Thursday, 18 August 2016

RUSSIA LEH IRAN KIPAWLNA PEN US-TE PAANGBET SAKNA HI
Aug. 18, 2016: Iran in Ramadan air base Russia zangsak in, Syria buaina ah Russia tawh hong kipawlna pen Iran leh Syria ah buaina pian'sak ding a bawl US leh NAT)te paangbet sakna hi ci-in political activist leh journalist Navid Nasr in Radio Sputnikte kiangah gen hi. Tu kha bul a kipanin Iran in Hamadan vanleng phual Russia in IS (Daesh), Al-Nusra Front leh Syria ah buaina a piangsak pawl tuamtuamte (radical groups) dona dingin Russiate bomb khiatna vanlengte bawhsak ta a, Russia in hih mun panin Syria nih vei kap ta hi. Nasr in Iran leh Russiate kipawlna pen US leh a pawlte ngian thuk kikna hi a, Syria buaina 2011 hong pian'na pen Syria ah pawl tuamtuamte - resistance block or the resistance axis khenna ding ngimna hi a, ahih hangin Iran pen a gawmkhawm in pang hi ci hi.
Irante a langtangin Syria ah tapongte dona hong kigolh pen US in ISte dona ah ISte sum leh galvan tawh huhna a pia Saudi Arabia, Qatar leh gam tuamtuamte cial napi Irante a cial loh man leh US in a pawl ten Middle East gamte ah US foreign policy agenda tangzai zaw sem a ngimna hang leh ISte dona ah Iran, Syria leh non-state actors tuamtuamte, Hezbollahte kihel in a nawlkhin man hi ci-in Nasr in gen a, Russiate galdona vanleng Hamadan ah a kingakna pen Aleppo leh Syria gamsung munmun tuamtuamna kapna dingin a kinaih zawk man ahi hi ci hi. Iran leh Russia kipawlna hangin sum bawlna bek hi loin galdona lamah kipawlna hoihzaw sem piangsak a, Iran leh Russia in bitna ding leh galdona lamsangah kipawl hong neih pen Syria buaina ven'sakna dingin Iran adingin mun awng lo hi a ci US, NATO leh gam tuamtuamte' pang deih takin betsakna (direct slap in the face) hi ci'n Nasr in gen a, tu-in Syria buaina ah kigolh khempeuh in Syria gamvai buaina ven'sakna dingin pan a lak ding uh thu tawpna tung ta hi ci-in gen hi.Kidopi Nihna khit nungin nitumna gam ten ''unconditional surrender" (lel lo napi kipiakkhiatna) cih ngaihsutna a nei loh hangun sabuai tungah tu-in kihona tawh "unconditional surrender'' pen kua vei piang ta hi a, ahih hangin a siahuai zaw hong tun' ciangin hi banga kipiakkhiat hong piang kik peelmawh ding ci-in Nasr in gen hi.
Syria buai kipat cil pan tu dong kum 5 val US leh nitumna gam ten Syria President Assad a kitawp ding hi cih kalh den uh a, hih thu pen kihona sabuai ah gen tangkopih nawn lo ding a, Syria buaina ah lei lam panin nawkin buaina beisakna dingin buaina piangsakte US leh nitumna gam ten thatang tawh gawl mat in kham zo lo uh hi ci-in Naser in gen hi. Kilemna a om theihna dingin kihona ah President Assad a kitawp ding hi ci-in US leh a Europe ah USte tawh kipawl gamte leh Middle East-a US pawl ten kalh den uh ahih manin tua in Syria buaina sot toto a, a beisa kha tam lo a kipanin US in Assad a deih lohna aw sang khiam suk ahih manin tu-in phadawm ta a, kilemna ding genna sabuai-ah US leh nitumna lam-a US leh a pawl ten Syria buaina ven'sakna dingin a tup leh ngim uh tangtungsak zo lo uh ahih manin hih thu phawk kawmin kiniamkhiatna tawh hong pai uh kul ding a, Syria buaina hangin mi 280,000 val leh million 11 val teen'na ding nei lo a suak khit nungin kilemna ding hunciam gi khung ding pen US State Department leh US Foreign Office hi loin in Syria mipite hi zaw hi ci-in Nasr in a thugen khum hi.
-Sputnkik

NASA IN LEITUNG DENGSIA DING ASTEROID THU KAN DINGIN SPACE VANLENG (SPACECRAFT) KAPTOH SAWM

NASA IN LEITUNG DENGSIA DING ASTEROID THU KAN DINGIN SPACE VANLENG (SPACECRAFT) KAPTOH SAWM
Aug. 18, 2016: Kum 200 kihal a leitung a deng thei zel Mars leh Jupiter planet kikal-a om Ni kiim-a kipei velvel "asteroid" nam khat Bennu kici in leitung hong den' sawm hi ci-in hih thu kan dingin SUV tawh kikim spacecraft OSIRIS-REx robotic craft kici NASA in Sept. 8 ciangin kum Ni kiim ah leng thei dingin a omna Km. 4.4 billion ah kap/sawl ding uh hi. Hih Bennu kici in leitung tu zawh kum 150 khit kim pawl (2166) ciangin hong deng kha ding a, a kikapsiat theih kei leh leitung kisia zo ding a, lim takin hong deng kha leh leitung bei dingin misiam ten ummawh uh hi. OSIRIS-REx robotic craft pen Ni kiim-ah kum 2023 dong omsak dingin geelna NASA ten nei uh a, OSIRIS-REx in leivui 4 ½ pounds pua in Ni sungah suang va khuak ding hi. OSIRIS-REx kum 2023 in leitungah Ni sunga suang a khuakte tawh hong ciah kik ding a, tua ciangin a beisa kum 12 sunga thupiang leh mai kum 7 sunga thupiang ding kithei ding hi ci-in University of Arizona-a sem leh OSIRIS-REx principal investigator Dante Lauretta in gen hi. OSIRIS-REx in a sep ding bangin na a sep theih leh a hawhna mun panin suang hong ciahpihte tung panin space sunga suang omte (asteriod zong kici veve) thu tawh kisai kitel ding a, tua banah bangci banga leitung hong deng (kia suk) thei uh hiam cih kitel thei ding hi. Tua hi leh misiam leh mipil ten (scientists) leitung hong susia thei dingte hong kipatna leh hong pian'khiat dan lim takin tel thei ding uh hi.
Hih OSIRIS-REx nasepna (mission) dingin sum $800 million bei ding a, asteroids thu lamsang bek hi loin i teen'na leitung hong pian'khiat dan zong kitel semsem ding hi. Hih i teen'na leitung hong deng dinga kithawi Bennu pen (scientist ten bel tawm bek hong deng kha ding - nam/kiss ding hi ci) kum billion tampi hun pekin na om khin zo a, organic molecules (nuntakna nei khempeuh leh tui in a kisap) kici lim leh meel nei in, a sunga nate taak (hard) mahmah hi ding hi ci-in scientist ten ummawh uh hi. Scientist ten Bennu them tawm khat bek mu leh uh asteroid hangin i teen'na leitungah nuntak theihna ding hong piang thei hi ding hiam cih kan tel thei ding uh hi. Thu khatah a patauhhuai lohna om a, tua in
Bennu pen Empire State Building innpi bangin a gol hangin hong den' khak theihna ding kaam/hun hoih (chance)1 pan 2,700 kikal om a, tu 21 kum zalom bei kuanin leitung manawh in hong kia suk in deng kha thei ding hi. Tawm bek hong deng kha leh zong tai (mile) 3 zai leh tai 1 seh li suah seh khat sung deng kuak zo ding hi ci-in Dante Lauretta in a ummawh hi. Bennu pen a ngimna mun a den' ciangin amah leh amah kidop (self-preservation) siam mahmah a, a thusim kithei leh leitung hong den' ding leh den' loh ding kithei ding hi ci-in mipil ten gen uh hi. OSIRIS-REx pen thusim kan siam mahmah ahih manin thusim kansiam (spymaster) ten eng mahmah uh hi. OSIRIS-REx in battery zangin Bennu kum khat sung phial mahmah en cik ding masa dinga, 2020 ciangin miksi bangin Bennu va gem lut khialkhial in second tawm khat sungin Bennu sungah a va nam (kiss) in damdam in lut khialkhial ding hi ci-in Dante Lauretta in gen hi. Bennu panin a sunga omte (material) a lak khiat theihna dingin OSIRIS-REx in Bennu sunga suangte a lak theihna ding nitrogen gas theih ding a, leivui leh suangte a kikhap ciangin OSIRIS-REx in Bennu sunga leivui leh sungte la in leitung manawh in hong ciahkik ding a, Bennu' suang themte 2023 ciangin Utah sehnel gam (desert) ah hong bawhpih ding hi.
Ni kiim (solar system) a lei leh suang omte lak ding pen lauhuai in hamsa mahmah a, Japan ten asteroid sunga suang omte la dingin spacecraft khat na sawl ngei uh a, technical failure hangin space sunga suang milligram khat sanga tawmzaw tawh hong ciahkik a, 2004 in NASA ten a spacecraft sawl un Ni sunga suang tawm khat hong ciahpih kik thei napi lei ah kiasak in kitam ahih manin USte space mission a suphuai pen pawlin kiciamteh lai hi. Dante Lauretta in a kaseppihte tawh Japante leh USte supna lim takin kikan a, misiam tampi zong kikan sak beh lai hi. Ahih hangin Ni ciang bek gamla ah OSIRIS-REx kisawl lo ding a, asteroid omna ciangah kisawl ding ahih manin lawhcing ding leh lawhsap ding thu kigen thei lo hi ci hi.
-USA TODAY