Friday, 8 January 2016

MEXICO A KHAMTHEI ZUAK MAKAIPIPA 'EL CHAPO' KIMAN TA

MEXICO A KHAMTHEIH ZUAK MAKAIPIPA 'EL CHAPO' KIMAN TA
Jan.9, 2016: Mexico gam leh leitung bup kawm tuah a khamtheih zuak Sinaloa cartelte makaipipa Joaquin Guzmán Loera ('El Chapo' a kicipa) July, 2015 in Altliplano thonginn panin tai khia hi. A tai khiat khit zawh kha guk cing dek tak ta a, ahih hangin zan in a tenna khua Sinaloa ah amah cingte leh Mexico marineste nasia takin kikaptuah uh a, tua khit in man uh hi ci'n ci'n Mexican ulian ten pulak uh a, Mexico President Enrique Peña Nieto in zong kiman mah hi ci'n gen hi.
Hih 'El Chapo' mat dingin galkap, police, marine leh law enforcement agency khempeuh Mexico in zang a, US ten zong huh uh hi. Thonginn panin a tai khia in mat kik ding a kizongte lak ah a nasia pen hi lai hi kici hi. A mante pen Mexico kumpi in a galkap teng lak panin a muan pen, tui leh lei ah galdo a siam mahmah dinga kisinsak marineste mat hi a, El Chapa cingte tawh a kikaptuahna uh-ah mi 5 si hi ci'n Mexico ulian ten gen uh a, ahih hangin a site marineste hiam ahih kei leh El Chapo cingte hiam cih kigen tuan lo uh hi.
Joaquín Guzmán Loera 'El Chapo' pen 'the world’s most famous drug lord' ci'n kiciamteh a, July 11, 2015 in security khauh mahmah Altiplano thonginn 'maximum security prison' kici panin a nih veina dingin taikhia hi. Altiplano thongah kum khat leh a lang kikhum hi. Hih thong pen top drug bosste' kikhumna hi a, kua mah luh zawh loh ding liangin kingaihsun hi. Guzman tangthu laibu in kibawl a, best selling book nangawn ngah liang in, la ngawn kiphuah khum hi. Guzman a tun tom mi hi a, feet 5 leh inch 6 in sang ahihmanin "Shorty" ci'n kisam hi.
A kikhumna Security a hoih mahmah hangin a thonginn dei sunga kisilna inn dei vang panin tai khia in, tai (mile) khat sangin a sau zaw tuilawng ah kitholh khia in, vaimiim huan leh bawng khawina huan ah pusuak ziau hi.
Mexican President Enrique Peña Nieto in khamtheih zuak a sumbawl tampi mansak khin a, Mexico leh leitungah kipakta mahmah hi. Ahih hangin Guzman taikhiat kikna in minsiatna tampi guan hi. Mexico kumpi in a tai khiat khit in a man zote tungah $ 5 million piak ding ciam hi.
Guzman 2001 in thong panin taikhia a, February 2014 in kimankik zo nawn pan hi. Joaquín “El Chapo” Guzmán pen leitung ah khamtheih zuakte lakah a minthang pen in kingaihsun a, Mexico leh leitung mun tuamtuam ah 'the most wanted criminal' in kiciamteh hi. US in February, 2014 in Mexicote kiangah US ah thusitna neih dingin (trial for extradition) US ngen a, ahih hangin Mexico President Nieto in ko gam ah thusitna nei nung ci-in pia khia nuam lo ahih manin USte lungkim lo uh a, US leh Mexico kitanauna nangawn siasak zo hi.
‘El Chapo’ pen leitung bup ah khamtheih zuakte lak panin a hausa pen in kiciamteh a, Forbes magazine in $ 1 million val bank ah sum khol hi ci hi. ‘El Chapo’ in Mexico pan in US ah khamtheih ton ( 1,000 kgs.) tampi zuak hi kici. 'El Chapo' pawlte 'Sinaloa Cartel' kici ten a khamtheih zuakna ding un van pua vanleng (cargo aircraft), private aircraft, tuinuai tembaw (submarines) leh van koihna bawm tum thei (submersible and semi-submersible vessels), container ships, supply vessels, go-fast boats, fishing vessels, bus, rail cars, tractor trailers, trucks, automobiles, private leh commercial interstate leh foreign carrierte zang ziahziah uh hi ci'n Mexico Justice Department in nung kum bul in gen hi. Sinaloa ten Mexico ah cocaine, methamphetamine, ganza (marijuana), khamtheih tuamtuam leh methamphetamine bawlna ding zatui (chemical) gam dang panin Mexico ah pua lut uh a, a bawl khit ciang un San Diego zangin Us leh gam tuamtuam ah zuak ziahziah uh hi.
-Washington Post /The New York Times