US HOUSE IN SHUTDOWN BEISAKNA DINGIN VOTE KHIA; TRUMP IN GUALZAWHNA PULAK
Jan. 24: US federal goverment ni thum sung shutdowm om khitin Congress in zan in US government nasem kik dingin vote khiatna nei uh a, House ah shutdown beisakna dingin 266-150 vote kikhia ahih manin ahih manin federal government in tawlkhat sung sum zatna ding bill (short-term bill) bawl thei ding cihna suak hi. Senate Majority Leader Mitch McConnell in DACA ngah 800,000 kiimte humbit dingin kihona neih dingin kamciamna a piak manin Senate Minority Leader Democrat Chuck Schumer in government in na a sep theihna dingin short-term funding bill Feb. 8 dong bawlna ding phalna pia hi. Feb. 8 ciangin DACA ngahte (Dreamer kicite) ngahte humbitna dingin DREAM Act kici thukhun bawlna vai ding genna neih dingin thukim uh hi.
Democrats leh Republicans kikangtuahna bei phot suak ahih manin President Donald Trump in gualzawhna pulak pah samsam a, zan nitakin government in a ngeina bangin na a sep kikna ding thukham (measure law) suaikai a, tu ni-a kipanin nasep kipan kik ding hi. "Hih kikangtuahna bei ding ahih manin noptuamna piang hi cih ka thei hi. Ahih hangin kikangtuahna taktak beisiang dek nai lo a, tu tadih in khat leh khat nung kibet theuhtheuh hun nai lo hi," ci-in House Speaker Paul Ryan in ci hi.
"Democrats ten khuaphawktheihna (senses) hong nei kik uh ahih manin la lungdam hi. Federal government thukham bawl (lawmakers) za tampi ten nasem kik ta uh hi," Trump in a statement ah gen hi. A Twitter ah, "Kap a om Schumer in a maizumhuai guallelna telsiam mamah ta hi. Kulhbaang a om kei leh DACA om lo ding hi. Bitna leh bit tak-a om ding kisam hi. Pangkhawmin a thahat a vanglian i mite adingin galkap thahat kisam hi. Republicans adingin gualzawhna lian hi a, Democrats-te Shutdown kuahawm tung uh hi. Tu-in mikhempeuh, Republicans, Democrats, DACA kihelin, adiakin a lian in i galkap teh Border Security gualzawhna ding ka deih hi. Gualzawhna i ngah theihna dingin kihona sabuai ah kimu ni," cih tuangsak belbal hi.
US gam-a kumcing lo naupang DACA tawh a lut "Dreamers" kicite humbitna ding hun March kha ciang bek om lai hi. Trump in Sept. kha-in DACA phiat ahih manin tua khit nung 17,000 in humbitna (protection) khahsuah ta uh a, hong tung ding kalte ah a kihumbitna dingin DREAM Act a kibawl kei leh 2,000 in humbitna khahsuah ding uh uh hi ci-in left-leaning Center for American Progress in ci hi. Dreamers-te humbitna ding genkhawm dingin Republicans ten kamciamna pia uh ahih manin Democrats ten three-day shutdown beisak dingin thukhensatna bawl uh hi.
Democratic party huhna tawh Feb. 8 ciang dong short-term bill passed nading Senate ah kibawl thei ta dih ding cihna suak hi. Bill version tuamte bawlna ding pen ni bang zah hiam hun la ding hi. Party nihte kilem kik pak theihna hangin US stocks khang kik a, shutdown ni thum sungin US economy in 0.44 trillion suplawh man hi. Shutdown a bei hangin Dreamers-te vai kihona neihna ding ah Dreamers 800,000 kiimte humbitna dingin US-Mexico kulhbaang cian'na leh immigration enforcement adingin sum zat dingin Trump in kalh lai ahih manin Democrats ten a pan'na uh lenkipin kulhbang cian'na dingin federal sum zat ding bill a thukimpih kei uh leh Feb. 8 khit ciangin shutdown pian' kikna ding baih mahmah thei lai hi. Trump in sawtpi kimang ding gambeelte vai thukimna (long-term deal on immigration) i gam adingin a hoih leh kibawl bek ding hi ci hi.
Top Senate Democrat Chuck Schumer in Democrats ten shutdown beisakna dingin Republican gum in vote kikhia ding a, nung kalin White House in kihona neihkhawm ding a ut loh man leh thukimna lianpi bawl president (great deal-making president) a nawl kiu khatah a tut manin shutdown piang hi ci-in na gen khinzo hi. Amah leh a lawmte leh a innkuanpihte Mar-a-Lago, Florida ah a president let kum khat cin' ni hun nuam zat ding geelna nei napi nung kalin White House ah Trump an huan (stewing) in om hi.
Immigration leh Trump's border wall funding bawlna pen party nihte kituah lohna lian pen ahih manin Feb. 9 ciangin short-term bill bei ding ahih manin short-term bill bawl kik hun zel ahih manin Republicans leh Democrats kikal ah kikangtuahna a pian' kik leh nung kal sung tenga US politics buaina mah a pian' kik ding baihlam mahmah hi. Senate a Minority leader Schumer in Senate Majority Leader Mitch McConnell kiangah March 5 cianga bei ding naupang gambeel a Deferred Action on Child Arrivals (DACA) program tawh lutte humbitna dingin Republicans ten kamciamna hoih mahmah nong piak ding uh Democrats ten lamen hi ci hi.
DACA a kihumbit kei leh naupang 700,000-800,000 kikal sungmang neite (Dreamers) huih lakah mang ding cihna suak hi. Shumer in Republican ten Dreamers-te humbitna ding a thukim kei uh leh Democrats Senators-te bek hilo in Republicans Senators ten zong President muanna kinei lo ding hi ci hi. Trump in political support a ngahna pen gambeelte (immigrants) khempeuh thukham palsatte, mi gilote; kimanna nei lote (criminals and scroungers) ci-in immigration law khauhsak a, puak kik ding a kamciamna hang ahi hi.
Immigration bill bawlna vai-ah mainawtna a piang theih kei leh hih buaina ah Democrats ten shutdown pian'na ding nawh kik thei uh hi ci-in Brookings Institution a sem Molly Reynolds in ci hi. Senate Majority leader McConnell in Democrats tawh nasemkhawm dingin kamciamna a bawl hangin House in Senate Bill bawl thei ziau uh cihna hi pah lo a, House Speaker Ryan in DACA leh immigration vai Senate inn muanna hoih tawh kikalsuan hi ci hi. Funding agreement bawlna thukim lote lakah 2020 presidential election cianga tuh dinga lametna nei lakah Kamala Harris, Bernie Sanders, Kirsten Gillibrand leh Elizabeth Warren kihel hi.
1990 khit nung government li shutdown na piang ngei a, October 2013 shutdown in kumpi nasem 800,000 val ten tawl khat sung nasem theih loin maap (furloughed) uh a, 2018 shutdown ah essential federal services leh military ten zan a kipanin nasep kipan kik uh hi.
Source: Associated Free Press; Agence France-Pree; The Hindu; Al Jazeera
@Thang Khan Lian #ZUNs









