AUNG SAN SUU KYI IN ROHINGYA BUAINA VAI A DIAH DIDE KHIT NUNGIN A KAM KEEK; ROHINGYA BUAINA HANGIN SCRUTINY TUAH DING KIKIHTA LO HI CI
Sept. 19, 2017: Aung San Suu Kyi (ASSK) in Myanmar gam-a Rohingya buaina tawh kisai dai dide zan siangtho bangin a daihna khawlsan in, Myanmar galkap ten Rohingya minamte betdaihna (crackdown) ah Amnesty international in ngawhna a neihte dawnna dingin tu ni-in UN' ngawhna Rohingya minamte siansuahna (ethnic cleansing) vai gam bup zak dingin nation address kici masa pen a bawlna ah gen hi.
ASSK in a thugenna ah Myanmar galkapte a mawhsakna kammal gen kha lo a, leitung bup in Myanmar galkapte ngongtatna a ngawhna hangin leitung bup in dangkoih in, khalna a bawlna dingin tengkhiatna/khenna (international scrutiny) a tuah ding kikihta lo hi ci-in gen hi. Ahih hangin UN General Assemble khawmpi ah va kihel ngam lo hi. Myanmar galkapte ngongtatna a seel nop hangin Rohingya mite teenna Tula Toli a kisuksiatna leh khua 10 a kihalna lim Amnesty international in thuman tawh lahna ding satellite maan kizaih lah ding nei hi.
ASSK in, "Rakhine state buaina hangin leitung bup in hong bil dawh lam ka tel hi. Ahih hangin Myanmar gammi ka hihna tawh hih thu hangin international scrutiny tuah ding ka hihta kei hi. Ngawhna tuamtuam leh ngawhna nialna tuamtuamte man hi cih kitelna dingin i gamtat (action) kik ma-in thuman thutak kan masak ding kisam hi. Sept. 5 panin Rohingya ngongtatatte operation bawlna hangin buaina om nawn lo hi (a thugen pen a zuau hi ci tam mahmah hi),” ci-in Naypidaw panin gen hi.
ASSK in a thugenna ah ngongtatna (violence) hangin Rohingya minam a tamzawte (majority) khua ten buaina bangmah tuak lo hi ci-in inn kihal ngawhna thute nial hi. Amnesty International in bel ASSK' thugenna panin Myanmar gam uk kumpi in Rakhine state ah dipkuatna leh patauhna piangte kitheihmawh bawl in, a lu uh sehnel lak ah phum hi cihsan hi. "ASSK in ama government in international scrutiny tuah ding kihta lo hi a cih pen a zuau hi. A thugente thuman lo tawh kihelh a, ngongtatna thuakte mawhpaih zawsop hi," ci-in Amnesty International’s regional director for south-east Asia James Gomez in ci hi. "Myanmar in seel ding bangmah nei lo takpi ahih leh thukan dingin a gam uh-ah, Rakhine state kihel in UN thukante (investigators) a lut ding phalna a piak meng a, buaina mun ah dongtuak huhna piate dal se loin suakta takin a lut ding uh a phal ding kisam hi," ci-in gen hi.
Director of Burma Campaign UK Mark Farmaner in zong, "AASK' thugenna pen a ngeina banga thugenna leh nialna ngeina mah hi," ci hi. Bangladesh a galtai Rohingya ten Myanmar galkapte ngongtatna a gen bangun amau genna nial theih lohna dingin satellite maan kizaihna panin Rohingya mite khuate kihalna maan kizaihna kiciamteh khin zo hi. UN migration agency in Aug. 25 khit bekin Bangladesh gam-a Rohingya galtai 421,000 pha ta hi ci hi. International Organization for Migration spokesman Joel Millman in Aug. 25 khit nung ni sim in gamgi zuan a galtai mi 20,000 pha den hi ci hi. UNICEF spokeswoman Marixie Mercado in UN children’s agency in a beisa ni 25 sung bekin Myanmar panin galtai naupang 250,000 pha ta hi ci hi.
Kutupalong refugee camp a om ASSK in ni dangin Myanmar galkapte sangin Rohingya mi a muan zawk ngei Abdul Hafiz in Reuters newste kiangah, "ASSK in zuau gen hi. Rohingya minam ten ni dang sangin ama thuneih hun a kipanin bawlsiatna nasia zaw thuak uh ahih manin ASSK in Rohingya khua kihalna munte encian dingin international journalists-te lut theihna dingin phalna a piak kisam hi," ci hi. Aug. 25 in Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA) ten Myanmar police leh Army-te post a suamsak khit nung un operation kipat khit nung mipi zak dingin AASK khat vei beek a kam keek nai lo a, dongtuakte huhna pia dinga kamciam leh operation bawl khawlsan dingin nawhna nei Turkey President Erdogan kiangah bel ARSA ten thuman lo ban pholakkhiat uh hi ci-in na gen hi.
ASSK in minute 30 sung nation address a bawlna ah Rohinya minamte kibawlsiatna ngawhna a nolh hangin buaina hangin haksatna thuakte a lunghimawhna thu gen a, bang hangin Muslimte a lom in Bangladesh ah galtai in paikhia (exodus) uh hiam hiam cih thuman kanna kinei pah ding hi ci hi. ASSK in etcianna neihna "verification process" kinei pah ding a, galtaite mi lutsak kik dingin mansa in ki-om hi ci hi. Ahih hangin Myanmar panin Bangladesh gam-a galtai Rohingya hong ciah kik le uh mi bang zah Myanmar citizen ngah dingin kilawm hiam cih kitel zo lo hi.
Myanmar galkapte ngongtatna thukanna nei UN investigation makaipipa fact-finding mission’s chairman Marzuki Darusman in tu ni-in UN human rights council kiangah mi lom kithahna, numei kimbuanna. landmine kizatna leh khua kihalna kanna dingin hun nget beh lai a, thuman tawh lah theih ding zongin thukanna kinei ding a, kha guk sung (Sept. 2018 tan) hun hong pia un ci-in ngetna nei hi. UN a Myanmar ambassador
Htin Lynn in Darusman thukanna phatuam lo a, galkap ten terrorist-te gamtatna bet daihna ding leh kilemna om kikna dingin hanciam in nasem uh hi ci hi.
Htin Lynn in Darusman thukanna phatuam lo a, galkap ten terrorist-te gamtatna bet daihna ding leh kilemna om kikna dingin hanciam in nasem uh hi ci hi.
ASSK in minute 30 sung a thugenna ah ARSA ngongtatte a genna dingin "Rohingya" cih min khat vei bek lo kha a, Islam kihta Islamophobic Buddhist siampute zong min loh in, Rohinya minamte pen Bangladesh panin phalna nei lo a hong lut gambeelte (illegal immigrants) hi ci hi. "ASSK in Rohingya minamte mudah Burma gammite leh galkapte tawh a buai lohna dingin min hoihna ding zongin leitung bup zak dingin thugenna nei hi," ci-in Human Rights Watch Phil Robertson in ci hi.
#Behlapna: Rakhine state ah Rohingya leh Rakhine Buddhists minamte buaina nunung pen Aug. 25 in ARSA ten Myanmar police leh galkapte post a suam khit un Myanman galkap leh policete kipawl in operation hong pat khit nung un hong buaina hong kuang kik a, tua khit nung bekin Rohingya minamte Bangladesh ah galtai 421,000+ leh bukna leh belhna ding nei lo 30,000 (Rohingya+Rakhine Buddhists+Hindu) kibehlap hi ci-in UN in a ciamteh manin leitung bup in ASSK a mawhpaih ngeingei manin New York khuapi a UN general assembly khawmpi a kihel dingin ASSK va pai ngam lo hi. UN ah Myanmar mawhsakna leh UN khalna tuah theihna ding kihta in kamsia leh mawhsakna thu teng gen za dingin ASSK in Myanmar Vice President Henry Vanthio leh Zomi khat Pu Hau Do Suan sawl hi. A sawlte pen a thugen ding a mopsa teng bek uh gen ding leh taina leh kamsia teng za ding hi lel uh a, Zomi tampi in i angtangpih dep hangin angtangpihna ding om kieuhkeuh lo hi (i Zomi thu leh i Zomite haksatna kam khat bek gen ngam lo ding uh a, tua bang genna hun hilo hi cih theihsa hi lel hi). Myanmar kumpi in Muslimte siansuahna dingin ethnic cleansing tawh operation a pat mah bangin Khristian ten ethnic cleansing bawlna dingin mualtung thau tawi teng operation bawl paulap hong neih ding a kihtakhuai hi zaw bek hi. Lungdam baih lua, lungmuang baih lua heihai pah kei ni, ei maban ding gamlat tuak lo bang hi.
Source: The Guardian
@Thang Khan Lian #ZUNs
@Thang Khan Lian #ZUNs
