici ding hi. Hih hunah skating (khedap tai thei zanga taina), tuipeek lahna (exhibition) leh kep (fireworks) lahna kinei dinga, mipi in rally neihna nei ding uh hi. Kim Jong-il a sih in Kim Jong-nam gup ten a pa zalaih dingin guan' sawm uh hi. 2011 in Kim Jong-un in a pa' zalaih a, tua khit nungin kumpi ulian tampi that ta a, 2013 in zong N. Korea gam adingin a thunei pen nihna a paneu (uncle) Kim Jang Song-thaek vanleng kapna thau (anti-aircraft) tawh kaplum sak hi. Kim Jong-nam pen politics lam ah lunglut loin lametna lian a neih loh hangin N. Korea kumpi vaihawmna zia leh a sanggampa' za letna zia na deih lo hi.
Source: Al Jazeera and news agencies

INDIA IN RUSSIA RECORD BREAK NADINGIN KHAT VEI THU-IN SATELLITE 104 LAWN TO TA

INDIA IN RUSSIA RECORD BREAK NADINGIN KHAT VEI THU-IN SATELLITE 104 LAWN TO TA
Feb. 15, 2017: India's Space Research Organisation (ISRO) in Russia in khatvei thu-in satellite tam pen June 2014 in 39 a lot toh (launched) ciamtehna suksiatna dingin Andhra Pradesh state sunga om Sriharikota khua-a Satish Dhawan Centre panin rocket khat bek zangin khatvei lot in satellite 104 lawn to a, a tun'na ding orbit (ni, kha, aksite omna) tung tek uh hi ci-in ISRO director Kiran Kumar in Satish Dhawan Space Centre a scientists omte kiangah pulak hi. Satellite 104 kilawn tote pen Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) rocket zangin tu ni-in kilawm to hi.
Indian Prime Minister Narendra Modi in hih satellite 104te lawhcing takin a tun'na ding uh uh orbit tung hi cih a theih phet in a ISRO scientist-te a lungdampihna thu a Twitter ah tuangsak hi. PSLV rocket pen tu zingsang 9:28am (03:58 GMT) in kilawn a, 27,000km per hour a hat in leng a, a tun'na/omna/kikoihna mun ding orbit kicihna minute 30 sungin tung hi ci-in ISRO in pulak hi. PSLV in a satellite puak (cargo) pen leitung lim tak-a etna ding, kanna ding "earth observation satellite" khat 714kg in gik a, adangte satellites neu "nano satellites" kici 103te pen a gikna 664kg ahi hi. Nano satellites kicite pen a vek phialin gamdangte - Israel, Kazakhstan, The Netherlands, Switzerland, United Arab Emirates leh USte satellites hi a, USte nano satellites bek 96 tak ahi hi.
Sumbawl lam-a kizang (commercial) satellites pen space ah lot toh ding pen business khat suak ta a, phone, Internet zatna leh company tuamtuam hong khan' manin gam tuamtuam in space ah satellites koih ding nasia takin kidem uh a, commercial satellites pen high-tech communications zatna nasia takin khan'sakna ding ngimna leh deihna ahi hi. India in space programme panin satellite a lot khiat man pen sum tawm bei ahih manin gamdang ten satellites lotna dingin Indian space programme mah delh uh hi.
Nung kum June kha-in zong India in satellite 20 na lawn to a, 20 lakah USte' satellite 13 kihel hi. India in 2013 in zong Mars sungah kuamah hawl loh (unmanned) rocket $473 million bek bei in na lawn to ziau uh hi. USte' NASA ten Maven Mars mission kici adingin rocket November 18, 2013 in na lawn to uh a, $671 million tak beisak uh hi.
ISRO ten Jupiter leh Venus ah zong rocket lot ding mission nei in nasia takin hanciam uh hi. 2014 in zong India in space technology budget Hollywood film "Gravity" sanga tawm bei zaw tawh orbit ah gamdangte satellite li kap toh sak hi. 22 October 2008 in zong ISRO ten Satish Dhawan Space Centre, Sriharikota, Nellore District, Andhra Pradesh panin khapi sunga satellite (lunar satellite) Chandrayan I na koih a, $3.86 billion (US$57 million) bei hi.
#Behlapna: Kawlgam in zong amasa pen dingin kum nga khit teh satellite kinei a, private industry zangin kilawn ding hi ci-in Ministry of Communications and Information Technology Myanmar a Deputy Minister H.E. U Thaung Tin in November 2014 in na gen hi ci-in Myanmar Times leh Satellite Today in suaksak hi. India in 1975 panin American, Russian leh European rockets zangin satellite na lawn ta a, gamdangte lotsak leh amau lot toh teng gawmin 15 Febraury 2017 in satellite 91 nei ta hi.
Source: News agencies, Wikipedia, Myanmar Times leh Satellite