Friday, 27 November 2020

NA KHEMPEUH IN HUN NEI CIAT

 

NA KHEMPEUH IN HUN NEI CIAT

Lai Siangtho in: Hih leitungah a piang thu khempeuh, Pasian in ama pian hun dinga a sehsa hunin a piansak ahi hi.
Suah hun om a, sih hun om hi.
Suan hun om a, bawhkhiat hun om hi.
Gawh hun om a, khoi hun om hi.
Phel hun om a, lam hun om hi.
Kah hun om a, nuih hun om hi.
Dah hun om a, laam hun om hi.
Lupkhawm hun om a, tuamlup hun om hi.
Kikawi hun om a, kikhah hun om hi.
Zon’ hun om a, mansuah hun om hi.
Kep hun om a, paihkhiat hun om hi.
Balkek hun om a, phop hun om hi.
Daih hun om a, pau hun om hi.
It hun om a, muhdah hun om hi.
Kido hun om a, kilem hun om hi,
ci-in Thuhilhna (Ecclesiastes) 3:2-8 sungah na gen hi.
Tua ahih manin mihing hi buang napi-in ciamnuih kibawl hun in a ne thei vet lo om napi-in thuman a kigen hun in a nuihsan vengvang peuh kitam zawsop hi. Ciamnuih peuh thutak in ngaihsun kitam napi-in thutak a kigen ciangin ciamnuih a sasa hon khat mah ki-om leuleu hi.
Thuman a kigen ciangin zuauthu bangin a ngaihsun kitam mahmah leuleu napi-in zuau bulomtang thu vive a kigente thuman leh thutak a sasa peuh tam cihtakin kitam leuleu hi. Tua bang ngaihsutna leh mi zia pen mibat lohna leh haina nam khat (lungsim veng lohna khat) ahih manin mi nawngkaihuai mahmahte hi nuam mahmah hi.
Tua sangin a suuksia zaw lai mi na om sawnsawn hi. Gam ki-ukna leh kivaihawmna lamsang thu (politics) khawng peuh biakna thu bangin a ngaihsun kitam mahmah leuleu a, politics thu tawm gen kha zek leh biakna thu a suaksak pahpah kitam mahmah leuleu hi. Ahih hangin pulpit tungah biakna thu gen le lah cilphuan leh ciltui kai nena leh leng khia liangin ciamnuih bawlin in a kuku kitam mahmah leuleu hi. A ciamnuih bawl bek hunsa zo nai loin zukham ankham bangin pulpit tungah kitom luanluan zaw lai uh hi.
Tua bang mite pen leitung ah mi nawngkaihuai penpen pawl ahi uh hi. Mel en in maisak ziau tawh kithoih dam zo lo ahih manin leitung a buahsak mi nawngkaihuai pen ahi uh hi. Bang hang hiam cih leh ziat leh vei zong a khen thei nai lo an leh nap a mehmeh, napkhem kheuhkheuh in a huallum khit ciangin paai loin mi muh loh kalin a sim neknek naupang melmawlte tawh a ngaihsutna uh kibang hi. Amau ngaihsutna leh deih lam khempeuh thukimpih khin mangin na letthatpih pahpah kei le'ng mutpuak ahih kei leh muamkhum tangkhat duh in kiphin, kitom leh ciltui leh naptui kai nena sa-in kah ngaungau a thuah naupang leh dah hun in a laamlaam tawh kibang uh hi.
✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports
Image may contain: text that says "EVERYTHING HAS ITSTIME ECCLESIASTES"


PASAL PAWL KHATTE MEIDAWINA LEH THU UM A KINEIH PHA DIAKTE ZIA LEH TONG LEH KINEIHKHEMNA NA NGAIHSUN NGEI HIAM?

 

PASAL PAWL KHATTE MEIDAWINA LEH THU UM A KINEIH PHA DIAKTE ZIA LEH TONG LEH KINEIHKHEMNA NA NGAIHSUN NGEI HIAM?

Pasal khat khatte kipasal pha mahmah lenlan dep uh a, khasim in a taw uh a teh sung teng uh a tuamcip numeite neumuh leh simmawh mahmah uh hi. Ahih hangin global health emergency a piangsak Covid-19 pandemic hun nangawn amah leh mi dangte cidamna ding khualna in muk leh maituamna (masks) nangawn zang ngam lo lai zen uh a, numeite thuakzawhna leh hangsan'na leh thuak ngam zah seh li panin seh guk leh a kim zah panin seh khat nangawn thuak ngap lo uh hi.
Numeite a pongpi-a gawm sung pan sehkim suahna (average) in a kigenna ah, a tawkeh (menstruations) uh a kipat hun pen kum 12 hi a, kum 52 ciangin a tawkeh uh kamh pan hi. Tua ahih manin a tawkeh hun uh gawmkhawm le'ng kum 40 sung bang hi zen hi. Numeite na neumuhna ding leh simmawhna dingin a thuakna uh sawm ah khat beek na thuak ngap hiam?
Kum 40 sungin kha sim in a taw uh keh den ahih manin 40×12= 480 vei tak keh cihna hi. A tawkeh thei lote pen naupaai ahih kei leh nau nei thei nawn dingin lametna om nawn lo - a nau neih theih hun ding uh expiry date bei ta cihna hi. A nuntak hun sungin 480 vei a taw uh keh ahih manin a tawkeh hun uh average in gen le'ng a pongpi in ni 3-5 kikal ahih manin ni 1440-2400 sung kikal a taw uh keh hi cihna suak hi. Tatsat loin a tawkeh zom detdit hun uh kum 4 panin kum 6½ (kum guk leh kha guk) kikal cihna suak hi.
Global health emergency hun laitakin Covid-19 pandemic kipat khit zawh kum khat zong kivei nai lo napi-in nangmah, na innkuanpihte leh khua leh tui damna dingin na hih theih omsun masks zat ding na thacial, cimtak ahih na ut kei leh nuntakna gupkhiat ding a deih ahih kei leh nauphiatna deih lo (pro-life or anti-abortion) hi ing, na kicih ngam lai pen zumna tawh a piang khawm vet lo, na DNA ah zuau bulomtang a dim mi hoih kineihkhem (hypocrite) na hi hi.
Hih bang meidawina leh mihoih kineihkhemna (hypocrisy) pen tu laitakin social media leh politics ah pro-life hi ing a kici lanlan pha diak conservatives sokbong tampite pian' zia taktak hi a, pro-life hi loin pro-birth hi zaw uh hi. Covid-19 pandemic hun in anti-masks bek mittaw sialkhau thubullet in a neih uh hunsa loin biakinn sung bek ah Pasian om ding leh biak theih bangin a ngaihsun - Pasian neu ngaihsun mahmah mahmah napi-in biakna thu hahkat phadiak leh Pasian a um pha diak kineih mi dangte lom sih behbeh lai ding phamawh a sa vet , mi dangte nuntakna khualna a nei vet lo teng zia leh tong diktak ahi hi.
Mask khat vei beek zang nuam loin zat lohna pen hangsan'na bangin na ngaihsut khak leh na khial mahmah a, hangsan'na hi loin haina lianpi khat hi zaw hi. Numeite peuh na neumuh ngamna dingin meidawi lua lai hi teh cih nang leh nang kithei beek in.
Pandemic hun in cidamna lamsang siam health experts leh hong uk uliante leh kumpite in mask zat ding hi, social distancing zuih ding hi, Covid-19 restrictions kikhungte na zui un, hong cihcih uh pen Topa Jesuh in Thukham a lianpen a genna ah, "Na Topa Pasian uh, na lungsim khempeuh, na nuntakna khempeuh, na pilna khempeuh, leh na thahatna khempeuh uh tawh na it un, a cihna ahi hi. A nihna in: Nangma pumpi na it bangin na vengte na it in, cihna ahi hi. Hihte gel sangin thukham a lian zaw a dang om nawn lo hi,” (Marka 12:30-31) ci-in a genna gamtatna tawh lahkhiatna hi zaw a, Khristian a kici taktakte gamtatzia ding hi zaw hi.
Mi khatpeuh in hih leitung khempeuh a ngah hangin a nuntakna bulpi suplawh leh bang phattuamna om ahi hiam? A nuntakna bang tawh leikik thei nawn ding ahi hiam? (Matthai 16:26)
Ama pumpi ki-uk zo lo ahih manin amah in sihlawh a, ama hai luatna in hankhuk sung a tun hi. (Paunak 5:23)
✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports
Image may contain: 1 person, text that says "GUESS WHAT? IF YOU WON'T WEAR A MASK IN A PANDEMIC, YOU'RE NOT PRO-LIFE. johnpavlovitz.com"

EGYPT THUPHA MAW? CANAAN THUPHA? KOI LAMPI ZUI IN TEEL ZAW DING NA HIAM?

 

EGYPT THUPHA MAW? CANAAN THUPHA? KOI LAMPI ZUI IN TEEL ZAW DING NA HIAM?

Eden huan sung panin gulpi' tung panin eima hamphatna ngahna ding leh lunggulhna bukimsak ding lunggulh zawkna hangin Pasian in nek loh ding a cih singgah nek khit nung nangawn in paulapna ding zongin, “Kei tawh a om dinga nong piak numei in singgah hong pia a, ke’n ka ne hi"; “Gulpi in kei hong khem a, ka ne hi,” (Pian. 3:12) ci-in paulap a siamte suan leh khakte i hih manin zuau gen kha ngei lo mihing kuamah ki-om lo hi. Eima aituam hamphatna ngahna ding leh tomno sung i khualzinna leitungah nuntakna zaw lunggulhna leh tangtun'sakna lelin zuau i gen nop leh zong minam leh i biakna su kha ding leh mindaisakna ding peuh in zuau i gen khak lauhuai mahmah kha ding a, a thupha gik mahmah ding hi cih i phawk zong kisam hi.
Thuman lohna leh zuau genna gah kha mahmah hi cih Lai Siangtho (LST) bu 66 zuite a kici kihi napi-in mun pawl khat ah thuman lohna leh zuau genna thu omte etteh ding bekbek tawh thupha ngah ding sawmin LST bang bulphuh zawzen in, Abraham leh Jacob in zuau a gen hangin thupha ngah veve uh hi, cih dante pawl thubullet (principles) teta keei in nei-in i mittaw sialkhau let khak ding lauhuai hi.
Jacob in a pian'na nu Rebekah' sawlna bangin lau kawmpipi mahin a pa khat vei na khem mah hi. "Nu leh pa' thuman' nah lawh peek," cih paunak i neih bangin a nah lawh peek deda bang tei sam napi-in a thuak kikna gik mahmahin a gah kha mah hi. Jacob in a pa khem a, a gah a lohkikna dingin a tapa 11 tengin amah khem cihtakin hing khem dikdek uh hi. Tua khitin a pu Laban in a it mahmah a zi dingin Rachel a thalawhna kum sagih sung a gimna a mawkna suaksakin khem dikdek hi. Tua khitin lau kawm ling kawmpi mahin a pian'na gam a ciahkik lai-in a zaluah a suhsak a sanggampa Esau' maipha zong kik veve hi.
Thupha a ngahna dingin vantung mi tawh Peniel ah na kibuan uh a, vantung mi in a khelkom suksakin a khelguh kilawisak a, tua khitin a suankhia (Jacob a cihna) panin Pasian leh mite tawh a kilai khin zo-in a zo pa (Israel a cihna) leh thupha ngah mipa hong suak thei pan bek hi (Pian. 32:25-29). Pasian in a pu Abraham' tungah a kamciamna bangin Jacob hi nawn loin Israel a suah khit ciangin thupha taktak a ngah zo pan mipa' suan a khakte in leitang ngah zo pan bek uh hi. Canaan gam a lut zote lakah Moses kihelin Israel mi a tam zawte Egypt salsuahna panin a ciahkikte Canaan gam lut kha lo lai hi. Canaan gam a lut zote pen Egypt gam-a saltan'na panin a paikhia Israel mi 2.5 million kiim lak panin mi 601,730 (galdo thei mi kum 20 tunglam numei naupang simloh) bek lut dingi kimansa-in om uh hi ci-in Gamlak Vakna (Numbers) 26:51 sungah Moab ah a pha zah a kisimna uh na gen hi.
Abraham' suante ahih manin Pasian' teelsa leh thupha piak mite hi ung ci-in a kisialhpih mahmah Judahte makai lian khat ahi tanglai in Judahte thukhenna member 23 or 27 thukhen a tutna Jewish Court "Sanhedrin" a kici ah member leh Judahte' ngeina leh Thukham lamsang thu a siam (Pharisee) Nicodemus' kiangah, “A man takin kong genin-ah, mi khatpeuh a suahkik kei leh Pasian’ Ukna sungah lut thei lo ding hi. A man takin kong genin-ah, mi khatpeuh tui leh Kha Siangtho tawh a suahkik kei leh Pasian’ Ukna sungah lut thei lo ding hi," (Johan 3:3, 5) ci-in na hilh a, “Israel mite’ sia hi napi-in hih thu theithei lo na hi hiam?," (Johan 3:10) ci-in Judah ngeina, thukham leh biakna thu lamsang a siam Necodemus a hawmthawhna thu a genna lungngaih kik huai hi.
Topa Jesuh' in Nicodemus' tungah gupna thu kician takin hilh napi-in, "Pasian' teel minam hi ung, a thupha piakte hi ung, a kamciamna leitang Canaan gam a luah zote hi ung," ci-in a kisialhpih mahmah Judahte ulian leh Farisai a kici mite pawl (member) Nicodemus a kisik kikna thu leh Lungdamna Thu a san'na thu Lai Siangtho sungah kimu lo hi.
Jesuh in a nungzuite kiangah a sih ding a gelhkolh masakna thu a gen lai-in, “Mi khatpeuh ka nungzui a suahnop leh, ama deihna bangin gamta nawn loin, a singlamteh kisuanin hong zui ding hi. Hih a leitung nuntakna a hu nuamte in a nuntakna bulpi nangawn tawh suplawh ding a, keima hangin hih a leitung nuntakna a suplawhte in a nuntakna bulpi hu zo ding hi. Mi khatpeuh in hih leitung khempeuh a ngah hangin a nuntakna bulpi suplawh leh bang phattuamna om ahi hiam? A nuntakna bang tawh leikik thei nawn ding ahi hiam?," (Matthai 16:24-26) ci-in nuntakna nopna lunggulhna leh hu nuam lua kisa-in a hanciamte in a nuntakna bulpi nangawn tawh suplawh ding hi na ci hi. Mi khatpeuh in hih leitung khempeuh a ngah hangin a nuntakna bulpi suplawh leh a phattuam lohna kician takin na gen hi.
Canaan thupha a kiciam minamte in kialpi nasiatsan laitakin antaw in a taina uh Egypt thupha hong khiatlah luat khak tak ciangun Egypt thupha pen Canaan gam ciam thupha na hilo ahih manin tua mun ah Israel mite kum 430 (Paikhiatna 12:40) piikpeek sung Egypt gam-ah peemta in a om hun sung uh kum 400 kiim bang sila suak uh a, Egypt mite bawlsiatna, simmawhna leh nengniamna thuak uh hi. Gam ciamna Canaan leitang zuanin Egypt gam a nusiat khit uh sehneh gam leh gamlak ah kum 40 a vakvai khit nungun kua teng lut zo cih zong lim takin ngaihsuthuai lai hi. Egypt thupha teel ding maw? Canaan (vantung gam) thupha ngah ding teel zaw ding maw?
Moses, Joshua leh Caleb si khin ta ahih manin amaute makaihna tawh tu-in Canaan ah lut theihna ding zia lampi om lo hi. Saltan'na panin hong hunkhia in hong makaih dingin Pasian' mi zat Moses leh Canaan gam lutna dingin hong makaih dingin Joshua leh Caleb bangbang hong mawk piang kik pak nawn lo ding uh hi. Bethsaida bual zong hong kimawk loklok nawn khol lo kha lai ding hi.
Jesuh in nungzuite lakah a kihel Thomas' kiangah, “Keimah in Lampi ka hi a, Thuman, leh Nuntakna zong ka hi hi. Kei hong suang loin Pa kiangah kuamah tung thei lo ding hi," (Johan 14:6) ci-in a dawn'na pen Canaan gam taktak lut theihna ding tawhtang (key) omsun ahi hi.
A gelh: Thang Khan Lian #ZUNs
Image may contain: sky and cloud, text that says "Jesus saith unto him, I am the way, the truth, and the life: no man cometh unto the Father, but by me. John 14:6"

FEIHSUBOOK MAH MANPHA A SA NGAUNGAU PHA DIAK LAI MINAMTE' NGEINA

 

FEIHSUBOOK MAH MANPHA A SA NGAUNGAU PHA DIAK LAI MINAMTE' NGEINA

∆ Thugen or kikhawm le'ng video or maan zaih loh kiphamawh. Tua bek hunsa zo loin FB ah post loh kiphamawh.
∆ Thungen le'ng lah maan or video zaih loh kiphamawh. Hunsa zo loin FB ah loh kiphamawh in post ziahziah. FB kiangah thungen khawng peuh kitam mahmah lai bilbel hi.
∆ Thanksgiving Day zang le'ng maan or video zaih loh kiphamawh. Hunsa nai loin FB ah post loh kiphamawh. FB tungah lungdamna a lim koh zaw peuh kitam.
∆ I ngeina pawl bawl le'ng maan or video zaih loh kiphamawh. Hunsa nai loin FB ah post loh kiphamawh.
∆ Ngeina leh minam vai tawh kisai pawi bawl le'ng lah zune ankham in kilai loh phamawh a sa kitam mahmah lai. Kihon lai ngeingai bek hunsa zo loin maan or video zaih loh kiphamawh. Tua bek tawh lungkim zo nai loin FB sungah khahkhiat leh kizelh mang gawpsak (viral) loh kiphamawh a sa kitam mahmah lai hi.
∆ Restaurant ah anne or coffee dawn le'ng maan or video zaih loh kiphamawh. Tua bek hunsa zo loin FB sungah post loh kiphamawh.
∆ Cina luna zek pian leh FB koh masak loh kiphamawh a sa kitam lai bilbel hi. Cimawh kisak pian ciangin FB koh masak loh kiphamawh a sa kitam mahmah lai.
∆ Khuazin gamvak khia zek le'ng maan or video kizaih loh kiphamawh. Tua bek hunsa nai loin FB ah post loh kiphamawh a sa kitam mahmah lai hi.
∆ Sago le'ng sagawh laitak maan or video zaih loh kiphamawh sa teitei. Tua bek hunsa loin minam dangte in a kih mahmah a ek bawm (a ngoi or gilzang or gilpi) i zut ngaungau laitak leh i sawt buahbuah laitak khawng peuh maan or video zaih in post loh kiphamawh a sasa lai khawng kitam mahmah bilbel hi.
∆ Thusuak ngah leh FB tung panin tangko khia ziahziah. Upmawh, phuahtawm leh a bul a bal kitheilo pi-a thuthang kamdawn (rumours) leh zuau bulomtang tangkopihna leh mi dangte FB sungah hopsawn (sharing) loh phamawh a kisa kitam mahmah lai hi. Sia nengnengte peuh na hatah leh suuksia zawsop lai dep uh hi.
∆ Ihmu le lah lup kawmin a hi viavua, hi lela sa-in i om laitak peuh maan or video kizaih loh kiphamawh. Tua bek tawh hunsa zo loin FB sungah shared loh phamawh a sa peuh ki-om hi.
∆ A sawt ciang i zunthak laitak leh i dailen laitak khawng peuh post vet lai le'ng i lungkimna bukim zo pan leh kilawm.
Ai bang a le?
@ ZUNs Ciamnuih correspondent
Image may contain: one or more people