Friday, 29 September 2017

MEHPOK BEKBEK MEH ZONG CIMTAKHUAI PAH

MEHPOK BEKBEK MEH ZONG CIMTAKHUAI PAH
Sangkah mi na hih a, na laisimbu bek na sim leh na gualte tawh na theihna kibang veve ding a, a pil na hi kei a, kum khat ading tavuan dinga hong kipia teng bek a thei na hi hi. Na sinte na ciamteh kei a, a zatna ding mun ah na zat ngei kei leh a kimanna om lo hi. Tu ni-a na sin pen hun khat teh a manpha in zat theih hanciam in.
Leitung thu uuk napi newspaper bek na sim leh leitung thupiang pawl khat bek na thei ding a, mi gen sawn thu tawm bek a thei na hi ding hi. Pil na kisak pah hangin na pilna pen mi lauhhuai lai na hi hi. Newspaper ah zong propaganda news leh hoax a dimpi in om ta a, news bek na theihna na suang leh na thu theihna pen propaganda leh hoax a dimpi om hi cihna hi. News pen nisim in kilaih den a, history leh international politics na sim ngei kei leh na news sim ni khat bek kimang ding hi.
Nasem mi na hih leh na vanzat bek a zat ding dan na siam sawm a, na dang na sin beh sawm kei leh na cimtak zongin na vanzat ngei mah tawh na nuntak sung tawntung na nuntakna ding na zon kul hi.
Sia khat hi napi in thu ngen ngei lo, Lai Siangtho sim ngei lote in khuazakna bek tawh khangto ding a, bangmah pi hilo napi mi lauhuaite ahi hi. Lai Siangtho thu bek na theih leh na thugen a ne thei tu hun in tam nawn lo ding hi. Laibu thak tuamtuam na sim det kei leh na thugen sawt vei a duh tam lo ding hi.
Nungak hel siam i cihte nungakte zak nuam ding a mutsiamte, numeite lungsim theite hi a, a nungak hel sim in sanginn ah roll call ciang bangin "Present miss", "Thank you miss" bekbek nisim in a va ci dente hilo hi.
Na theihna tawh lungkim pah in, na dang na sin/kan beh ngei kei leh na tuat ngilsa lampi mah a tawn ngaungau den, mehpok bekbek zing leh nitak a mehmeh den, mehpok theory repeat, mehpok lifestyle tawh a nungta na hi ding hi. Tawm bek na sim leh tawm na thei ding a, thu tam na genkhiat leh na haina kilangin na zuau tam ding cihna hi. Na zuau tam na genkhiat leh na thugen hong um lo mi tam ding cihna hi.
-Thang Khan Lian

US THUSIM SEELSIM TAWM A PHOLAKNA AH SOUTH ASIA AH JIHAD HONG KHANNA US IN GENSIATNA A TUAH DING KILAWM HI CI

US THUSIM SEELSIM TAWM A PHOLAKNA AH SOUTH ASIA AH JIHAD HONG KHANNA US IN GENSIATNA A TUAH DING KILAWM HI CI
Sept. 30, 2017: Pakistan Foreign Minister Khawaja Muhammad Asif in US gam-a New York khuapi-ah a thugen ngaite kiangah Soviet Union gam om lai-in Pakistan in US a kipawlpih in, US leh Soviet Union kidona ah third party dingin Pakistan a kihelsak leh zat (proxy war) in a om manin Pakistan gam in tu-a buaina tuak a, South Asia ah Islamic ''jihad'' hatna pen Pakistan mawhna bek hilo in USte mawhna zong ahih manin hong puakpih/kitangpih (share) ding uh hi ci-in gen hi.
Khawaja Muhammad Asif in South Asia ah "jihad" hong hatna leh khan'na piangsak pen US hi a, Soviet Union om lai-in proxy war ah US in Pakistan a galpan mun hoih vanzat dingin hong zang a, tu-in hong nusiatsan hi ci-in New York khuapi-a Asia Society interaction hun a gen hi. “Soviet war ah US tawh kip takin Pakistan dingcip a, tua pen khialhna hi a, proxy war hi. Ko vanzat in hong kizat khit ciangin hong kipaai hi. Islamic jihad leh terrorism hong piankhiatna pen kipawlkhawm a mawhna (US+Pakistan mawhna i.e. collective sin) hi. Cold War bei khitin tua banga proxy war ah kipawl nawn loh ding hi napi kikhawlsan lo ahih manin khialhna i bawl uh hi," ci-in Islamism leh terrorism hatna pen Pakistan hang hi cih nial hi.
President Donald Trump in a South Asia new policy ah terrorism hatna hang pen Pakistante mawhna hi ci-in hong ngawh pen lamdang lo a, [thuman leh tangthu/history thei lo ahih manin] dahhuai a, zuau bulomtang pawlkhat Trump in gen hi ci-in Mr. Asif in ci hi. "US in dollar billions Pakistan tungah hong pia lo a, tua sum hong kipia a cihte pen US leh a pawlte adingin na ka sepsak manun ka thaman dingin ka ngah uh hi zaw hi," ci-in Afghan War ah US leh a pawl Coalition Support Fund (CSF) ten Pakistan tungah a piak ahihna thu gencian hi. Afghan war ah US leh a pawlte a kihuhna hangin US tung panin huhna dang zong Pakistan in kingah mah hi ci hi.
Khawaja Muhammad Asif in, "Pakistan gam-a terrorists-te (jihadis) pen Soviet Union dona dingin Soviet war ah USte kep, khoi leh training piakte hi. Haqqanis leh Hafiz Saeeds jihadis-te hangin ko hong ngawh kei un. Amaute pen a beisa kum 20-30 hun lai-in na it na ngaihnote (darlings) uh hi. White House ah no tawh an nekhawm, zu nekhawmte hi napi in tu-in Pakistan in kem, khoi hi ci-in nong ngawh uh hi," ci-in gen hi.
Asia Society interaction hun in hih bangin Mr. Asif in a gen lai-in a hun-uk (moderator) in a beisa hun kigen loin mailam hun ding kigen hi ci-in a thugen kho hi. Mr. Asif in moderator dawng in, "Na mai lam na nawt theihna dingin history tawh na kikhen thei kei hi. Terrorists-te piankhiatna pen USte vaipuak puakna, a sia a pha khukna (liability) hi a, Pakistan in a sia a pha khuk theihna dingin tua bang a mawhpuakna panin ka kisutkhiat theihna dingun na ka sep uh kisam hi. Saeed leh LeT terrorists-te gamtat ko mawhpuakna hi mah hi cih ka pom hi. Ahih hangin amau beisakna dingin hun hong pia un. A dona dingin ko bekin mawhpuakna leh tavuan ka nei kei uh hi," ci-in dawng a, USte gamtatna (terrorism piangsak in ngawh in, terrorism dona ah daang koihna) hangin Pakistan in terrorism a dona ah thanem sak zaw hi ci hi.
1980 panin Soviet Union (tu-in Russia) dona ah USte Pakistan in a kipawlpih ma-in Pakistan gam pen liberal gam hi a, biakna nam tuamtuam leh thu-upna pawl tuamtuam (sects) kituak takin na tengkhawm uh hi. Mr. Asif in, "Sunnis, Shias, Christians, Hindus… a vek un Pakistan gam ah kitengkhawmhi. A vek un Pakistanis ahi uh hi. Tu-in amau hihna leh huh zia (identity) humbitna dingin a min laih uh ahih manin a kamsiatna lianpi (tragedy) hi. Hih bangin kamsiatna lianpi ka tuah lai un hong mawhsak kei un la, ka sungtawng ua ka thuakna uh leh ka thangpaihna uh hong thuakpih zaw un," ci-in gen hi.
US meetna ding leh mihhoihna dingin Pakistan in South Asia kiim ah jihad hatsak in, khangsak cih ngawh ding baih mahmah hi. 1980 in jihad kisiamtan a, tu-in na khempeuh a lehlam in kigamtang hi. Bang hang hiam cih leh tua hun lai (1980) ka lawmte, Americans ten zong jihad siamtanh in gum uh hi. Tua banga gamtatkhiahna hangin ka hihna kician teng uh leh hoihna teng uh kisia a, tu-in ka gam un a loh kikna ding man tampi a piak kisam hi ci-in Mr. Asif in ci hi.
Mr. Asif in a thugenna ah India in Pakistan in terrorism huh in, tawsawn hi ci-in kihona neihpih ding a khawlsan man leh a daangkoih manin zong a mawhpaihna thu gen hi. "India in minamneute ngim in a neih manin South Asia ah bitna dengdel sak ding hi. Afghanistan leh Pakistan zah a kilemna ding hanciam om lo hi. Buaina vensak nai lohte vensakna dingin leitunga gam hausa pen leh thahat pen hong kigolh hangin a kigolhna un ciangtan nei ahih manin veng zo lo hi," ci-in gen hi.
Source: The Hindu
@Thang Khan Lian #ZUNs

Thursday, 28 September 2017

NAUPANG VIRGIN NAWN LO NU' HANGA KITOTNA

NAUPANG VIRGIN NAWN LO NU' HANGA KITOTNA
Ni khat innkuan khat a an nek laitak un a nautum pen uh kum 12 numei khat in, "Kei virgin nawn lo," ci-in hong kapkhia zakzak hi. Tua leh...
πŸ‘΄A nu hang hi. A kizepsak dan limlim pasalte duh theihtheih dingin amah kizep dan lianlian in kizemsak den keei hi ven. A nu' mawhna hi.
πŸ‘΅A pa mawhna hi. Numei paktat teng tawh kikhawl den hi ven. Inn kong dong a numei paktat kikholpih ten hong zui den keei uh hi ven. A pa pattah hi a, a pa' mawhna hi.
πŸ‘΄A u nu mawhna hi. Tangval a muh teng hoihsa in, a it a ngai teng zui thapai in, mawhpih den hi zen ven. A u nu' pattah hi.
A kisel ngeingai laitak un a pi uh hong dingin naupang nu liang na zawtsak a, "Boihboih, a koi dan a virgin nawn keng ci thei mawk na hia? Na kum zong cing nai lo hilo maw bawi?"
πŸ‘§Pastor pa hang hi. Christmas hun ah drama hong sihpih a, nungak siangtho Mary (Virgin Mary) kei piah ding hong phal lo a, midang khat Mary piah sak hi ven πŸ˜°πŸ˜°
Moral: Thu telcian lopi in kitotna ding bekbek zong leng kimawhsakna ding, kingawhtuahna ding leh i citlahna ding bekbek khat leh khat muh ding a dim a ha in om ahih manin kilem hun, kituah hun i nei ngei kei ding hi. Khuavak i khentel theihna dingin khuazing leh khuavak khentel theih ding kisam a, tua khit ciangin sun leh zan i khentel thei pan ding hi. Thu khentel thei lopi khat leh khat kimawhsakna ding bek zonna pen meikuang phelh nuam napi meikuang lakah namgimtui buah beh tawh kibang a, meima ci nuh khum leh vok man nuam napi a khe a man loin a mei a mat tawh kibang hi.
πŸ–‹️Thang Khan Lian

THU NEU ZONG THU LIAN SUAK THEI HI

THU NEU ZONG THU LIAN SUAK THEI HI
Na laikung mangsak = Laikung nei lo suak pah
Laikung nei lo = Note gelhna ding nei lo, note nei lo pah
Note nei lo = Lai sim ding nei lo, lai sim lo pah 
Lai sim lo = Fail suk pah
Fail = Buaih (diploma/degree) ngah lo pah
Diploma ngah lo =Sepna ding mu lo pah
Sepna ding mu lo = Sum nei lo pah
Sum nei lo = Nek ding nei lo pah
Nek ding nei lo = Gawng gengan pah
Gawng gengan = Melsia nena pah
Melsia = Hong it hong ngai ding mu zo lo pah
Hong it ding mu lo = Zi mu zo lo pah
Zi mu zo lo = Ta nei lo pah
Ta nei lo = Lubawk tangkhat pah
Lubawk tangkhat = Lungkham, lungzuang pah
Lungkham, lungzuang = Cinat thuah pah
Cina = Si pah
Moral = Na laikung πŸ–‹️ mangsak kha kei in, na sih lawh ding hi. Su neu zong supi suak sei hi.
πŸ–‹️Thang Khan Lian

KURD MINAMTE TANGTHU TOM KIK

KURD MINAMTE TANGTHU TOM KIK
Sept. 29, 2017: Iraqi Kurdistan pen a official min Kurdistan Region kici a, Iraq Constitution nuai-ah Kurdistan Regional government Government (KRG) nuai-ah ki-uk uh a, a khuapi uh Erbil ahi hi. Kurdistan pen parliamentary democracy hi a, amau regional parliament kineih tuam uh a, tutna (seats) 111 om hi. 2005 in KRG president dingin Masoud Barzani cing a, 2009 kiteelna ah cing kik hi. August 2013 in Kurdistan parliament in Barzani' presidency kum nih sottoh sak a, 19 August 2015 ah political parties ten thukim a neih theih loh manun a term kisotto a, tu dong president len suak hi.
Kurdistan Region pen Kurdish opposition leh Iraq kumpi kum sawtpi a kikaptuah khit nungun kilemna suaikai uh a, March 11, 1970 in Kurdish Region hong piangkhia hi. US ten Gulf War in Iraq a sim khit nungun 1991 in Iraq leilu lam ah no-fly zone hong bawl manun October 1991 in Iraq galkapte kihemkhia uh a, July 4, 1992 in hih kiim a political party lian -
Kurdistan Democratic Party leh Patriotic Union of Kurdistan ten semi-autonomous Kurdistan Regional Government ten regional government hong bawlkhia uh hi. US ten Iraq a nih veina dingin 2003 in sim kik uh a, political kilaihna nasia tak hong piang ahih manin 2005 in Iraq in constitution thak hong bawl a, tua khit nung suahtakna deih in kiphinna neihna hong nasia kik uh hi.
Kurdish mite teenna kim pen kum zalom 7 kim lai-in Arab Muslims ten la uh a, Muslim Arab Rashidun Caliphate, Umayyad Caliphate, tua khit Abbasid Caliphate ten uh uh hi. Tua khit in Iranian emirate, Turkic emirate leh Mongol emirate ten amau hatna teng uk khum uh hi. Ak Koyunlu hong kitapkhap (disintegrate) ciangin tu lian a Iraqi Kurdistan sung teng Iranian Safavids kici ten kum zalom 16 in la-in uk uh hi. Kum zalom 16-17 kikal in Iraqi Kurdistan pen principalities thum in - Baban, Badinan leh Soran in kikhen a, Safavids leh Ottomans kumpi a hatzaw penpen in la-in a uk kilaih den uh hi.
Kum zalom 17 kim a kipanin Ottomans ten Ottoman–Safavid War (1623–39) ah Treaty of Zuhab kici tawh la-in uk uh hi. Kum zalom 18 in Nader Shah' in la kik a, tawl khat sung Iranian Afsharids ukna nuai-ah om hi. 1747 in Nader Shah a sih ciangin Ottoman ten 1831 in la kik leuleu uh a, Galpi Khatna bei dong uk uh hi. Galpi khatna ah British ten Ottoman kumpi zo ahih manin Sykes-Picot Agreement ah British leh France ten West Asia sung hong kikhawm uh a, Kurd minamte teenna leitang saseh banga khenna hong piang hi. Treaty of SΓ¨vres khit teh Treaty of Lausanne hangin tu lian a Western Asia leh Republic of Turkey hong piangkhia hi.
UN kiphuankhiat ma-a leitung bup kipawlna golpen The League of Nations in France in Syria leh Lebanon a thuneihkhumna ding leh UK in Palestine a thuneihkhumna dingin "mandate" kici pia hi. (Tua hunin Israel gam i cih piang nai dek lo hi). Tua hun in Palestine pen autonomous regions nih: Mandatory Palestine leh Transjordan hi a, hih mun panin Iraq hong piangkhia hi. Ottoman Empire hat lai leh uk lai a Arabian Peninsula kiim teng pen Saudi Arabia leh Yemen in kibawlkhia hi.
Iraq gam-a Kurd minamte teenna suahtakna ding pen Barzani minamte makaihna tawh Barzani Revolt (1960–1970) kikal zong nasia takin kiphinna nei uh a, 1959–1960 kikal Mustafa Barzani makaihna tawh Kurdistan Democratic Party (KDP) in legal status 1960 in hong ngah hi. Autonomy negotiations (1970–1974) hangin 1970 in Regional autonomy hong piangkhia a, tua tawh kituak in Kurdish Autonomous Region hong piangkhia sawm ahi hi.
1973 in US in Iran kumpi Shah tawh a sim in thukimna (secret agreement) nei uh a, USte CIA leh Israelte Mossad ten Kurdish rebels ten Iraq kumpi a dona dingun sum (funding) piaksim kipan uh a, Kurdish rebels ten Iraq do hong kipan uh hi. 1974 in Iraq kumpi Kurdish rebels-te thuk kik kipan a, Iran gamgi dong rebels-te hawl uh a, Iraq in Iran kiangah rebels-te huh na khawlsan uh leh na ngetna uh hong thukim ding hi ung ci hi. 1975 in Iraq leh Iraq in Second Kurdish Iraqi War Algiers Agreement ah thukimna nei uh hi.
Tua khit in Iraq kumpi Baath party ten Kurd minamte kum 15 ukkhum a, thukimna a palsat manun 1977 in Kurdish rebels (PUK) leh Iraq kumpi kido kik a, 1978 -1979, kikal in Kurd mite khua 600 kihalsak a, gamdang ah Kurd mite 200,000 kipuakhia hi. Saddam Hussien' command na nuai-ah Al-Anfal Campaign tawh Iraq a Kurd minamte lomthah in, US tung panin chemical galvan a ngahte zangin Kurd minamte tampi a thahna hangin Iran hong kigolh a, Iran-Iraq War hong piang hi. March 29, 1987 panin April 23, 1989 kikal bekin Iraq armyte Saddam Hussein leh Ali Hassan al-Majid command na nuai-ah Kurd minamte lomthahna "genocidal campaign" pan uh a, chemical weapons a zat ban uh-ah Kurd mite khua 2,000 suksiatsak uh a, khamtunga Kurd tengte 50,000 a thah ban uh a, Iraq army ten Kurd mite khuapi mi 70,000 teenna Qala Dizeh suksiatsak dimdim uh hi.
US in Iran langpang dingin vanzat in a neih Saddam Hussein' nak tawh a kaih zawh nawn loh ciangin hun khat lai-in Kurd minamte lomthah dinga a zatpa uh Saddam in Kuwait a sim paulam in 1991 in Iraq hong sim uh a, 2003 in sim kik uh hi. Saddam in Al-Anfal Campaign ah human rights palsat in Kurd minamte lomthahna leh US tung panin chemical weapons supply a ngahte a Kurd minamte (Shia Iraqi) Dujail khua-ah 1982 in mi 148 a lomthah manin Iraqi Special Tribunal in sih dan pia a, 06:00 local time (03:00 GMT) 30 December 2006 in kikhailum hi. Saddam sih khit nung Iraq kumpi a ginat loh leh a hat loh banah Shia leh Sunnin Muslim kilang neihna hunlem la-in Kurd ten suahtakna a nget uh hong kisan ahi uh hi.
Iraq gam-a Kurd minamte pen a official pau uh Kurdish (Sorani) Arabic hi a, a biakna uh Islam (Sunni and Shia), Christianity, YazdΓ’nism, Zoroastrianism ahi hi. Tu lianin Kurdistan Region a Kurdistan Regional Government (KRG) President Masoud Barzani hi a, Prime Minister Nechirvan Barzani ahi hi. Iraq gam-a Kurd minamte teenna mun pen Southern Kurdistan kici zaw hi. Bang hang hiam cih leh Middle East a Kurd minam ten gam khat a kipumkhat ding Greater Kurdistan ngen uh hi. Greater Kurdistan dingin a ngetna uh mun li - southeastern Turkey (Northern Kurdistan), northern Syria (Rojava or Western Kurdistan), northwestern Iran (Eastern Kurdistan) leh Southern Kurdistan (Iraqi Kurdistan) ahi hi. Kurd minamte hih bangin Middle East gam tuamtuam ah milip om uh hi : Turkey ah 12-15 million (gam milip 20%); Iran ah 6 million (gam milip 10% sanga tawmzaw deuh); Iraq ah 4.7-5.5 million (gam milip 15-20%); Syria ah 2 million (gam milip 15%) teeng uh hi. Kurd minamte kiphin in suahtakna a ngah theihna ding uh pen US leh nitumna gam pawlkhatte tawsawm hi a, tu lai takin bang Syria gam-a Kurdish rebels teng US leh nitumna gam ten galvan leh training a piak ban uh a, Kurdish, Assyrian leh Arab rebels-te leh rebels tuamtuam Syria kumpi lehdote kipawlkhawmna SDF zong US ten galvan leh training a piak uh ahi hi. 
US leh a pawl ten a kigawm taktak ding uh a deih uh hilo in Middle East ah kigolh theihna dingin Kurdish rebels-te omna teng ah huhna pia kawikawi uh hi. Tu tung Iraq a Kurd ten zong referendum vote a khiat dek un suahtakna ngah le uh ISte maphu dingin a vanzat ding uh nei nawn lo ding uh ahih manin a khoh hangun kho zo nawn lo uh hi. Afghanistan ah Cold War hun lai 1980s in US ten Osama bin Laden' al-Quada ngongtate Soviet lehdo dingin vanzat in a zat bangin Kurdish rebels-te a zat uh hi bek hi. US leh nitumna gam, adiakin UK in kumpi lehdo dingin lungsim taktak tawh a huh Israelte bek hi a, Palestine panin suahtakna a ngahna ding uh huh uh a, tua lo pen buaina bawl ding bekin a zat uh ahi hi. Gamkeek lai (colonialism) hun lai-in British ten "divide and rule" policy a zat bangun tu hun in "Mother of Terrorism" US in terrorists-te pen minam leh gam khat kipumkhat kim lai khen in, ukkhumna dingin a zat ahi hi.
Reference: Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs
Maan: Gam lim nihna a a hing (green) tunga a a sandaang leh a sandup teng pen USte kigolh khit 1991 nunga Iraq kumpi leh Kurd mite leitang kituhna hi.

Monday, 25 September 2017

RUSSIAN MoD IN IN TUNG LAM PANIN MAAN KIZAIHNA AH IS-TE LEITANG UKNA AH US SPECIAL FORCE-TE OM HI CI

RUSSIAN MoD IN IN TUNG LAM PANIN MAAN KIZAIHNA AH IS-TE LEITANG UKNA AH US SPECIAL FORCE-TE OM HI CI
Sept. 25, 2017: Obama administration hun lai-in US ten ISte galvan a piaksim policy mah Trump administration a letcipna thu a keelluphum uh pholakkhiatna ding zan in Russian Ministry of Defence (MoD) aerial footage maan kizaihna panin USte uino Syria kumpi lehdo rebels pawl tuamtuam kipawlkhawm Syrian Democratic Forces (SDF) galkapte leh US Special Forces galkapte IS ngongtatte ukna leitang sungah a omna maante uh zan in Russian Defense Ministry in a Facebook page ah thu thuman tawh lahna ding (evidence) suaksak hi ci-in tu ni-in Russian ministry of defence in pulak hi
Russian Defense Ministry spokesman Mj. Gen. Igor Konashenkov in tu ni-in SDF leh US galkapte ISte ukna letang sungah suakta takin a om theihna uh thuman tawh lahna maante a kisuakna thu tawh kisai US leh SDFte tung panin bangmah nialna kiza nai lo hi ci hi. "Hihcianna leh nialna thu SDF leh US Armed Forces panin bangmah kiza nai lo hi," ci-in gen beh hi.
Russian MoD in a maan suahkhiatsakte ah Syria gam-a Deir ez-Zor ah US Army's special forces galkapte galdona mawtawte - Hummer armored vehicles zong tuang hi. Russian Defense Ministry in aeriel footage panin US Army's special forces galkap ten ISte khekhap siksana munte om hi cih kitel taktak ta a, tua kiim ah IS ten US galkapte do lo uh ci-in Russian Defense Ministry spokesman Mj. Gen. Igor Konashenkov in tung lam panin kapna hangin leikuak (craters) muh ding zong bangmah lo a, kikaptuah lo uh hi cih kitel hi ci hi.
Russian Defense Ministry spokesman Mj. Gen. Igor Konashenkov in US leh SDF ten Deir ez-Zor gas fields kiangah SDFte Russian in tung lam panin kap hi ci-a ngawhna zong nial hi. SDF ten Russia in tung lam panin hong kap uh a, SDF galkap khat si in, tampi in liamna tuak hi ci-in zan in ngawh hi. "ISte hatna mun Deir ez-Zor operation a kibawlna ah Russian Aerospace Forces ten vanleng tawh ngimna mun lianlian kap khakna (precision airstrikes) bek kizang a, ISte van leh panmun tampi kikapsiatsak hi cih sources tampi panin kingah hi," ci-in Konashenkov in ci hi.
Hih bang thupiang pen Russia leh Syria galkapte kipawl in Deir ez-Zor lak kik ding a hanciamna uh-ah ISte tawh kikaptuahna a nasiat lai takin thupiang ahi hi. IS ten Dier ez-Zor khuapi kum thum sung uk in, khakcip (blockade) uh a, Sept. kha-in Russia in tung lam panin a huhna tawh Deir ez-Zor khuapi nitumna lam leh leitaw lam laksak ta uh hi. Dier ez-Zor pen Syria gam-a ISte hatna om sun province bek ahih ban ah namgimtui khuk tamna ahih manin SDF ten zong leilu lam panin lak ding hanciam uh hi.
US Special Operations Forces (SOF) units in US in huhna a piak leh a kipawlpihte suakta takin ISte hatna sungah a mainawt theihna dingin huh uh hi ci-in Russian MoD in ci hi. IS ten SDFte na nang/dal se lo uh ahih manin Deir ez-Zor manawh in Euphrates dung lam manawh thei uh hi ci hi. Aerial photos-te ISte hatna mun September 8-12 in Russian MoD in vanleng panin maan a zaih hi a, US SOF galkapte galdona mawtaw Hummer vehicles tampi a maan ah dawk ahih manin US SOF units galkapte ISte hatna sungah omkhawm uh hi cih kitel hi ci hi. US leh a pawl ten tung lam panin ISte a kapna hangun leikuak (crater) muh ding khat beek kimu a, ISte dona dingin screening patrol zong bawl lo uh ahih manin ISte hatna munte ah US galkapte suakta takin vak thei uh hi cih kitel hi ci hi.
Source: Ministry of Defense of the Russian Federation; Sputnik
@Thang Khan Lian #ZUNs
https://www.facebook.com/mod.mil.rus/posts/1985701461672600

Show More Reactions

ZOMITE HONG KIKHENNA THU TOM KIM

ZOMITE HONG KIKHENNA THU TOM KIM
Second Anglo-Burmese war (5 April 1852 - 20 June 1853) in British ten Burma zo uh ahih manin Burma leh Zomite kizopna (contact) hong kinaihsak hi. 1886 in Burma kumpi leitang ten British ten laksak zo uh a, tua khit kum nih sung British ten Burma gam-a khuamite kiphinna leh lehdona leh guta misuamna (local rebellions and stamping out dacoity) beisakna ding betdaihna ding hong buaipih uh hi. 1887 in Deputy Commissioner of the Chindwin district len Captain Raikes pen Chin state a omte tawh kizoptuahna ding lampi hong ding leh Zomite teenna Bangladesh gam-a Chittagong Hills lam gamkeek ding leh enkhia dingin kiseh hi. Captain Raikes in Siyin minamte tawh kiholemna a neih khit in Tashon mite tawh kiholemna nei hi. Chin Hills a Sonpen leh Tashon hausate kiholemna a neihna panin hih khua hausate pen gam suahtakna (independent country) a hausa ahih uh kitel hi. Treaty of Yandabo (1826) kici thukimna suai kikaih hangin British gamkeek ten amau ukna British India gam sungah Assam leh Burma gawm uh hi. Tua thukimna khit 1934 Treaty in Kabaw Valley teng Burma pia kik uh hi.
Government of India Act (1935) in Burma pen British India panin hong khen hi. Gamgi vai thukimna (Boundary Agreement) tawh Government of the Republic of India leh Government of the Union of Burma in 1967 in thukimna nei uh a, Burma-India border a gamgi bawl/ciangtan (delimited) uh hi.
Chin Hills-Manipur boundary:
Survey kician bawl lopi in Captain Pemberton in amasa pen dingin Manipur leh Burma gamgi 1834 in khen/zik hi. First Anglo-Burmese War (1824-1826) pen Treaty of Yandaboo kici thukimna tawh 1826 in hong veng hi. Hih thukimna ah Burma kumpi [King of Ava (Burma)] in Manipur pen Meitei kumpi Gambeer Singh' ukna nuai-ah independent state in thukim hi. Tua khit in thukimna nih vei Manipur state tawh - 1833 leh 1934 in Burma kumpi in nei hi. 1933 Treaty ah Manipur' nitumna gamgi kikhen a, 1934 Treaty in Kabaw Valley teng Burma kumpipa' tungah kipia hi. Hih thukimna nunung pen a khua nungin Manipur leh Burma kilem lohna suak hi.
1934 Treaty ah Manipur leitaw-nisuahna gamgi zong kizik ahih manin tua thukimna ah kihelkha lo Zomite gam nih in hong khen lian hi. Alexander Mackenzie in a gelhna ah:Treaty of 1834 in Manipur leitaw-nitumna lam nisuahna lam a Kubo valley (phaizang) teng (Burma ten Nansawing a cih, Manipur ten Numsaulung) a cih panin Kothi Khyoung (Manipur river) nitumna lam dong Burma in ngah hi. Captain Pemberton in 19th April 1834 in report a piakna ah Numsaulung Lui pen Buma ten Meitei kumpite Kule Rajah' leitang hi ci-in ciamteh uh hi. Captain Pemberton in bang hanga Manipur Lui Namsaulung nitumna dong gamgi va keekto hiam cih gen lo hi. Bang hang hiam cih leh Kule Rajah' leitang in zong tua dong ban lo hi. Gamgi zik sources in a genna Namsaulung nitumna dong gamgi a kikeektohna hang pen Manipur Lui (Manipur River) pen Sukte-te teenna leilu lam dong a huam man hi ci hi. Tua ahih manin Captain Pemberton in gamgi a zikna Treaty of 1834 ah om bangin Manipur leh Burma a Sukte minamte teenna sung teng pen suahna nei leitang (independent territory) ahih kei leh Burma leitang in ciamteh hi.
Carey leh Tuck in a laibu gelh uh "The Chin Hills ( 1896)" ah, "Captain Pemberton in Meitei ten Namsailung a cih leh Zomi ten (Chin) Tuisa a cih uh lui pen Manipur Lui nitumna lam pen gamgi ngaihsutna a kizik (imaginary line drawn) ahih hangin Chin Hills leitang pawlkhat Manipur pia hi. Major Mc.Culloch in leilu lam teng uk ding hanciam hi. Hih bangin gamgi hong kizik manin Zomite kikhen uh hi (a tamzawte Tuisa leilu lam-a tengte). Gamgi pen Captain Pemberton in survey kician bawl lopi a zik ahih manin imaginary line suak hi. Tua ahih manin British ten Chin-Lushai expedition kici a simna leh gamkeekna lawhcing takin hong neih khit uh ciangin gamgi lim takin zik phat ding hong ngaihsun kik uh a, gamgi zikna dingin Manipur-Chin Boundary commission cih hong bawlkhia uh a, 1894 in Manipur leh Chin Hill gamgi zik Captain Pemberton' imaginary line mah zang suak uh hi. British ten gamgi a zik un minamte teenna tawh kituak ding ngaihsun se loin a zik uh ahih manin Zomite Burma leh India gam ah a kikhen i suak hi.
James Monyhan in Zmite hong genna mah mahmah hi. "Zomite pen minam gam nei lote (Nation
Without State) ci-in a dictionary ah gen hi. Zomite pen a pau uh kiten napi un amau nambing/nake ciat a ultung sak manun lim takin a kithuzak/kizoptuahna ding uh thanemsak hi. Tu lianin a kizopna uh pen sum bawl paai bawlna, lai lam tawh kisai nasepna, electronic media (audio/visual) leh Khristian evangelistic programs-te hi. Hun khat khit hun khat ah gamgi hanga kikhenna piangsak beisakna ding leh kipumkhatna ding ngimna tawh kilaih gawpna dingin mainawtna (revolutionaries movements) piang zelzel hi," ci hi.
Tu hun pen leitung bup kizopna hun (globalisation) hun hita a, Immanuel Wallestien in World System Theory a gelhna ah sum bawlna pen a meet a sumbawlna (capitalist) model in hong ukkhum ta hi a cih bangin sum bawl paai bawlna leh social media hangin leitung bup pen khuata khat (global village) suak ta hi. Khualzinna ding, kimuhtuahna ding leh thukizaktuahna ding baihlam mahmah ta hi. British ten Zomite thu dong lopi leh Zomite thukimna lopi in gam thum in hong khen mawk uh a, gamgi zik tawm tawh hong khen ziau uh pen thuman het lo hi a, na mahmah hi. A gimgi zik uh pen international boundary suak a, tua in hong khen hangin Zomite pen i sisan, i pau, i lai, i ngeina leh i lungsim ah a kikhen thei dingte i hi ngei kei hi. I mipil i misiam ten hih bawl tawm gamgi pen satsiatna dingin hong hanciam in, mipite kipumkhat peuh leng kipumkhat kik ngei lo ding hi hang kua tua kua ta in ci thei tuan lo ding a, ei kipumkhat nuam peuh in, lawngkhat in ginkhawm in, kithutuak peuh leng Zomite kipumkhat kikna ding pen ziinmang leh leitung thukham/thukhun in zong hong khen zo tuan lo ding hi. Pumkhat ding, ki-it ding, kithutuah ding hong deih i Pasian muang in, i kipumkhat kikna ding hanciam peuh leng ni khat ni teh hong tung peelmawh lo dingin ka um hi. Ziinmang hong khen hi kei, Sianmang hong khen hi kei e, Mikangte leh Ind0-Myanmar gamgi zik tawm hong khen hi e; ei tung bang kigawm kik nuam leng kua'n gibang hong khen zo diam?
By: Thang Khan Lian
[Source: Alexander Mackenzie, The North East Frontier of India; S. B. Carey. & H. N.Tuck., The Chin Hills; Oomen, T.K., 1997, Citizenship, Nationality and Ethnicity (Reconciling competing Identities), Polity
Press; Quora)

Saturday, 23 September 2017

ARAKAN ROHINGYA SALVATION ARMY (ARSA) THU TOM KIM

ARAKAN ROHINGYA SALVATION ARMY (ARSA) THU TOM KIM
Sept. 24, 2017: Rohingya ten Myanmar army-te pen amau bek hilo minam tawmte tunga ngongtat hi ci-in ngawh uh a, Rohingya thau tawite ARSAte do paulap in Myanmar panin hong hawlkhiat uh hi ci-in ngawh uh hi. Arakan Rohingya Salvation Army (Burmese: ထာα€›်α€€α€”်α€›ိုα€Ÿα€„်ဂျာ α€€α€š်တင်α€›ေးတပ်မတော် (ARSA) i cihte pen Rohingya minamte Myanmar galkapte bawlsiatna panin suahtakna ding ngimna tawh October 2016 in hong kiphuankhia hi pan hi. Myanmar kumpi in tu dong ARSA ten amau thusim hilh nautang 34-44 kikal that ta uh a, mi 22 pimang uh hi cih ngawh uh hi ci-in Wikipedia ah Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA)-te thu kigelhna ah kiciam teh hi. ARSA pen ni dangin Harakah al-Yagin (Faih Movement) na kici hi.
International Crisis Group in a genna ah ARSA pen Rohingya mi Ata Ullah kici Karachi, Pakistan gam-a piang in a makaih hi ci hi. Attah Ullah pen Mecca, Saudi Arabia ah khangkhia ahi hi. ARSAte ideology pen Rohingya nationalism hi a, 2016 in galkap 500 pha uh hi. Rakhine state leh Bangladesh-Myanmar gamgi ah gamtang uh hi. Sittwe thong ah ARSA member dinga kimante thusitna a kineihna ah ARSA ten a ngim uh pen Myanmar ah "democratic state for Rohingya" hi ci uh hi ci-in Police Captain Yan Naing Latt in ci. Aug. 26, 2017 in Myanmar kumpi in ARSA pen terrorism law nuai-ah Central Committee for Counter Terrorism in Myanmar nuai-ah terrorist group in ciamteh hi. Myanmar kumpi in ARSA ten democratic state a ngimna uh hi hi a cih uh pen a zuau uh hi a, state kingen loin Rohingya mite rights humbit ding bek kido hi ci-in ARSA ten Aug. 28, 2017 in statement ah pulak uh hi.
Rohingya khuamite leh Myanmar security uliante genna ARSA ten Oct. 2016 in suamna a bawl masak pen ma uh kha guk in Rohingya khuate ah a galkap ding uh mi la uh a, Bangladesh gamgi ah training pia uh hi ci hi. October 2016 in ASRAte pen Harakah al-Yaqin (Faith Movement) kici lai uh a, Bangladesh-Myanmar gamgi a Myanmar border posts suam uh a, border officers 9 leh galkap li that uh hi. 17 October 2016 in Harakah al-Yaqin ten press statement minute 5 kim video a khahna uh-ah a makaipa uh Ata Ullah thau tawi ten cing uh a, laidal a thu kigelh a simna ah hih bangin gen hi:
"Arakan State leh Myanmar gammite leh leitung a gammite aw, Rohingyate pen leitung ah minamneu kibawlsia pente hi cih thusim hi nawn lo hi. A beisa kum 60 sungin Burma kumpi gilo in a lomlom in hong that hi. Ahih hangin leitung in hong thudon lo hi. Leitung in leisung sumpiang a hauh mahmah hangin hong lawhsamsan (failed) hi. Tua ahih manin Arakan leitang tatate ko Harakah al-Yaqin ten kiphinna (uprising), ko leh ko maban ding kivaihawmna leh kihumbitna (self-determination and self-defence) dingin dingin kuamah tawh kipawl loin (independent body) diptkuatna panin ka suahtak theihna dingun Arakan mite leh Rohinya mite ading thudik ka ngahna dingun galkapte suamna leh nengniamna ka lehdo ding uh hi. Ko hong nengcipte leh hong bawlsiate, Bay of Bengal, Thai gammang ah mizuak a kipeite khut panin sihna sung panin ka mite uh suahtaksak ding ka pulakkhia uh hi. Ka nute uh, teek leh hamte, naupang leh ko leh ko ka kihumbit ding uh hi. Leitunga thu ngaihsun gamte huhna tawh ka ngimna uh ka ngah mateng uh ka khawl ngei kei ding uh hi," ci hi.
Harakah al-Yaqin ten October 10 leh 27, 2016 in video guk online ah khahkhia uh hi. 29 March 2017 in press statement khahkhia kik uh a, a min uh Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA) ci-in a laihna thu pulakkhia uh hi. Tua ni-in lai poimawh (documents) zong khahkhia uh a, Myanmar government tungah a ngette uh tuangsak uh hi.
15 November 2016 in Tatmadaw (Myanmar Armed Forces) ten kikaptuahna ah ARSAte 69 kithat hi ci uh hi.
14 December 2016 in ICG ten ARSA makaite a interviews na-ah ARSA makai ten Pakistan leh Saudi Arabia gam ah mimal mi tuamtuam (private individuals) kizopna ka nei uh a, Afghan leh Pakistan gam-a galdomi/terrorists (fighters) ten Rohingya khuamite a guk in training pia ("secretly trained") uh hi ci uh hi. 22 June 2017 in Myanmar state media in Myanmar galkap ten ni nih sung "area clearance operation" a neihna uh-ah ARSAte camp a suamna uh-ah ARSA galkap 3 thau uh cih suaksak uh hi. Myanmar galkap ten ARSAte camp panin thauvui, maituamna (ski mask) leh singa kibawl thau (wooden rifles) cihte training nadinga zat dinga upmawhte kimatsak hi ci uh hi.
25 August 2017 in ARSA ten police posts leh galkate galphualpi (army base) suamsak uh hi. Myanmar kumpi in ARSA ten hih ni-in Myangdaw a suam khit nungun ARSA galkap 77 kithat a, Myanmar security forces (police + army) 12 in sihna tuak hi ci hi. Myanmar kumpi in Maungdaw District a police posts kisuamna panin ARSAte bomb bawltawm (handmade bomb) kimu hi ci hi. ARSA ten "defensive actions" mun 25 ah kibawl a, Myanmar galkap ten naupangte buan in, that uh hi ci-in ngawh hi. ASRA ten Myanmar galkap ten Rathedaung nipi kal nih sung blockade bawl uh a, tua mah bangin Maungdaw bawl sawm uh ahih manin a kisuam hi ci uh hi.
26 August 2017 in ARSAte leh galkapte kikaptuahna nasiat man leh galkapte operation bawlna hangin Rakhine state panin mi 4,000 galtai hi. Myanmar government in August 2017 in ARSA ten Hindute leh Muslimte 12 that uh a, a thahte uh pen ARSA ten kumpi leh galkapte tungah thusim pia (informants) dingin a upmawh manin a thah uh hi ci hi. 28 August in ARSA ten Myanmar government in ARSAte ngimna pen Rohingya minamte adingin "democratic state" cih zuau hi a, bulphuh ding nei lo a, Rohingya minamte rights humbit nop bekin Rohingya minamte tunga tatsiate kilehdo hi ci-in a statement uh-ah pulak uh hi. Bangladesh in zong ARSA dona dingin Myanmar tawh kipawl in galdokhawmna (joint military operations) pat ding a sawmna zasak hi.
ARSAte leh foreign Islamist movements kizopna pen kizom hi a ci a om hangin a kizopna uh thucian tawh lahna ding om lo ahih manin kitel lo hi. ARSA ten bel fatwas (biakna lamsang thukhenna) bawl theihna ding Pakistan, India, Saudi Arabia leh Bangladesh gamte panin Muslim biakna makaite tung panin Myanmar galkap do theihna a ngahna dingun phalna ngen uh hi. ARSA galkap dinga kila khempeuh in Quran tawh kiciamna nei in, Rohingya mite rights ngahna humbitbit leh do dingin a thumang leh cihtak dingin kamciamna nei uh hi. ARSA ten gamdang kizopna nei hi ci-in ngawhna tuamtuam a kineih hangin a makaipi uh Ata Ullah in nial a, foreign Islamist movements tawh kizopna nei lo hi ung ci hi. ARSAte pen Rohingya insurgency group (thau tawh kiphinna nei kipawlna) ci-in kiciamteh uh a, Ata Ullah in ARSAte tup leh ngim bulpi in Rohingya minamte bawlsia Myanmar kumpi gilo khut sung panin hutkhiat ding cih hi ci hi.
Source: Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs

Show More Reactions

Friday, 22 September 2017

CONSPIRACY THEORIST TEN SEPT. 23 LEITUNG BEI KISIA DING HI CI

CONSPIRACY THEORIST TEN SEPT. 23 LEITUNG BEI KISIA DING HI CI
Sept. 22, 2017: Conspiracy theorists-te thugen up ding i hih leh zing ciangin i teenna leitung kisia ding hi ci uh hi. Christian numerologist leh Conspiracy laibu 'Planet X – The 2017 Arrival' cih gelh David Meade in planet lamdang mahmah "Nibiru' tawh zing ciangin (i.e. Sept. 23) i teenna leitung kitaihtuah (collided) ding ahih manin i teenna leitung kisia ding hi ci-in na genkhol hi. David Meade in Planet X (Nibiru) pen aksi hi a, i teenna leitung nawk dingin hong pai hi ci hi. Conspiracy theorist ten September 23 ciangin Planet X leh i teenna leitung kitaih ding a, i teenna leitung kisia zan ding hi ci uh hi.
Ahih hangin MoD UFO expert Nick Pope hih bang genkholhna pen 'anti-science' hi ci hi. David Meade in Sept. 23 ciangin Nibiru leh leitung kitaihtuahna ding pen Lai Siangtho sungah zong om a, nung kha-in ni awk in a valh manin US gam lam-a a mial hun tawh kituak a, taanglai a Egypt gam-a pyramids ah zong theih theihna ding lim kigelh hi ci hi. YouTube videos ah zong zing ciangin leitung bei ding hi ci-in Lai Siangtho siksan in a kigenna series tampi tuang hi. Ministry of Defence lui leh UFO expert Nick Pope in zing ciangin leitung kisiat ding genkholhna pen na lim tak-a ngaihsutna kisamte ngaihsutna hi ci hi. NASA in zong Nibiru theory nial a,"Tua bang planet om lo ahih manin leitung tawh Nibiru kitaihtuah lo ding hi," ci hi.
NIBIRU I CIH BANG HIAM?
Nibiru pen khat veivei Planet X kici a, thu khatpeuh ahihna taktak a kitelna dinga tuat khiatna/geelkhiatna (hypothesised) tawh solar system a planet omte lak solar system sik/mong a planet 12na ('12th' planet) hi. Nibiru Planet 9 (Nine) tawh kibang lo a, Caltech a ni-kha aksi leh van a om nate thu a sinmi (astronomers) ten nung kum January kha panin om hi ci-in a muh uh hong genkhiat uh ahi hi. Nirubu pen a meel a ktui tawh kibang a zawl piupiau elliptical orbit hi a, leitung tawh kinaih in kum 3,600 in khat vei hong kipei (cycle) hi. Hih thu (cycle) hangin conspiracy theorists ten Nibiru in i teenna leitung hong deng ding hi ci uh hi. Conspiracy theorists pawlkhat ten pen Nibiru in solar system ah 'plasmatic energy particles' kici ionized gas i.e. sisan leh tui na themte hong puak ding hi ci uh a, pawlkhat leuleu in bel siatna lianpi (natural disasters - ziinling, huihpi, tuikhang, mualmei/tangkang, tsunami cihte) piangsak ding hi ci uh hi.
NASA in bel ni dang pek panin 'Nibiru leh i teenna leitung deng diinga hong manawh planets kigente pen internet ah mi up theih ding thu kiphuaktawm thuman lo (internet hoax) hi a, Nibiru om lo hi ci hi. UFOs (pakang leng i cihte) thukan leh MoD adingin na lamdang (mysterious) tuamtuam kan Nick Pope in MailOnline newste kiangah, "A beisa in leitung bei hun ding a kigenkholhte a man loh bangin 23 September zong man loin kipaipelh ding hi. 12th planet (Niribu) in Kiginni ciangin leitung hong nawk/deng/taih takpi ding hi leh tu-in zong kimu ta ding hi. Leitung tawh kinaih lua-in hong om hi leh telescope zang se loin i mit bek (naked eye) tawh kimu thei ding hi. I teenna leitung hong taihsia takpi ding hi leh NASAte bek hilo in leitung bup-a astronomer teng leh ni kha leh aksi thu uuk ten zong telescope neu tawh kum tampi ma ahih leh kei leh kha tampi ma-in mu khin in, theikhol khin ta ding uh hi," ci hi. Leitung bei ni ding/Thukhen Ni ding genkhol 'Doomsday theories' ten pen Nibiru in kum sawm tampi (decades) lai pekin leitung bei ni ding na genkholh ngei uh a, tu-in David Meade in hong gen kik manin tu kum in hih thu gen in hong kinei kik hi ci hi.
Christian numerologist 'Planet X – The 2017 Arrival' gelh David Meade in bel Nibiru in leitung hong taih ding thu Lai Siangtho mun tuamtuam, Maangmuhna kihel in siksan in a gen ahi hi. David Meade in Egypt-te pyramids ah ciamtehna leh Isaiah 13: 9-10 ah "En un, leitung gamkhing suaksakin, leitung mawh neite a susia dingin hehna leh sinsona tawh nasia takin Topa' ni hong tung ding hi. Bang hang hiam cih leh vantung aksite leh amau' aksi honpite in khuavakna piakhia lo ding hi. Ni a suah tung-a kipan mial ding a, kha in zong khuavak taangkhia sak lo ding hi," sinsak in zing cianga leitung siat ding a genkholh ahi hi. Meade in September 23 ciangin leitung kisiat ding genkholhna (Doomsday prediction) LST siksan in, "vantung aksite leh amau' aksi honpite in khuavakna piakhia lo ding hi," cih leh Maangmuhna 12 leh Egypt gam-a Giza a Great Pyramid panin leitung siat ni ding pen September 20 - 23, 2017 kikal hi cih kitel hi ci-in tu kum bul panin a genkholh ahi hi.
David Meade in September kha kim pawl in leitung tawh a kitaihtuah ma-in van ah Nibiru planet kimu ding hi ci hi. Ahih hangin Nick Pope in pen science langpang/science tawh kilehbulh - anti-science' hi a, a kisiathei, sim gawp thei mite (vulnerable people) adingin hih bang genkholhna pen siatna lianpi piangsak thei a, Nibiru tangthu upna pen ngaihsutna tawta neite hi a, hih bang tangthu um khangto tampi amau leh amau kithat thei ding uh hi ci hi. NASA in zong Nibiru theory pen pseudoscience hi ci a, a beisa kum tampi panin hih thu na nial ta hi. Ahih zongin leitung siat ding leh bei ding pen Set. 23 ci-a genkhol tam mahmah hi.
Nung kal in conspiracy theorists pawl khatte leh leitung siat ding um doom-mongers pen Sept. 23 hi a, LST bulphuh in Jesuh hong pai kik a Nih veina (2nd Coming; apocalypse) ni ding ci uh hi. LST ah Laktohna (Rapture) ni ciangin Jesuh in Khristian gupna ngah mite vantung ah lato ding hi cih Maangmuhna ah kimu hi. Apocalyptic theory ahih kei leh Maangmuhna 12 sunga, "Tua ciangin van ah lim lamdang lian khat hong hong kilang hi. Puan silh bangin ni silhin, a khe nuai-ah kha omin, aksi 12 kisuan'na lukhu, a lu tunga khu numei numei khat om hi.." cih lim tawh lahna (signs) Revelation 12 sung siksan in Rapture hun hong tun ding genkholte ahi uh hi. Conspiracy theorists astronomical alignment ah aksi lom a omkhawmte lak ah Leo leh Virgo, leh planets dangte kigamtuahna limte panin kamsangte genkholhte kammal khat khit khat hong tangtung ding hi cih upna nei uh hi.
#Behlapna: Hun bei kuan ciangin kamsang zuaute gen tak loh Jesuh ka hi ci-a mi tampi khemzo leh nungzui tampi nei hong piangpiang ding a, hih bang thute i zak ciangin hun beina ni ding hong tun ding genkholhna thute a tun' ding kipatna hi bek hi. Kha khempeuh na um kei un ci-in I Johan 4:1 ah i muh bangin kha man leh kha dik lo, kamsang man leh man lo i khentelsiam ding thupi a, i ngak laitak hong tuak diam ci-a kitawisa-in i om ding i Khristian mawhpuakna hi. Tua ni hun ciangin "Pha hi nang hong ci na diam?" sanggam?
Source: Daily Mail
@Thang Khan Lian #ZUNs

Wednesday, 20 September 2017

NUCLEAR WAR PIAN' DING NA DAL ZO HI CI-A KICIAMTEH SOVIET MILITARY OFFICER PETROV SI TA

NUCLEAR WAR PIAN' DING NA DAL ZO HI CI-A KICIAMTEH SOVIET MILITARY OFFICER PETROV SI TA
Sept. 20, 2017: Cold War hun lai-in nuclear war pian' ding dal in a thukhensatna hangin Nitumna gam ten "Leitung a hunkhiapa" (“the man who saved the world”) ci-a a ciamteh uh kum 77 mi Soviet military officer lui Stanislav Petrov si ta hi. Stanislav Petrov' lawm German mi Karl Schumacher in zan in Petrov si hi ci-in gen a, Petrov' tapa Dmitry in zong a pa si mah hi ci hi. Russian state Zvezda TV station in zong zan in Petrov sihna thu pulak hi.
Sept. 26, 1983 zan in Moscow khuapi-a Soviet military’s early warning facility kongah Petrov night duty in a din' lai-in Soviet galkap ten USte intercontinental ballistic missiles lotte a ma theihkholh baihna dingin a zat uh Soviet military’s early warning facility kici a patau dak hong ging (alarm went off) hi. Tua hun in kum 44 pha Lieutenant Colonel Petrov in USte intercontinental ballistic missiles lot a takpi maw ahih kei leh a takpi lo cih kan masa a, patau dak pen a man lo a ging (false alarm) kha cih tel hi. Tua hi kei leh Soviet (Russia) in USte nuclear galvan tawh thuk kik pah ding hi.
Hih thupiang pen Cod War nasiat laitak hi a, Soviet Union in US ten nuclear tawh hong suam ding hi ci-in a upmawhna uh a sang san laitak ahi hi. Hih thupiang ma deuh nipi kal sawt loin Soviet galkap ten US pan a leng vanleng khat amau sim et (spying) dingin upmawh uh-a, kapkhiatsak uh hi. A vanleng sunga tuang mi 269 a vek un si uh hi. Hih banga galkap kiphintuahna hangin US makaih NATO ten nuclear tawh Soviet simna dingin galdo kisinna leh kithawikholhna (major NATO exercise preparations for a nuclear attack) nei pah uh hi.
2015 in The Associated Press ten Petrov a interview na-ah Soviet galkapte early warning system secret Serpukhov—15 control center kici pen, "Leitung tuah ding kisehsa hoihna hiam siatna (fate) kei khut sungah om a, thukhensatna bawl ding 50/50 teel ding om hi," ci-in gen hi. "US thuk kik dingin thukhensatna bawl leng top Soviet galkap bute leh leh Kremlin in extra analysis bawlna ding minute tam ngah nawn lo ding uh a, USte nuclear IBCM in Soviet leitang hong khak ma-in nuclear ICBM tawh US kithuk kik pah ding a, nuclear war piang ding hi ziau hi. Tua lai takin command post a pautau ging (siren; policete leh ambulane mawtaw khawnga gin zakzakte) hong ging ngeingai a, KAP UN (LAUNCH) ci-in command post ah thu hong tung a, "Topa Pasian! ka ci hi. Patau dak khat vei hong gin' khit in siren hong ging kik leuleu a, US ten missile a nihna ding hong lawn kik uh hi cih thu hong tung hi. Tua khit minute 5 in US ten missile nga hong lawn ta uh hi cih thu hong tung kik leuleu hi. Tua bang lai takin kei leh ka teamte pautau in ka om uh hi," ci-in gen hi.
Tua bangin pautau leh dipkua in a om lai un Petrov in a commander pa' kiangah early warning system in information man lo (false information) hong pia hi ci-in thucian thei lopi in gen a, Soviet ground radar in zong US ten ICBM hong kap uh hi cih telcian (confirm) nai lo hi ci hi. Petrov in radar system in missile hong kilot khit ciangin missile hong lengte (incoming missiles) bek na theikhol thei napi satellites sangin radar system muanhuaizaw leh uptakzaw hi ci hi. Tua khit nungin false alarm pen satellite nasep khialh (malfunction) man leh satellite in ni in meii a salh pen missile kong kilawm sa-in false alarm a gin'sak lam theikhia uh hi.
Petrov in hih bangin nuclear war a pian' ding na kham/pelh sak napi a gamtatna hangin etsong/thaman bangmah kipia lo a, duty log ah a mawhpuakna a maan in zo lo hi ci-in 1984 in a sepna panin kitawpsak hi (USte ICBM lot pen early ewarning system alarm ging napi thuk kik dingin thu pia lo ahih manin ICBM tawh hong kikap takpi hi leh kikhel khin ding hi cih ngawhna tuak hi) Petrov' commanding officer Col. Gen. Yury Votintsev in tua bang thu a piang lai takin leh thupiang khit nungin Petrov' thukhensatna a gup loh hangin 1991 in Soviet Union hong kiphelkhap khit nungin Col. Gen. Yury Votintsev in thuman hong pholakkhia pan hi. Col. Gen. Yury Votintsev in thuman pholakkhia lo hi leh hih thupiang pen mangsia bangin ka mangngilh ta ding hi ci-in Petrov in ci hi.
Petrov' tangthu leitung bup zak dingin hong kigenkhiat khit nungin min hoihna tuamtuam leh international awards a ngah ban ah "Leitung bup hongkhia pa," ciin ciamtehna min ngah hi. Ahih hangin hih bangin pilvang takin thukhensatna a lak hangin a gam ah minhoihna bangmah a ngah loh ban ah Moscow khuapi nawl apartment neu leh siangtho lo (unkempt) khat ah a sih dong teng khieukheu hi. A sihna thu zong Russian government agency tung panin official reports ahih kei leh official statements bangmah kipulakkhia lo hi. A lawm German mi Schumacher in, "Petrov sihna thu leitung bup in a theih ding kisam hi. Bang hang hiam cih leh leitungin in hih pa tungah leibat tampi nei hi,'' ci-in gen hi.
Source: Agence France-Presse
@Thang Khan Lian #ZUNs