Saturday, 26 August 2017

A KIDOPHUAI KAMMAL PAWLKHAT LEH ZUIH DING PAWLKHAT

A KIDOPHUAI KAMMAL PAWLKHAT LEH ZUIH DING PAWLKHAT
- Hong kigensiatna kammal khatpeuh na zak ciangin na ngaihsutna ciang bek ah koih in la, na khuak sung tungsak kei in.
- Mi khat na khem leh tua pa tungah na khantawn in na maimial ding hi.
- Na hauhna kiphatsakpih se kei in la, mizawngte simmawh kei in. Amaute neihsa a tawm hangin nang sangin a ngahna uh a man zaw ahih lam na thei kei hi.
- Na kiangah mi khat in midang khat hong gensiat leh pau loin om in, a sawt loin midang khat kiangah nang zong hong gensia ding cih thei in.
- Gitlohna leh kipilsakna in mihing lungsim susia hi.
- Na neih lohpi khat tawh na kam tawh na kiam khak leh khantawn leiba a nei na hi hi.
- Pate in tate deihna kan masa lo ahih manin tate in pate deihna zui zo lo uh hi.
- Pate in tate sat leh thuhilh kici a,
Tatee in pate sat leh mi gina lo ci-in kikhialsak hi.
- Mi khatpeuh tawh na kiho ciangin na kihopihte kampau tuh bawl kei in/ khaktan ziauziau kei in.
- Na heh lai takin laikhak khatpeuh sim kei inm bang hang hiam cih leh laimal tungah aw sang aw niam cihte kikoih lo hi.
- Sep ding/bawl ding/vaihawm ding khatpeuh hong kimuang in nang hong ki-ap ciangin nasep zawh kei leh a tua cih hang hi, tua a om loh hang hi ci-in na kam tawh kitat sawm kei in. Tua pen mi khenpeuh i zat theih kammal ahi hi.
- Na sep zawh loh ding khatpeuh tawh hong kipimuh ding utna in sem zo mah ning ci se kei lel in la, tua bang mite neumuh ding sim loh thu dang om lo hi.
- Hoih lohna neucik khat pen gengen leng thulianpi suak a, thuhoih khat pen gengen lehang a beimang ding tawh kibang pah hi.
- Tu ni a kipanin thuhoih lo peuhmah gen nawn lo ding ci-in na kam kep sawm leteh na kihopihte hon khat kam nei lo a bat ding lam ngaih sun in. (ei kidawm masa ding)
- Thuhoih na theih khempeuh genkhia kei in.
Mi khempeuh in thuhoih sang kim zo lo uh hi.
- Na pau ding ngaihsun mengmeng in la,
dam takin pau in la, kician sak mahmah in.
- Lungdam kohna leh thumna kammal na gen ding ciangin na genna ding pa' mittang en kawm sa in gen in.
- Mihing lungsim na theih nop leh thu a gen ciangin a mittang en lecin theih baih pen hi.
- Thungaih hahkat in la, kampau kidawm in.
By: Job Cinpi.
Source: ZOMI Laisim nuam te.

SAMMETSAK PA LEH SAMMETPA' TANGTHU

SAMMETSAK PA LEH SAMMETPA' TANGTHU

Ni khat pasal khat a sam met ding leh a khamul leh mukmulte kiatsak dingin sammetna sumbuk-a sammetpa' kiangah hong pai hi. Sammetpa a nasep hong kipan pah samsam a, damdam in holimna hong nei uh a, thu nam tuamtuam hong holim uh hi.
A tawpna dingin Pasian thu lam sammetsak pa'n hong kuppih ciangin sammetpa'n, "Hong gen se dah in. Ken Pasian om dingin um lo hi'ng," ci pah hi.
Sammetsak pa zong kisuanglah pian ahih manin, "Bang hangin maw? Na khempeuh a piangsak leh a bawl a om mah bangin lei leh van, mihing leh ganhing a piangsak a om loh phamawh hi lawm aw. Bang hangin Pasian om dingin um keng ci thei mawk na hi hiam?" ci-in kamdam in dawng hi.
Sammetpa'n, "Pasian om lo hi cih na tel theihna dingin a pua lamah zong na pusuakkhiat kisam se lo a, leitung mun tuamtuam pheklek ding zong kisam se lo hi. Pasian om hi na cih leh, 'Bang hangin cina om thei a, mite pampaih a kinusiacip naupang tampi bang hanga om a, bang hangin Pasian in mihingte bawl ahih leh a bawlsate gentheih ding phal thei mawk ding ahi hiam?" ci-in dawng hi. Sammetsak pa'n thu-um lopa thugen tawm vei lunggai dide a, kinialpih nuam lo ahih manin dawng se lo hi.
Sammetpa'n a nasep ding teng a man khit ciangin sammetsak pa'n sammetna sumbuk nusiat in paisan pah hi. Sammetna sumbuk a pusuakkhiat phet in a kongah pasal nin mahmah, a sam buah mahmah leh sau thuah mahmah leh khamul sau leh nin mahmah khat tuak kha pah hi.
Sammetsak pa sammetna sumbuk ah va lut kik a, sammetpa kiang aw, "Lawm aw, na thugen na phawk lai hiam? Sammet om lo hi," va ci hi. Sammetpa'n zong lamdangsa mahmah a, "Bang e? Tu mah in na sam hong metsak in, na multe hong kiat siangsak khin phet hilo ka hi hiam? Bang hangin sammet om lo hi ci thei mawk na hi hiam? A hai vat na hi hiam? Kei hi lai-ah ka om a, sammet om mah hi," ci-in heh kawm leh lamdangsa kawm in thudon mel loin dawng bak hi.
Sammetsak pa'n, "Hilo hi lawm aw, sammet om hi leh leitung ah sam sau nelnal leh khamul leh mulmul sau niapnuap om ngei lo ding hi. En dih ve hua inn konga sam nin mahmah sam sau mahmah leh khamul sau nuipnuap mipa sammet om hi leh a sam leh a multe sau peuhmah lo ding hi," ci-in sam saupa kawk veva hi. Sammetpa'n, "Hilo hi lawm aw, sammet tam lua hi. Ahih hangin hong zuan ngei lote sam leh multe a sau hi bek hi," ci-in dawng hi.
Sammetsak pa'n, "Lawm aw, na thugen man mahmah hi. A man takin ci leng Pasian zong om a, mihing ten Pasian kithudon loin Ama kiang a kizuat loh manin Pasian a om lo bangin a kingaihsun kha hi zaw hi. Natna pen leitung piancil in na om lo mah a, ahih manin Pasian' thupiak mihing in a palsat manin Pasian in leitung samsia a, natna hong om hi zaw hi. Pasian um in, amah kiangah ko peuh le'ng natna pen Pasian in Ama' minthanna dingin damsak nuam den napi mihing ten Amah kimuang loin Ama' kiang i zuat loh man hi bek hi," ci-in dawng hi.
[Sehnel tung khekhap khat hong suak, ka khualzinna Topa'n hong ompih ci-in lungmuang takin ka pai lai takin; Sehneh tung khekhap hong mang zel ka khualzinna Topa'n hong taisan ta maw ci-in lungkia'n thanem in ka om lai takin Topa'n hong pua na hi zaw. Ka khuazinna khua hong mial in, ka pai na'ng thei lo gammang in, ling tawh dim lampi ka tot lai nangawn in; Kei guak bek hong zawt tawm sak lo, a ziatlam khut tawh kiptak hong len, lampi haksa ka tun ciangin kei hong pua-in lam tawp dong hong tonpih.... @ Zogam Lalpu]
🖌 Thang Khan Lian #ZUNs

DALZAWH LOH: RUSSIA' APC THAK TUI AH 60 KM KIPEEK THEI A, AMPHIBOIUS MODE IN THAU KAP THEI HI

DALZAWH LOH: RUSSIA' APC THAK TUI AH 60 KM KIPEEK THEI A, AMPHIBOIUS MODE IN THAU KAP THEI HI
Aug. 26, 2017: Russia khuapi Moscow pua a ARMY-2017 military en ten amasa pen dingin galkap puakna galdona maw tui leh lei lak-a tai thei (new amphibious wheeled armored personnel carrier - APC) galvan thak "Bumerang" kici lim leh mel kician takin mu ta uh hi. Military officials leh military experts ten Izvestia news kiangah hih mawtaw thak ah technical kisam laite leh Russia' Naval Infantry ah a kizat ding thu genna nei uh hi. Tu nipikal in third ARMY-2017 International Military-Technical Forum patrons ten Bumerang mawtaw naicik leh a nasep theihna et theihna dingin hamphatna ngah masa pen uh a, a beisa in bel Red Square ah military parade show ah a gal pan bekin APC Bumerang galdona leh a siamna tuamtuam a lahnate na mu khinzo uh hi.
Bumerang mawtaw pen amah bek suakta takin km tampi tuipeek thei a, tui a peek kawm in a pumpi a galvan tuamtuamte tawh lei a om a ngimna (land-based targets) tui lak panin kap thei hi. Russian Navy ten a pumpi ah tactical leh technical kisamte thuah beh dingin ngen lai uh a, tua teng kithuah leh Bumerang pen Russia' bawl thak high-speed hovercraft (huih, lei leh tui a kizang thei vanleng dan) leh teembaw bawh theihna (landing ships) tawh kibang ding hi.
Military experts ten Bumerang pen leitung bup mun khatpeuh ah galdona (universal combat platform) a zat theih ding leh na nam tuamtuam hih thei dingin lamen uh hi. Hih pen Russian armored vehicle bawl ten "modular vehicle design" doctrine leh a buaina nei loin na nam nih val sep laih kawikawi thei ding leh nam tuam a zat theih (cross-compatibility, interchangeability, and wide configurability) ding geelna tawh a bawl uh ahi hi. Russia Navy ten Bumerang' missions pen lei leh tui ah galkapte puakna ding (amphibious troop landing), thau kap dinga huh ding (fire support) leh lei a galdo dingin zat sawm uh hi.
Izvestia newspaperte kiangah Russian Navy commander-in-chief Admiral Vladimir Korolev in, "Bumerang bawl ten galdona nam tuamtuam a zat theih dingin Naval Infantry galkapte zat dinga a bawl uh hi," ci hi. Russia Navy ten a galdona mawtaw pen tuipi neu bek hilo in tuipi lian ah zong zat theih ding leh 60 kms val amah leh amah suakta takin tui peek thei dingin lamen uh a, Russia' teembaw landing hovercraft (a nuai a milim a maan teembaw dan pen) tungah zat theih dingin lamen uh hi.
Bumerang pen amphibious mode leh vanleng bawh theihna (landing craft) mode in kizang thei ding a, tuipi panga a ngimnate galvan nam tuamtuam zangin kap thei ding hi. "Bumerang APC amphibious version pen sitna kineih khinzo hi," ci-in a mawtaw bawl Military-Industrial Company a general director Alexander Krasovitsky in ARMY-2017 show ah Izvestia newste kiangah gen a, a leite deihna bangin a kisamte kithuah beh lai ding ahih manin bang teng hih thei hiam cih gen dingin baih lua lai hi ci hi.
Military expert leh Academy of Military Sciences a professor sem Vadim Kozyulin in Russia Navy ten Bumerang lo galdona dingin tui leh lei lak a kizang thei teembaw gol a thak "new large Lavina amphibious assault ships" kici zong bawl sawm uh a, hih teembawte pen speedy smaller landers kici huhna tawh galdona mawtaw zangte (tank neute genna) 60 pua zo ding hi ci hi. Hih banga geelna neihna pen Bumerang mawtaw Lavina galdona teembaw tawh nuam takin a kizatkhawm theihna ding hi. Russian Naval Infantry galkapte Bumerang pen tui ah galkap ouakna ding bek hilo in galdona mun peuh ah thau thahat mahmah tawh kizang thei ding a, a lui sangin thahat zaw ding hi.
Bumerang pen Russia in a beisa kum tam lo sungin galdona mawtaw a bawlte lak-a khat hi a, hih APC' front-engine design in a mawtaw hawlte leh a tuang galkapte galte thautang, grenades leh lei a bomb kiphumte (improvised explosive devices -IEDs) panin a humbitna dinga kibawl hi. A mawtaw pen mawtaw dangte sangin a pusuahna a mai kong panin baih zaw hi. Bumerang mawtaw lei leh tui ah a gamtat theihna dingin hull design kici a mawtaw nunga jet propellers nih tawh kikhuh hi. A mawtaw gihna pen 20-ton hi a, tui tungah a hat penna pen 6.5 knots (12 km/h kiim) hi.
A mawtaw (tank) lui BTR-82A bangin Bumerang ah galvan kithuah den (fixed weapons) cih om lo a, remote combat modules galvan nam tuamtuam calibers range 12.7 mm panin 125 mm kithuah thei hi. A mawtaw ah Kornet anti-tank missile system + autocannons, heavy machine gun leh light machine guns leh turrets leh a tuamtuam kithuah hi. Hih bangin Bumerang a kibawlna pen Russia galkap nam tuamtuam -Army, National Guard leh Naval Infantry cihte kihel in a zat theihna dinga kibawl hi. Bomerang a galvan thuah thak dingte a based model pen tu kum bei ma-in sitna kinei ding hi.
Excerpts from: "Unstoppable: Russia's New APC Can Swim 60 Kilometers, Fire in Amphibious Mode"
Source: Sputnik
@Thang Khan Lian #ZUNs

BIAKNA SIAMPU MI BUANPA KIMATNA HANGIN MI 30 KIIM SI TA

BIAKNA SIAMPU MI BUANPA KIMATNA HANGIN MI 30 KIIM SI TA

Aug. 26, 2017: Nungzui million 50-60 kiim bang a nei 23 September 1990 panin Dera Sacha Sauda (DSS) biakna makai leh siampu, music producer, actor leh director, 15 August 1967 a piang Gurmeet Rahim Singh kicipa numei buan in ngawhna tuak ahih manin kiman hi. Amah a kimatna hangin a nungzuite thangpai uh a, lungphona leh ngongtatna gamtang uh ahih manin a nungzuite leh policete kinawktuahna hangin mi 30 kiim a sih banah mi 200 kiim liam ta a, policete leh galkapte zong 50 kiim in liamna tuak hi. Hih siampu kimatna hangin buaina nasia mahmah a, India leilu lamah meileeng 500 kitaisak lo (cancelled) liang hi.

Thukhenna zum in Ram Rahim Singh a nungzuite nih buan mah hi ci hi. Buaina hangin curfew tu ni-in a kilakkhiat hangin kongzing lamdungte ah amah gum mipi ngongtat (mobs) ten buaina bawl uh ahih manin zan tan in mi 600-800 kikal kiman ta a, security galkap ten Ram Rahim Singh' biakna centres-te ah na hiam galvan (sharp-edged weapons), ciingpum leh thau kiseelte zonna nei lai uh a, Haryana state sunga Panchkula khuapi sung galkap ten gal vilna (patrolling) nei lai uh hi ci-in senior state official Ram Niwas in DPA news agency-te kiangah gen hi.

Buaina munte lakah Panchkula khua-ah buaina nasia pen a, security ten lungphona neite kongzing lampi panin hawlkhia uh hi ci-in police officer Pradeep Kumar in ci hi. Zan nitak lam a kipanin buaina pian kik nawn lohna dingin security high alert in kikoih a, tu ni-in curfew a kilakkhiat hangin mipi a lom a omkhawm kiphal nai lo hi. Haryana police chief B.S. Sandhu in liamna tuakte a nak liam tam mahmah ahih manin mi si kibehlap dingin upmawhhuai hi ci-in AFP news agency-te kiangah gen hi. "Liamna tuak pawl khat a lu liam cih bang om a, tua loin liamna tuak pawl khat a kimat ding lau uh ahih manin zato inn zuan ngam lo uh hi," ci-in gen beh hi.

Ram Rahim Singh pen kum 50 mi leh lutuamte (Sikh;Punjabi) minam ahih hangin Sikh ten amau thu upna simmawhsak hi ci-in a ngawh uh a, suaikhi leh suai tawh kinak zep lua ahih manin "A hauhna lahkhiatna tawh a kisialpih Siampu" ("guru in bling") kici a, leitung bup ah ka nungzui million 60 pha hi a kici pa ahi hi. Siampu Singh pen 2015 in nung zui million tampi a neih manin The Indian Express news in India gam-a thunei pen mi 100 a teelkhiate lah ah a 96na ah na ciamteh hi. Siampu Singh pen mibuan bekin kingawh lo a, tualthat, thagum tawh mi cil gehsak (forced castrations) in zong ngawhna tuak a, 25 August 2017 in mibuan ci-in special CBI court in na ngawh hi.

Mi buan hi ci-in ngawhna (rape case) pen 2002 pen India Prime Minister Atal Bihari Vajpayee kiangah min tuan lo lai kikhak a, Ram Rahim Singh in a sawltakte leh a nungzui numeite buan hi ci-in ngawhna lai kikhia hi. Thukhen (judge) in
ama tunga ngawhna Central Bureau of Investigations (CBI) kiangah kanna nei dingin thupia a, ahih hangin 2007 in numei nih in hong buan mah hi ci-in teci pangin mi buan ci-in heek uh hi.

Zan in mi buan a ngawhna vai thukhenna (conviction) kinei a, thukhenna lamdangsa (shock) tam mahmah hi. "A ithuai Ram Rahim Singh' nung kum 14 ka zui a, ka siampu uh tunga ngawhna khempeuh thuman lo hi ci-in ka kiciam ngam hi," ci-in zato inn a kikem Haryana state a sumbuk ngak Rajkumar kici pa in ci a, "Ka siampu un mawhna bawl thei lo ding a, leitung ah hih bang buaina a beina dingin nasem hi," ci-in gen beh hi. (Rajkumar zong lungphona a neihna ah policete tawh kinawktuahna ah a lu liam kha hi).

Ram Rahim Singh pen Haryana state sungah local politician ten zong a zahtak mahmah khat uh hi a, 2014 in Prime Minister Modi a Twitter ah siampu Singh' pawl Dera Sacha Sauda in khua sung siansuahna dingin "Swatch Bharat" na lianpi semkhia hi ci-in a phatna thu tuangsak hi. Siampu Singh' pawl Dera Sacha Sauda ten an teh lo hing bek nekna ding (vegetarianism) leh khamtheih guihtheih zongsang dalna dingin campaigns bawl kawikawi uh hi. Siampu Singh in ama pawlte leh tangpi tangta hamphatna (social welfare) leh kha thu lamsang kipawlna (spiritual organisation) hi ci hi. A tungah mibuan a ngawhna thukhenna taktak Aug. 25 (Monday) ciangin thukhensatna kinei ding a, kum bang zah thongkia ding hiam cih kitel ding hi.

#Bottom line: A koi a koi a conservative kici limlim pen a nawngkaihuai leh mi ngongtat hi nuam se uh hi. George Carlin in,"Mihai tampi neumuh kha kei in," a cih bangin a tam ciangun neumuh theih loh a, siatna lianpi piangsak zo uh hi. Ngongtatna tawh nungzui tampi nei-in politiciante leh million tampi pahtakna i ngah hangin thukhenna panin kipeng zo ngei lo ding a, kisuakta zo lo ding hi.

Source: News agencies
@Thang Khan Lian