Tuesday, 11 August 2020

RUSSIA IN LEITUNG ADINGIN COVID-19 VACCINE MASA PEN A BAWL ZAT DINGIN THUKIMNA PIA TA

 

RUSSIA IN LEITUNG ADINGIN COVID-19 VACCINE MASA PEN A BAWL ZAT DINGIN THUKIMNA PIA TA

Aug. 12: Leitungah Russia in Covid-19 dalna leh dona dinga kisutna zatui (vaccine) official record ah a ciamtehna (register) a pia masa kisuak hi ci-in zan in government meeting hunah Russian President Vladimir Putin in pulak hi. A zatui min dingin mihingte mun awng (space) ah a lut theihna dingun mihing bawltawm (artificial) satellite space sungah Oct. 4, 1957 kum a kilawn lut Sputnik-1 kitamsakin "Sputnik-V" kici hi.
President Putin in Health Minister Mikhail Murashko in a zatui tawh kisai a geelna thu hong zaksakna (inform) dingin ka zasak a, tua bang kawmkal ah a zatui nasepna hoih a, natna dal dingin sawtpi kip in kho (it works quite effectively" and "forms a stable immunity) hi cih ka thei hi ci hi. "A sawt loin hih zatui a lom a bawlkhiat (mass production) ding ka lamen a, tua ding poimawh hi," ci-in gen beh hi.
Putin in coronavirus kisutna zatui masa pen Sputnik-V vaccine kici bawlna a nasemte khempeuh tungah lungdam thu ko a, "Leitung adingin kalsuanna leh mainawtna poimawh mahmah hi," ci hi. "A zatui bawl ding a hanciam gam danga i lawmte zong a (research bawlna uh-ah a) mainawt ding uh ka lamen hi. Market ah zat dingin a zatui kibawlte (products) zattheih ding tampi hong om ding a, global market a zatui leh a zaha (medicines and vaccines) ding tampi hong kibawlkhia ding hi," ci hi.
Russian Health Minister Mikhail Murashko in coronavirus dalna Russia zatui kisutna bawl masak mun nih - Gamaleya Research Institute leh company Binnopharm ah kibawl ding hi ci hi. "Two-stage injection (thuap nih kisutna) ngimna in natna dalna sawtpi kikhom (lasting immunity) hong huh ding hi. Vector vaccines leh two-stage scheme sitna panin a immunity kum nih sung kikhom zo hi cih kimukhia hi," ci hi.
Russia in hih zatui a bawl zawh in October kha panin a gam bup-ah kisutna pat dingin "nation-wide immunization plan" kici geelna nei a, a zatui nautang khempeuh zat dingin a kibawlkhiat zawh ma-in a zatui health workers leh a teek a haamte (elderly) sut masak ding hi ci-in nung kal in na pulak khin zo hi.
"Russia' Covid-19 vaccines bawl masak gam tuamtuamte in a lunglutna uh pulakkhia in hong zasak khin uh ahih manin Russian Direct Investment Fund (RDIF) in a zatui gam dangte bawlna leh laptohna;zuakna (production and promotion) dingin investment bawl ding hi," ci hi. Russia zatui bawl thak a registration certificate in nautangte zat (civilian circulation) dingin January 2021 panin kipan dingin kilamen hi ci hi.
A zatui pen Gamaleya Research Institute leh Russian Defence Ministry kipawlkhawm in a bawl uh ahi hi, Coronavirus sawtpi a dal zawhna (long-term immunity) a pian'sakna dingin a tuam in nam nih kisun (two separately-injected components) khawm hi. Russia in a zatui hoihna leh hoih lohna mihing tunga sitna leh etkhiatna "clinical trials" kici 18 June panin mi 38 volunteers mite na sun hi. Tua hun-a volunteers kihel khempeuh in a virus a dal theihna ding uh piangsak (developed immunity). A zatui kisun group masate 15 July in zato inn panin tuakkhia (discharged) uh a, a group nihnate 20 July in tuakkhia uh hi.
Zan in WHO in Sputnik-V etphatna (review) bawlna dingin Russian authorities (thuneite) kihopih hi ci hi. Tu lai takin WHO in Covid-19 vaccine clinical trials thum ciang (mihing tampi tungah a sitna dinga etkhiatna) ciang a tung a zatui (vaccines) list guk in a ciamtehte lakah Russian Sputnik-V vaccine kihel kha lo hi. Leitungah tu lai takin Covid-19 vaccines bawlna a kipat cilna (early development) tan a tung 100 vaccines val om a, tuate lakah mihing' tungah clinical trials test khin pawl khat om ta hi. Covid-19 vaccines bawlna a manlang mahmah hangin experts a tam zawte in a zatui tangpi tangta zat kim theih dingin mai kum 2021 kum kim mateng kingah zo nai lo dingin ngaihsun uh hi.

PRESIDENT PUTIN IN SPUTNIK-V VACCINE TAWH KISAI BANG GEN?

President Putin in Gamaleya Institute bawl Sputnik-V vaccine pen leitung adingin a masa pen (world first) hi ci a, coronavirus dalna dingin a natna a dal theihna sawtpi kimang (sustainable immunity) hi ci hi. Putin in a zatui hoih mahmah (quite effective) hi ci-in a kician zaw in gen beh lo a, etcikna (checks) kisam khempeuh kizo siang khin hi ci hi.
Putin in a tanute lak-a khat zong a zatui kisun a, a pumpi temperature tawlkhat sung a sang/khan' khit zawh in cidam kisa hi ci-in gen a, a tanu nihte laka a kua pen kisun hiam cih a kician zaw in gen beh lo hi. President Putin in a tanute nihte - media reports in Maria Vorontsova leh Katerina Tikhonavo hi a cihte tawh kisai mipi zak dingin gen khakin nei nei lo a, amau privacy humbitsakin a nuntak zia uh thusim (secrecy) in tuamcip a, a zi lui tawh a kikhenna thu leh lawmngaih thak a neihna thu cihte zong public zak dingin gen khia mengmeng ngei loin a privacy lim takin public life panin tuamkoih in kembit hi.
Putin in Russia Covid-19 zatui bawl ka tanute lakah khat zong kisun khin zo hi ci hi. "A zatui a hoih leh hoih loh kitheihna dinga sinna a kizang; sinna leh etkhiatna (experiment) ah ka tanute zong khat kihelin kisun hi. A zatui masa a kisut khitin a pumpi temperature 36 degrees Celsius tung a, a zing ciangin 37 degrees Celcius tung deuh tung hi. A zatui a nih veina dingin a kisut kiknma ah a pumpi temperature tawm sang zaw deuh a, na khempeuh siang khin hi. A cidamna hoih kisa a, natna a piangsak lungno (antigen) a dal a sisan a protein (antibody) sang hi," ci hi. (Behlapna: Mihing a cidamte pumpi temperature pongman pen 37 degree Celsius hi).

SPUTNIK-V VACCINE TAWH KISAI BANG TENG KITHEI HIAM?

Ahi zongin Russia' coronavirus vaccine bawl pen phase-three trial kici mi a tul a sim sitna panin etkhiatna nei loin second-trials ciang a kisitna panin hoih a, Covid-19 virus dal hi cih a kimuhkhiat zawh in Russian regulators ten zat dingin thukimpihna hi. Experts a tam zawte in zong phase-three trials pen testing process hi ci uh hi.
Tua hi napi-in Russian Health Minister Mikhail Murashko in tu ni (Tuesday) in Russia' coronavirus vaccine bawl pen a nasepna hoihin, cidamna tawh kituakin bit hi cih thuman tawh kimu in kilakkhia (proven to be highly effective and safe) a, Covid-19 dona ah mihingte' gualzawhna dingin mainawtna kalbi lian (big step towards "humankind's victory" over Covid-19) hi ci hi.
Russian officials ten a zatui min dingin leitunga mihingte satellite bawltawm ahi space sunga kilawm lut masa pen zahtakna lahna dingin a min dingin Sputnik-V phuak uh hi. Sputnik kici Russia kammal hi a, "satellite" a cihna ahi hi. Russia gam uliante in Cold War hun lai-a mun awng sungah Soviet Union leh US in lut dingin a kitaitehna uh (space race) tawh Covid-19 vaccine bawl kidemna na tehkak uh hi.
Russia gam uliante in a zatui bawl a kipat cil hun un, "Soviet in space sungah Sputnik-1 a kilot lut lai-in space sunga Sputnik phu in a tang litlit (beeps) a zak un Americans ten lamdang a sak bangun Covid-19 vaccine bawlna ah Russian research a manlangna lamdangsa uh hi. Space ah lut ding kitaitehna bangin Covid-19 vaccine bawlna ah Russia kimasa ding hi," ci-in a kamciamna uh a tangtungsak suak uh hi. Mikangte paunak ah, "History repeats itself," a cih uh a dikna a suak kik khat bang hi.
Sources: BBC and Sputnik
@ Thang Khan Lian #ZUNs reports
Photos: Putin, Gamalaye Research Institute researchers, Sputnik-V vaccines leh Sputnik-1 satellite