ABRAHAM' SUAN LEH KHAK KICI KUA TENG HIAM? A MAN LOPI-IN BIBLE DEIHKAIH LEH PHUAKTAWMIN THU KIGENTE UM NAWN LOIN KUAMAH IN KHEM ZAWH LOHNA DINGIN KIDAWM NI
Judahte' LST pen Torah sung bek ahih man a huaiham (greedy ngiat) uh hi a, Thuciam Thak sungah galte itna leh maisakna thu kigelhte a zang lo ahih manun maisakna leh itna a nei nuam lo minam hi uh ci ing. Bang hang hiam cih leh Thuciaam lui (OT) sungah, _"Mit tang ding mit, ha tang ding ha, khut tang ding khut, khe tang ding khe, meikang tang ding meikang, liamna tang ding liamna, siatna tang ding siatna pia ding hi,"_ ci-in Paikhiatna (Exodus) 21:24-25 sungah Moses Thukham a lim zuih luat manun thukkikna pen mawhpuakna bangin ngaihsunin maisak nopna lungsim paai mel lo bang uh hi.
Jacob in ngian zangin a upa Esau' innluahza a suhsak bangin a suan a khakte in mi teng hamphatna leh leitang suh theihna dingin hih a nuai-a LST tang sunga Pasian in Abraham' tungah a kamciamna amau bek Abraham' suan leh khakte bangin deihkaih miumiau sese in a ngaihsut manun illegal in a gamkeekna hangun Midde East ah a bei thei lo gal pen leitung bei dong a bei ngei lo ding thu hi.
_Tua ni-in Topa in Abram tawh thuciamna khat bawl a, “Na suan leh khakte tungah hih leitang, Egypt gun panin a lian gunpi ahi Eufratis gun ciang dong, Ken mite, Kenaz mite, Kadmon mite, Hit mite, Perez mite, Refaim mite, Amor mite, Kanaan mite, Girgash mite, leh Jebus mite’ leitang ka hong pia hi,” a ci hi, ci-in Pasian in Piancilna (Genesis) 15:18-21 ah na ciam hi. "NA SUAN LEH KHAKTE TUNGAH" cih kammal teekteek Pasian in na zang hi. A kamciamna bangin Middle East sung tengah Abraham' suan leh khakte in tu dong uak kawikawi-in dim phengphang uh hi.
Abraham suan leh khak i cihte Jacob' tapa 12te suan leh khakte bek na hi laizang lo hi. Abraham in zi thum nei a, a zi masa Keturah tawh tapa guk tak nei a, a zineu Hagar tawh tapa khat Ismail nei a, a zipi Sarah tawh Isaac nei hi. Judahte khang kisinna ngeina ah tapa bek kisim a, a suan leh a khakte uh pen khangsimna ah a suan leh a khakte uh hi khin uh hi. Isaac' tapa Jacob' ta 12 teng bekin Pasian in Abraham' tungah a kamciamna leitang luah ding cih Torah sung leh ah Holy Bibe bu 22 sungah koimah ah na om loin Abraham' suan leh khakte tungah Pasian in na ciam hi zaw hi.
Abraham' suan leh khakte hih bang hi. Keturah tawh tapa guk a neihte - Zimran, Jokshan, Medan, Midian, Ishbak, leh Shuah hi Genesis and First Chronicles (Khangtangthu Masa) tupa Sheba, Dedan, Ephah, Epher, Hanoch, Abida, leh Eldaah a neihna thu na gen hi. Abraham in a zineu Hagar tawh a neih tapa Ismail in tapa 12 a neihte pen Nebajoth, Kedar, Adbeel, Mibsam, Mishma, Dumah, Massa, Hadar, Tema, Jetur, Naphish, leh Kedemah (Gen. 25:13-15) hi a, Arab mite beh lutang 12te ahi uh hi. Abraham in a zipi Sarah tawh a neih Isaac in Rebkah tawh tapa nih - Esau leh Jacob nei hi.
Esau in a zi thumte Adah, Ahoibamah leh Bashemah tawh tawh tapa nga - Adah tawh Eliphaz; Aholibamah tawh Jeush, Jaalam, Korah; leh Bashemath tawh Reuel nei hi. Jabob in ite - Leah, Rachel, Bilhah leh Zilpah tawh tapa 12 - Reuben, Simeon, Levi, Judah, Dan, Naphtali, Gad, Asher, Issachar, Zebulun, Joseph, leh Benjamin nei a, amaute pen Israel beh lutang 12te ahi hi. Hih a tunga i gen teng khempeuh pen Abraham' suan leh khakte beh lutangte ahi uh hi. Israel' (Jacob) ta 12te ta leh tute bek Abraham' suan leh khak hilo hi.
Abraham’ suan leh khak khempeuh zong Pasian’ tate hi kim lo a, leitung ngeina tawh a suak tate pen Pasian' ta hio a, pasian' thuciamna tawh kizui-a a suakte bek suan leh khak taktakin a kisim hi pan zaw hi, ci-in “Na ta Isaac’ suan leh khakte bek nangma suan leh khakin kisim ding hi,” ci hi. Tua ahih manin leitung ngeina tawh a suak tate pen Pasian’ ta hilo a, Pasian’ thuciamna tawh kizui-a a suakte bek suan leh khak taktakin a kisim pan hi zaw hi," ci-in Rom 9:7-8 ah Judah Thukham a siam mahmah Sawltak Paul in na gen hi.
"Abraham tunga thupiang ngaihsun dih un. Lai Siangtho in, 'Abraham in Pasian um a, tua a upna hangin Pasian in amah tawh a kipawl thei dingin mihoihin a sang hi,' na ci hi. Tua ahih manin Abraham’ suan leh khak a man taktak i cihte pen upna a nei mite ahihna thu na theih ding uh ahi hi,' ci-in Paul in Galati 3:6-7 ah Abraham' suan leh khakte suah theihna dingin Judah eh Gentail mi deidantuam om om Khrish upna hangin a suah theihna thu kician takin hong hilhcian hi.
"Ahi zongin tu-in thukham zuihna hang hi loin thudang khat hangin Pasian tawh kipawl theihna ding lampi hong kilang zo a, Thukham leh kamsangte in zong hih thu-ah teci a pang uh hi. Tua thu in: Jew mi leh Gentail mi kuamah a kilamdanna om loin Jesuh Khrih upna hangin mi khempeuh in Pasian tawh kipawl theihna a ngah hi,'' ci-in Rom 3:21-22 ah Paul in Judah leh Gentail mi a kilamdan'na om loin Jesuh hong sihna hangin Jerusalem biak kidalna kibalkeekin pawlkhat a suahsakna leh kideidanna a beisakna thu na gen hi.
Tua bek hi loin a hihcian behna ah,"Bang hang hiam cih leh Jew mi leh Gentail mi a kideidanna om lo ahih manin Topa pen mi khempeuh’ Topa hi kim a, ama kiangah a ngen khempeuh tungah thupha tampi tak a pia hi. Lai Siangtho in zong, “Topa tungah huhna a ngen khempeuhte in hotkhiatna a ngah ding uh hi,” ci hi, ci-in Rome 10:12-13 ah Paul in Pasian tungah a ngen khempeuh thupha a piak kimna leh hotkhiatna ngah ding ahihna thu - Pasian teeltuamte ahihna thu na gen hi.
Religious fanatics or bigots, hardliners, far-right Judahte leh far-right leh conservative evangelists ten Piancilna 15:18 -21 pen Judaism hawkish, warmonger, xenophobic, illegal occupation, illegal settlements advocates pawl gupna dingin eh kimuhna leh kithahna phalna dingin a gengen leh a zat uh pen Pasian kamciamna leh genna tawh kituak loin na kikalh hi. Zuau bulomtang leh phuahtawm thu pan-Zionist propaganda leh version hi zaw hi.
Judah ten amau bek Abraham' suan leh khak, Pasian' teelsa leh thupha ngam tuam sese dingun a kigen niloh uh a kiphatsakpih niloh uh pen Torah sung bek LST mittaw sialkhau ahih man uh hi a, lehhek in a thahsak uh Jesuh gumpa leh honpa in a saan kei uh a luah ding gam uh HELL meilipi sung mah hi cih Jesuh in leitunga mi khempeuh lak panin a lianpen a cih Tuiphumpa Johan (Matthai 11:11) sungah hih bangin na gen hi:
Ahi zongin Farisi mite leh Saddusi mite tampi tak tui a kiphum dingin a hong pai a muh ciangin Johan in amaute kiangah, “Gul bangin ngian a zang note aw, a hong tung ding Pasian’ hehna panin na suahtak theihna ding uh kua in hong hilhkhol ahi hiam? Na kisik kikna uh a kilangsak ding gamtatna gamta un la, ‘Abraham’ suante ihi ngawn hi,’ cihna lungsim nei mawk kei un. Ke’n kong cihin-ah, Pasian in hih suangte nangawn Abraham’ suan leh khakte-in a bawl thei hi lel hi. Tu mahmahin sing a bulphuk dingin hei tawh kingim zo hi. Tua ahih manin gah hoih a gah lo sing khempeuh kiphukin meikhuk sungah kikhul ding hi. (Matthai 3:7-10)
Gul bangin ngian a zang Judahte in mi teng leitang a suhsak sawm thapai uh a, thautang hatna tawh suhsak zo-in leitung bup a ngah zongun a mawknapi ahihna Jesuh in hih bangin na gen hi:
"Mi khatpeuh in hih leitung khempeuh a ngah hangin a nuntakna bulpi suplawh leh bang phattuamna om ahi hiam? Ama nuntakna bang tawh leikik thei nawn ding ahi hiam? Pasian thei loin a gilo hih mite lakah keima hang leh ka thuhilhte hangin maizumin kei hong pulak ngam lo mi peuhmah, a Pa’ minthanna vang leh a siangtho vantung mite tawh a minthangin hong paikik ciangin Mihing Tapa zong ama hangin maizumin pulak ngam lo ding hi,” a ci hi, ci-in Marka 8:36-38 Pasian mai-ah Jesuh in maizumpihin pulak ngam lo ding ahihna thu Judahte zakna pek ah a beisa kum 2000 val hun pekin na gen khin hi.
Khris upna hangin amah tawh a kipawl khempeuh pen Pasian' tate suah theihna leh Abraham' suan leh khakte mi khempeuh a suah theihna thu leh Abraham' suan eh khakte tungah kamciamna (khapna) mikim in a ngah theihna thu kician takin Paul in hih bangin Galati 3:26-29 sungah hih bangin na gen hi:
"Khris Jesuh tawh na kipawl manun note khempeuh Pasian’ tate na suahtheihna uh pen na upna hang uh ahi hi. Khris sungah a kiphum note in Khrih’ pianzia a nei khinta na hi uh hi. Tua ahih manin Jew mi leh Gentail mi, sila leh sila ahi lo, numei leh pasal cih bangin kideidanna om nawn lo a, note khempeuh Khris tawh na kipawlna hangun pawlkhat hi-in, a kibangkim na hi uh hi. Khris tawh na kipawl nak-uhleh Abraham’ suante na hita uh a, Pasian’ hong khap thute a ngah ding na hi uh hi."
Abraham' suan leh khakte hih manin mi khempeuh thupha ngah ding leh gupkhiatna ngah ding, Judahte thupha piak man leh amau bek pum gup manin khapna thupha khempeuh ngah ding bangin hong gengente hak gega kawmpipi kuamah kikhemkhemsak nawn kei ni.
Mite in thuman a ngaih nop loh hun, amaute’ deihna bek a zuihnop hun, amaute’ zaknop thute bek a gen ding sia a cial thuahthuah hun hong tung ding hi. Amaute in thuman thutak ngainuam nawn loin tangthu phuahtawm peuh ngaihsutpi-in nei ding uh hi. Ahi zongin nang na hih leh thu khempeuhah na lungsim ki-ukin haksatnate na thuak in la, Pasian’ thugen nasep semin, na nasepna-ah maa na tun in. (2 Timoti 4:3-5)
“Kidawm un la, mite’ khemsa-in ta kei un. (Matthai 24:4)
By: Thang Khan Lian #ZUNs reports

