Wednesday, 31 October 2018

SABENG SIAMTE V/S HUMPINELKAI BEN' SIAM PA

SABENG SIAMTE V/S HUMPINELKAI BEN' SIAM PA
Ni khat a zu, a va leh ganhing nam tuamtuamte kikoih khopna mun (zoo) sunga koih dingin humpinelkai (lion) man dinga kuankhia saben' siamte buk (hut) sungah hong tukhawm uh hi. A beisa hun-a a sa mat khitsa uh khat khit khatin hong kisialhpih uh a, pawl khat ten, "Kei matte gol zaw in sim tham zaw hi,".... "Kei mat zah a man zo om kuamah om nai lo hi," cih bangin hong kinial ngeingai uh hi. Tua bangin sabengte a kinial laitak un Hang Dal in phun lo pau loin sabengte kinialna na gal et khinkhian in, a beisa hunte ah a sa mat khiat zah uh a kisialpihna thute na gal ngaih dide hi.
Sabengte sungah kua pen mat sim tham pen a, kua in tam man pen hiam cih thuman tawh lahna ding teci (evidence) om lo ahih manin a kinialna uh bei thei lo a, hong kitawng uh ahih manin humpinelkai bangci mat ding hiam cih a geelna uh gen khak in a nei kuamah om nawn lo hi. Tua hun lai takin Hang Dal in sabengte omna bukna manawh in va delh samsam a, "No bel saben' siam na kicih pong hangun humpinelkai mat ding dan thei kuamah na om kei uh hi. Bang hanga kei kiang panin humpinelkai thum mat ding dan hong sin hoh lo na hi uh hi hiam?," va ci henghang hi.
Sabet' siam humpinelkai man dinga kithawi ten Hang Dal na zahpih mahmah uh a, "Hong kipilsak si teh phelphal... na lu leh taw beek ki-en masa phot ve... Cik a nang thankik man ngei na hi hiam? Humpinelkai na mat zawh leh na deih khempeuh ka neih teng banah bat lak liangin na deih peuh kong piak beh ding uh hi," ci-in sabeng siam ten Hang Dal tona (challenge) bawl in kiciamna (bet) neihpih uh hi.
Sabengte kinial sung leh a sa mat khitsate uh kisialpihna hangin nitum khin khin ahih manin Hang Dal in zan sungin humpinelkai a mat zawh leh a deih khempeuh piak dingin thukimna leh kamciamna hong nei uh hi.
Hang Dal zong humpinelkai beng dingin hong kuankhia ta a, humpinelkai zolna dingin a aw neih teng tawh gammang leh tu lak leh cik lak ah pai kawikawi in hong awng baba hi. Tua bangin a ot khit a sawt loin humpinelkai in balzan ding leh nek dingin Hang Dal hong delh ta hi. Hang Dal zong humpinelkai man dinga kuankhia a sa mat zah uh a kisialhpih sabengte omna buk manawh in meital liangin hong tai vava a, "Na kong un na hong un, manlang in na kong uh na hong un," ci-in hong awng baba hi.
Sabeng ten a giahna uh buk kong na hon pah seisai ciangun humpinelkai in Hang Dal a delh a muh ciangun lau leh liing in buk sungah bucip in liing daldal uh hi. Humpinelkai in Hang Dal a bawh ciangin Hang Dal na kihemkhia man ahih manin mnsabengte giahna buk sungah humpinelkai lut suak hi.
Hang Dal in, "Ka humpinelkai mat masak na lawhlawh uh na lawh un la, kong ciamsa leh i thukimna bangin humpinelkai dang nihte a beng dingin va kuan pah ding hi," ci-in sabengte buk kong khaknelh in nusiatsan hi.
I minam politics pai zia pen hih tangthu dan bang pian hi. I makai ten mipite kisapna lian pen sepkhiatna dingin ngimna leh geelna a neih hangun a beisa hun in a sepkhiatsate uh kisialpih thapai uh ahih manin mipite kisapnate sep leh bawl ding ngimna a neih hangun koici bangin sem in kalsuan ding cih geelna kician nei loin a sepkhiatsa teng mah uh tawh buai thapai den uh ahih manin a kisam diak nate sem man lo geel man lo uh hi. Tua bang hun lai-in nautang sunga thungaihsun hong piangkhia Hang Dal bangin mun teng panin a pheklek a kizang thei ding thute a kanna panin ama' geelna hoihte leh muhnate hangin hong sungkhiat hangin a sa mat khitsate uh a kisialhpih thapai den ngaungau nuam sabeng siam (sawtpi makai za na len khinte) a thusim kuamah om lo hi. Hang Dal in a muhna uh leh ngaihsutnate makaite muh leh zak dingin a sungkhiat hangun makai ten lawh ding dan thei tuan lo uh ahih manin i politics kalsuanna muibun thei lo hi.
Khanghamte leh a pil zaw in i ngaihsut khempeuh na pil zaw leh dik khin zaw den uh hi. (Ref. Tua ahih ciangin Buz-te beh Barakhel’ tapa Elihu in thu gen ding hong kipan a, “Kei a khangno lai hi-in, note a khangham na hih manun, ka ngaihsutna note lakah kong gen ngam kei hi. No a khangham zawte in thu a gen ding kilawm hi, ci-in ka ngaihsun hi. Ahi zongin mihingte tungah a hong tung pilna pen Vanglian Pasian’ kha in a hong piak ahi hi. Khanghamna in mi pilsak lo a, thuman zong theisak tuan lo hi. Limtakin kong ngai a, na cihmawhna uh ka thei hi. Job’ thugente a man lohna na gentel thei kei uh hi. Bang hangin pilna a nei-in kigen thei ding na hi uh hiam? Note in lel na hih manun Pasian in Job dawng ding hi.
Job 32:6-9, 12-13
NB: I tangthu kupna leh deihna tel lopi leh ngaihsun lopi-in comment pia dah mai in.
✍️ Thang Khan Lian
PHATNA LEH BIAKPIAKNA (PRAISE & WORSHIP) TUMGING TUAMTUAMTE ZATKHAWM HUAI MAH HIAM???

Tu hun i Khristian nuntakna ah i thu-upna leh i thusan zia kibat lohna tuamtuamte hangin biakpiakna ah phatna leh biakpiakna (Praise & Worship) neih hoih mah a, kisam mah hi; neih kisam se lo hi cih bang ngaihsutna kibang lote kikangtuahna a omna mun tuamtuam ah piang kawikawi hi. Khat leh khat i kitelsiam kei a, i biak pa sangin music i thupisim masak zawk leh pawlpi kitapkhapna ding piangsak thei hi.

Pawl khatte leuleu in Praise & Worship neih ding hoih hi ci om a, pawl khat ten tua bek hun loin mawhna panin kisikna lim lahna dingin pumpi liamsakna (penance) kisap beh lai hi cih kalh tentan zong na om uh a, pawl khatte leuleu in Praise & Worship kisam se loin singgaw bangin biakpiakna piak ding zong hun khin zo a, Pasian pen a liansa leh a minthang khinsa ahih manin mihing ten phatphat kisam se lo hi cih ngaihsutna mitdel sialkhau let pawl zong na om leuleu zel hi.

Pasian pen i phat a, i bia kei zongin a minthang khinsa hi mah hi. Ahih hangin biak ding bek tawh hunsak ding hi loin phat dingin kilawm ahih manin i phatphat dinga kilawm na hi zaw hi. 1 Samuel 16:14-23 sung i et ciangin Sawl' tung panin Kha Siangtho a paikhiat ciangin Topa in kha gilo sawlin tua kha gilo in Saul gimsak hi. Tua bang hun lai-in Saul' mai-a om nasemte in laiza lasakna a tum siam kizongin kitumsak leh kha gilo paikhia in a cidam ding hi-in ci-in hilhna hoih (advise) a piakna bangun Jessi' tapa David kisam a, laiza lasakna a tum ciangin Saul a gimsak kha gilo paikhia zo bek hi.

1 Samuel 18:10-30 en leng Sawl in David a hazat ciangin Pasian' sawl kha gilo in Sawl bawhin, nisim David in a hih ngei bangin laiza lasakna a tum ciangin thah dingin tei tawh a khawh hangin David na kihemkhia man a, Saul in tua a kipanin David kihta hi cih i mu thei hi. Biakpiakna ah gualzawhna om hi cih i mu thei hi.

Jerikho kulh muanhuai a kicip theihna dingin Joshua' galkap ten nisim in Jerikho khuapi nisim in khat vei ta na kimkot uh a, ni guk sung kimkot uh hi. A ni sagih ni-in khuapi kimkot ah siampi sagih in thuciamna singkuang mai-ah tuutal ki peengkul sagih tawi uh a, khuapi kimkot ah sagih vei pai-in siampi ten peengkul a tum ciangun mi khempeuh awng uh hi. Tumging leh phatna awging hong kigawmkhawm in peengkul kitumte leh mipite otna hangin Jerikho kulh muanhuai kiciim in khuapi la zo pan bek uh hi cih Joshua 6:1-21 sungah i mu hi. Phatna sungah gualzawhna om hi cih i Lai Siangtho sungah kitel takin i mu thei hi.

Phatna leh biakpiakna poimawh hi cih i Lai Siangtho sung en leng Thuciam Lui panin Thuciam Thak beina Maangmuhna bu sung dong ah muh theihna ding mun tuamtuam gthna: 1 Khang Thangthu 16:23-31; Paikhiatna 20:2-6; Johan 4:21-24; Late 99; Thu Hilhkikna 29:18; Rom 12:1-2; 1 Samuel 15:22; Maangmuhna 4:8-11; Isaiah 29:13; Late 29; Hebrew 12:28-29; Nehemiah 9:5-6; Late 86:9-10; I Kumpite 17:38-39; Late 100:1-5; Daniel 3:16-18; Maangmuhna 14:7 ah i mu a, Late sungah bangah kilim gen mahmah hi.

I teenna leitung bek hi loin vantung gam i tun dong i tun ciangin phatna leh biakpiakna tawh Pasian kibia ding hi cih kimu thei hi. Khristian kici buang napi phatna leh biakpiakna thusim lote bel vantung gam ah phat dinga kilawm Pasian phatna leh biakpiakna tawh a biak ngap lo pawl ihih khak ding i thusaan zia leh i upna lim takin man mah hiam cih lim takin i kisit phat kul kha ding hi.

Pasian' Thuciamna Singkuang (ark) kem Obededom' inn panin Jerusalem khuapi-ah David in lungdamna tawh a paipih lai-in David lungdam lua-in Thuciamna Singkuang mai-ah laam in a innkuan thupha pia dingin a ciah lai-in Sawl' tanu (David' zi) Mikhal in na zahpih a, "Tu ni-in Israel kumpipa, mi mawkmawkte khat maizum loin a guak om bangin a nasemte' numeite' muhna ah tu ni-in a tanguakin om in, amahmah bangci kipahtawi ahi hiam?" na cihsan hi.

David in Mikhal kiangah, "Topa' mi Israelte tungah ulian dingin hong koihna dingin na pa leh a innkuan khempeuhte sangin kei a hong teel zaw Topa' mai ahi hi. Keimah in Topa' mai-ah lungdamna ka bawl ding hi. Hih sangin a simmawhhuai zaw-in ka kibawl lai ding a, nangma mit bekah a gina lo ka hi ding hi," ci-in dawng hi. Pasian phat ding leh a phatte a zumpih Mikhal in a sih ni dongin ta nei thei nawn lo hi (Pasian in a naubu khaksak hi). I tunna ding ciang tan i tung khit ciangin Pasian phat ding i zakdah a, i zumpih khak leh Mikhal i bat khak ding lauhuai mahmah hi.

Phatna leh biakpiakna pen Pasian phatna leh biakna dingin a poimawh leh kha gilote tung panin gualzawhna thusim hi cih i mu thei hi. Ahih hangin i kum i khang kibat lohna hang leh ngaihsutna tuamtuam omna mun ah a lang a lang kikhaikim (balance) sak dan zong kisam hi. I thahat zia, i lawp zia, i cidamna kibang lo ahih manin a lang a lang tuak kikimsak siam mahmah kisam hi.

Mikangte laphuah siam leh lasak siam minthang mahmah Matt Redman' pawlpi Soul Survivor ten zong Watford, England ah phatna leh biakpiakna hun ah music zat loh ding a deih pawl leh deih pawlte kikal ah buaina na tuak ngei uh hi. Hih banga pawlpi sungah a buaina hangun Matt Redman in 1990s hun lai-in “The Heart of Worship” (Michael W. Smith, Sonic Flood, Passion) kici la hong phuakkhia hi.

England gam panin tu lai-in i nak sak mahmah biakna khanlawhna (worship revival) la tampi hong piankhiat hangin Matt Redman' pawlpi Soul Survivor ten zong tua hun in biakna khanlawhnate late a khiatna leh music luangkhiatna vai-ah buaina na tuak uh hi. En zong i tuah leh a ven' sakna ding lampi i zong meng ding kisam hi.

Tua hun in Soul Survivor pawlpi pastor Mike Pilavachi in i biakpiak dan uh lampial khin zo ahih manin i lungsim takpi tawh biakpiakna i piak theihna dingin na khempeuh i paihkhiat (sound system leh band) kisam a, i pawlpi biakinn uh-a sound system leh biakpiakna music band lakkhiat ding hi ci-in khensatna bawl a, aw bek tawh khuahun (season) khat sung biakpiakna neih dingin khensatna khauh mahmah hong la miau hi hi.

Pastor Mike Pilavachi in, a pawlpi mite kiangah, "Pawlpi mite pen biakpiakna pia-in a piangkhiasak (producers) dingte hi a, a netum dingte (consumers) hilo hi. Nipini ciangin biakna pia dingin kongpite ah nong lut uh ciangin Pasian kiangah bang piakkhiatna (offering) piak sawm na hi uh hiam?" ci-in pawlpi mi ten a lungtang uh piakkhiatna tawh biakna a piakna dingun tona (challenge) bawl khum hi.

Pastor Mike Pilavachi in tua bang tona hong bawl ciangin maizumna tawh kidai dide a, a tawpna ah pawlpi mi ten Capella late kisa-in lungsim takpi tawh thungetna kinei a, a thak lampi tawmin Pasian ka buan uh hi ci-in Matt Redman in ci hi. Redman' pawlpi ten a biakinn uh-ah music siamte leh sound system-te a zatkik ma-un ngaihsutna thak tawh biakpiakna ah kisam masa pen Jesuh hi cih phawk thakna hong neih ciangun Redman in, “The Heart of Worship” kici la a phuah 1999 album in hong bawlkhia hi.

"The Heart of Worship" la pen pastor Mike Pilavachi in Soul Survivor pawlpite' biakinn ah khuahun khat sung musician band leh sound sytem-te zat nawn loh ding hi ci-in a gen khit inn a ciah in a lupna dei sungah ama ngaihsutna a omte Redman a phuah pak hi a, leitung bup lapi (international anthem) suak ding hi lametna tawh a phuah hilo hi. Redman in a la phuah “The Heart of Worship” lamalte pastor Pilavachi a lah ciangin pastor Pilavachi in pawlpi mi ten zong a lamal khiatna a telsiam theihna dingun a lamal tawmkhat laih dingin hilhna a piak bangin hong laih ciangin a lamal hoihsa kim ciat uh hi.

Redman in "The Heart of Worship" album original release a bawl ni-in guest vocal dingin Delirious band lead singer Michael W. Smith hong zat manin hih la pen modern music movement standard thak hong suak hi. Michael W. Smith in hih la a 2001 classic, Worship ah hong sakkik ciangin leitung bup ah hong kizeel a, Khristian tampite lungsim lawng la hong suak hi.

Phatna leh biakpiakna pen tu hun khangthak ten a gamlum theithei bek deih se in, sound system leh music system tuamtuam a om kei leh Pasian phat theih a sa om lo pawl om leuleu hi. Tua banga gamlum henhan bek lawppih a, biakpiakna i piak ciangin i biakpiakna zong lampial thei lua ahih manin kidophuai hi. Tua banah tua bang a pian cingin a haam zaw i pu leh pate in amau khan' sungin a zat ngei loh sound system-te bil-amhuai sa thei uh ahih manin phatna leh piakpiakna i neih ciangin i lungsim takpi tawh biakpiakna pia mah ihi hiam ahih kei leh music ging tuamtuamte i lawppih hang bek tawh biakpiakna lawp ihi hiam cih zong a lang leh a lang i kikimsak (balance) ding kisam hi.

I lungsim takpi tawh Pa, Tapa leh Kha Siangtho i phat mah hiam? Ahih kei leh sound system bek lawppih a biakpiakna nuamsa ihi hiam cih zong i lunggaih zel ding kisam hi. Phatna leh biakpiak nop dan kibat loh manin khangnote leh upa a ham zawte kitelkhialhna awlmawh se loin Pasian' maipha zon ding zong zong ei leh ei kikhemna lianpi mah hi. I Khristian mipihte tawh kilawm lopi-in Pasian' maipha ngah khak ding i sawm leh Cain leh Abel' biakpiakna lungngai pha kik ni.

‘The Heart Of Worship’ – Matt Redman (I Zokam in zong kitei khin in ka theih manin a original version mah hih dan hi).

#Heart_of_Worship_Lyrics

When the music fades
All is stripped away
And I simply come
Longing just to bring
Something that's of worth
That will bless Your heart

I'll bring You more than a song
For a song in itself
Is not what You have required
You search much deeper within
Through the way things appear
You're looking into my heart

I'm coming back to the heart of worship
And it's all about You, it's all about You, Jesus
I'm sorry, Lord, for the thing I've made it
When it's all about You, it's all about You, Jesus

King of endless worth
No one could express
How much you deserve
Though I'm weak and poor
All I have is Yours
Every single breath!

I'll bring You more than a song
For a song in itself
Is not what You have required
You search much deeper within
Through the way things appear
You're looking into my heart, yeah

I'm coming back to the heart of worship
And it's all about You, it's all about You, Jesus
I'm sorry, Lord, for the thing I've made it
When it's all about You, it's all about You, Jesus
I'm coming back to the heart of worship
And it's all about You, it's all about You, Jesus
I'm sorry, Lord, for the thing I've made it
When it's all about You, it's all about You, Jesus.

https://www.youtube.com/watch?v=P-Zp586pvZg

By: Thang Khan Lian