Friday, 22 October 2021

VISION A NEI MAKAI LEH VISION A NEI LO MAKAI

 

VISION A NEI MAKAI LEH VISION A NEI LO MAKAI

2002-2007 kikal 11th India President a len "Missile Man" a kici phamsa APJ Abdul Kalam in Asianet News Edufest 2012 ah naupangte kiangah thu a gen khit nungin Question Hour hongin students tawh a interraction hun a neihin naupang tan sagih sim khat in, "Sir, tu lianin India' thahatna lianpen leh thanemna lianpen bang hi hiam?" ci-in dong hi.

Kalam in, "India' thahatna lianpen khangnote hi. India ah khangno 600 million om hi. Tua lakah nang zong na kihel hi. India' thahatna lianpen in khangnote lungsim kipumkhatna pen leitung maitang, leitang a tung leh nuai-ah resource vanglian pen hi a, India' thanemna lianpen vision nei lohna hi," ci-in dawng hi.

Secondary sangnaupang numei khat in "Sir, na sepkhiatnate lakah space scientist na hihna leh Indian President of India na hihna koi manpha na sa zaw hiam?" ci-in dong hi.

Kalam in a dawn'na ah, "Kei zong hun khat lai-in sangsia ka hi ngei hi. Sangsia ka hihna manpha ka sa pen hi. Ka sangnaupangte Ph.D a zawh ni tua manpha ka sa pen hi," ci-in dawng hi.

Politicians kici hong piang a, si uh hi. Gam khangto khinsate ah politician a thak in panmun hong ngah uh a, a term uh a bei ciangin kihem khia-in khangthakte adingin mun awng leh tutna awn uh hi. Ahih hangin India, Myanmar, a diakin i Zogam ah politicians ten a hankhuk sung nangawn ah a tutna leh thuneihna ken' suak sawm uh hi.

Ei mite sungah gam makaite in amau sangin a pil zaw leh a tei zaw makai muanhuai zaw ahih kei leh thuneihna lian zaw nei thei ding khangthak a pian' khak ding a kihta leh lauthawng, amau zalaih ding khangthakte gam makai dingin seek sawm lo napi-in gam leh minam it makai a kici kihau mahmah a, a tutna uh a pil zaw, a thahat zaw leh vaihawm siam zaw makai thak ding hong pian' ding dal theih dal mawhin a daltan sawm kitam lai mahmah hi. Tua bek hunsa zo nai loin khangthak makai thei dingte hong om ciangin gam leh minam langpang hi, makaite langpang hi, a el hi, a haza leh a simmawh hi ci-in a lampi ding uh a khaktansak kitam lai mahmah mawk hi.

Hih bang tawh tawh gam kimaihna gam leh minam itna taktak a kici ngam tam? Vision saupi nei-in political movement a kici thei tam? Singkung cidamte in gah limci gah a, singkung gina lote in gah gina lo gah uh hi. Singkung cidamte in gah gina lo gah ngei lo a, singkung gina lote in gah limci gah ngei lo hi. Amaute’ gamtatna tawh amau’ pian' zia na thei ding uh hi. Lingvom kung panin leenggah kilo ngei a, sialtalling kung panin theigah kilo ngei ahi hiam???

✍️ Thang Khan Lian #ZUNS reports  







NA TUN' NOPNA MUN NA TUNG NUAM TAKPI HIAM?

 

NA TUN' NOPNA MUN NA TUNG NUAM TAKPI HIAM?

Gam leh minam it kineih zawk lamsang I kidem i kituhna tawh kipawlna khat leh khat kidemna, kimuhdahna, kigalneihna, ki-elbawlna leh kihazatna lamsang i hahkat zahin kipawlna a om khinsa leh a om lai dingte in i gam leh minam adingin a tam zaw leh a muibun zaw semin sepkhiatna lamsang kidem masa zaw ta le'ng i gam hong paallun baih zaw ding a, pawl kikhenna sangin kipumkhatna; kimuhdahna leh ki-elna sangin khat leh khat ki-itna leh kihuaina hangin kitelsiamna; niamkiat lam sangin khantohna lamah kimainawt zaw ding hi.

Gam leh minam itna leh veina vive tawh kipawlna kiphuankhia ahih manin i vision leh i tupna leh ngimna (goals) i neihte panin pial khia-in tuate tawh a kituakin nasep ding leh ngimna leh geelna tangtungsak zawh ding kidembawl zaw le'ng a mi leh a gam adingin siatna kibehlapna dingin kipawlna kiphuankhia om lo ahih manin i nasepna hong mazang leh muibun zaw ding hi.

Biakna kipawlna lamsang ah zong i biak Pasian a kibang mah ahih manin LST thu um a kici leh Pasian bia a kici ciatciat khat leh khat kidemna, kihuatna, kimuhdahna, ki-elbawlna leh kigensiatna lamsang i hahkat zahin gammial adingin i mission fiel keek gol beh ding masa sak zaw in, sawm ah khat piakkhiatna leh sumpi khiat lamsang kidem bawl zaw le'ng Pasian' gam zai semsem ding a, kha mangthang tam kiman semsem ding ahih manin vantung ah i thaman ding i nawhlawh peek zaw ding hi. Doctrine kibat lohna hangin khat leh khat kidemna, kihuatna, kimuhdahna, ki-elbawlna leh kigensiatna lamsang i pibawl luat leh hell meilipi lo buang a dang i thaman ngah ding om lo hi. Vantung gam i galmuh khak leh a hampha kihi lai ding hi.

Innkuan kikhat, nu leh pa kibang si khat sa khat sung panin a piang khia, zing leh nitak ankuang sawk khawm den, inn tung khuhna kibang khat nuai-ah a khangkhia khawm unau nangawn i ngaihsutna kituak thei mahmah lo hi. I kam sunga om leii leh ha nangawn kituah loh nei-in kipet kha zel hi. Tua ahih manin political ideologies tuam vive a nei a national party leh national movement tawh a kalsuan, doctrine kibang lo vive thubullet leh thu meilet mittaw sialkhau bangin a len teta pawl tuamtuam kihai thutuah henhan den keei-in phim leh khau bangin kipumkhat ding cih bang piang ngei lo ding thu leh ahi thei lo ding thu hi.

Tua ahih manin i kibatlohna tuamtuamte pibawl masakna kidemna lamsang sangin sepkhiatna lamsang ah kidembawl zaw leh kitot kiselna ding hun, uino bangin kipetpet niloh hun ding leh unau beelkang kituh bat niloh hun ding om lo zaw ding hi. Githa ah zang guk om a, amau omna mun ciat panin amau aw gin' tuam ciatin hong ging khiat ciangin aw leh ging kilawm mahmah hong piangsak thei pan bek uh hi. Mel tuamtuam a nei a sakhituihup zong amau mel ciat mah pua in mun khat ah a om khawm ciangun a etlawm mahmah sakhituihup mel hong kilang khiasak thei pan uh hi. Amau kibat lohna teng buaipih in khat leh khat kitawng kilai thapai le-uh githa ging kilawm leh a etlawm sakhituihup mel kiza kimu thei lo ding hi.

Ei ngaihsutna bangbang ðŸ’¯ Amen hong pia pahpah lo khempeuh i gal i sa bangin ngaihsut suk pahpah leh et niloh denna khawlsan ta ni. Ei deihna bang bekin ngaihsutna ktuam a nei mi dangte leh mi khempeuh thuzawh den ding leh talkaih zawh den dinga ngaihsutna pen dictatoship tawh ki-ukna gam-a thubullet leh thu meilet hi zaw hi cih phawk hun ta hi. Democracy i deihna thu kam beembeem in gengen napi-in dictatorship system a laamto leh thapiak niloh kidemdem nawn kei ni.

Galpi Nihna lai-in England Prime Minister Winston Churchill in, "Na paina lampi ah nang a hong tawng ui suang tawh na denden leh na tun'na ding mun na tung ngei kei ding hi," na ci hi. I tun' nopna lampi ah lam i pai lai takin galguk simin a hong mot suam vat ahih kei leh i mainawt theih nawn lohna dingin i lampi bingcip liang zahin khuk khiat zawh loh suangtumpi hong koihsak ahih kei leh i sihna dingin landmine (IED) hong kam cih khawng ahih kei buang leh hong tawng khempeuh i gal i sa bangin buaipih masa lua dah lel ni. I tun' nopna mun kitung zo ngei lo ding hi.

I ngaihsutna tawh amau a kibat lohna hang, i kihai thutuah henhan den keei lohna hang leh ei din'na mun san lian ah ah a ding lo peuhmah leh ei muh leh san' bangbang a sang lo peuhmah muhdahna leh elna, galbawlin langdona peuh minam adingin nasepna, gam leh itna bangin i ngaihsutna, Khristian biakna man lo hi cih ngaihsutna tawta leh kawcikte i neihte paihkhiat hun ta hi. Ngaihsutna kawcik leh khuata lungsim tawta i neih paai teta in mi dangte elna, hazatna, muhdahna leh galbawlna tawh kipumkhatna leh kithutuahna piang dingin i ngaihsutna leh muhna man lote paai khia-in tuatcil gawp hun ta hi.

I kibat lohnate thupi bawl masa loin i ngimna leh tupnate i sepkhiatna ding pibawl masak hun hun ta hi. I ngimna leh tupna sepsuah ding i masa sak ciang bekin khantohna lamah kimainawt thei pan ding hi. Khantohna lamah i mainawt ciang bekin kipumkhatna leh kituahna hong piang thei pan ding hi. Kipumkhatna kituahna a om ciang bekin ki-itna leh kilemna leh daihna hong piang thei pan bek ding hi. Ki-it kilemna leh daihna a om ciang bekin i tun' nopna mun kitung zo pan ding hi.

"Kilemna ding deihin a hanciam mite in Pasian’ tate cihna ngah ding uh ahih manin thupha ngah mi ahi uh hi," ci-in Matthai 5:9 sungah i Topa Jesuh' in na gen hi. Kilemna ding deihin i hanciam ciang bekin Pasian' tate cihna kingah zo pan ding hi. Pasian' tate i suah ciangin Pasian' thupha taktak kingah thei pan ding hi. Pasian' thupha taktak i ngah ciangin i gam hong paallun thei pan ding hi.

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports