Friday, 29 April 2016

NU LEH PA' HONG ITNA

NU LEH PA' HONG ITNA 

Nidang lai-in nupa khat om a, tapa khat bek nei uh hi. A tapa uh it mahmah in, hawmthawh mahmah uh a, a neih bangbang un a limlim a al nono pia in, a neih bangbang uh tawh a deih nono leisatkin, guan den uh hi. Ahih hangin a tapa un a nu leh pa' itna phawk loin pheng om a, a nu leh pa' lei zawh loh ding van hoih nono ngenin kiphin den thei hi. Tua naupangpa khang khanglian pian ciangin a nu leh pa' leisak zawh loh ding Bike deihin hong kiphin den hi. A nu leh pa'n bel a leisak zawh pah loh hangun nial loin, "Bawi aw, tawmvei na ngak lai in, kong leisak zawh uh ciangin hong leisak ding hi ung," ci'n kamciamna pia uh hi. Ahih hangin a tapa un a leisak pah ding uh deih ahih manin, "Hong leisak nuam kei uh teh, hong deihsak kei uh teh, hong it kei uh teh" ci'n thangpai in an nangawn ne nuam loin om hi. 

A nu leh pan Bike leisak nuam lo hi cih ngaihsutna teng tawh a hehna ding ban zon behin ni khat a pa' zum kah kal-in a inn panun tua tangvalno taikhia hi. "Ka nu leh pa'n ka deih mahmah Bike nangawn hong leisak nuam lo uh ahih manin kumpi sepna lianpi ka neihna ding sunmangin a neih theihna ding uh thuneihna leh lametna kei tung panin nei thei lo uh hi," ci-in a inn panin taikhia a, nungkik nawn lo ding hing ci-in khentatna nei-in kiciamna nei zaw lai hi. 

Heh kawm leh a nu' muh loh kalin a manlang thei pen ding ci-in a pa' sum bawm gu in inn panin taikhia a, a pa' khedap a bulhsak lam nangawn zong thei lo lai hi. A pa' khedap pen lui-in sia mahmah ta ahih manin a taw a vanna mun hukna dingin a pa'n lai khauh khat phah hi. A inn panun khuapi zotna ding mawtaw khawlna mun pen kigam la pian ahih manin a khe tawh tai in, a gim mahmah ciangin damdam in pai hi. Mawtaw khawlna mun a tun ma-in a khedap bulh vang sungah suang hum tampi lut ahih manin a khete hong bawk a, na sa mahmah ahih manin a khedap bulh hong suah khiat ciangin a khedap taw a van lam hong mu hi. 

Sawt vei hong pai khit nungin mawtaw khawlna mun hong tung ngawngawh sam hi. Ahih hangin khuapi zuan ding a tai mawtaw khempeuh na pai khin ahih manin mawtaw khawlna munah mawtaw muh ding khat beek na om nawn lo hi. Mawtaw a ngakngak hangin khat beek hong kidawh nawn lo a, a hih ding thei loin cimawhin hong om ta hi. A ip sung panin a pa' sum bawm a guksak hong lakhia in a et leh a pa'n a zum panin bat in sum 40,000 a lakna lai, a laptop ding a pa'n a leisakna lai (bill) leh a pa' zum-a managerpa in a pa kiangah,  "Zum nong kah ciangin khedap hoih leh a kilawm zaw hong bulh ta in," cih zaksakna lai a piak laimal san tawh ki-at hong mu hi.

Tua teng hong muh ciangin hun khat lai-in a nu'n a pa kiangah, "Khedap thak lei ta buang ve, na khedap kisia lua mahmah ta hi," a cihcih lai-in a pa'n, "Kha guk bang kimang thei lai ding hi," ci-in a dawn kikkik theih zelna a bil kha in za vauvau hi. Tua khitin a pa' sumbawm sung hong et phat kik leh a pa zat, a lui mahmah Scooter pen Bike tawh a laihna dingin (exchange offer) lai khat mu kik hi. Hih exchange offer lai a muh ciangin inn panin a taikhiat lai-in a pa' Scooter koihna ah Scooter a om loh lam hong phawk khia vat hi. 

Hong ngaihsut phat ciangin a nu leh pa ten nei lo pipi in ama adingin a hanciamnate uh hong phawk kik a, khasia lua in kuamah khem zawh loh dingin hong kap hi. "Ciah kik ning" ci-in thu khensatna la-in a thaneih teng tawh a khe na sa pipi kawmin inn lam manawh in hong tai taitai hi. Inn hong tun kik ma-in a pa mawtaw luite a thak tawh laihna sukbuk a om gal muh hi. A pa omna sumbuk ah va tai lut in, kam khat beek ham lo pau loin a pa va kawicip in nakpi takin kap hi. A pa kiangah, "Pa aw, Bike deih nawn kei ing, inn ah ciah kik ni," ci-in va kun ngaungau in inn ah ciah kik uh hi. 

Nu leh pate pen ei hong kem ding leh hong khawi dingin Pasian in hong piak hi mah hi. Ahih hangin i nu leh pa' neih zawh loh dong leh leizawh loh ding pi uh i lamet khak loh ding ngaihsut huai mahmah hi. I nu leh pate pen i kisap mahmahte bek i ngetna ding, i cimawh ciangin i taina ding mun hi bek a, i deih khempeuh ngetna mun ding hilo hi. I nu leh pate pen sum koina inn (bank) hi zenzen lo hi. I nu leh pa ten hong piakte, hong guatte uh neu muhsak in, phunsan kha ngei kei in... A neih bangbangun itna tawh hong piak uh na hi zaw hi. I nu leh pa ten hong dampih lai-in bawlsia, simmawh in, a sih khit uh ciangin i itna thu i sutsut pong hangin a kimanna om nawn lo ahih manin hong nuntakpih lai mah un i lungkimsak siam ding pen a thupi pen ahi hi.



REMEMBERING THE FALL OF SAIGON (SAIGON KHUAPI A TUK NI LEH A KILAK NI PHAWKNA)

REMEMBERING THE FALL OF SAIGON (SAIGON KHUAPI A TUK NI LEH A KILAK NI PHAWKNA) 


April 29, 2016: The Fall of Saigon kici pen People’s Army of Vietnam leh National Liberation Front of South Vietnam (Việt Cộng zong a kici Communist rebelste) kipawlkhawm ten April 30, 1975 in South Vietnamte khuapi Saigon a lak ni uh leh USte Vietnam ah a guallelh dimdem ni uh ciamtehna ni ahi hi.
Saigon khuapi a kilakna hangin Vietnam gam khatin hong kigawm thei a, Vietnam pen Socialist Republic gam hong suakin, Communist Party of Vietnam ten thuneihna hong len uh hi. April 29, 1975 in North Vietnamte galkapte General Văn Tiến Dũng in makaih in Saigon khuapi simna nei uh a, South Vietnam galkapte pen General Nguyễn Văn Toàn in makaih a, US ten South Vietnamte huh in tung lam panin bomb nasia takin khia ahih manin mi tampi takin hih ni-in sihna na tuak uh hi. Hih ni a bomb kikhiatna hangin Vietnam gal hun adingin US galkap a si nunung pen a kiciamteh Charles McMahon leh Darwin Judge Tân Sơn Nhứt Airport bomb kikhiatna hangin si kha uh hi.
April 30,1975 nitak lamin North Vietnam galkap ten Saigon khuapi sunga mun poimawhna mun teng la-in South Vietnamte presidential palace ah a lan/dial va khai uh hi. Tua khitin a sawt loin USte gup South Vietnam kumpi guallelin tuk a, Saigon khuapi pen a min kilaih in Democratic Republicte' President Hồ Chí Minh kitamsak a, Hồ Chí Minh City kici pah hi.
Saigon khuapi a kilakna hangin Saigon khuapi khuapi sunga US nautang leh galkap om khempeuh leh South Vietnam kumpi gum South Vietnam nautang tul sawm tampi in Saigon nusiatsan uh hi. Hih Saigon khuapi nusiate a puakhiatna dingin 'Operation Frequent Wind' kici ah galtaite puakkhiatna helicopter kizanga, leitung khangthu adingin helicopter zangin galtaite a kinawnkhiatna a nasia pen hi lai hi ci-in kiciamteh lai hi.
Vietnam Gal (Vietnam War) pen 1 November 1955 panin 30 April 1975 (kum 19, kha 5, nipi 4 leh ni khat) sung kidona om to ngekngek a, gal kidona mun pen South Vietnam, North Vietnam, Cambodia, Laos sung ahi hi. Vietnam Gal hangin US galkap 58,308 si in, 303,644 liam a, US tawh kipawl South Vietnamte nautang 195,000–430,000 leh galkap 220,357–313,000 kiim si hi. South Vietnam leh US tawh kipawl a si leh liamte : South Korea - a si 5,099, a liam 10,962 (mi 4 mang); Australia - 500 si, 3,129 liam; Thailand - 351 si, 1,358 liam; New Zealand - 37 si, 187 liam; Philippines - 9 si, 64 liam (a kigawmin a si 479,660–807,303 kiim leh a liam 1,490,000 pha hi).
North Vietnam lamte Viet Cong nautang 65,000 si in, galkap 444,000–1,100,000 si in, 600,000 kiim liam hi. North Vietnamte tawh kipawl China - 1,100 si a, 4,200 liam in, Soviet Union - 16 si; North Korea - 14 si hi. ( a kigawmin a si 455,476–1,170,476, a liam 608,200 hi).
VIETNAM GAL HANGA SI:

Vietnam nautang: 627,000–2,000,000
Cambodian Civil War (Tualgal) a si : 200,000–300,000
Laotian Civil War a si: 20,000–200,000
Nautang kigawm a si: 847,000–2,500,000
A velpi a gawmin a si : 1,484,000–3,886,026
SOUTH VIETNAM LEH US TAWH KIPAWLTE (Anti-communist forces):

*South Vietnam, United States, South Korea, Thailand, Australia, New Zealand, Khmer Republic (Cambodia a cihna), Kingdom of Laos leh Philippines Philippines (gam 9).
A GUM/HUHNA PIATE :

*Republic of China (Taiwan), Canada, West Germany, United Kingdom, Iran, Spain leh Malaysia. (gam 7).
NORTH VIETNAM LEH A PAWLTE (Communist forces):

*North Vietnam, Provisional Revolutionary Government of the Republic of South Vietnam Viet Cong, Cambodia Khmer Rouge, Pathet Lao.
A GUM/HUHNA PIATE :

*Soviet Union, China, North Korea, Cuba, Czechoslovakia, Bulgaria, East Germany leh Romania (gam 8).
US ten Vietnam Gal sungin thokang leh haici susia thei ganhing neute thahna dinga kizang zatui (insecticides) Agent Orange kici nak zat mahmah uh a, ganhing leh sing leh lo leh haici tam si lua ahih manin Vietnam gal bei khit nungin kial nasia mahmah piang lawh hi. Vietnam Gal hangin US leh a kipawlpihte guallel dimdemin Indo-China (Myanmar, Cambodia, Laos, Malaysia, Thailand, Vietnam) panin Communist ten bawng hawlin hawl hawlkhia uh a, North Vietnam in gualzawhna ngah uh hi. Communist ten gualzawhna a ngah bangun South Vietnam, Laos leh Cambodia gamte ah Communist kumpi (governments) hong piang hi. Tua banah South Vietnam pen North Vietnam ten la-in
North leh South Vietnam hong kigawm thei kik a, Socialist Republic of Vietnam kici hong piangkhia hi.
-Wikipedia

LikeShow more reactions
 Comment