Friday, 14 October 2016

RAKHINE BUAINA HANGIN MISI 40 VAL IN SIH LAWH TA

RAKHINE BUAINA HANGIN MISI 40 VAL IN SIH LAWH TA
Oct. 14, 2016: Rakhine State’s Security and Border Affairs Minister Colonel Htein Lin in September 18 in Muslimte building inn phalna lo tawh kibawl hi ci-in Muslimte biakinn (mosque) 12 leh sanginn (madrasas) 35, inn 2543, sumbuk 604 leh inn (building tuamtuam) 132 Maungdaw leh Buthidaung township ah a kisuksiatna dingin thu a piak manin lungphona piang a, Oct. 9 in Rakhine leilu gamgi kiim-a Kawl gamgi cingte galvilna (outpost) thum Muangdaw leh Rathedaung township ah kisuam in gamgi cingte mi 9 a thahna hangun buaina hong piang a, Kawl galkapte Rakhine sungah tampi lut in mi ban that uh a,hih buaina kipat a kipanin sihna tuak mi 40 val ta hi. Kawl kumpite uliante, Rakhine State Chief Minister U Nyi Pu leh State Border and Security Affairs Minister ten zanhal in Kyikan Pyin khua-a Myanmar Border Policete' headquarters omna panin tai 1 (1miles =1.6 km) gamlatna mun-a Kawl galkapte a kithahna mun va en uh hi.
Security officer min gen loh khatin a genna ah zanhal in ulian ten tua mun a phak lai un galkapte leh mel theih loh thau tawite kikaptuah lai uh a, liamna leh sihna tuak bel om lo a, gamnuaimi ten Maungdaw township sunga om Pyone Pyke khua-ah inn 40 halsak uh hi ci-in gen hi. Zanhal a Muagdaw township sung etna nei uliante- ministers’ team kici ten Buddhist leh Muslim khuamite kimuhpihna nei uh a, kumpi in nautangte kihumbit ding hi ci-in kamciamna nei uh a, ahih hangin hih kiim-a gamnuaimite tungah khauh takin kigamtang ding hi ci uh hi. Rakhine State Information Department head U Min Aung in bel Pyone Pyke khua tawh thu leh la bangmah kiza lo ahih manin inn 40 kihal hi cih thu za kha lo hi'ng ci-in gen hi. Muangdaw township ah Education Department makai U Khin Aung in zan in Maungdaw township a bomb puak kiza a, liamna leh sihna tuak a omna thu kiza lo hi ci hi.
Myanmar state media in hih buaina hangin Oct. 12 tan in mi 43 si ta a, tuate lakah Kawl galkap 13 kihel hi ci hi. Global New Light of Myanmar leh galkapte news Myawady in October 9 khit nungin thau tawi mi ngongtatte 30 kithat ta hi ci-in suakak uh hi. Myawady news outlet in zan in Oct. 12 in mi gilo ten Kyikanpyin khua-a galkapte border post a om staff quarterte hong suam sawm kik uh a, Tatmadaw galkap (troops) ten na nung hawl zo uh ahih manin mi gilote nung kik in, a ciah lam un Warpaik khua-ah inn 25 halsak uh hi ci hi.
State Counsellor leh Ministry of Foreign Affairs len Daw Aung San Suu Kyi in zanhal in a thugenna ah kumpi in thukham tawh kituak in hih buaina ven'sakna dingin gamta ding a, gamgi cing thatte thuman tawh thukhenna mai-ah kidingsak ding hi ci-in kamciamna nei a, ahih hangin mimal leh kipawlna min kuamah lo loin mawhsakna kam pau lo a, kumpi in thucian a kingah ciangin mipi' theih dingin kipulak khia ding hi ci hi. Kuate gamtatna hiam cih a kitel mateng kuamah kimawhpaih nai lo ding a, galkap ten thuman ciantak in a tel ciangun bangci bangin kigamta ding hiam cih kigen pan ding ci-in Nay Pyi Taw ah gen hi.
Myanmar Times reporter khat in Sittwe Airport ah helicopter gunships bangzah hiam zan nitak in bawh hi ci-in gen a, galkap ulian khatin bel Maungdaw township panin a tui thun dingin hong bawh pak hi ci-in gen hi. Ahih hangin Tatmadaw ulian khat in tua helicopterte koi panin hong kipan hiam cih kitel lo hi ci hi. U Min Aung in The Myanmar Times-te kiangah hih helicopter gunshipte pen gamnuami dinga upmawhte kapna in kizang nai lo a, huhna van leh galkapte buaina mun-a pua ding leh Maungdaw panin Buthidaung township ah sangsiate puak khiatna ding bekin kizang pan hi ci hi. Hih buaina hangin tu kal sung a kipanin Maungdaw leh Buthidaung townshipte ah sanginn 400 val kikhakcip ta hi.
Hih buaina thu a telcian ten bel gamnuamite gamtat hilo ding a, kumpi tunga lungkim lo mi pawl khatte gamtatna hi lel hi ci uh hi. Buddhist siampu Ashin Wirathu in hih buaina vai ah Rohingyate nasia takin mawhsak in, "Kong gen khin zo hilo hiam," ci hi
-The Myanmar Times

NOBEL PRIZE PANKHIAPA ALFRED BERNHARD NOBEL (21 OCTOBER 1833 – 10 DECEMBER 1896) TUNG PANIN THALAKNA


NOBEL PRIZE PANKHIAPA ALFRED BERNHARD NOBEL (21 OCTOBER 1833 – 10 DECEMBER 1896) TUNG PANIN THALAKNA 

Suang kapkhapna dinga kizang bomb nam khat dynamite kici i theihciat ding lamethuai hi. Tua ciangin leitung a pahtawina leh thupi a kisa penpen Nobel Peace Prize zong i za khin ding hi. Dynamite leh Nobel Peace Prize kizopna bang ci neih hiam cih na enkhawm dih ni.

Dynamite pen kum 1867 in Swedish Scientist Alfred Nobel in a muhkhiat hi a, a phattuamna tampi nei hi. Suangpi kapkhapna bang, kidona ah galte dona ding bangin a phatuam mahmah ahi hi. Dynamite hangin mi tampi in na sihloh bek hi loin gal tampi zawhna in hong kizang a, tua a mukhiapa kithusim leh minthang lua ahih manin tampi kizuak a, Alfred Nobel hauh cihtakin hong hausakpih hi.

Kum 1888 in Alfred Nobel i sanggampa Ludvig hong si a, French gam thukizakna minthang mahmah khat in: Le marchand de la mort est mort ("The merchant of death is dead") : Alfred Nobel si ci-in a man lo pi-in a mawhsakna uh leh a ngaihsutna uh suaksak uh a; tua thukizakna ah, “Sihna zang a summet bawl mi haupa si hi” cih gelh uh hi. Tua sungah ama thu, “Alfred in cik mahin a kibawl ngei lo manlang takin mitampi sihna ding a vanzat mukhia a, tua a zuakna panin mi haupi a suakpa Cannes khua ah si hi,” ci-in gelh behlap uh hi. Tua thukizakna Alfred in a sim ciangin a lungphawng mahmah hi. A gelh ten a theikhialh uh ahih hangin ama'n hehna in zang het lo hi. Tua panin, “Mite’n ka sihkhit ciangin hici bangin hong thei ding uh hi maw?” ci-in kingaihsutna lianpi nei hi. Mi ten a sihkhit ciangin mi tampite sihna ding bomb bawlpa ahih leh tua hangin hauhpih hi ci-a a ciamteh ding uh ut mahmah lo hi. Tua sangin a sihzawh ciangin na hoih na pha bawlpa in a theih ding uh lunggulhna hong nei hi.

Tua thu hangin midangte pahtawina dingin pahtawina (Award) manpha mahmah bawlkhiat ding hong hanciam a, November 27, 1895 in a sum neih khempeuh a kipan in 94% (31,225,000 Swedish kronor = Pound £1,687,8371) Physical Science, Chemistry, Medical Science (Physiology), Literature, Peace lamah a sang penpente piak dingin khensat hi. Tu ni dongin leitung in a thupi sim pahtawina sang penpen ci-in ciamteh uh hi.

2001 in Alfred Nobel' tupasawm (great-great-nephew) Peter Nobel (1931 kum-a piang) in Bank of Swedente kiangah Alfred Noble phawmna dingin Nobel Prize ah Economics siamte pahtawina a kipiakna dingin ngen a, tua khit nungin Economist-te Nobel pahtawina kipia ta hi. 
Alfred pen dynamite mukhiapa mi thupi ahihna sangin Nobel Prize leh Nobel Peace Prize hong patkhiatna hangin leitung bupin a hoih lamin thei ta uh hi. A sih khit ciangin mi ten a hoihlam a theih tawntung ding uh deihna hangin hih bang na thupi hong semkhia hi. Tu hun dongin amah na hoih sempa in kithei tawntung hi. Eite zong i sih khit ciangin mi ten hong bang ci theih leh i ci diam maw? A hoih lamin hong kitheih ding i deih leh na hoih na pha sep ding leh hunzat siam ding kisam mahmah ding hi.

ALFRED BERNHARD NOBEL THU TOMKIM 

A minpi: Alfred Bernhard Nobel
A pianni: 21 October 1833
A pianna: Stockholm, Sweden, Sweden–Norway
A sihni: 10 December 1896 (aged 63)
A sihna: Sanremo, Italy
A kivuina: Norra begravningsplatsen,Stockholm, Sweden
59°21′24.52″N 18°1′9.43″E
Nekzon'na:Chemist, engineer, inventor, businessman, philanthropist
A min a kitheihna: Dynamite mukhiapa leh Nobel Prize pankhiapa. 

NA SIH KHIT CIANGIN MI TEN BANG CI-IN HONG 
PHAWK DING NA LUNGGULH HIAM???

(Ruth Messenger Nov-Dec 2015 issue leh Wikipedia panin hong kiteisawn ahi hi)