SCIENTIST TEN CO2 PEN NAMGIMTUI NAM KHAT-A ZAT THEIH DINGIN BAWL THEI TA UH HI CI
Oct. 21, 2016: Vanbawlna (factory), mawtaw tai thei tuamtuamte panin meikhu lengkhiate leh huih hoih lo i dik khiat huihte -Carbondioxide (CO2) kici panin scientists ten mawtaw tai theihna dingin a kizang thei ding namgimtui nam khat "methanol" kici ngimna leh tupna nei lo pi-in (accidentally) bawl thei ta uh hi. Nung kum bekin namgimtui leh suanmeihol (leisung sumpiangte/fossil fuels) kizatna/halna hang bekin CO2 38.2 billion tons huih lakah huihsia in leng khia ahih manin leitung bup lumna (global warming) nasiasak semsem ahih manin scientists leh environmentalistte patau mahmah ta uh a, a sawt ciangin hih bangin CO2 huih lakah kikhahkhiakhia leh i teen'na leitung pen mihingte nuntak zawhna ding hi nawn lo ding hi ci uh a, ei i patauh loh hangin mipil misiamte khangsawte ading na lunghimawh mahmah ta uh hi.
Hih bangin scientistte a lunghimawh mahmah lai takun US gam-a Department of Energy's Oak Ridge National Laboratory ah na ngentel takin sitna leh kanna nei (researchers) scientist ten CO2 panin ethanol a ngimna leh a sawm uh zong hilo napi in bawl thei thei uh hi. Research bawl ten CO2 panin ethanol pen na tuamtuam a gawm in tua helkhawmte uh kitattuahna/thuk kikna (reactions) panin ethanol hong piang kha mawk hi.
Department of Energy's Oak Ridge National Laboratory ten hih bang a muh khiatna dingun ''electrochemical/catalyst process'' kici zangin carbon, copper leh nitrogen kici huih nam thum tam lo gawm uh a, hih huihte hong kitattuah (chemical reaction) ciangun huih hong leng khia (greenhouse gas) a, tua panin a sat/hatzaw semna dingin a voltage a kibehlap ciangun CO2 (carbon dioxide) hong piang khia a, tua CO2 pen tui ah a kisun/tui tawh a kigawmkhawm kik ciangin ethanol 63% tak hong piangkhia zo hi.
Hih muhkhiatna dinga makaipi (lead author) Dr Adam Rondinone in hih pen sawm kholhna om lo pi-in a mukhia vat hi a, ethanol pen tu lianin mawtaw kizangte ah puahphat kul nawn se loin namgimtui (fuel) dingin kizang thei ding hi ci hi. Hih bangin huih tuamtuam gawmkhawmna panin chemical reaction hatsakna (catalyst) hangin methanol hong piangkhia pen mawtaw ah hong kizang pah leh global warming pen nakpi takin kidal zo tuam ding hi.
-Daily Mail





