Saturday, 16 January 2016

RUSSIA IN AIRCRAFT CARRIER A BAWL THAK 2019 CIANGIN ZO DING

RUSSIA IN AIRCRAFT CARRIER A BAWL THAK 2019 CIANGIN ZO DING
Jan. 16, 2016: 1991 in USSR gam tuamtuam in a kikhen khit nungin Russia in Ukraine gam a Nikolayek shipyards kici ah galdona vanleng pua teembaw a bawl na khawlsan a, tua khit vanleng pua teembaw bawl na khawlsan vingveng hi. Ahih hangin tu in Russia ten gal vanleng leh helicopter puakna dinga kizang teembaw nasia takin bawl pha kik a, 2019 bei ma-in zo siang ta ding hi ci'n Dave Majumdar in The National Interest kici news ah a laipaih (article) gelhna ah na tuangsak hi.
Russiate' United Shipbuilding Corporation (USC) president Alexey Rakhmanov in zong 2019 ma-in vanleng leh helicopter pua ding teembaw kibawl khin ding hi ci'n Rossiya 24 new channelte kiangah na gen hi. Alexey Rakhmanov in hih teembaw bawlna tawh kisai a kicianin a gen loh hangin Russia ten hih teembaw pen Sevarodvinsk khuapi sung a om teembaw bawlna Sevmash Shipyards kici ah bawl uh hi kici hi. Russia ten a neihsa uh Admiral Gorshkov vanleng pua teembaw zong bawl pha uh a, Vikramaditya kici Indian Navyte zat dingin bawl uh hi.
2015 in Krylov State Research Center and Nevskoye Planning and Design Bureau in Russiate bawl hih teembaw lim Project 23000E Storm kici na suaksak a, vanleng tuamtuam 100,000-ton a gik pua zo dinga, vanleng 90 val pua zo ding hi ci hi. Russia ten electromagnetic catapult launch system kici zong bawl uh a, Frenchte bawl vanleng puakna teembaw Mistral-class ships kici nih a lei ding thukimna a neihsa uh France ten na zuak ut nawn lo uh ahih man Mistral-class ship kici laih dingin a bawl uh ahi hi. Russia ten electromagnetic catapult launch system kici a bawl un van ton 16,000 a gik pua zo ding a, tui galkap 450 zong puak beh ding hi.
-Sputnik

RUSSIA GALKAPTE KHUT AH TORNADO ROCKET SYSTEM 40 KIPIAKHIA

RUSSIA GALKAPTE KHUT AH TORNADO ROCKET SYSTEM 40 KIPIAKHIA
Jan. 16, 2016: Russia galkap - Western Military District's (WMD) atrillery leh motorized infantry formations kicite zat dingin khat vei thu in rocket 12 kapkhiat theihna leh hectare 60 a gamla khak theihna Tornado rocket systems kici unit 40 val kipiakhia hi ci'n district spokesman Col. Igor Muginov in tuni in tangkokhia hi.
Hih Tornado rocket system panin rocket kikapkhiatna dingin long-range 300-mm Tornado-S multiple launch rocket system kici kizang a, a hatna range pen 120 kilometers [75 miles] dong kha thei a, hectare 60 (150 acres) sung a ngimna lianlian mun tampi kha thei ziauziau hi ci'n Col. Igor Muginov in gen beh hi.
Hih 300-mm Tornado-S multiple rocket system panin rocket tang khat bek zong kikapkhia thei a, khat vei thu in rocket 12 zong kikapkhia thei hi. Russia in galvan a neihte behlapna dingin 'large-scale rearmament program' kici geelna zangin galvan nak bawl phat mahmah a, tu lian in a zat uh Graf leh Smerch launcher kicite 2020 bei ma-in a hoihzaw leh a manlang zaw Tornado-S leh Tornado-G system kicite tawh a vek in laih ding hanciam hi.
-Sputnik

Tuesday, 12 January 2016

US TEN KHAPI TUNGAH KAH HI UNG A CIH UH PEN KIKHEMNA LIANPEN HI, KICI

US TEN KHAPI TUNGAH KAH HI UNG A CIH UH PEN KIKHEMNA LIANPEN HI LAI HI, KICI
Cold War nasiat mahmah lai 1957 kum pek in Russia ten Sputnik Satellite kici Space ah na kaplut uh a, tua khit April 12, 1961 pek in Russia ten amasa pen dingin Space ah Yuri Gagarin na sawlkik uh hi. Russiate' pilna leh lawhcin'na a demna ding uh leh US pen Russia sangin khangto zaw, vanglian zaw, pil zaw hi, cih a lahna dingun US ten a zuau bulom teng uh a phuahtawm uh hi lel hi. Khapi ah cancer ngah theihna radiation tha khauh ahih manin Russia ten khapi ah mihing na sawl ngam lo uh a, mihing in tua radiation gu thuakzawh ding hilo hi, ci uh hi. Cold War nasiat lai takin galvan bek kidemna hi loin Space lamsang ah zong kitaitehna na nasia mahmah hi. Leitungah a masa pen dingin Soviet Union (Russia) in April 12, 1961 in Vostok 1 spacecraft sungah tuangin Russian cosmonaut Yuri Gagarin space ah va kahsak a, a space kahna a nial ngam a om hangin tu dong a nial zo om nai lo hi.
Russia space kah demna ding leh amau pilna sangin ko pilna sang zaw hi cih lahkhiatna dingin US in Apollo 11 spacecraft tawh 20 July 1969 in khapi ah Niel Armstrong, Edwin E. "Buzz" Aldrin Jr., Michael Collins sawl a, khapi tungah kahsak hi ung, ci-in hong tangkokhia uh hi. Studio sunga kizaihtawm hi a, mi up theih dinga kiphuaktawm lak panin phuahtawm lianpen (greatest hoax, greatest conspiracy) hi, ci-in tu dong kinialna om den lai ahih manin khapi sik masa pen a kici Neil Armstrong kiangah a sih ma (Aug. 25, 2012) in kinialna lianpi om den ahih manin kinialna a beina dingin nang mahmah in Lai Siangtho len in la, "Khapi kah mah hi'ng" ci lecin kinialna bei ding hi a kicih leh kiciam ngam loin "LST sim in hong huh tuam lo hi," ci-in paikhiatsan hi.
Armstrong a thudongpa'n $ 5,000 dollar tawh zol beh lai a, a sum na lak nop kei leh zong citpiakna (charity) dingin zang thei hi teh, hih thu ah kinialna beisakna dingin hong kiciam in, a cih hangin zong kah mah hi'ng ci ngam loin kiciam ngam lo lai hi. A khapi kahna uh studio sunga kizaihtawm uh hi a, khapi sung ci-in hong puak kik uh zong Africa gam-a suang tawh kibang lian hi, cih a sitpha (analyst) ten gen uh hi. Khapi tunga kahte khedap bulh tu dong museum a kikoih pen a taw mai in peek/pheng (flat) deda a, ahih hangin khapi sik hi ung ci-a a maan zaih uh a khekhap pen galkapte bulh jungle boot phol biapbuap khekhap lim hi.
Leitung ah nuntakna (life) a om theihna atmosphere pualam pen space kici a, huih om nawn lo hi. Ahih hangin Ameriican ten a khapi tung ka kah uh a kicih lai-un Amerian laan (flaf) a phuh un huih in mut liing valval hi. (studio sungah a kizaih uh a dawkna hi kici hi). A khapi kahna maante uh a liim (shadow) pen mun nih mun thum+ ah muh theihin kidawk mawk hi.
Khapi sungah liim a dawksak thei ding ni lo buang om lo ahih manin studio sungah a kizaihna uh camera light in a salh manin liim nih leh thum+ ah dawk hi, kici hi. Khapi sungah cancer natna leh sih theihna gu hat mahmah Van Allen radiation (VAR) kici gu khauh lua ahih manin puan-ak ah themno baang kha bek nangawn in sihna piangsak zo ding hi ci-in scientist ten gen uh hi. Tua hangin tu dong spacecraft lo buang khapi a kah/lut om nai lo a, mihing kah hi takpi leh a kah kik tam lua ta ding a, Russia bek hilo in gam dangte zong kah khin ta ding uh hi, kici hi. Ahih hangin khapi sunga kahte puan pen tu dong museum ah kikoih lai hi.
Khapi kahte hong tung kik un interview kinei a, tua-ah aksi na mu uh hiam cih dotna kibawl a, khuanim lua ahih manin meii in aksi liah ahih manin aksi kimu thei lo hi ci-in Niel Armsrong in a daw'na sources leh laibu tuamtuam leh YouTube ah zong Live interview muh theih om hi. Khapi tung kah uh hi cih laibu a khawk khat (one lesson) i sim/muh bek mitdel sialkhau let ngam i hih leh laibu dang a kah lohna uh a kigelhna a dim a ha-in tampi mah na om hi. Vanleng ah i tuan ciang nangawn in meii tungah kileng ahih manin Americante khapi pen meii nuai-a om hih tuak mawk hi. A kah pa, khapi sik masa Niel Armstrong in ABC news journalists kiangah kah mah hi'ng ci ngam lo napi en i muh lohpi kah mah hi, ci-a um teitei ding maw? Tua bel eima thuthu hi a, ei thukhensatna bangbang hi lel hi.
US ten a propaganda tangkona dingin western media a zatte uh tampi mah in USte khapi kahna thu pen man lo hi, a cih khit nungsang banghang um lailai ding ihi hiam? Scientist tampi mahin a piangthei ding hilo hi, na ci uh hi. A thu in i sim man kei leh zong Moon landing Hoax ci'n You Tube bek panin zongin en le'ng thu kician tampi om a, khapi a kahna sangun a kah lohna uh thuman tam zaw kimu thei hi. Neil Armstrong khedap bulh bang a taw phol vet lo mai dikdek hi a , khapi sung ah a khekhap sikna maan kizaihte phol liapluap mawk ahih manin hih thu bekin uplahhuai pah hi.
Tua banah Apollo 11 pen a kikapkhiat in a gikna 100,756 pounds (45,702 kg) tak hi a, a leng khia dingte in a kiat nungin a bawh ciangin a gikna 10,873 pounds (4,932 kg) tak pha lai ahih manin gik mahmah in gol mahmah ding hi. Hih a kikapkhiatna dingin haksatna tam tuak mahmah a, khapi sung panin a spacecraft a lenkhiat kikna dingin zong huih om lohna mun panin a lenkhiat ding haksa mahmah zaw kan lai ding hi. Huih om lohna ah a laan (flag) uh huih in mut liing valval cih peuhmah mawk pen khapi kah lohna uh kilang diak pah hi.
Apollo 11 a bawlna sum pen tu-in kituat leh $135 billion bang bei hi, ci-in 2015 kum in kituat hi. Tua sum bei tengin mihing million 200 a nuntak sung teng uh vak zo ding a, inndei 2 nei million 2 kilamsak zo ding hi, kici hi. Khapi kahna thu pen Apollo 11 bawlna dingin US ah Tax (siah) mipi tung panin tam kila lua ahih manin Apollo 11 khapi kitungsak hi kici kei leh mipite heh luat ding a khualna un siah pia a lungkim lote a khemna dingin a zat uh hi a, a thusim uh a kitelkhiat ciangin siah piak hamsa a sa lua Lee Harvey Oswald in Nov. 22, 1963 kum in, USAte khapi kahna dingin siah tampi lakna ding a vaihawm president John F. Kennedy kaplum ziau hi. A zuau ngian a luang in khamlawh/na thuak lawh liang ai tam ci-in mi tampi in ngaihsun uh hi.
American ten khapi tung kah hi ung ci-in a video a zaih American filmaker minthang leh 1968 film "2001: A Space Odyssey" bawl leh NASA en "First Fake Moon Landing" a bawl uh huh dingin a ki-ummawh Stanley Kubrick in zong, khapi tung kahna pen a kibaihtawm (staged landing) hi, ci-in a interview a kipholakkhiatna Google panin sources tuamtuamte ah sim le'ng kimu thei hi. Stanley Kubrick in 1968 film 2001: A Space Odessey ah space tawh a kibang kibawltawm (artificially create a spacelike set) technology 1968 pekin a technology na nei ta hi. Moon mission masa van zat a sitna (testing equipment) ah NASA austronauts thum meikang in si hi a kici - Virgil I. Grissom, Edward H. White leh Roger B. Chaffee-te zong thuman a kipholakkhiat ding seelna in US government in a kap lum hi, kici a, tu dong a sih zia uh thuman kithei zo nai lo ci-in TIME magazine in khapi tung kah a kum 40 cin'na a cih kum in suaksak hi.
1999 kum Gallup poll in opinion a lakna ah Americans 6% in khapi tung mihing kah hi cih a khemkhem a kibawltawm (fake) hi ci uh a, 5% in khensat thei lo (undecided) uh hi. July 18, 2019 in PC news in 1 in "10 Americans Don't Believe the Moon Landing Really Happened" cih thulu zangin a genna ah American 10 lakah1 khat in Americante khapi tungah kah hi cih um lo uh hi ci hi. Kum 18-34 kikal mi 18% in um lo uh a, kum 34-54 kikal mite 8% in um lo uh a, kum 54 tunglam mi 3% in um lo uh hi, ci-in a khapi ung kah a kum 50 cin' kum in gen hi. American ten khapi tung ka kah uh hi, a cih uh a um lo tam semsem a, khangno a um lo nakpi takin kibehlapin khangham kum 54 tunglamte 3% in um lo uh hi.
American ten khapi tung kahsak hi ung a cih uh mi thumte (Niel Armstrong, Edward E. “Buzz’ Adrin Jr., Michael Collins) in zong khapi kah hi ung, cih dotna a man in dawng thei lo uh ahih manin Khapi kah hi ung a cih khit uh kum nih khit nungin a sepna pan un kitawp (resigned) khin lai uh hi. Russia a demdem hangun space technology ah a siamna un pha nai lo hi. China ten khapi ah a satellite kap un zong USte khapi kahna lim ding bang mah mu zo lo hi, ci hi. Huih om lo ahih manin a laan phutte beek uh om lai buang dinga, a khekhap uh zong kilang lai ding hi.
Niel Armstrong khapi sik masa pen kici, Apollo 11 panin kahlei tung panin a kum khiatin maan na kito zaih mawk a, a liim (shadow) khawng peuh a lehlam a maan zaihte omna lam liim vom duakduakin kilang hi. Tua maan kua zaih hi ding? UFO ah tuang a cihcihte uh maw ahih kei leh aliens a cihcihte uh hi ding maw???Khapi sungah a suang maan zaih uh-ah ‘C’ laimal tuang velval hi. Hih ‘C’ laimal pen Hollywood ah movie a bawl ciangun lim kineihte (actor) maan zaihna din'na mun a manna ding leh ciamtehna dingin a lai (central) a dinna ding genna in a tuan’sak uh ahi hi. American ten zong khapi sungah kah mah hi ung, cih a lahna dingun studio sungah maan a kizaih lai un hih ‘C’ laimal na zang uh a, hong kitheikhia ding hi ci’n tu-in a khapi suang a cih uh a kep pen uh-ah ‘C’ laimal pen na nulmang uh hi.
Zuau thu a hihna nam tampi kician takin a kimuhkhia teng uh lak panin nam 10 teng enpak le'ng:
1. Armstrong in USA a laan (flag) a phuh teh huih zapna kimu a, ahih hangin a taktakin khapi tungah huih om lo hi .
2. Russia a dem nop manun zuau thu tangko khia ci uh hi.
3. A maan sungah aksi (Star) kilang lo.
4. A maan zaihna uh-ah tui om lohna khapi tungah tuikhu leh meii (cloud) kimu thei.
5. Apollo spacecraft kumsukna mun leitang a khuak om ding hi napi in tua dan kimu lo.
6. Khapi tung pan kong puak uh suangtum a cih uh pen Africa leitaw lam-a suangtum namte tawh kibang lian hi.
7. 1969-1972 kum ciangah khapi tung ka kah zom uh kici napi-un technology leh scientific khantohna a leh tampi in kibehlap a, 2020 kum tawh sim khawn le'ng kum 51 cing khin zo napi-in kah kik thei nawn lo uh a, 2024 ciangin kah sawm kik ung kici uh hi.
8. 1969 kum kim pawlin leitung pilna siamna tawh khapi tung tun' zawh leh tun theih ding hi nai lo. A kah zo zongun tua danin khapi sunga maan kizaihna a siang dingin camera hoih om nai lo hi.
9. Na khatpeuh nitaang, meivak lim kilat zia (reflection) pen a liim in a kawkna mun kibang loin kitukalh bialbual ahih manin studio sungah khapi kah uh hi hi dingin ki-ummawh cinten den hi. A maan kizaihte uh a liim khatin hua lam kawk, khatin hua lam kawk cih dan in na om a, hih pen meitaang a tuamtuamah a koihtawm uh cih kilang hi. Ni liim kilang napi-in a liimte un a kawkna mun tuamtuam tek kawk zeizai se ahih manin American khapi ah ni tampi om mah bang hi.
10. Leitang sik masa pen dingin ui zang uh a, khapi tungah huih om lo ci napi-in ui pen huih puan silhsak lo uh hi.
Kerlson' genna-ah:
1. Neil Armstrong leh a pawlte vanleng maawkmawk tawh kipuakhia in, Atlantic tuipi ah kileh leh pong uh a, tua zawh teh Africa gam sung sehnel omna munah va pai uh a, tua lai-ah maan bawltawmin na kizaih uh hi, na ci hi. America ten khapi tung kahna a video uh 2010 kum in ka mangsak uh hi na ci uh a, hih pen gam khangto khat gen dingin uphuai vet lo hi.
2015 kum mah in khapi tung kahna tapes a kepna dingin sum tam bei lua, a manphatna om lo hi ci-in ampi tak NASA in susia ahih manin 2024 moon mission nei gam khat gamtatna dingin uphuai vet loin a khapi kah kineih uh a seelmangna dingun a suksiat uh hi dingin upmawhna khauhsak semsem hi. America te pen khapi tung natung deklo uh hi.
I teen'na leitung bek zong Van Allen radiation (a baih lam dingin VAR ci pak ni) kici kual nih in tuamcip a, hih mun phuksuakin paisuak/pelhsuakna ding haksa mahmah a, lim takin a kituam kei uh leh hih mun nawk a pai khate in cancer ngah baih mahmah uh hi, space thu lamsang siam scientists ten gen uh hi. Hih "Van Allen belt radiation" kici pen James Van Allen in a muhkhiat ahih manin ama’ min kitamsak pah hi. Hih Van Allen belt kici pen lei panin altitude 1,000 - 60,000 kilometers kiim tengah om a, ni (Sun) panin huih hong nungte leh nizung (solar wind leh cosmic rays) hangin cancer kingah thei hi.
Ni zungte leh ni pan in huih hong nungte pen i teen'na leitung tunga dei om 'Ozone layer' kici in cancer ngah theihna ding Ultra Violet ray (UV ray) kici na dal ahih manin carcer natna panin hong dal hi. Industry panin mei khu, mawtaw khu leh suangmeihol (coal) panin meikhu pusuakte in hih Ozone layer damdam in siasak ahih main ni dang bang loin tu hun in cancer natna ngah kitam tektek hi. Hih VAR omna mun pen Earth's magnetosphere kici hi. Hih VAR belts sungah energetic electrons kici protons leh electrons kigawmkhawm in, a dei nuainung masa teng ah om hi. Tua khitin a dei 2na ah alpha particles kici om a, hihte pen satellite adingin huihsia ahih manin lauhhuai mahmah a, maan a zaihte leh a ciamtehte suksiat sak baih mahmah hi, kici hi.
2013 in USte space lamsang sinna NASA ten Van Allen in radiation dei nih om hi, a cih ban ah khat muh khiat beh uh hi. VAR radiation gu lauhuai dal zo dingin 1969 leh tua khit nungin khapi tung kah kicite space puan (suit) pen pan lua mahmah a, tu hunin khapi tawh teh dingin a nai mahmah International Space Station (ISS) ciangah a kah austronaut ten a suit silh uh teh ding hilo ahih manin 1969 kiim-in khapi kahte puansillh in VAR huihsia leh gu a dal zawh ding uphuai vet lo hi.
Leitung a tuam huih leh meii "atmosphere" kicihna ciang tan bek sing leh lo leh mihing nunta theihna hi. Tua khit ciangin huih tawm hiaihiai ta a, troposphere om a, tua khit ciangin vanleng len'na stratosphere om hi. Tua khit 400 miles gamla in om a, temperature 200 degree Celsius panin 500 degree Celsius kikal Thermosphere a kicihna mun hi a, a tunglam 500-2000 degree Celsius in a sa hita hi. Hih mun ah sih theihna Van Allen radiation khauh mahmah om hi.
Tua khitin a dei kik Exosphere kicco om a, 1700 degree Celsius ciang tung a, 6,200 miles a gamla hi. Hih pen khapi kah ding hanciam NASA experts-te genna hi. Exosphere pua limlim pai theih ding hilo hi, ci uh hi. NASA in leitung i pelh a kipanin Van Allen radiation kihtakhuai pah thei hi, ci hi. Radiation in spacecraft a computer leh electronic system susia thei ahih manin nasem thei lo hi. Thermosphere pan leh Exosphere ah steel, aluminium leh titanium sah mahmah zong tuisuak (melted) zo ta hi ci-in NASA in gen beh lai hi. A spacecraft a siat bek tham loin mihing pen hell sungah emkeu gipgiap bang ding cihna hi.
1969 hun lai-in tulai a scace technology hoih bang om nai lo hi. Sik mi lo buang Thermosphere leh Exosphere peel ah suakta lo ding cihna hi (NASA gen i up a, khapi kah cih gente thugen i up leh). 1969 a khapi kahte 202 in kum 51 a val khit nungin technology leh science khantohna hih banga khang napi bang hangin tu dong kah kik nai lo hiam? Tua hun-a technology kisusia a, a bawl kik ding baih nawn lo peuh ci-in paulap zong ta uh hi. Tua hun a kibawl technology pen uino suah hun ciamtehna lai hilo ahih manin kidemna sang semsem ahih manin Peng Lam in zong susia lo ding hi. Leitung khit a deidei a kikhenna (phere tuamtuam teng) i tel kei leh hih kikhemna pen midel sialkhau letin high school ah laidal khat leh nih na sim na um den ding hi.
Tu dong khapi tung zo kuamah om nai lo hi. Ahih hangin Russia, US leh China bekin satellite koih ta uh a, India ten zong Chandrayaan 1 'first lunar probe' kici satellite khapi sung leitang pian' zia leh khuahunte kan/en dingin Indian Space Research Organisation ten October 2008 in na kap uh a, August 2009 dong om sak uh hi. India ten Chandrayaan-2 kici 22 July 2019 in khapi tungah a lot kik hangun lawhsam hi. Hih gam lite cih loh buang khapi sungah mihing gentak loh satellite koih zo leh koih thei kuamah om nai lo hi.
US MOON LANDING A HOAX:
(Landing date : July 20, 1969, 20:18:04 UTC; Return launch : July 21, 1969, 17:54 UTC)
USte khapi kah cih pong mawk bel "Greatest conspiracy of all time" hi lel hi.
Matthai 10:26 "....A kiseelte khat vei teitei kimu ding a, thusimte khat vei teitei thulang suak ding hi."
John 8:32 “Then you will know the truth, and the truth will set you free."

Denmark philosopher Soren Kierkegaad in, "Hong kikhem theihna nam nih om hi. Khat pen thuman lo thu a man banga upna hi a, adang khat pen a man thei gege a up nuam lohna hi," na ci hi.
"Muvanlai bangin sanpi-ah leng-in, aksite lakah bu na bawl hangun no kong khia suk veve ding hi, Topa in a ci hi." -Obadiah 1:4
Hih na en in khapi kah mah hi'ng a ci ngam lo-a a kiciam ngam lo pa kampau ngiat hi.
Sources: TIME; The Guardian; Wikipedia; Moon Landing hoax Documentary; PC; https://homes.luddy.indiana.edu/kapadia/moon.html
@ Thang Khan Lian #ZUNs

Friday, 8 January 2016

MEXICO A KHAMTHEI ZUAK MAKAIPIPA 'EL CHAPO' KIMAN TA

MEXICO A KHAMTHEIH ZUAK MAKAIPIPA 'EL CHAPO' KIMAN TA
Jan.9, 2016: Mexico gam leh leitung bup kawm tuah a khamtheih zuak Sinaloa cartelte makaipipa Joaquin Guzmán Loera ('El Chapo' a kicipa) July, 2015 in Altliplano thonginn panin tai khia hi. A tai khiat khit zawh kha guk cing dek tak ta a, ahih hangin zan in a tenna khua Sinaloa ah amah cingte leh Mexico marineste nasia takin kikaptuah uh a, tua khit in man uh hi ci'n ci'n Mexican ulian ten pulak uh a, Mexico President Enrique Peña Nieto in zong kiman mah hi ci'n gen hi.
Hih 'El Chapo' mat dingin galkap, police, marine leh law enforcement agency khempeuh Mexico in zang a, US ten zong huh uh hi. Thonginn panin a tai khia in mat kik ding a kizongte lak ah a nasia pen hi lai hi kici hi. A mante pen Mexico kumpi in a galkap teng lak panin a muan pen, tui leh lei ah galdo a siam mahmah dinga kisinsak marineste mat hi a, El Chapa cingte tawh a kikaptuahna uh-ah mi 5 si hi ci'n Mexico ulian ten gen uh a, ahih hangin a site marineste hiam ahih kei leh El Chapo cingte hiam cih kigen tuan lo uh hi.
Joaquín Guzmán Loera 'El Chapo' pen 'the world’s most famous drug lord' ci'n kiciamteh a, July 11, 2015 in security khauh mahmah Altiplano thonginn 'maximum security prison' kici panin a nih veina dingin taikhia hi. Altiplano thongah kum khat leh a lang kikhum hi. Hih thong pen top drug bosste' kikhumna hi a, kua mah luh zawh loh ding liangin kingaihsun hi. Guzman tangthu laibu in kibawl a, best selling book nangawn ngah liang in, la ngawn kiphuah khum hi. Guzman a tun tom mi hi a, feet 5 leh inch 6 in sang ahihmanin "Shorty" ci'n kisam hi.
A kikhumna Security a hoih mahmah hangin a thonginn dei sunga kisilna inn dei vang panin tai khia in, tai (mile) khat sangin a sau zaw tuilawng ah kitholh khia in, vaimiim huan leh bawng khawina huan ah pusuak ziau hi.
Mexican President Enrique Peña Nieto in khamtheih zuak a sumbawl tampi mansak khin a, Mexico leh leitungah kipakta mahmah hi. Ahih hangin Guzman taikhiat kikna in minsiatna tampi guan hi. Mexico kumpi in a tai khiat khit in a man zote tungah $ 5 million piak ding ciam hi.
Guzman 2001 in thong panin taikhia a, February 2014 in kimankik zo nawn pan hi. Joaquín “El Chapo” Guzmán pen leitung ah khamtheih zuakte lakah a minthang pen in kingaihsun a, Mexico leh leitung mun tuamtuam ah 'the most wanted criminal' in kiciamteh hi. US in February, 2014 in Mexicote kiangah US ah thusitna neih dingin (trial for extradition) US ngen a, ahih hangin Mexico President Nieto in ko gam ah thusitna nei nung ci-in pia khia nuam lo ahih manin USte lungkim lo uh a, US leh Mexico kitanauna nangawn siasak zo hi.
‘El Chapo’ pen leitung bup ah khamtheih zuakte lak panin a hausa pen in kiciamteh a, Forbes magazine in $ 1 million val bank ah sum khol hi ci hi. ‘El Chapo’ in Mexico pan in US ah khamtheih ton ( 1,000 kgs.) tampi zuak hi kici. 'El Chapo' pawlte 'Sinaloa Cartel' kici ten a khamtheih zuakna ding un van pua vanleng (cargo aircraft), private aircraft, tuinuai tembaw (submarines) leh van koihna bawm tum thei (submersible and semi-submersible vessels), container ships, supply vessels, go-fast boats, fishing vessels, bus, rail cars, tractor trailers, trucks, automobiles, private leh commercial interstate leh foreign carrierte zang ziahziah uh hi ci'n Mexico Justice Department in nung kum bul in gen hi. Sinaloa ten Mexico ah cocaine, methamphetamine, ganza (marijuana), khamtheih tuamtuam leh methamphetamine bawlna ding zatui (chemical) gam dang panin Mexico ah pua lut uh a, a bawl khit ciang un San Diego zangin Us leh gam tuamtuam ah zuak ziahziah uh hi.
-Washington Post /The New York Times

Monday, 4 January 2016

RUSSIA IN MISSILE IN A KAPSIAT THEIH LOH DING HELICOPTER ZANG TA

RUSSIA IN MISSILE IN A KAPSIAT THEIH LOH DING HELICOPTER ZANG TA
Jan.4, 2016: Russia ten missile system tuamtuam specialistte sinsakna ding leh missile a kikap khiat ciangin a ging zak theihna dingin van poimawh 'simiulator complexes' kici 2020 kum bei ma-in Strategic Missile Forces (SMF) te tungah 'simulator complexes' 1,000 pia khia ding hi ci'n Russian Defense Ministry spokesman in tu ni in pulak hi. SMF ten 'simulator complexes' kisam uh ahih manin 2016 sungin 'simulator complexes' thak liklek 100 SMFte tungah kipia khia dinga, 2020 bei ma-in advanced missile systems lamsang a siam missile system specialist kicite training na dingin 1,000 kipia khia ding hi ci'n Dmitry Andreev in pulak hi.
Russia in a galkapte galvan zat tuamtuam 2020 ma-in 70% puahpha dinga, tua dingin sum zat ding sazian 20 trillion rubles ($274 billion at current exchange rates) bikhiah khin zo ta uh hi.
Russiate helicopter Mi-8AMTSh “Terminator” armored assault helicopters kici pen radio-electronic warfare technology tawh kithuah ahih main gal ten missile tawh a kap hangun kidal thei ding hi ci'n Russiate Eastern Military District spokesmanin news reporterste kiangah tu ni in pulak hi. Hih Mi-8AMTSh “Terminator” helicopterte pen a sungah Vitebsk ( electronic jammer) kithuah ahih manin optical leh radio-electronic tha pia khia thei a, tua in missile panin a kidal theihna ding theih kholhna ding a piak bek hi loin radar nangawn in man thei lo ding hi. Hih Mi-8 'Terminator' Helicopterte Russiate vanleng phual Baikal Tuikulh nisuahna lam ah kikoih a, kum kik ciangin helicopter tuamtuamte ah zong missile leh radar panin kidal theihna dingin Vitebsk jammers kithuah dinga, Easter Military District sung teng a helicopter kikoih teng ah Vitebsk jammers kithuah kim ta ding hi ci'n Dmitry Gordeyev in gen beh hi.
Mi-8AMTSh helicopterte pen galdona dinga kizang Mi-8AMT helicopter a kipuahphate hi a, galkap leh galvan leh van tuamtuam puakna dingin kizang a, thau hoih mahmah tawh kithuah hi. Tua loin hutkhiatna nasepna ding, lei galkapte kapna ding, galdona mawtaw gol pipite leh galdona dinga kizang tank hoih nonote kapsiatna dingin zong kizang hi.
Mi-8AMTSh “Terminator” armored assault helicopters:
Entered service - 2009
Crew - 3 men
Dimensions and weight
Length - 25.35 m
Main rotor diameter - 21.29 m
Height - 4.76 m
Weight (empty) - 7.16 t
Weight (maximum take off) - 13 t
Engines and performance
Engines - 2 xTV3-117VM turboshafts
Engine power - 2 x 2 200 shp
Maximum speed - 250 km/h
Cruising speed - 230 km/h
Service ceiling - 6 km
Range -580 km
Range with auxiliary tanks - 1 065 km
Payload
Passengers - 36 troops or 12 stretchers with one medical attendant
Payload capacity - 4 000 kg
External loads - 4 000 kg
Armament:
Cannon - pods with 23-mm twin-barrel cannons
Missiles - Shturm-V or Ataka-V anti-tank missiles. Igla-V air-to-air missiles
Other - unoperated rocket pods

-Military Today.com/Sputnik