Monday, 6 November 2017

NUPA KI-IT MAHMAHTE TANGTHU PANIN SIN DING THU

NUPA KI-IT MAHMAHTE TANGTHU PANIN SIN DING THU
Ni dang lai-in tangval khatin nungak meelhoih mahmah khat kiteenpih hi. A zi it in ngai mahmah hi. Kamsiatna tawh a kiteen khit uh a sawt loin zi -in vut natna (skin disease) hong vei ahih manin damdam in a meelhoihna leh a etlawmnate hong paakpalh bangin hong vul in, hong kuai hanhan hi. Ni khat a pasal khualgam ah zin dingin hong dingkhiatsan a, hong ciah lamin a tuanna mawtaw un tuahsiatna (accident) tuak a, a mit in khua mu nawn lo (mittaw) hi. Kamphatna in a innkuan sung uh-ah a lenglat hangin amau ki-itna kiam tuan loin a ngei bangin ki-it veve uh hi.
Tua leh ni khat khit a zi' meelhoihna hong mual beh semsem a, ahih hangin a pasal in a zi' hoihna kiam semsem hi cih mu thei lo ahih manin phawk tuam lo ahih manin ama adingin a zi pen ama adingin a kilamdan'na om tuan lo hi. A zi a it cil lai bangin it a, it semsem zaw lai hi.
A zi dam lohna a pumpi khempeuh ah kizeel ahih manin a natna thuak zo loin hong si ta hi. A zi in a hun lopi a nusiatsan vat a pasal dah mahmah a, lungzuang thanem mahmah hi. A zi dahpihna hun teng a zat khit ciangin a khua uh nusiatsan ding hong kithawi ta hi. Tua lai takin papi khatin, "Nang bekin bangci kalsuan a, nungta zo ding na hi hiam? A beisa hunte hong huh den, tha hong pia na zi hilo maw?" ci-in kho hi.
"Ka mit in khua mu lo hi kei, khua mu thei lo a kineihkhem (kibawl tawm) bek ka hi hi. Bang hang hiam cih leh ka zi' meelhoihna nisim in kiam ahih manin a meelsiat ka muh lam hong thei hi leh tua in a natna sangin a lungtang nasak zaw ding hi. Tua hangin khua mu lo mi a kineih ka hi bek hi. Ka zi pen leitung adingin zi hoihpen, ngun sanga manpha zaw zi hoih ahih manin dahsak ding leh khasiatsak ding ka lauthawng a, ka zi' lungkim den ding ka lunggulh in a hanciam den ka hi zaw hi," ci-in dawng hi.
Sin ding: Kat veivei mite citlahna leh thanemna kimuhmawh bawl theihna dingin khua mu thei lo mittaw kineih ding kisam hi. Tua pen lungkimna ding leh lungdamna ding thusim lianpen hi. Kam sunga ha in lei pet kha mun mahmah napi kam sungah omkhawm thei veve uh hi. Tua pen maisak theihna a om theih man hi bek hi. I mittangte gel kimu ngei lo napi amau omna mun tuakah om in, i tal ah omkhawm uh a, nasemkhawm thei veve uh hi. Khat a kah ciangin a nih un kap uh a, khat khitui a luan ciangin a nih un a khitui uh luangsakkhawm uh a, khat a phiat ciangin khatin zong na phiatpih hi. Tua pen kipumkhat theihna, pan'khawm theihna a neih man bek uh ahi hi.
Nang bekin na tang om theih hangin mi tawh kikhawl lecin holimpih theih ding, na nopna na dahna kuppih theih ding na nei hi. Nang guakin om ciangin lungkimna ding na muh/ngah theih tei hangin midang tawh na kikholh ciang bekin lungdamna tawh pawi na kham (celebrate) thei pan bek hi. Nang guakin na nuih hieuhiau theih hangin mi tawh na kikholh ciang bekin a ging lualua in na nuikhawm thei uh hi. Nang bek na om ciangin a gingin nuikhia buabua lecin na lungsim veng lo mi hong kici ding hi. Tua pen midang tawh kikholhkhawm dialdial a manphatna leh a etlawmna hi. Midangte loin ei guak bekin bangmah kihi lo hi. Midang tawh kituah theih ding leh kikholh theih ding hanciam in.
Mul metna tem (razor blade) pen mul metna dingin hiam mahmah napi singkung phukna dingin kizang thei ngei lo hi. Heipi in a phuk theih vanglian veve napi sam metna dingin kizang thei lo hi. A neu a lian, a thanem leh a thahat, zawng a hau a poimawhna uh kibang a, amau manphatna tuam ngiat (uniqueness) nei ciat uh hi. Tua ahih manin mi khat khedap bulh va bulh lopi (a pal teng uh va pal lopi) in kuamah neu et kei in.
-Thang Khan Lian

MANGTHANG DING MAW, MINTHANG KHAWM DING???

MANGTHANG DING MAW, MINTHANG KHAWM DING???
I beh, i namke leh i minam pen mimal, aituam leh pawlkhat bek in i phattuampihna (exclusive benefit )dingin i zat/neih theih ding kisam mah hi. Ahih hangin ei bek ading hilo in i namke bup leh i minam bup hamphatna dingin i zat sawm/theih kei a, mimal phattuampihna ding bekin i zat lai teng i namke leh i minam in phattuamna ngah ngei lo ding a, tangpi tangta nuntakna kilamdang ngei loin khantohna piang ngei lo ding a, i gam i lei khangto ngei loin minthang ngei lo ding hi.
I beh, i namke leh i minam pen tangpi tangpi (inclusive) phattuamna dingin zang loin ei mimal phattuamna ding bekin i zat ngawngaw den kei leh ama' om a om belbal vok nangawn in zong a duh loh ektum keu ding gaw i bang den ding a, hun sawt lo khit teh guahpi hong zuk ciang leh huihpi hong nung ciangin i mangthang ding hi.
I beh, i namke leh minam pen ei ading bek hilo tangpi tangpi phattuamna ding, kuamah kideidantuam om loin mikim phattuamna ding (exclusive benefit) adingin i zat ciang bekin i beh, i namke leh i minam min hong kidawkkhia ding a, gun gei-a kisuan singno khang hanhan bangin hong khangto ding a, a teh vul lo a gah hunin a gah den gun gei-a kisuan singkung hong bang ding hi. Tua khit ciangin a gah hong min ciangin mimal leh mikim in a gahte lo in, i gilvah piilpeek in i ne ding a, gai zo loin i khamval dong a gahte i saal ah i seng dim dong i nei kim ding hi. Tua bangin mimal leh aituam phattuamna ding bek geel loin tangpi tangta phattuamna ding i geel ciangin kituahna, ki-itna leh kipumkhatna hong piang thei pan ding a, tua ciangin khantohna hong piang thei pan ding hi. Khantohna hong piang khit ciangin i beh, i namke leh i minam min midang ten hong thei ding a, i minthang ding hi.
I min hong minthan' ciangin namdang kuamah in hong nawksuk, hong nawkto ngawm nawn lo ding a, i gam i lei hong bit ding hi. I gam i lei hong bit ciangin i beh, i namke leh i minam hong bit ding a, mite zahtak leh ettehthamte i hi ding hi. Angsung ding bek khual loin tangpi tangta ading i ngaihsut ciangin ki-itna kingaihna hong khang semsem ding a, i ki-it, i kituah ciangin i biak Pasian in thupha piak takte hi ci-in thupha piak hong pia pan ding hi. Pasian in thupha hong piak ciangin khang khat khit khat khat, khang tawntungin i thupha ngahte kip in kho tawntung ding hi.
Inclusive leh exclusive phattuammna ei deih teelna bangbangin kinga a, ei khut sunga om mimal kim mawhpuakna hi. Iclusive phattuamna ding bek i zon lai teng i kiim i paam a omte tawh i kituak ngei kei ding a, phattuamna i ngah tei sam hangin i hamphatna ngahte midang ten hong haza ding a, lungmuang takin i om ngei kei ding hi. Exclusive hamphatna ding i masaksak ciangin hamphatna i ngahte i kiim i kianga omte hong duhgawh leh haza om lo ding a, lungnuam takin i om hithiat thei ding hi. Minthang ding maw, mangthang ding???? Tang leng ding maw, lawng khat in luangkhawm in, gingkhawm ding?
-Thang Khan Lian

A MANPHA PEN NA HUN

A MANPHA PEN NA HUN
Na it na ngaih khat leh na mi na sate leh na gam leh minam itte adingin pilna, siamna, hatna leh neih leh lam bangmah pia/sem zo lo ka hih manin ka hih theih om kei ci-in lungkia thanem in omcip kei in.
Na it khat adingin na piakkhiat theih a thupi pen leh a lianpen na hun (time) hi. Bang hang hiam cih leh a beisa hun kila kik in, kisam kik in, kilei kik thei ngei lo a, tui buasa kiluak kiluak kik thei lo tawh hun beisa kibang hi.
Tua ahih manin na hih theih peuh na itte ading, na minam leh a gam adingin semkhia in. Tua in a manpha pen sepkhiatna leh kipiakkhiatna hi. Na itna zahzah in na hun neihte paikhia ngam lecin tua pen a thupi pen ahi hi.
🖋️Thang Khan Lian

TEXAS AH BIAKINN THAU TAWH KIKAP, MI 26 SI TA

TEXAS AH BIAKINN THAU TAWH KIKAP, MI 26 SI TA
Nov. 6, 2017: Tualgen minthang US gam-a Texas state sunga Wilson County sunga om Sutherland Springs khua-a First Baptist Church ah Nipinini biak piakna a kineih laitak nai 11:00am (17GMT) kiim in thau tawh kikap a, mi 26 in sihna a tuah banah mi 20 in liamna tuak hi (27 si zong om hi). Guadalupe County Sheriff Sergeant Robert Murphy in news reporters-te kiangah Sutherland Springs biakinn kappa a sisa in kimu hi ci hi. Ulian (officials) ten thau kappa Guadalupe County ah a mawtaw sungah a sisa in kimu a, amah leh amah kikaplum hiam cih kitel lo hi ci uh hi.
Texas Governor Greg Abbott in sihna tuak mi 26te kum 5 panin kum 72 kikal mi hi ci-in news reporters-te kiangah gen hi. Thunei (authorities) ten biakinn sungah mi 23 kikaplup a, biakinn pua ah nih kaplum a, khat zato inn ah si hi ci uh hi. "Texas state tangthu adingin thau tawh milom kithahna lak panin a nasia pen hi," ci-in Abbot in gen beh hi. Ulian ten biakinn kappa min kithei lo a, ahih hangin mikangte khangno pasal hi a, ballistic vest silh a, a vom bekin kithuam in assault-type rifle thau zang hi ci uh hi.
Thunei ten thau kappa biakinn sungah nai 11:20am local time (17:20 GMT) in va lut a, a sawt loin thau in biakna piate pheng kap a, khuami khatin ama tawi rifle a kap ciangin biakinn panin taikhia hi. Police ten a mawtaw a tuahsiat (crashed) dong delh uh a, sisa in mu uh hi ci uh hi. US President Donald Trump in Asia gam nga ah ni 12 zinkual dingin tu lianin a omna Japan panin a Twitter ah ka omna panin thupiang ka encikna (monitoring) ka nei hi ci-in gen a, hih banga siuamna pen dipkuathuai; kihtakhuai ("horrific attack") hi ci hi
Al Jazeera in Wilson County sheriff thucian dot dingin a manawh hangin tu lianin bangmah gen ding nei lo hi. Sutherland Springs i cih pen singtang khuaneu khat hi a, San Antonio, Texas pua panin 55km a gamla a om hi. Nipini in Sutherland Springs khua-a biakinn suamna pen Oct. 1 in US tangthu adingin thau tawh milom thahna lak panin a nasia pen kum 64 mi Stephen Paddock in Las Vegas Strip, Paradise, Nevada ah Route 91 Harvest music festival a suamna ah dawl 32 a sang Mandalay Bay Hotel panin thau 23 tawh mi 59 a kaplup banah mi 546 a kapliam khit nunga dingin thau tawh milom kithah kikna lak panin a nasia pen hi lai hi.
#Behlapna: US gam pen hau in, galvan a hauh kisialhpih in a pawl (allies) teng suhum tawhum dingin kamciamna bawl in, gam tuamtuam UNSC palsat in a sim buatbuat hangin amau leitang ah mi gilote gamtatna leh suamna nangawn a dal zo lote hi uh a, US gam lo buang koimah ah biakinn kikhom lai thau tawh hih bangin kisuam mun lo a, thau tawite suamna panin bitna ding mun khat beek om lo hi. Mass Shooting Tracker watchdog in a ciamtehna ah tu kha sung bekin US ah milom kikapna (mass shootings) 24 om a, tu kum sungin 1,495 vei om khin zo hi ci zen hi. Ut bangbanga thau zuak theih a, tawi theihna kham ma uh leh amau leitang nangawn a humbit zo lo ten gamdang a pawlte humbit zo ngel tam maw ngaihsut tham cing mahmah hi. A gam uh daang om lua ahih manin Galpi Khatna leh Nihna ah amau gam ah gal a om loh hangin nisim in amau mah kisuam in, a kithat ngekngek den uh tualgen mintang US hi mawk uh hi.
US gamte minam deidantuam (racist) ngiatna hong dawkkhia kik leuleu a, mikang khangno gamtatna ahih manin tu dong thau kappa min a pulakkhiat nuam nai loh ban uh-ah thukanna zong man nai lopi in Trump in a Twitter ah, ""I gam ah lungsim cidam loh manin buaina nei (mental health problems) tam lua a, hih thu pen thau hang hilo hi. Thau kappa lungsim lveng lo mihai ("deranged") ahih manin "mental health problem pen "highest level" dong tungto hi ci buatbuat in suakta takin kum cing mite leh Obama hunin lungsim buaina neite tungah thau zuak kham ding a phiat kisiamtan lai dep hi (mihai khatin thau lo tawh mi lom thah hi cih kiza nai lo hi). Mivomte tatna hi leh racist attacks ci ding uh a, Muslimte tatna hi leh terrorist attacks ci ding uh hi napi Stephen Paddock in mi 59 a thahna zong terrorist attacks hi tu dong ci nuam lo zen uh hi. Terrorist i cih ciangin Muslimte leh namdang ngongtatte bek genna kammal hilo hi dipkuatna leh patauhna piangsak; mi ngongttatte cihna ahi hi.
Biakna pia kim lai suamna tuak a sihna tuakte kha na tawldam ta hen! Biakinn sung beek ah a kisuam lup den nawn lohna dingun thu-um kici tengin minthang ZuEs adingin thungetna tawh phawk ni. (Pawl khat ten Pasian teel mite leh Pasian thu bulphuh a kiphuankhia gam hi ci lanlan ngam i hih teh). Liamna tuakte kuamah a sih beh lohna dingin lungsim thungetna beek tawh phawk ni.
A galkap thahatna uh leh thau muang lua uh ahih manin "In God We Trust" a cih sangun "In Gun We Trust" ci leh man zaw dingin ka um zaw mai hi.
Source: Al Jazeera and Wikipedia
@Thang Khan Lian #ZUNs

SAUDI LEH A PAWL TEN GUAHZU BANGIN YEMEN GAM AH BOMB KHIA

SAUDI LEH A PAWL TEN GUAHZU BANGIN YEMEN GAM AH BOMB KHIA
Nov. 6, 2017: Saudi leh a pawl Sunni Arab coalition kici ten Yemen gam-a Houthi rebelste ukna Yemen' khuapi Sana province sung guahzu bangin tung lam panin 29 vei kap uh hi. Houthi rebels ten zan in Saudi Arabia khuapi Riyadh khuapi ballis missile tawh kap uh a, Saudi galkap ten Patriot missile tawh Riyadh international airport kiangah na kapkhia man uh a, tua thuk kikna dingin a kikap khit naikal sawt kihal loin a kap kik pah ahi hi.
Khuami ten Al Jazeera news kiangah guahzu bangin bomb hong kikhiat a, Houthi rebels ten military parade a neihna uh presidential palace kianga al-Sabeen square, national security headquarters leh interior ministry buildingte ngim in nei uh hi ci uh hi. Houthi-run Saba news agency Sanaa khuapi tung lam panin 15 vei hong kikap a, Sinhan leh Bani Bahboul districts 14 vei kikap hi ci hi. Sanaa khuapi pansan activist Fatik al-Rodaini in, "Sanaa khuapi lui a UNESCO world heritage site zong kikap a, Yemen gal kipatcil panin tu ni-a hong kikapna pen a nasia pen hi lai a, inn pua a pusuakkhia ka tattate sih ding awlmawh in ka va delh sawm hangin ka zi-in pusuak ding hong phal lo hi. Saudi ten naupangte leh nautangte nuntakna hong khual se lo uh a, a kapna munte uh government buildings-te kiim ah nautang tampi teng hi cih thei napi un khual lo uh hi," ci hi.
Colonel Turki al-Maliki in zan a Houthi ten ballistic missile tawh hong kap uh Saudi forces ten surface-to-air Patriot missile tawh Riyadh's King Khalid International Airport nisuahna lamah kapkhiatsak uh hi ci hi. Saada province, Yemen khuapi Sanaa leh central Yemen uk Houthi ten ko kap hi a, Yemen gam hong kap Saudi leh a pawlte khuapi teng kikap beh lai ding hi ci-in kamciamna nei uh hi. Saudi in Houthi rebels-te zat missile pen Iran' bawl ahih manin Iran in Saudi gam hong simna hi ci-in a ngawh pah hangin Iran in Saudi, US leh Israel kigulluk in Iran mawhsakna ding hong zon nop manun paulap bawl kipan leuleu uh hi cihsan hi.
Al Jazeera ten tu kha bulin Houthi rebel Mohammed Abdul Salam a interview bawlna ah Salam in Yemen gam hong sim Saudi in gal pan ahih manin a gam sung uh leh a galkap phualte uh kikap ta ding a, Yemen leh Saudi panin hong lengsak uh a vanlengte uh leh a galkapte galphualte uh kikap ta ding a, Yemen ah nautangte nungtakna khual se loin hong kap Saudi leh a pawlte gam Houthi rebels-te missile panin peng lo ding uh hi ci-in gen hi.
Yemen gam pen Arabian Peninsula leitaw lam a om hi a, a gam kiimte lak panin gam zawngpen ahi hi. 2014 in Houthi ten Yemen khuapi Sanaa a lak khit un Yemen gam-a khuapi golpen Aden lam nawk in leitang lianpi a lak khit un President Abd-Rabbu Mansour Hadi galtai in Saudi tawlkhat va beel hi. Saudi in leitung bupin a thukimpih President Hadi' government tung ding kikna ding hanciamna tawh March 2015 in Arab gam a kipawlpihte- Saudi Arabia, Kuwait, UAE, Bahrain, Egypt, Sudan, Morocco, Senegal leh Malaysia tawh kipawlin tung lam panin Houthi rebels-te leh a kipawlpih uh South leh North Yemen gam pumkhat suaksak President lui Saleh gum galkapte kap hong kipan hi.
Saudi makaih Arab coalition kicite US, UK, France, Turkey leh Belgium in gum in galvan tawh huh uh a, Iran in Houthi rebels-te gum in galvan tawh a sim in huhna pia hi. Iran, Russia leh China in galkap thahatna zat ding langpang uh hi. Saudi leh a pawl ten Yemen a kap khit nung Yemen leitaw lam panin Houthi rebels-te a hawlkhiat zawh hangun leilu lamah dahpa lo kho tu dong bang lai uh hi. Yemen gal pen Saudi makaih US leh a pawlte gup gam kua kipawlte leh Iran bekin a gup Houthi rebels leh President Saleh gum galkapte kum thum val kidona hi a, hih gal hangin mi 10,000 val in sihna tuak khinzo a, a tamzaw nautang vive hi. Human rights ten galvan tawh Saudi huhna pia US leh UK galvante nautang thahna dingin kizang hi ci-in nakpi takin mawhpaih a, UK in galvan tawh huhna a piak manin war crimes gamta hi ci-in Amnesty in ngawh hi.
Saudi leh a pawl ten zan in Yemen 29 vei a kapna ah sihna tuak bangzah om hiam cih thucian kingah nai lo hi.
Source: Al Jazeera
@Thang Khan Lian #ZUNs