Friday, 25 August 2017

KHUAPI ZUSA LEH KHUA TA ZUSA’ TANGTHU TOM
Ni bang lai-in khuapi sungah zusa khat leh khua ta neuno khat a om zusa na kilawmta uh hi. Hih zusate gel ni khat hong kimukhawm uh in holimna hong nei uh a, khua ta a om zusa in a inn ah an ne dingin khuapi-a om zusa cial hi. A cialna bangin lawmpa’n thukim pah hi. Tua leh ni khat tua khuapi-a zusa an ne dingin khua ta lam-ah zong phellek suk a, a lawmpa inn hong tung pah hi.
Khua ta a om zusa zong lungdam lua-in a lawmpa na muak a, na kawi in an lim nono a neih bangbang nekpih dingin hong kithawipih biangbuang pah hi. Khua ta zusa in a neih lak panin a lim penpen mangbuhham (wheat) leh vaimim (corn) tawh a lawmpa hong hong vak hi. A lawmpa’n limsa mel loin in ne thualthual a, a an nek lai un, “Lawm aw, nang mangbuhham leh vaimim bek ne-in bangci nungtak zawh mawk na hi hiam? Hih bang peuh na neknek leh na tha hat lo ding a, sawt na nungta zo kei ding hi,” hong ci bak mawk hi. Hih bangin a lawmpa’n hong gen ciangin a neih lak panin a limci penpen leh a nek ngam lo a siit khinkhian teng tawh a vak ahih manin khua ta zusa maizum lua-in dawnna ding thei kam khat beek thei lo hi.
Khaupi-a teng zusa in a inn ah an ne dingin a lawmpa cial a, a cialna bangin khua ta zusa in zong a lawmpa inn ah an ne dingin thukim hi. A zing ciangin khua ta zusa zong cik mahin a hawh ngei lohna a lawmpa teenna khuapi sungah hong lut a, sawtpi a zon khit ciangin a lawmpa inn a tawpna ah hong mu ngawngaw ta hi. Khuapi zusa in a lawmpa a muh ciangin lungdam lua-in na nosiat a, a inn sungah lutpih samsam pah hi.
Khuapi zusa in nek ding dawn ding nam tuamtuam – moh/anlum (bread), bawngnawi khal/a pandiak panin a kibawl moh (cheese), thei nam tuamtuam leh dawn ding nam tuamtuam sabuai (dohkan; table) tungah hong lui ziaizuai hi. Khua ta zusa in limci sa lua-in koi pen nek masak ding hiam cih zong thei loin a nek masak ding hong vel sim khiankhian lai takin, “MEOW! MEOW” ci-in aw ging ngaih mahmah khat in hong ngik lala ta hi.
Khua ta zusa in, “Lawm aw, tua ham bang hi mawk ahi hiam? Hong balzan nuam in, hong ne nuam I gal lianpen zawhngeu in hong balzan nuam kisa lua in hong ngik lala hilo hiam?” ci-in dong hi. Khuapi zusa in, “Hi mah hi, hih inn a zawhngeu om thei zel khat hi a, an lim ka neih ciangin hong pai thei zel hi. Lunghimawhna ding om lo hi. Ne in, dawn in i gilvan kiekeu dong ne in, dawn in kham takin ne lel ni,” ci-in dawng hi. An ne dingin hong kitawisan laitak un tua zawhngeu in thakhat thu-in a nih un hong bawh vat pah mawk hi. Khatvei thu-in a zawngeu in matkhawm sawm ahih manin kamphatna zawhngeu kam sung panin suakta thei bilbel uh hi.
Khua ta zusa in, “Lawm aw, mangpha man ni, kei na ciah pah tingteng ning maw…. Khua ta ah bukno neu khialkhial sungah om in, an lim nono kicing takin nek ding ka neih loh hangin ka neih bangbang lungkim tak leh gilvah takin lungmuang hithiat kawmin ka nekna pen inn hoih lo hoih khuapi sunga inn sungah an lim nono lau kawm leh ling kawm a nekna sangin manpha zaw pek hi,” ci-in manlang takin paisan pah hi.
Na lawmte khat in a bukno sungah a neih bangbang phal tak leh lungnuam takin hong nekpih lai takin neu ngaihsun sak kha ngei kei in. Tua bangin na lawm zawng mahmah khatin a neih bangbang teng khat zong siit loin phal takin hong vakte lungnuam takin nekna pen na hauh mahmah hangin kitawng, kisel kawm in dipkua sa leh lauthawng kawm in an lim nono na nekpihna sangin nakpi takin manpha zaw hi cih mangngilh ngei kei in. Kitawng kawm-a an lim nono nekna sangin ki-it leh kituak diamdiam in lungnuam takin an teh meh nekna hoihzaw pek hi. A thupi lua-in I ngaihsut masakte na thupi masa lo zaw thei a, i thusim mel loh i neumuh mahmah khat na thupi zaw thei zawsop hi.
🖋️Thang Khan Lian

DENMARK POLICE TEN LU KITANSAK NUMEI LU KHAT MU

DENMARK POLICE TEN LU KITANSAK NUMEI LU KHAT MU
Aug. 25, 2017: Zanhal in Denmark police ten Copenhagen khuapi-a tuipi pangah a liang tung lamsiah a kitansan numei lutang (torso) a muh uh pen Swedish reporter Kim Wall hi cih kitel ta a, Denmark mi na thak mukhia (Danish inventor) home-made submarine bawl pa'n a inn ah a thah dingin ki-ummawh hi. Kim Wall pen Danish inventor Peter Madsen in metre 17 (feet 56) a sau submarine a bawl research bawl dingin Madsen' inn ah interview dingin Aug. 10 in va pai a, Madsen in tuipi a om a submarine sungah Wall tonpih hi. Madsen in Wall ka that kei hi ci-in ngawhna nial a, accident hanga Wall si hi ci hi.
Wall' luang kitan pen Aug. 21 in cycle tai (cyclist) khatin a muh hi a, a lu tests lim takin a kibawl ciangin tui sung panin tui tungah a laamtoh theih lohna dingin sure air leh gas kithun/kikaplut hi ci-in police spokesman Jens Moller in ci a, Wall' pumpi zong tui nuai-ah a tumna dingin sik kihencipsak hi ci-in gen hi. Wall' baan, khe leh lu pen tui tungah kilaamto hi. Analysis panin Wall' DNA leh police ten Wall' hanawtna leh samsih submarine ah a zatte kibang (matched) ahih manin Wall pumpite hi cih kitel hi ci-in Moller in gen beh hi.
Police ten Wall bangci dan a kithat hiam cih tel nai lo uh a, tui thuk sung luhsiam (divers) ten Wall' pumpi dangte zong lai uh hi. Wall that dinga upmawh Madsen pen kum 46 mi hi a, manslaughter in kingawh hi. Mawh hi ci-in a kimawhpaih leh kum nga panin a nuntak sung gilbeem baang zut ding hi. Madsen gum sitni (lawyer) Betina Hald Engmark in, "Madsen in mawh lo hi'ng ci-in pang lai hi," ci-in Reuters newste kiangah gen hi. Hih banga mulkikhuai kithahna case pen Swedish leh Danish media bek hilo in leitung media tuamtuamte ah headlines in tuang phenphang hi.
"Gen zawh loh dahna leh lungkia in khakun kawm in ka tanu uh leh ka lawm uh Kim Wall' luang kimu ta hi cih message ka ngah uh hi," ci-in Kim Wall' nu Ingrid Wall in a Facebook ah post hi. "Wall a mang khin a lungzinhuai hun sung tengin leitung mun tuamtuam panin mi ten Wall' a itna leh pahtakna thu uh, ahihna leh a lawm bang uh ahihna leh professional journalist ahihna hong gen thute uh ka ngah den uh a, Kim Wall in na tampi kilaihna piangsak hi cih thuman ka tel uh hi,'' ci-in a Facebook post ah Indrid Wall in tuangsak hi.
Thukhenna zum ah Madsen in Wall pen accident a si hi, tui ah a hingtangin ka khiat hi ci napi a luang tui sungah ka phum hi ci-in a thugen laih ta hi. Wall' luang a tamzaw tui sung panin a kilakkhiat khit in Madsen' UC3 Nautilus submarine tum zong tui sung panin kilakhia a, ahih hangin tua submarine sungah police ten bangmah mu lo hi. UC3 Nautilus submarine pen Madsen in submarine a bawl thumte lak-ah khat hi a, vangik 40 kiguang teng tawh a gihna 40 tonnes pha a, mi 8 tuan theihna tuinuai teembaw ahi hi.
'ROCKET MADSEN'
Madsen pen Denmark ah entrepreneur leh aerospace engineer, tua banah a submarines thum a bawlte hangin min nei mahmah khat hi a, association Copenhagen Suborbitals kici phuankhia in home-built rocket a bawl tawh space ah mihing kahsak sawm in a blog ah a min dingin 'Rocket Madsen' cih zang hi. Ama' tangthu tawh kisai gelh Thomas Djursing in, "Madsen pen ngongtat lo a, zu dawn loin, khamtheih ne lo hi," ci-in tu kha bul in Danish tabloid B.T. kiangah gen hi. "A leh lamah bel mi khempeuh tawh kitawng thei den a, kei tawh zong ka kitawng ngei hi. Ahih hangin tua bang pen mihing ngeina hi a, a lunglutna in uk zo lua hi," ci-in gen beh hi.
*Kim Wall pen kum 30 mi freelance journalist hi a, Harper's Magazine, The Guardian, The New York Times, Foreign Policy, South China Morning Post, The Atlantic leh TIME ah a min dawk zel in, na sem ngei hi. Sweden gammi ahih hangin a buaih (degree) pen New York khuapi-a Columbia University leh London School of Economics panin ngah in, New York leh Beijing kikal pansan in nasem hi. Numei leh pasal (gender) leh tangpi tangta (social justice) thumanna leh liangko kikimna ding, pop culture leh foreign policy cihte tam gelh mahmah hi ci-in a LinkedIn profile ah tuang hi. Tua banah a a profile ah kiim leh kiang haksatna mun (hostile environments) leh emergency first-aid cihte training ngah hi'ng ci-in a LikedIn profile ah gelh hi. Wall nu'n, "Amah pen leitung mun tuamtuam a nenniamna tuakte, haksatna leh gentheihna tuakte leh a kideidan mite aw pia nu hi. Tua bangte aw piak ding a kisapna sawt mahmah ta a, tua bangte aw pia ding nu'n hong paisan ta hi," ci hi.
Source: Reuters
@Thang Khan Lian #ZUNs