Tuesday, 8 February 2022

REVOLUTIONIST MINTHANG GUISEPPE GARIBALDI TANGTHU PANIN SIN DING THU TAM LO

 

REVOLUTIONIST MINTHANG GUISEPPE GARIBALDI TANGTHU PANIN SIN DING THU TAM LO

Giuseppe Maria Garibaldi (4 July 1807 – 2 June 1882) a kicipa pen Italian general, gam it (patriot), revolutionary leh Young Italy movement in a thu bullet republican nationalism ngaihsutna kip takin a lenkip revolutionary makai minthang mahmah ahi hi. Garibaldi in Italy mite kigawmkikna (Italian unification) ding leh Kingdom of Italy a hong piankhiatna dingin a panna leh a dona hangin modern hunin generals lakah a thupi pente lakah khat leh Camillo Benso, Count of Cavour, Victor Emmanuel II of Italy leh Giuseppe Mazzini cihte kihelin Italy' "fathers of the fatherland" ci-in a min kiciamteh khawm hi.

Garibaldi in South America leh Europe gamte ah gal kidonate ah kihel manin "Hero of the Two Worlds" ci-in a min kithei hi. Gal kidona ah a kihel khakte lakah: Ragamuffin War, Uruguayan Civil War, Great Siege of Montevideo, Uruguay River pillage, Italian Unification Wars, 1st War of Independence, Battle of Novare, Siege of Rome, 2nd War of Independence, Battle of Varese, Expedition of the Thousand, Battle of Calatafimi, Battle of Milazzo, Battle of Volturnus, Battle of Aspromonte, 3rd War of Independence, Battle of Bezzecca, Invasion of Trentino, Battle of Mentana, Franco-Prussian War, Battles of Dijon cihte kihel hi.

Garibaldi in Italian force "Redshirts" a kicite tawh kipawlin Uruguayan Civil War ah gal dona ah va kihel a, Uruguay in upadi a neih kikna (reconstitution) dingin va huhna panin 1848 in Italy gamah hong ciakkik a, gal dona (military campaigns) ah a hong kihelna hangin Italy gam mite kipumkhatkikin a kigawmkikna ding uh hong piangsak hi. Revolutionary makai khat dingin Garibaldi in kum 75 sungin gal dona ah kihel zah leh a gam adingin a nasep khiatna tawh ei revolutionary movement theih khakte, revolutionary makaite leh galkap kicite kilamdang mahmah sese hi.

Anthritis a kici guh leh tangte kizopna natna a neih manin lupna ah a lupcip zawh Calabria leh Sicily ah va zin hi. A beisa hunin ta thum a neihpih Francesta Armosimo a kici 1880 in ten'pih hi. Sih ding a lupna tungah ngakin a om lai takin Garibaldi in tuipi ka muh theihna ding munah hong puak un, ci-in ngen hi. Kum 75 in a upat zawh 2 June 1882 in Garibaldi a sih khit nungin ama lunggulhna banngin mi mawkmawkte babgin luanghawm khakna hun a kizat ding leh a kihalna (funeral and cremation) dingin a ngetna kizahtaksak loin a zi nunung pen leh a ta pawl khatte kivuina Caprera tuikulh ah a om a lo (farm) ah kivui hi.

Garibaldi in, "Khasum, ten'na ding innte, ahih kei leh an bangmah na ngah ding uh ka hong pia kei hi; Gilkialna, dangtakna, mainawt dinga nawhna, gal kidonate leh sihna bek na ngah ding uh ka hong pia hi. A mukte uh bek hi loin a lungtang uh tawh gam a itte in hong zui ta hen!" na ci hi. Gualzawhna thakte ngah dingin i mainawt ma pekin i kimu kik ding uh hi, ci-in zong na gen hi.

Revolutionary movement taktak i cih hih bang hi. Revolutionary nasepna pen khasum ngahna ding, ten'na ding inn hoih lo hoih neihna ding, an lim nono gilmul vang liangin nene-in, gal do vet loin gilkial dangtakna thuak vet lo ding, mainawt vet loin singbul suangbul bat belbal den ding, gal kidona phual ah kihel ngei loin sih ding kihta in lehtai-in gal leh ga hunin bukcip khekha denna na hilo hi. A piang bangbang tuak dinga kipiakhiatna tawh gal leh sa do ngamna hi zaw hi. Gualzawhna ngah khit ciangin khasum, ten'na inn leh lo kician nei pan ding, tua khit ciangin nasepna gah ne-in tawldam hithiat ding hi pan bek hi.

Kum tampi gal leh sa do loin omcip khekha denna leh gal leh sa i mipihte leh i gam in a tuah lai takin et hithiat peuh kisialhpihna pen revolutionary movement lawhcin'na hi, kici thei ngei lo hi. Revolution a pian theihna dingin i lehdo ding kumpi lehdo loin kum tampi omcipna pen ngaihsun thei le'ng revolution cih a khiatna tawh kilehngat ahih manin a maizumhuai hi zaw hi. A gah mipite muh leh nek theih ding a om lo pen revolutionary movement kici thei lo hi. A lui ngeina tawh ki-ukna deih lohna hangin ki-ukna thak deihna hangin hong uk kumpi thatang zangin lotthalna pen "revolution" kici a khiatna hi na zaw bek hi.

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs reports