Wednesday, 27 July 2016

A KIBANG LO TENG GAWMKHAWM THEI LENG PICIN’NA

A KIBANG LO TENG GAWMKHAWM THEI LENG PICIN’NA

·          Zomi it ing ci napi Zo ngeina, Zolai leh Zopau a thei lo, siam lo leh don lo tampi ki-om hi.
·          Zomi it ing napi nam dangte  ngeina, pau leh lai bek a thupi ngaihsutsak kitam mahmah hi.
·          Zogam hong paal ding ngaklah ing ci napi Kawlgam Vaigam kigawmna ding a langpang kitam kitam mahmah hi.
·          Zomite I kibatna tampi thei napi I kibat lohno neu nono teng bek a tangkopih den kitam mahmah hi.
·          Zomi sungah thu-um kici kitam napi thu zui kitawm mahmah hi.
·          Zomite’ Pasian khat bek hi cih tel napi hangin kipawlna thak bek phut ding a hanciam kitam mahmah hi.
·          Zomi sungah pawlpi sia kihau mahmah napi a tuute a don vet lo kitam mahmah hi.
·          Zomi mah laam to nuam ing ci napi koppih ding namdangte bek a deih kitam mahmah hi.
·          Zomi sungah a pil kisa kitam napi a ciim kitawm mahmah hi.
·          Zomite lai sim thei kitam napi laisim uuk kitawm mahmah lai hi.
·           Minam kician min neih ding a deih kitam napi,
                   Mi dangte hong lawhna/ciamtehna minte a zang nuam kitam mahmah lai mawk hi.
·          Thuman, thuhoih gen siam kitam napi a zuisiam kitawm mahmah hi.
·          Facebook, Whatsapp leh group tuamtuam a ngaihsutna hangsan tak a gen ngam kitam napi,
                 Minam kipawlna ah kihel nuam lo, mi phinna dinga zang kitam mahmah lai hi.
·          Minam kipawlna a phatuamngaihna tawh na hahkatte group ah ciak tam khol lo hi.
·          Minam adingin ngaihsutna hoih pipi nei napi a kalsuan/sem nuam vet lo tampi mah ki-om hi.
·          Minam kipawlna a kihel nuam napi mite vaihawmna na demdem, gensiasia, phunphun tampi kitam mahmah hi.
·          Nungzuih siam sawm lo a makai hih ding bek lunggulh zong kitam mahmah hi.
·          Makai ut kitam mahmah napi makai zaa lensak leng sazuk kii puak-a a pua kitam mahmah leuleu hi.
·          Ngaihsutna tangkopih nuam lo leh laigelh nuam lo tampi om napi,
                 Mi’ ngaihsutna leh laigelhte na sel nuam sese a hai bang na ngak tampi mah om veve mawk hi.
·          Minam adingin hoih ding hi ci-in na khatpeuh a kipatkhiat ciangin geelna bangmah nei khol lo napi,
                 A langpan’ nuam sese mi kitam mahmah leuleu hi.
·          Minam kipawlna a kihel nuam lo napi minam min zanga hamphatna ding zong kitam mahmah hi.
·          Nungtakzia (living standard) a khantoh ciangin a minam thupi sim loin nam dang thupi bawl tampi ki-om hi.
·          A puk mite phong loin a ding mite sawnpaih siam kitam mahmah hi.

I teenna, I khankhiatna, I sangkahna, I thumuhzia, I thusan’zia a tuam tek manin ngaihsutna kibang lo tampi hong piang hi lel a, a lamdang hilo hi. Ngaihsutna a kibat loh hangin kituambawl ding, kideidan ding, kiseel niloh ding, kigalbawl den ding hipah lo hi. Mao-tse Tungin in, “Lei tampi (ngaihsutna tampi kilaisak ngeingai in, paak za tampi mah paaksak veve ni,” a cih phawkhuai hi. Ngaihsutna hoih leh hoih lo tuamtuamte hong kikhitsiang ciangin a hoih hong piang thei hi. I ngaihsutna leh thu sanzia a kibat loh hangin I minam minsiatna ding leh mindaina ding a deih ki-om tuan lo hi. I lunggulh leh I lamet pen I minam khantohna ding na hi kim tek a, I ngaihsutzia leh I thupi sim masakte a kibat lohna man na hi zawsop lel hi. A kisam thu pen bang hi hiam I cih leh I ngaihsutzia kibang lo teng kimangngilh bawl phot in, tu khawm in, lungngai khawm in, I deih leh lametna I ngah theihna dingin thu limtakin I kikupkhawm in, I lungngaih khawm hunta hi cih phawkhuai hi. I kibat lohna leh ngaihsutna tuamtuam them nono teng I pii bawl sangin I kibatna a tamzaw teng gawm khawm zaw in, lung kihual-a tui bangin in luan khawm theihna ding leh lawng khatin I gin theihna ding I geel hunta hi. Khat leh khat aw kidang githa khau hong gin’ khawm ciangin kilawm diak se a, mel tuamtuam sagih a nei Sakhituihup (VIBGYOR= violet, indigo, blue, green, tallow, orange, red) zong mel/pum khatin hong kigawm/kilat ciangin ithuai in, deihhuai in, kilawm mahmah diak se hi cih i phawk a, githa leh Sakhituihup’ pumkhatna etteh leng I minam leh I gam sungah ki-itna hong piangin, hong khangto in, hong picing in, hong paallun peelmawh ding hi. A kibang lo teng gawmkhawm thei leng picin’na, kilemna, kituahna, khan’tohna leh cidamna hong piang thei pan ding a, I ma hong vang in, kivanglian in, kithakhauh thei ding hi.

Leitung van nuai-a om Zo suante ki-it diamdiam in, kihothei in, kilomkhat in, kipumkhat zo taktak lehang bangzahta 
in thakhauh ding, vanglian ding I hi hiam cih thu bang ci leng kitel zo pen ding hiam cih Sia Khup Za Go’ sunmang lungngai khawm ni:

“Zogam sunga sing khempeuh singpi khat hong suak hen la,
Zogam sunga pasal khempeuh pasalpi khat hong suak bembam hen la,
Zogam sunga hei khempeuh  heipi khat hong suak beba hen la,
Zogam sunga lui khempeuh Zogunpi khat hong suak hen la,
Tua pasalpi in tua singpi pen tua heipi tawh tua Zogunpi sungah
Hong phuk suk zuai tazen leh bang zahta’n a gin’ ngaih zen tam!”

Hih la tawh khum ni,

“Tun leh zua, lia leh tang teng aw,
Singgam dang a eng dingin ah,
Tung Sianmang in lung awi lo a,
Gual tawh kim ding Sian siam hi”.


(A nuai-a milim lim takin ngaihsun kim thei ciat in, etteh thei leng I tup tangtung peelmawh ding a, i gam ah kituahna hong piang in, hong paallun ding hi).