Friday, 31 March 2017

RUSSIAN AEROSPACE FORCE TEN A SAWT LOIN 1st II-22 ELECTRONIC WARFARE VANLENG NGAH TA DING
March 31, 2017: Russian Aerospace Forces in tu kum sungin galte air defence nencip, hencip gawp, sumitcip (suppressed) zo ding Ilyushin Il-22PP Porubschik electronic warfare aircraft kici vanleng masa pen ngah ta ding ding uh hi ci-in Russian Aerospace Forces (RAF) command in pulak khia ta hi ci-in local media Izvestia newspaper in suaksak hi.
October 2016 in Il-22PP vanleng tawh kibang pian (prototype) in Ilyushin Il-22PP Porubschik electronic warfare aircraft a bawl Russia's United Aircraft Corporation (UAC) in Ilyushin Il-22PP Porubschik electronic warfare aircraft sitna (tests) kinei khin zo a, a sawt loin zat dingin thukimna kipia dinga, adang nih nih zong a sawt loin Defense Ministry tungah kipia khia ding hi ci hi. Izvestia newspaper in a genna Ilyushin Il-22PP Porubschik electronic warfare aircraft pen 117th military transport air regiment galkap tawh kipawl ding hi ci-in gen a, a galkap ten a vanleng hawl ding dan sinna zong nei khin uh hi ci hi.
Il-22PP Porubschik vanleng pen a design 200s bei kuan-a kibawl hi a, 1970s hun lai-a kizang Soviet Il-18 passenger aircraft tawh kibang pian a kibawl ahi hi. Media reports in a genna ah Il-22PP Porubschik vanleng in tu lai a gamdangte vanleng suakthakte a kithuah "modern electronic warfare systems" kici galvante, air defense systems leh unmanned aerial vehicles (UAVs/tuithe vanlengte) nasem thei lo dingin koih thei hi ci hi.
Source: Sputnik
A tei: Thang Khan Lian 
Like
Comment

Thursday, 30 March 2017

REV. KAM KHAW THANG' TANGTHU

REV. KAM KHAW THANG' TANGTHU
Rev. Kam Khaw Thang pen Tuithang khua mi Pu Sim Tung Nung leh Pi Ciin Za Dimte' sung panin October 17, 1927 ni-in Tedim gamhuam Tuithang khua-ah suak hi. Tua hun lai-in Tuithang khua ah sang om nai lo ahih manin Tonzang ah 1937-1941 dong sangkah hi. 1946 kum in tan 6 zo a, 1947 ciangin tan 7 kah ding kimlai a pa' leh Rev. Vial Nang i deihsakna tawh sangkah khawl in, Lai Siangtho sang Rev.F.O Nel Son' tonu sangah 1947-1950 sung kah hi.
1952 kum ciangin Tedim pan Kam Khaw Thang Hakha pan Lun Cung Nung leh Falam pan Lal Hninte kiteel in, Insein ah Special Course kah ding a cih pen Special course hilo-in Regular course kahsak in a lawm dangte in sangkah zom zo loin khawl uh a, Kam Khaw Thang bekin sangkah zom suak in, 1956 kum in a tuam vilvel in B.Th degree kipia hi. March 19, 1957 ciangin Tedim Baptist Association (TBA) General Secretary semin, kum 2 sung GS a sep sungin Tedim Labu nihvei hong puah hi. 1960 kum ciangin Myanmar Bible Societyte' sehna tawh kizui-in Zolai Lai Siangtho tei hong kipan a, Late, Isaiah, Piancil cih bangin hong sem toto hi. Thuciam Lui (OT) pen 1976 kum in zo a, Thuciam thak (NT) pen 1983 kumin zo leuleu hi.
A nu leh pate Tapidaw innkuan pan khangkhia hi a, Tonzang ah sangkah in a om sung Dec.15,1939 kum in Rev. Vial Nang in Tonzang gam Kongpi lui-ah tuiphum hi. Febuary 17,1959 kum in TBA kumcin khoppi a 12 veina Phaiza khua panin Siampi za (Ordination) kipia hi. Pasian nasep leh lai lam nasep thuah in nasem toto a, 1980 kum ciangin Zomi Christian Literature Society (ZCLS) hong piangkhia in, tua lai-ah 1984 pan lai nasep sem to suak leuleu hi. Sangmangte nungzui-in Tedim kiim tengah Gospel pai kawikawi a, mangkam leh manglai siam ahih manin Sangmangte kampau phensak hi. Laibu zong nam 5 bang thoh khin ta hi. Zogam bek hilo-in khamtung gam buppi Tuiphum Pawlpite thudotpi muanhuai khat hong suak hi.
1999 kum ciangin ama nasepna leh service tungtawn in thupi leh minam pawlpi adinga kipiakkhiatna leh a sepnate pahtawina in Yangon Evangelical Bible Seminar (EBS) sangte in Doctor of Divinity (D.D) degree pia uh hi. A sih Zomi Pasian nasem Siate sungah a kum tam pen khat hi-in Pasian nasepnate zong ahih theih zahin mapang hi. Yangon (TBC-Y) pawlpi ah member in om a, kum 2010 in a zi S/M Niang Khan Ciin in nusia hi. A zi nutsiat hangin, atate in kem in Yangon khuapi ah teng hi. A zi tawh Pasian thupha tapa 4 leh tanu 2 nei hi. A tapa u bel Nung Khan Kham kum 1990 in Thailand Bangkok ah Electric mei hangin hong nusia khin hi. Pasian nasep sungin Tuiphum mimal (1235) tuiphum a, Nupa kop kiteensak (letthat) kop (41) tengsak hi. Tedim Lai Siangtho mangkam in hong letkhia masa penpen Rev.Dr. Kam Khaw Thang Zomite-in pahtawina kong pia uh hi.
Kam Khaw Thang gelh:
- Khamtung gam sangmang masa pen Dr.Carson tangthu bu (2003)
- Tedim gam (TBA) Siate' Kipawlna Laibu (2004)
- Zogam Tuiphum Pawlpi tangthu (1999)
Theih ding: Hih a tunga Sia Thang' kammalte leh a tangthu tomno pen Rev. Job Thawngno gelh, ''Tedim Lai Siangtho hong bawlsak Rev. Dr. Kam Khaw Thang' Pianzia leh Sepzia'' cih laibu pan ahi hi. Adang tampitak om.
Sia Thang' zat kammal Jesu hilo Jesuh, Khris hilo Khrih, Khasiangtho hilo, Kha Siangtho, Laisiangtho hilo, Lai Siangtho, leh hilo leh, Kam Khua Thang hilo, Kam Khaw Thang... cihte ama' zat ahi hi.
Zolai Lai Siangtho hong teikhia khat ahihna tawh TBA, ZBC, BBC, BCCte in a muan' khat uh hi a, sawm-a khat citak tak-a a pia hi a, ama' hoihna, ginatna tuamtuamte a suut nuam ka hi kei hi.
1991 leh 1998 kikal sung hun khat lai-in, Sia Thang Khen Pau (Pasadena, California) in Sia Kam Khaw Thang' thu, hong gen khat ka phawk lai hi. A thu a them a nengin ka ciamteh thei nawn kei hi. A man lo a om leh, amah'n hong puapha kik thei ding hi.
Sia Thang Khen Pau' inn pen Bo Aung Kyaw Street, Yangon ah om hi. Khua zan ta, 11:00 p.m. bang ahi ding hun lai takin kong hong kikiiu hi. A hon' uh leh Sia Kam Khaw Thang na hi hi. Amah pen inn lam (Tedim lam) pan-a hong tung hi a, ama' omna (Yangoon-a a omna) zong tung nai loin, Sia Thang Khen Pau' inn ah hong tung suak pah na hi hi. "Inn lam pan lai hong kikhak, hong pua ing. 'A thupi, a thukin hi; na piaksak pah in,' hong kici ahih manin hong pia pah hi ing," ci-in a lai puak pen pia hi. "Tu phot in; niangtui khawng i bawl kei ding hiam?" a cih uh hangin, "Inn zong tung nai lo ka hih manin na pai pah ning," ci-in pai khia pah hi. Zan kim hi ta hi.
Sia Thang Khen Pau in hih thu, gen thei zel hi. Sia Kam Khaw Thang thupi a sakna hi. Khua zan khin ta, khualzin hi sawnsawn ahih manin gim ding hi. A omna ah paisuak photin a zing teh tua lai pen pia pan leh zong, kuamah in mawhsak thei lo ding hi. Amah a ngap kei leh zong, mi khat sawlsawn in piasak leh zong kuamah in mawhsak thei lo ding hi.
Lai a na puaksak ding saang zo ahih manin lam kal ah man'suah loin keemcinga, a ngah dingte in a ngah hamtangna ding ngaihsut masa bel in nei hi. "Thukin hi-a piak pah ding" cih thu ahih manin, Yangon a tun' phetin ama' omna zong tung nai loin, a ngah dingte kiangah ama' pumpi mahmahin pia pah hi. A ettehhuai thumanna, cihtakna hi.
Pu Kam Khaw Thang (Rev Dr.) a luanghawm koihna ding mun
Hih thu leh hih mun pen Tedim khuapi, Myoma veng a Tuiphum pawlpi CMBC ii ngaihsut siamna thu hoih ahi hi. Zomite khuamial pan khuavak hong puak Cope Topa ii han pen, Khalkha khua-ah om vetse mawk a, pammaih mahmah hi. Hih hangin zong Tedim sang Khalkha in thupha ngahzaw hiam a ci zong ki-om hi. Hi thei leh bang bel Cope Topa guhte/han zong Tedim lamah pua kik thei ding lehang a lunggulhhuai mahmah thu khat ahi hi.
Japante in, Japan gal lai-a, a galkapte uh ii guh them nangawn, tam veipi zongin Tedim ah hong pai uh hi. US gammi Pasian nasem, leitung nasem mi tampi takte ii luanghawmte US in a gam uh-ah pua kik uh hi. A luang a ngah theih nawn lohte uh a vanzat luite uh, gtn. lupna, singkuang, meivak, laibu cihte nangawn dongin a gam vuah pua kik hamtang uh aa, minampi ahih lam uh kilang mahmah hi. Hih bangin a vaihawm thei thu ngaihsut siam Zomi sungah Pasian in hong omsak ahih manin, nampi i hih lam kilang khia semsem a, lungdamhuai mahmah hi. A tawpna ah, leitung thulam pan en mah hi lehang zong hihte pen tourist attraction nam khat mah hong suak thei lai ding hi.
REV. DR. KAM KHAW THANG' TANGTHU TOM
• October 17, 1927: Tuithang ah suak (Pu Sim Tung Nung + Pi Ciin Za Dim)
• October 18, 1936: A pa in Khristian suahpih.
• May 18, 1972: A pa'n sihsan (kum khat phakma a Nu si)
• June 1937 - March 1941: Tonzang ah Zolai tan 4 dong kah
• September 11, 1938: Rev. Vial Nang in tuiphum
• June 1941 - March 1942 : Tedim Manglai sangah Tan 4 dong kah
• June 1945 - March 1947: Tedim Manglai sangah Tan 6 dong kah
• June 1947 - December 1950: Nelson Lai Siangtho sangah kah
• June 1952 - March 1956: Insein Lai Siangtho sangah kah
• June 1956 -December 1956: Hakha Lai Siangtho sangah sem
• May 4, 1957: Sister Niang' Khan Ciin tawh kiteeng.
• February 1957 - February 1960: TBA Secretary sem.
• 1960 - 1982: Tedim Lai Siangtho tei
• April 1984 - 2006 : ZCLS laitei.
• March 30, 2017 8:30pm ( 7:30pm IST) in Yangon ah hong nusiatsan ta hi. A luang hawm pen May 1 ni sun nai 12:00pm in Zangkong pawlpite tawh hun bawl khawm ding uh a, tua aman ciangin a kivuina ding a kibawl kholhna Tedim khuapi ah Tedim ah a luanghawm kipua to pah ding a, CMBC (Cope Memorial Baptist Church) Campus, Myoma Veng, Tedim ah kivui ding hi.
Source: Source: FZI. Group mail pan Mar 27, 2007 ni-in Taang Zomi gelh hi & Job Thawngno
* Rev. Dr. Kam Khaw Thang, B.Th, D.D

EGYPT PRESIDENT LUI MUBARAK KIKHAH KHIA TA

EGYPT PRESIDENT LUI MUBARAK KIKHAH KHIA TA

March 25, 2017: Egypt President lui Hosni Mubarak (kum 88) a za panin a kipaih khiat zawh zawh kum guk khit nungin koimah a vak khia thei lo dingin kikemcip den (detention) a, zan in a kikepcingna mun Cairo khuapi leitaw lam khuapi nawl Maadi a om military hospital panin kikhah khia ta a, tua zato inn panin a ten'na in Heliopolis ah galkap tampi in cingin a inn ah ciah kik ta hi.

Hosni Mubarak pen 2011 in lungphona neite za tampi thahna ah kigolh hi ci-in a kingawh manin a nuntak sung tawntung thongkia dingin thukhenna zum in sehsak a, a dam loh manin zato inn ah kikep niloh ahih manin koimah ah pusuak khia thei lo dingin kikemcing den hi. Mubarak pen tu kha bul in Egypt gam-a thukhenna sangpen highest appeals court in January 25 panin February 11, 2011 kikal in amah deih lo a lungphona neite mi 900 kiim thatna ah kigolh hi cih ngawhna kibawl pen man lo ci-in khah khiat ding leh hih ngawhna panin peng khia dingin thukhenna na nei hi.

Mubarak' sitni/thukhenpa Farid el-Deeb Egyptian newspaper al-Masry al-Youm-te kiangah Mubarak in a kikhah khiat a pahtawina/pawi khamna (celebrated) dingin zan zingsangin a zi Suzanne leh a tapate gel - Alaa leh Gamal tawh zing an nek khawmna nei uh hi ci-in gen hi. Mubarak pen 2012 in a nungtak sung tawntung thongkia dingin thukhenna dan kipia a, ahih hangin 2014 in appeals court in a kingawhna man lo hi na ci hi.

Mubarak pen thong ah kikhum zel in, kikhah khia zel ahih manin 1952 kum in galkap ten aana zangin thuneihna a lak bangin tu-in zong galkap ten aana zangin thuneihna len uh ahih manin Egypt gam pen a kilamdan'na om tuam lo hi ci-in Tahrir Institute for Middle East Policy a non-resident fellow Timothy Kaldas in ci a, tu lian din mun leh mailam hun ciangin tualthat a ngawhna tuak ten thukhenna tuak ngei lo ding uh hi cih kimukhol thei hi ci-in Al Jazeera newste kiangah gen hi. Egypt politics ah Mubarak hong kigolh manin bangmah kilamdan'na piang tuam lo a, kilaihgawpna piangsakte (revolutionaries) mi tampi thonginn sungah kikhum lai napi Mubarak a kikhah khiat pen thuman lo hilo hi ci-in gen beh hi.

Mubarak in Egypt kum 29 sung na uk a, ama ukna deih loin kiphinna hong piang hi. President panin a kipaihkhiat khit in kiteelna masa pen ah Muslim Brotherhood makai Mohamed Morsi in gualzawhna a ngah hangin 2013 in galkap ten aana tawh laih khia leuleu in, Army chief Abdel Fattah el-Sisi in President tu dong len lai hi. Fattah el-Sisi in President a let khit in Morsi thong ah khum a, tu dong kikhum lai hi. Al Sisi in Muslim Brotherhood member zong 60,000 val political prisoners ci-in kiciamteh in thong ah khum lai hi. Thong sunga kikhum mi tampi sihdan kipia a, thah ding ngak tam mahmah uh hi.

Source: Al Jazeera and news agencies
A tei: Thang Khan Lian

Rev. Dr. Kam Khaw Thang' Kammalte:

Rev. Dr. Kam Khaw Thang' Kammalte:
• I mawhnate im lo ding, mi tawh thu i neih leh maizum seelna peuhin pang tentan loin thumbawl zaw ding. I mawhnate im loin pulak zaw ding.
• I zawh ngap lohte langbawl se loin om hithiat ding.
• Sum leh paai, annek tuidawnte ah thang gamtat lo ding.
• Kineih khem se lo ding, a zawng i hih leh i zawn'na im lo ding, a hai i hih leh i haina im lo ding. A zawngpi kihausak, a haipi kipilsak, cih bangte hoih lo hi.
• Mi gensia se lo ding, midang khat peuh thu i gen leh zong tua i gente pen i gen mite' zakin i gen ngam dingte bek gen ding.
• I siam lohnate ah a siam kineih se lo ding.
• Kamciamna khat peuh i neih leh tangtungsak ding, i tangtungsak zawh loh dingte kamciamna nei vet lo ding.
• Mi simmawhbawl in neu ngaihsut se lo ding. Tu hun-a a neute ni dang ciangin a lian suak thei a, tu hun-a a liante ni dang teh a neu suak thei zel hi. I simmawhbawlte i mai-et hun hong tun ciangin zumhuai mahmah hi.
• Innkuan sum zeekna ah ngeina kip nei ding, sumpi, sumkhol, zattawm ding a nam tuamtuam ciatin sehkhenin, ama sansan-ah a val in zat loh ding.
• Leiba nei dingin sum zang lo ding, i ngahna tawh kituakin zang bek ding.
• I tungsiahte langpanhuai lo hi. I paunak ah ''Lamsak leh pute kizo ngei lo'' na ci hi. I tungsiahte langpan lehang eima gimna hi lel hi.
• Zuau gen se lo ding, ahi bangbangin gen den ding. Mi khat kiangah thu khat gen, a dang khat kiangah a tuampi khat in gen zel cihte pawl hoih lo hi. Lungsim nam nih nei se lo ding cihna hi.
• Hun-awng omsak loin manlah den ding, na tampi septheih ding hanciam ding, a awng khong luate siatna tawh kizom thei hi.
• I hat laitak, i liat laitak, vang i neih laitakin midangte' na sak dingin gamta in na sem lo ding, a thuakte in a khantawnin mangngilh lo hi.
• Thulian khensat ding a om leh khensat pah loin, "Hong kikum phot nung, ci-in a hun sotin lim takin ngaihsun ding.
• Midangte ngaihsutna zui-in na semin gamta lo ding, ei mahmah in man i sak bang bekin na sem ding. Midangte' ngaihsutna zui-in i gamtat ciangin thu haksa khat hong om leh e'n siansakna ding siamna nei lo i hih manin zumhuai hi.
• Ei leh ei kiphattawm se lo ding, midangte phat dingin i om leh lungdamhuai hi. Ei leh ei kiphatna pen zumhuai mahmah hi.
• Khangno lai a siamna leh theihnate kip ahih manin khangno lai-in pilna leh siamna tampi i sin ding kisam hi. Khangham khit a sinte kimangngilh kik pahpah hi. Hih pen khangnote in a hun lai-in a phawk ding thupi hi.
REV. DR. KAM KHAW THANG' TANGTHU TOM
• October 17, 1927 Tuithang ah suak (Pu Sim Tung Nung + Pi Ciin Za Dim)
• October 18, 1936
Apa in Khristian suahpih.
• May 18, 1972
Apa'n sihsan (kumkhat phakma a Nu si)
• June 1937 - March 1941
Tonzang ah Zolai tan 4 dong kah
• September 11, 1938
Rev. Vial Nang in tuiphum
• June 1941 - March 1942
Tedim Manglai sangah Tan 4 dong kah
• June 1945 - March 1947
Tedim Manglai sangah Tan 6 dong kah
• June 1947 - December 1950
Nelson Lai Siangtho sangah kah
• June 1952 - March 1956
Insein Lai Siangtho sangah kah
• June 1956 -December 1956
Hakha Lai Siangtho sangah sem
• May 4, 1957
Sister Niang' Khan Ciin tawh kiteeng.
• February 1957 - February 1960
TBA Secretary sem.
• 1960 - 1982
Tedim Lai Siangtho tei
• April 1984 - 2006
ZCLS laitei.
• April 30, 2017 in si. 
Theih ding: Hih a tunga Sia Thang' kammalte leh a tangthu tomno pen Rev. Job Thawngno gelh, ''Tedim Lai Siangtho hong bawlsak Rev. Dr. Kam Khaw Thang' Pianzia leh Sepzia'' cih laibu pan ahi hi. Adang tampitak om.
Sia Thang'zat kammal Jesu hilo Jesuh, Khris hilo Khrih, Khasiangtho hilo, Kha Siangtho, Laisiangtho hilo, Lai Siangtho, leh hilo leh, Kam Khua Thang hilo, Kam Khaw Thang... cihte ama' zat ahi hi.
By. Job Thawngno

Tuesday, 28 March 2017

SYRIA GAM-A US IN HUHNA A PIAK KURDISH REBELS-TE : UPNA MAN LO LEH THUMAN

SYRIA GAM-A US IN HUHNA A PIAK KURDISH REBELS-TE : UPNA MAN LO LEH THUMAN
March 29, 2017: US in Syria gam-a training, galvan leh sum tawh huhna pia in, ISte do dinga a zat Syrian Kurdidh rebels i cihte pen US in amau ukna tawh gam khat uk khum ding ngimna (imperialist plan) tawh Syrian Kurds ten autonomy lianzaw ahih kei leh suahtakna a ngahna dingin (Syria phelkhapna ding) Syria buai kipan a pan tu dong (kum 6) val geelna na nei uh a, Syria buai veng leh Kurdish ten autonomy lianzaw ahih kei leh suahtakna a ngahna ding un huhna a piak uh hi bek hi ci-in report tel lian loh (Unconfirmed reports) in ci hi. Turkish MP Mevlut Dudu in zong Sputnik Turkey newste kiangah US in Syria phelkhapna ding vai kum 10 val bang na hanciam ngekngek hi ci-in gen hi.
Mevlut Dudu pen Turkey gam-a Republican People's Party (CHP) member leh member of parliament (MP) hi a, hih bangin US in Syria gam hawmna ding pen kum sawm bek hilo in kum zalom bang "imperialistic plan" in nei a, Syria gam phelkhap in, Kurdish ten suahtakna ngah leh amau Kurdish gam tungah amau gam thuneihna tawh aana in uk khum ding geelna nei uh hi ci hi.
Hih bangin US in a geelna a tangtun' theihna dingin nasia takin hanciam uh a, tua bang geelna Turkey in kisang thei lo hi. US in kum zalom khat bang hih bangin geelna a neih uh a tangtung zo nai lo hi. Republican People's Party in bel Syria gam ah gam khat bek leh thuneihna khat bek a om ding kideih a, Syria leitang kikhenkham loin pumkhat a suah ding uh geelna leh ngimna a kineih hangin gam pawl khatte ngimna na hilo sese ahih manin dahhuai mahmah hi ci-in Mevlut Dodu in ci hi.
US in Syria gam-a huhna a piak Syrian Democratic Forces (SDF) kici rebels pen Kurdish leh Arab galkapte/galdote (fighters) leh rebels pawl dang zong kihel a, a lak uh-ah Kurdishte tam pen in, makaih uh hi. Mevlut Dudu in hih bangin SDFte hong pian'khiatna thu-ah Turkey President Recep Tayyip Erdogan leh Turkey gam uk Justice and Development Party (AKP) a mawhpaihna thu gen hi.
Turkish opposition Nationalist Movement Party (MHP) Deputy Chairman Mehmet Gunal in zong US leh Kurdish ten kilemna thusim nei uh cih kiza hiauhiau ta ahih manin lunghimawhhuai mahmah hi ci hi. Hih bang thuleng (rumours) pen man lo dingin lametna kinei lai hi. Bang hang hiam cih leh a man leh US leh Turkey kitauna sia sa pen nakpi takin siat beh lai ding hi ci hi.
Turkey in bel Syria ah Kurdish ten greater autonomy a ngah ding uh leh suahtakna (independence) a ngah ding uh deih lo a, hih bangin Kurdish ten a deih uh ngah le uh Syria leh Iraq gam-a Kurdish minam tengte hangin Turkey gam-a Kurdish minamte lak ah zong buaina lianpi piangsak ding hi cih ngaihsutna nei hi. Syria leilu lam ah Kurdish state pian'sak ding pen ko adingin buaina lianpi hi a, cultural autonomy, full autonomy ahih kei leh separate regional administration kici Syria leitang ah ngah le uh Syria gam khat ahihna susia ding ahih manin Turkey in hih bang kideih lo hi ci uh hi.
Ahih hangin Turkish left-wing Peoples' Democratic Party (HDP) Deputy Chairman Hisyar Ozsoy in bel Turkey sim loh leitunga gam tuamtuamte leh Syria gam kiim-a gam om ten Kurdish ten amau teenna ding leitang tuam a neih ding uh deihsak uh hi ci hi. "United States, Russia leh Syria gam kiim-a gam tuamtuam ten Kurdish ten greater autonomy a ngah ding uh thukimpih uh a, Syria pen gam khat ahihna a bit/kipumkhat (territorial integrity) theihna dingin Kurdishte greater autonomy piak loh phamawh hi cih ngaihsutna nei uh hi," ci-in gen a, "tua bang a pian' theihna ding Turkey in nawngkaisak a, Turkey in hih thu a pom ding kisam a, Turkey, Syria, Iraq leh gamdangte adingin teel dingin a hoihpen hi zaw hi," ci hi.
#Behlapna: Turkey in Kurdish ten Syria ah greater autonomous ngah le uh Turkey gam-a Kurdish ten zong greater autonomy mah ngen in, nasia takin kipihinna nei ding uh hi ci-in nung kum Aug. 24 in Syria gam-a Kurdish rebelte Euphrates Lui nisuahna lamah a lut suk theih loh ding dalna ding leh ISte dona ding ci-in Operation Euphrates Shield kici galdona na pan uh hi. Turkey in Syria gam-a Kurdish rebels YPG leh a tuamtuamte leh Turkey gam-a Kurdish rebels PKK kici terrorists kipawlna in ciamteh uh a, Syria gam-a Kurdish rebelste US in huhna a piak khawlsan lo ahih manin gam nihte kitanauna nakpi takin siasak hi. ISte dona ah US leh a pawlte lakah Turkey kihel in, tua banah NATO member ahih hangin US in a pawlte khentuam loin amau pawlte mah sim ngiat den hi.
Source: Sputnik
A tei: Thang Khan Lian 

Sunday, 26 March 2017

INDIA IN RUSSIA TUNG PANIN S-400 A LEI DING US SANCTION HANGIUN NAWNGKAI LO DING

INDIA IN RUSSIA TUNG PANIN S-400 A LEI DING US SANCTION HANGIUN NAWNGKAI LO DING
March 26, 2017: Indian Defense Minister Arun Jaitley in India in Russia tungah S-400 air defense system lei dingin a thukimna a neih pen USte' khalna (sanctions) hangin nawngkaina bangmah om lo ding hi. Bang hang hiam cih leh Russia pen India adingin sawpi pek a kipanin a lawm hoih leh haksatna a tuah ciangin belhtak leh a muanhuai gam hi ci-in S-400 lei ding vai nawngkaina om ding hiam cih dotna parliament ah dawng hi.
Indian newspaper Economic Times leh US pansan Defensenews in India in Russia tung panin $10 billion tawh S-400 air defense system leh a sim tham a zat theih (radar in a mat theih loh) teembawte (stealth frigates) lei dingin thukimna a neih uh pen US sanction hangin nawngkaina om ding hi ci-in report a suaksak manun Indian Defense Minister Arun Jaitley in parliament ah hilhcianna a gen ahi hi. Arun Jaitley in US sanctions a om hangin Russia company ten India bank panin sum a ngah ding uh nawngkaina om lo ding hi ci hi.
Jailey in, “Defence van leina dinga sum kizang capital procurement kici ah Defense Procurement Procedure (DPP) ah thukham om bangin kilei hi a, DPP thukhun ah $3 million (Rs 20 crore) val galvan lei ding ciangin Indian leh foreign kikal ah palai ten Pre-Contract Integrity Pact kici suai a kaih uh kisam a, tua khit ciangin Integrity Pact Bank Guarantee (IPBG) tung tawn Indian public sector bank panin a sumte kipia khia thei hi. Tua ahih manin Russia kumpi' agencies tuamtuam leh capital procurement nam tuamtuam kisam se nawn lo hi," ci-in gen hi.
Jailet in India leh Russia in sawtpi panin strategic lamsang ah kilawmtatna hoih mahmah kinei a, India kumpi in galvan leina dingin muanhuai hi ci-in Russia kiciamteh ahih manin mailam hun-ah zong gam nih teh a phattuampih tuak theihna dingun kilawmtatna kinei lai ding hi ci-in gen hi.
Indian armed forces-te galvan zatte pen 70% Russiate bawl vive hi a, defence lamsang ah zong gam nih kikal ah kizopna hoih mahmah a, gam nih kipawlkhawm in vanleng, galdona teembaw, tuinuai teembaw, ICBM, anti-ballistic missiles, leh adng dng kipawl in a bawlkhawm ban uh-ah technology transfer leh galvan bawlna dinga kisam spare parts cihte Russia company leh Indian companyte kipiatuah den uh hi.
Source: Sputnik
A tei: Thang Khan Lian @ Zomi United News (ZUNs)

RUSSIA' HUHNA TAWH INDIA IN SUKHOI-30S VANLENG TAMPI BAWL DING

RUSSIA' HUHNA TAWH INDIA IN SUKHOI-30S VANLENG TAMPI BAWL DING
March 26, 2017: Sukhoi company vanleng bawl Irkut Corporation in Indian Air Force in Su-30MKI multirole air superiority fighters a bawl phatna dingun (major modernization) a ngimna uh zasak in, na bawl phat nop uh leh bawl un ci-in proposal pia ta hi. Ningani in Irkut Corporation President Oleg Demchenko Su-30MKI fighters tampi na bawl nuam uh hiam ci-in Indian Air Force-te tungah proposal pia ta a, hih vanlengte kipuahphat beh lai leh galdona ah thahatsak tuamtuam mahmah ding hi ci hi.
Hih bangin Su-30MKI multirole air superiority fighters bawlphatna dingin Irkut company in ko Su-30s vanleng khantohna ding leh a kisam na dang tuamtuamte (infrastructure), a vangleng-a galvan thak dingte leh a vanleng pumpi a kizang puahphat dinga kisamte kong bawlsak thei ding uh hi ci-in India zol hi. Hih bangin Su-30s kipuahpha leh a lei nuam zong kibehlap in, a vanleng mahmah zong nakpi takin zattak zaw sem ding hi ci hi.
Russia phalna license tawh Su-30MKI vanleng pen India gamah Hindustan Aeronautics Limited (HAL) ten puahpha in, India' vanleng luite laihna dingin Su-30 heavy all-weather, long-range multi-role fighter kici 2000s panin bawlpha uh a, a vanleng pumpi 2004 in India gamah gamtuah khawm (assembled) uh hi. IAF ten tu lianin Su-30MKIs 230 nei uh a, 84 lei beh sawm lai uh hi. Tu lai a vanleng hatpen fith-geration fight-te tawh a hat dan kibang thei dingin Su-30MKI modernisation bawlphat ding vai Indian Defense Ministry tawh kihona kinei ta hi ci-in Demchenko in ci a, Irkut company in lai poimawhte bawl ding (documentation) a buaiph laitak hi ci hi. Irkut company ulian ten Su-30MKI's nasia takin puahphat a, a vanleng a radio electronic vante a hoih pen thuah ding hanciam uh hi.
Indian sources in a genna ah IAF ten Su-30MKIs suakthak leh a kipuahphate, Su-30 MKIs panin 'Super Sukhois' in a kibawlpha 80 tawh nasep kipat sawm in, a vanlengte pen tu lai takin leitunga vanleng hat pente "fifth-generation aircraft" dem thei dingin radar suakthak leh galvan suakthakte thuah sawm a, tua bang bawl theihna dingin a contract pen $7-8 billion kikal bei ding hi. Sukhoi Su-30MKI combat aircraft pen Indian Air Force ten Feb. 14, 2017 in 11th edition of 'Aero India' kici vanleng lahna kineihna hon'na ah lah khiatna nei ta uh hi.
'Super Sukhoi' program ah modernized cockpit, advanced avionics, semi-stealth characteristics, longer range 300 km stand-off missiles (featuring an infrared homing system) a kithuah ban-ah India leh Russia in a bawlkhawm Indo-Russian BrahMos cruise missile zong kithuah dinga, tua loin electronically scanned array (AESA) radar, powerful early warning and jamming system, onboard systems ah software kithuah beh in multiple ejector rack (enabling larger payloads) zong kithuah beh ding hi.
Nung kha-in Russian Irkut company tawh kipawl United Aircraft Corporation in Su-35 vanleng ah integrate engines thuah theihna ding, 4++ generation air superiority fighter thak pen modernized Indian Su-30MKI a bawl dingin offer ngah hi. Su-35 ah Al-41F-1S engines kizang pen India in a zat Su-30 a kizang AL-31FP engines sangin nakpi takin hatzaw hi ci-in UAC CEO Alexander Artyukhov in gen hi.
Source: Sputnik
A tei: Thang Khan Lian @ Zomi United News (ZUNs)

Saturday, 25 March 2017

UNHR IN KAWLGAM AH THUKHAM PALSATNA THU KAN DING

UNHR IN KAWLGAM AH THUKHAM PALSATNA THU KAN DING
March 26, 2017: United Nations rights body makaih UN Human Rights Council in Kawl galkap ten Rohingya Muslimte a bawlsiatna thu "fact-finding mission" kici Myanmar ah thukanna nei dingin sawl ding hi. Nung kum in mel theih loh thau tawi ten gamgi ah Kawl galkapte suam in, police 9 a that manun October kha a kipanin Kawl galkap ten Rakhine state sungah security operation bawl na pan uh a, tua khit nung Rohingya Muslimte tul sawm tampi gamdang ah bawlsiatna hangin galtai uh hi. Hih banga Rohingya nautang mawh nei lote Kawl galkap ten ngim in bawlsia uh hi cih February kha-in UN report in a piakna ah galkap ten numei tampi hon buan (mass rapes) in, mi tampi lom thah uh ahih manin galkapte gamtatna pen mihingte tungah thukham palsatna "crimes against humanity" tawh kikim hi ci-in gen hi.
UNHC in galkapte ngongtatna thu kanna nei dingin independent mission leh international mission manlang takin sawl ding hi ci-in zanhal (Friday) in Geneva khuapi ah UN Human Rights Council in resolution thukim takin nei hi. Hih bang resolution bawl ding vai pen EU in UN ah a puak lut hi a, UN member khempeuh (US kihel in) a nial om loin thukim (consensus) pah uh a, manlang takin ngongtate thuman tawh thukhen ding leh bawlsiatna thuakte tungah thuman piak dingin thukimna nei uh hi.
Rohingyate bawlsiatna vai kanna pen thukan ten September kha ciangin "oral update" kici report pia ding uh a, full report kici report kicing pen kum kik ciangin piak ding hi ci-in thukimna (resolution) a neih hangun gam pawl khat in (China, India leh Cuba kihel in) hih resolution panin kidaang koih (disassociated) in thukimpih lo uh hi. Kawlgam panin UNte' special rapporteur on rights Yanghee Lee in hih thukanna ding vai tawh kisai UN council ah thukanna lak panin a sangpen Commission of Inquiry in thukanna a neih ding vai a nial sawm hangin UN council in na dal a, Kawl galkapte poi sakna nei loin a ngongtatna (violence) uh thu kikan ding hi ci-in gen hi.
Nung kha-in Yanghee Lee in Europe gam makai ten top-level inquiry kici thukanna a kineih ma-in Nobel Peace pahtawina ngah Aung San Suu Kyi makaih Myanmar' civilian government thak NLD tungah hun tawm khat piak ding deih uh hi na ci ngei hi. Kawlgam in hih bangin UN ah thukanna sangpen Commission of Inquiry in thukanna a neih ding deih lo a, Myanmar rights council ambassador Htin Lynn in zong Commision of Inquiry sanga niam zaw "lower level investigation" kici thukan dingin UN in hong sawl zaw hen ci hi.
Myanmar kumpi in zong amau gam thukanna "domestic inquiry" kici zangin Rahkine ah thukham palsatna thu kan dingin sawl a, hih banga thukanna nei dingin UN General-Secretary lui Kofi Annan in thukanna nei commission makaih ding leh Buddhist leh Muslimte kikal a kigal neihna hangin liamna tuamsak dingin seh hi. Myanmar rights council ambassador Htin Lynn in zanhal in resolution a kineih lai-in Kawlgam mi ten a hoih pen ding thukan dingte teel zaw hen ci-in Commision of Inquiry in thukanna a neih ding a deih lohna thu gen a, a kisam khempeuh cihtakna lianpen suah khia in ka hih ding uh hi ci-in gen hi.
Human rights activists tuamtuam 47-member forum ten zanhal a UN in thukanna nei dingin Commission of Inquiry sawl dingin thukimna a neih pen a "Ciamteh tham thukhentatna" hi ci uh a, ahih hangin "full international commission of inquiry" kici tawh thukanna a kineih loh ding pen dahhuai mahmah hi ci uh hi. Kawl kumpi in lim takin UN Commission of Inquiry a kithuahpihna dingin kunh uh hi. Kawlgam in hih banga UN resolution a deih loh pen dahhuai mahmah hi ci-in FORUM-ASIA executive director John Samuel in ci hi.
#Behlapna: 1970s panin Rohingya Muslimte kibawlsiat manin Kawlgam panin Rohingte million khat bang gam tuamtuam ah galtai khin zo uh hi. Rohingyate galtaina gamte hih bang ahi hi: UAE ah 10,000, Pakistan ah 350,000, Bangladesh ah 500,000, Saudi Arabia ah 200,000, India ah 14,000, Thailand ah 5,000, Malaysia ah 150,000. Kawlgam Rakhine state sungah teenna ding inn leh lo kician nei lo "internally displaces peoples (IDPs)" kici 2012 kum panin mi 140,000 kiim om hi. Zomite zong tuili, tuita ah bawlsiatna thuaklah manin galtai tampi tak tuan a pupa hun pek a kipanin ki-om kawikawi napi tu dong thukanna neih dingin UN resolution ah nawhna i neih zawh loh pen a dahhuai thu khat ahi hi. UN ah palai nei hang, UN khawmpi sim dingin kuan hang ci-in otpihpih in Kawlgalkapte hong nuainehna leh bawlsiatna kanna dingin nawhna i neih ngei kei leh hong bawlsia a sa zo nai mel lo a ci nuam lai i bang ding hi. Ahih kei leh refugee kicih ding mah ut ngaungau lai-in gamdang pai theihna dingin refegee bek lametna leh paulap ding zong lailai i hiam cih zong a ngaihsut tham cing mahmah khat ka sa hi. Tua ahih kei leh refugee ngiat dinga piang a kisasa lai i hiam cih zong ngaihsuthuai ta hi. Rohingyate pen media lam ah a hat manun hih bang thukanna neih ding UN in thukimna nei thei ahih manin Zomi ten i simmawh hangin i phak loh hi zaw a, i etteh ding hi zaw lai hi.
Source: Al Jazeera and news agencies
A tei: Thang Khan Lian @ Laibu

DRONE GAME: RUSSIA IN US GALVAN BANGCI DAL THEIH DING HIAM?

DRONE GAME: RUSSIA IN US GALVAN BANGCI DAL THEIH DING HIAM?
March 25, 2017: Pithai (Tuesday) in Russian Defense Ministry in Russia leitaw lam ah air-defense drills kici huih lak-ah galvan tuamtuamte dalna ding galdo kisinna nasia takin kinei a, tua hun ah galkap 2,000 val kihel in, air-defense systems nam tuamtuam kizang a, tuate lakah portable anti-aircraft missile launchers kici long-range systems “S-300V4” cihte kizang hi ci hi. Hih galdo kisinna hun pen ni dang sangin tuam pian zaw a, galte tuithe vanleng [unmanned aerial vehicles (UAVs)/drone] kicingin a kapsiatna ding huih lak-a a neu tuamtuam ngimnate kizang hi ci hi. Tu nai diakin lei galkap leh galvan tuamtuam zang se loin tuithe vanleng zat pen tu lai-a galvan thak dingin kinak zat mahmah a, tuithe vanleng pen mailam hun a gal kidona a galvan (fure weapon) ding suak ding hi.
US galkap ten tuithe vanleng a nak zat diakte leh a hoih diakte pen RQ-4 Global Hawk reconnaissance drone leh MQ-9Reaper attack drone cihte hi a, hihte pen NASA leh gam tuamtuam ten zong nak zat mahmah ta hi. Hih tuithe vanlengte pen huih lakah naikal 24 sung om thei uh a, a leng khiatna panin km 1,000 dong leng zo uh hi. US ten MQ-9 leh MQ-9 a bawl ma un a zat uh MQ-1 Predator drone pen Afghanistan leh Iraq gamah US galkap ten nak zat mahmah uh hi. Pentagon in tuithe vanleng pen mailam hun a galdona a kinak zat mahmah ding galvan (future warfare) hi ci hi. Tuithe vanleng pen tu lai-a vanleng suakthakte tawh teh in a man tawm mahmah a, remote control tawh ki-uk ziau a, a operator-te training piakna dingin vanleng hawlte piakna a sum bei zah tawh teh in sum tawm bei mahmah hi.
Ahih hangin tuithe vanleng in thanemna (weaknesses) tampi nei hi. "Kidona taktak ah hih tuithe vanlengte pen Russian aerial defenses in su cimit thei in, a zatna ding tawm mahmah hi. Russiate S-300 leh S-400 air defense-te pen tuithe vanleng leh a ngim tuamtuamte gamlapi panin kap khia thei ziauziau hi," ci-in military expert Mikhail Khodarenok in ci hi. Gentehna dingin USte RQ-4 Global Hawk leh MQ-9Reaper dronete pen a taan'na/salhna mun lianpi (large reflection surface) nei ahih manin mun gamlapipi panin hong len' lam kitheikhol thei/man thei (detected) a, tua ban-ah a hatna (speed) pen ol lua-in a tuithe vanleng sungah onboard electronic warfare system kici tawm om lua ahih manin anti-aircraft missile adingin kap khiat baih mahmah hi ci-in gen beh hi.
Khodarenok in a gen behna ah galdona taktak a vanleng kizangte "conventional warplanes" kicite pen tuithe vanlengte sangin Russian air defense systems adingin nawngkaihuai zaw in, kihtakhuai zaw hi ci hi. Bang hang hiam cih leh galdona vanlengte manlang thei mahmah a, radio-electronic warfare kici galvante tawh kido theihna dingin thahatna nei uh hi ci hi. Tua bang hi napi-in tuithe vanlengte a thahat zaw sem ding kibawlpha den ahih manin mailam hun adingin air-defense system nam khat peuhpeuh adingin nawikaihuai mahmah ding hi ci-in gen beh hi.
"US ten tuithe vanleng hon "swarm of drones" kici bawlna lam nak hanciam mahmah uh hi. Hih bangin a bawlna uh pen nam tuamtuam ah thusim theithei ding "intelligent flying machines" kici neu nono bawl ding ngimna nei uh hi. Hih "swarm of drones" kicite pen US galkap ten mailam hun-a galdona ah nak zat pen ding sawm uh hi," ci-in Academy for Geopolitical Problems president Leonid Ivashov in ci hi.
National Interest military leh defense magazine in October kha-in Pentagon in galdona a zat ding leh air defense system nasepna nawngkaisakna dingin thusim kanna ding tuithe vanleng leh tuithe vanleng neu (swarms of surveillance and attack mini-drones) sitna nei ta uh hi ci-in suaksak uh hi. US in tuithe vanleng neu mini-drones "Perdix" kici pen F-16 leh F-18 jets-te panin sitna a neih ahi hi. Perdix tuithe vanleng neute pen zat tak in, niam cikcik in leng a, thusim kanna dinga zat dingin hoih mahmah hi ci-in Pentagon’s Strategic Capabilities Office (SCO) director William Roper in ci hi. Perdix tuithe vanleng neu honpite um/dal/hu (defender) pen a bawlna dingin sum tampi a bei ban-ah hun sawtpi la lai ding hi ci-in gen beh hi. Perdix drone frame pen 3D printing tawh kibawl ahih manin a bawl man tawm bei mahmah a, tampi a bawl khiat ding baih mahmah hi. Perdix ban-ah Perdix tawh kibang pian mah tuithe vanleng a kibawl laitak hi ci-in gen beh hi.
"Perdix leh tuithe vanlengte pen galvan a zat dingin muanhuai loin a zat ding kihtakhuai mahmah hi. Bang hang hiam cih leh hih bang tuithe vanleng ten: 1) reflection surface a neih uh neu mahmah a, 2. galvan gik pipi pua in niam len' mahmah uh a, 3. a honhon in leng uh ahih manun hih bangin tuithe vanleng hong leng khawmte missile bek tawh kap leng zong sek golpi khat tawh betang i sat bangin puak kham zua dinga, niam len' mahmah uh ahih manin kap khiat ding baih mahmah uh hi ci-in military expert Mikhail Khodarenok in ci hi.
Tuithe vanleng dalna ding galvan (Anti-Drone Weapons):
Khodarenok in tuithe vanlengte suksiatna dingin radio-electronic warfare systems kicite pen galvan hoihpen hi ci hi. Bang hang hiam cih leh tuithe vanleng khempeuh kap khiat zong kisam masa se loin radio-electronic warfare systems kizang leh tuithe vanleng a kizang control channel in nasem sak thei loin a len'na ding mun theihtheihna (navigation) nawngkaisak a, a kizatna bei hi ci hi. Russia in radio-electronic weapons kici galvante Russia galkap ten nak zat mahmah ta uh a, a zatte uh lakah Krasukha electronic warfare system kici kihel hi. Krasukha electronic warfare system in galte pan mun etsimna dinga kizang surveillance satellites-te khawlsak (jammed) sak thei a, lei pansan leh huih lak pan a kizang "ground-based and airborne (AWACS) radars" cihte nasepna a khawlsak theih ban-ah tuithe vanlengte nawngkaisakna dingin zong kizang thei hi. Krasukha-4 electronic warfare system pen km 300 gamla panin tuithe vanleng honpite dalna dingin kizang thei hi.
March 12 in Russiate galvan bawl Rostec CEO Sergei Chemezov in Russia in tuithe vanleng sunga van kizangte (equipment) suksiat theihna dingin galvan kibawl khin zo hi ci-in gen hi.
"Radio-Electronic Technology Concern (KRET) in tuithe vanleng controlna kiuhkhiat (knocking out) theihna in radio-electronic warfare system kibawl ta a, radio-electronic warfare system in tuithe vanleng uk zawh loh sik them bang sak thei ziau hi," ci-in gen hi.
#Behlapna: Pentagon in Electronic Warfare Aircraft bawlna dingin $679 Million pia khia ta hi. Russia leh US pen galvan kitaitehna lamah kidem thei mahmah a, ahih hangin US defenfe budget pen tam lua ahih manin Russia sangin galvan hauzaw hi. US in galvan thak hoih nono a bawlbawl hangin Russia in USte galvan thak bawlte a zatna bei dingin a dalna ding leh a suksiatna ding na bawl den kiau se a, USte nasepna pen dahpa lo kho suaksak den keei hi.
Source: Sputnik
Game of Drones: How Russia Can Respond to US Weapons of the Future
https://sputniknews.com/…/201703221051844810-us-russia-dr…/…
A tei: Thang Khan Lian @ Zomi United News