Tuesday, 25 July 2017

US GALKAPTE SYRIA AH OM IN SYRIA GALKAPTE NGIM IN A NEIH PEN INTERNATIONAL LAW PALSATNA HI CI

US GALKAPTE SYRIA AH OM IN SYRIA GALKAPTE NGIM IN A NEIH PEN INTERNATIONAL LAW PALSATNA HI CI
July 25, 2017: US diplomat leh Senate Republican ah foreign policy adviser lui Jim Jatras in US galkapte Syria leitang ah om in Syria kumpi' galkapte ngim leh suam in a neih pen leitung bup thukhun (international law) palsat a, Syria galkapte a suamna pen paulapna dingin kingakna ding om lo hi ci hi. US Special Operations Command (SOCOM) makaipi General Raymond Thomas in nung kal Friday in security forum ah Syria leitang ah Syria kumpi cialna loin US galkapte a om pen pen thukham tawh kituah theihna (legality) om hiam Russia in tona (challenge) nei thei hi ci-in US galkapte kigolhna thu siamtan hi.
"Syria kumpi galkapte pen amau leitang ah al-Qaeda leh terrorists pawl tuamtuam do in gamtang uh ahih manin US in Syria kumpi' galkapte ngim in nei in, a kap pen international law tawh kituak lo hi," ci-in Jim Jaras in ci hi. Leitung ah thukimna leh zuih dinga kibawl tuamtuamte (Treaties and conventions) lakah UN Charter pen nolh thei hilo a, UN nuai-a om gam khempeuh in a lenkip ding leh US federal thukhun (statue) a tuang US thukhun US legal system ahih manin zuih loh phamawh hi ci hi.
US SOCOM commander Raymond Thomas in Syria ah US galkap om theihna dingin thukham tawh kituak hiam cih Russia in tona nei thei ding a cih pen Jatras in Raymond Thomas' thugen pen US gam thukhun (domestic law) leh international law in lencip hi ci hi. US domestic law tawh kituak American law nuai-ah Obama administration in Authorization for the Use of Military Force (AUMF) kici September 2001 (9/11 attacks khit nung a kipassed) paulap in Syria ah galkap a sawl hi a, tua bangin US galkapte Syria ah sawl theihna ding AUMF nuai-ah phalna om lo hi ci-in Jatras in ci hi.
"AUMF bullet pen Syria ah US in al-Qaeda-te do dingin a sawl hi a, President Trump’ in nung diakin al-Qaeda tawh kizopna nei Islamic jihadist ngongtatte huhna CIA in huhna a piak khiamna dingin thukhensatna a neih ma-in US in a galdona ah phattuamna a ngah sangin al-Qaeda tawh kizopna nei Islamic jihadist ten phattuamna tam ngah zaw uh hi," ci-in Jatras in ci hi. US in AUMF bullet in Syria ah galdo dingin US galkap tawm khat a sawl lai-in tua hun in Syria ah ISte om nai lo ahih manin Congress in AUMF thukimna pia in US galkap a sawl theihna dingin phal theihna ding thu om lo hi ci-in gen beh hi.
Tua ahih manin 2001 in Syria ah ISte om nai lo ahih manin AUMF in bang hangin Syria ah galkap sawl theihna dingin thuneihna nei thei ding hiam ci hi.
US kumpi in Syria ah galkap a sawl hangin a galkap sawl ten IS leh Islamic ngongtat kipawlna tuamtuamte (extremist groups) ngim loin IS leh Islamic ngongtatte do Syria kumpi langpang zawsop uh hi ci-in Jatras in ci hi. UN Charter pen international system in a zuih ding thukhun poimawh nih om a, tuate lak ah khat pen thukham tawh kituak (legitimate) bekin galkap thahatna kizang thei hi ci hi. Tua thukham omte lakah amasa pen UN Security Council nuai-a Chapter Seven of the Charter phalna bek tawh galkap thahatna kizang thei hi ci-in Jatras in ci hi. Tua ahih manin US in Syria ah galkap a sawl theihna ding leh galkap thahatna zat theihna dingin a siamtanpih theih ding bangmah om lo hi ci hi.
A nihna dingin UN Chater Article 51 ah gam khat ahih kei leh gam tuamtuam kipawlkhawm in UN member khat gamdang in a sim leh galkap thahatna zang thei bek a, tua zong UN in phalna a piak ding kisam lai hi ci-in Jatras in ci hi. "Syria ah kuamah in hong sim ngei lo a, US leh a pawlte zong kuamah in hong sim ngei beek lo hi ci hi. Russia leh China in UN Security Council resolution in Syria kumpi simna dingin phalna a piak hangin zong amau veto zangin dal ding uh hi ci hi.
"Russia leh China in Obama Administration in 2011 resolution palsat in Benghazi, Libya ah mihingte thuakgimna leh haksatna (humanitarian crisis) paulap in Islamic jihadists-te zangin Libya government a paihkhiatna thu mangngilh lo ding uh a, Charlie Brown in football pek kik nawn lo ding hi ci-in Jatras in ci hi. Syria ah Russia leh US kipawlna ding thu khatpeuh a om ciangin zong Syria kumpi phalna kisam masa hi ci hi.
US in Syria kumpi laihna ding ‘regime change’ a ngimna kammal pen hong piang kik zawhna ding kaam (chance) tam lo hi ci-in Jatras in ci hi. Tua ahih manin General Thomas in thukham hamsa (legal problem) dotna a bawl pen a vensakna ding om lo kha ding hi ci hi. Thu hoih (good news) pen Syria ah kigolhte (interventionists) Washington in awlmawhpih lo hi ci hi. Russia pen Syria kumpi a tuk dek ciangin President Assad in a cialna bangin August, 2015 panin Syria a kigolhna thu tawh kisai leh US a kigolhna US gam makai ten tawitehna a neih nop hangun teh thei ngei lo ding a, General Thomas in Friday in Syria ah US galkapte a kigolhna Russia in tona nei thei ding hi a cih piang thei lo ding hi ci hi.
#Bottom line: Syria gam ah ISte lampi ding sial "Mother of Terrorism" USte thusiamna tam lo Jarias in pholakkhia hi bek hi. USte pen international law leh human rights a otpihpih hangin a palsat den mangpipa ahi hi. 2000s khit nunga leitung thupiang en pak leng Iraq a nih veina a simna leh Libya leh Afghanis a simna zong UN Security Council palsat in a sim hi a, cik mah a om ngei lo rebels tuamtuam leh ISte piangkhiasak "Mother of Terrorism" USte thusiamna leh geelna ahi hi. Leitung ah terrorist tampi piangsak in huhna a piak tawh lungkim loin US in mailam hun ah terrorist ding vive rebels pawl tampi piangsak in, tu-in Kurdish rebels-te leh a pawlte Syrian Democratic Forces (SDF- rebels pawl tampi kipawlna) training leh huhna sum pia a, al-Qaeda tawh kipawl Faah-al Sham terrorist-te galvan tam sim huh den hi. Cik ciangin hih ten US hong leh suam ding hiam cih a kigen theih nai loh hangin sawt nawn lo ding hi. Thal lam cilsiat policy mah hi. Obama' hun in rebels leh terrorists-te training pia dingin US Special Forces galkap 500+ kisawl hi.
Source: Sputnik
@Thang Khan Lian #ZUNs

I THU UPZIA LEH SANZIA KISITTEL PHATHUAI MAHMAH

I THU UPZIA LEH SANZIA KISITTEL PHATHUAI MAHMAH
News kipostte ka et ciangin US leh Israelte kisuamna leh kithahna thu a tuan khak ciangin a dah leh suamna a tuah man un a dahpih tam mahmah hi. Ahih hangin gam dang, a diakin Middle East buaina kisuamna khawng a kipost ciangin amau leh amau mah hi ven kithat khin le uh phamawh se ahia ci-a comments pia leh a thukimpih dep a, lungdam tam mahmah hi. Biakna uk kisa leh a kikhami sak leh LST sang panin buaih ngahte nangawn in Middle East ah kithahna pen thukimpih mahmah mawk uh ahih lamdang ka sa hi. Tua bang ngaihsutna nei ten makai za leh sia hong sem le uh gal kihauh tuak mahmah ding bang hi.
Hih thu hangin i thusanzia leh i thu upzia kisittel phat ding leh lungngaih phat hiai ka sa mahmah a, leitung mihing khempeuh pen Pasian in ama lim leh a mel sun in hong bawl vive ahih lam Khristian thu upna a thei lo tam tuak lai kasak manin dahhuai leh maizumhuai ka sa a, Khristian i cih ngam pen zumhuai phial ka sak hun tam mahmah hi. LST ah i ciah kik loh phamawh hi cih hong phawksak hi. A piang khempeuh pen Pasian deihna leh geelna loin a piang lo bangmah om lo mah a, i it khat a sih ciangin i kah ngaungaupih buang leh Pasian' bawlsa namdang khat sihna peuh i lungdampih thei lai mawk leh i thusanzia pen a paikhial taktak hi dingin ka ngaihsun zaw hi. Thuciam Lui hun a om kihi nawn lo a, Thuciam Thak hun hita hi cih zong phawk a, leitung ah itna lo ngal lei na kiba kei un ci-a hong kivaikhak thu umte hi hang cih i mangngilh loh ding i tavuan hi.
“Note in, ‘Na vengte uh na it un la, na galte uh na mudah un,’ ci-in a kigenna thu na zaksa uh ahi hi. Ahi zongin ken note kiangah kong genin-ah: Na galte uh na it un la, no hong bawlsiate adingin thu na ngetsak un. Tua hileh vantungah a om na Pa uh tate na hi thei ding uh hi. Bang hang hiam cih leh amah in mihoihte leh misiate tungah a kibangin ni taangsak khawm a, a gamtat phate leh a gamtat siate tungah zong a kibang mahin guah zusak khawm hi. Tua ahih manin no hong itte bek na it uh leh Pasian in bang thaman hong pia zenzen ding ahi hiam? Siahdongte nangawn in amau a itte it thei uh hi. Na lawmte bek uh hopihin thupha na piak uh leh mi mawkmawkte sangin na hoihzawkna uh bang om ahi hiam? Gentail mite nangawn in tua bang ciang lel hih thei uh hi. Tua ahih manin vantungah a om na Pa uh a cingtaak mah bangin note zong lungsim citakin na cingtaak nading uh na hanciam un," ci-in Matthai 5:43‭-‬48 ah Jesuh in a thugen a ngai Judahte kiangah Mual Tung Thuhilhna a genna tawpna ah a thugen na khum hi.
"Bang hang hiam cih leh Thukham khempeuh thu khatin kigawm thei a, “Nangmah na ki-it bangin na vengte na it in,” cihna tawh kitomlak thei hi," Sawltak Pau in Galati khua mite a laikhakna Galati 5:14na ah na gen hi.
Hong itte bek i it leh mawhnei siahdongte tawh kilamdang vet lo hi hang cih i phawk ding kisam a, Pasian' tate cih hi thei ngei lo ding hi hang cih i mangngilh loh ding thupi hi. Nang hong itte bek na it leh na lungsim pen siahdongte tawh kibang ahih manin na thaman ding om lo hi. I kam tawh tualthat kei ni. I lungsim khempeuh tawh Pasian i it bang i veng i paamte (mi dangte) it ding pen thukham lianpen ahih manin thukham khempeuh zui i kisak hangin midangte it lo i hih manin i thukham zuih kisittel pha kik ni.
Thukhupna: Pasian aw, kei hong entel inla, ka lungsim hong thei in. Kei hong sit inla, ka ngaihsutnate hong thei in. Kei sungah siattheihna a omkha hiam hong en inla, tawntung lampi-ah kei hong kha in. (Late 139:23‭-‬24).
🖋️Thang Khan Lian

LEITANG LEH LAI SIANGTHO KILAIHTUAHNA

LEITANG LEH LAI SIANGTHO KILAIHTUAHNA

"Mikang Pasian nasemte Africa hong pai lai un amau Lai Siangtho bu nei uh a, ko leitang ka nei uh hi. Thu ngen ni ci-in ko kamit uh si. Ka mit uh ka hon kik uh leh ko khut sung uh-ah Lai Siangtho bu na om in, amau khut sung ah ka leitang teng uh om hi."
("When the missionaries came to Africa they had the bible and we had the land. They said, "Let us pray." We closed our eyes. When we opened them, we had the bible and they had the land.")
-Desmond Tutu
(Desmond Mpilo Tutu CH pen South African social rights activist leh Anglican bishop pension hi a, 1980 lai-in British ten Africa ah mivomte deihna leh bawlsiatna dingin a zat uh Apartheid kici a langpan ngam manin leitung ah hong minthangkhia hi.)
Leitung bel maw guai.....kidemna, kikhemna, kiduhna, kigensiatna, kineihna, kiFacebookna, kiUSA tunsakna, kisushi saihoih neihsakna, kinainganzii (politics) theihsakna, kitangvalno sakna, kihoih sakna, kimangpausiam sakna, kipianthak sakna, kisipawnsa hoih neih sakna, kisawcisaknate tawh kidim in maw teitang tak a, om kul hi.
A diakdiakin pastorte leh Pasian nasem hi ing a kicite na muh khak uh leh, "Na neihsa a bit lai-in manlang in tai o, lap lai teh, aw lap lai teh " .... a ci nuam dan hi laigelhpa in.
(Copy leh kong behlap ai maw guai Zomi pastorte na heh kei vo kei phuahtawm hilo hi.)
Moral: Thunget ciangin hak kilkel in lungsim takpi tawh mitsi peuh leng i leitang leh neihsa kisuplawh lo ding hi.

Image may contain: 1 person, smiling, close-up

CIAMNUIH PAUNAK

CIAMNUIH PAUNAK
1. Numei thau beba tawh dating nuam keng a ci a tam zawte pen a nu a thaute hi. Tua bangin ngaihsun laulau pah se kei in la, na pa' kiniamkhiatna leh hehpih siamna etteh zaw in.
2. Bar sungah tu-in Pasian ngaihsutna pen biakinn sungah tu-in zu leh gillohna leh mawhna bawl ding bekbek ngaihsutna sangin hoihzaw tham lai hi.
3. Mi gensiat hat mahmah leh mi gensia den keei ten mi a gensiat lai-in a kiangah om kha in, paihkhiatsan lecin nang hong gensiat khak ding uh kihta in paikhia thei loin na om ngei hiam?
4. Melhoih mahmah a teenpih pasal khat leh lampi nawl a khaici vawhpa buaina tuah kibang a, a buaina uh kilamdang lo hi.
5. Numei pawl khatin lungno, gul leh innlawi kihta mahmah napi nga vei bang nau suksiat khin napi nau sukkiat ding a kihta vet lo tam mahmah se hi.
6. Pasal pen numei lutang hi a, numei pen pasal' ngawng hi. Ahih hangin ngawng in lu a utna peuh ah hei kawikawi ziau thei den a, lu nuisak zo den hi.
7. Na kinulna puan (towel) lim bawl mahmah in la, it bawl (care) mahmah in. Bang hang hiam cih leh tu ni-a na taw leh na nel na nulna mun pen zing ciangin na mai na nulna mun hi thei hi.
8. Nungak khat in sum leh paai na neih loh manin hong khen khit ciang sum na hauh ciangin teenpih dingin hong kunh a, hong thum ngaungau kik leh teenpih ding lunghiang in sit kei in. Maisak in la, teenpih dingin kamciamna ziau in. Teenpih dingin na ciam khit ciangin na sumte tawh na inn uh hong puahphat sak (renovate) nuam ing ci in la, a inn tung khuhna uh na phelkhiat sak khit teh taimangsan in.
9. Zawng mahmah napi maineu sa meh den zo mizawngpa eng pah kha kei in. Ak pul sa mehmeh ahih leh a cinat luat manin dam zawh kik ngam loin a nuntak sung aksa mehmeh na hi kha thei hi.
🖋️Thang Khan Lian

TU LAI VAI

TU LAI VAI
Indian Administrative Service (IAS) lawhcing mahmah khat a zum panin inn lam manawh in a car gol bembam tawh inn lam hong zuan hi. A ciahna lampi kal ah lampi nawl khat ah pasal nih lokhing ne mu hi. Tua bangin mihing liangin lohing a nek a muh ciangin lamdangsa lua-in a car khawlsak dingin a mawtaw hawlpa thupia in, bang hanga tua mi nih ten lohing ne mawk uh hiam cih kan dingin a mawtaw hawlpa sawl hi.
Mawtaw hawlpa'n tua mi nihte kiangah, "No bang hanga lohing peuh ne zanzan na vua?" ci-in va dong hi.
Tua pasal khat in, "Pu aw, nek ding leina ding sum nei lo ka hih man un lohing ka nek loh uh phamawh hi. Tua hi kei leh puksi ding hi ung," ci-in dawng hi.
Tua IAS ulian pa in tua bang a gen a zak ciangin hong pai inla hong zui in ci hi. Tua pa'n, "Sia aw, zi leh ta nga nei ing. Pam a singkung nuai ah tu uh a, amau zong gilkial in cimawh uh hi," ci hi. Na zi leh na ta teng zong hong tonpih inla ko hong zui ci-in IAS ulian pan thupia hi. A pasal nihna pa in zong khasiathuai takin, "Sia aw, ken zong zi leh ta sagih nei ing. Amau zong gilkial a cimawh mah hi," a ci-in kahtam lo liangin hong thum ciangin IAS ulian pa'n na zi leh na tate teng zong sam inla ko hong zui in ci hi.
A vek un car sungah hong kihen uh a, a car a gol mahmah hangin thawl lah mahmah in kineh mahmah napi un IAS ulianpa inn manawh in a vek un car in hong tai ta uh hi.
Tua mizawng papi khat in, "Sia aw, thusiam in itna hau si teh. Ka vek un na inn ah nong tonpih manin lungdam lua ung," ci-in lungdam ko hi.
IAS ulianpa in, "Hih bang a cimawh kong tuah khak leh hih bangin kong tonpih theih kei lungdam zaw ing. Ka huan ua lohingte metre khat sanga sangzaw vive hi, gilvah in na nek ding uh kicing mahmah hi," ci-in dawng hi.
Moral: Vaihawm ulian leh mangte (Administrators) kuamah muang kha kei in. Amau meetna ding leh a nasepna uh a lawhcinna ding, daupaina ding leh a nasep uh a zawh theihna ding uh ahih peuh leh na khatpeuh thuman in thuman kei ta leh hih ding thasial lo uh hi. Angsung ding leh amau meetna ding bek khual gam makai, ulian leh mangte khempeuh phatna leh pahtawina dinga kong gelh hi. Kuamah mimal genna leh kawk tuamna hilo a, tu lai leitung paizia ahi hi.
🖋️Thang Khan Lian

PAPITE AW, NA ZITE UH KITOTPIH SESE KEI UN

PAPITE AW, NA ZITE UH KITOTPIH SESE KEI UN
Nitak khat papi gualnopna mun-a kihel zongsang khat a inn panin a sim in a zi theih loh kal in vakkhia sim khialkhial in party ah va kihel hi. A zi in a pasal vakkhiat lam a theih ciangin heh lua mahmah ahih manin kong sungkalh in, a tate kiangah, "Na pa hong tun ciangin kuamah in kong va hon kei un. A hon na om peuhmah uh leh bal sial nuai bangin hong nuai gawp ding hi'ng," ci hi.
Tua leh a pa uh zingsang nai nih pawl in inn hong ciah kik pan a, kong hong kiu hi. A zi in, "Tun hun thei lo kong hong kihon lo ding hi. Na vakna ah na giah nop kei leh kongzing ah giak lel in," cihsan hi. A pasal in, "Ngaihno aw, a giak dingin hong ciah hi keng. Condom (nau dalna) la dinga hong pai pak hi'ng. Ka vakna ah nungakno hong giahpih nuam tam lua hi. Kong nong hon nop kei leh ka condom baang vang panin hong khak in," ci hi.
A zi-in, "U aw, kong cih mawkmawk hi. Zan sawt ta hi, khualak ah giak lo ding hi teh. Manlang in hong lut in," ci-in a kon hon pah samsam hi.
Papite aw, inn ciah hak in na zite un kong hong hon nuam kei leh na zite uh tawng in, na kong peuh uh kipasal sak in pek gawp in, tuansia kei in, na zite uh vua kei un. Na inn kiang ten na hai lam leh inn ciah hun na theih loh lam hong thei lel ding uh a, a inn a lut zo lo pa hong cihsan lel ding uh hi. Na khuak uh zang un la, na zite uh kamdam zol in lungkimsak zaw un. Na kong uh na totsiat leh nang mah in na bawl kik loh phamawh hi.
🖋️ Thang Khan Lian 

HONG KHUAL MI KHAT BEK OM HI

HONG KHUAL MI KHAT BEK OM HI
1. Thukhen/sitni (lawyer) thukham palsat in buaina bekbek na tuah ding deih uh hi.
2. Siavuan (doctor) ten na cinat ding bekbek hong deihsak uh hi.
3. Police ten thukham na palsat ding bek na ngaklah uh hi.
4. Na sangsia ten mawl mikmek in, a hai sa-in piang lecin cih ut uh hi.
5. Na inn sapna neipa (landlord) in inn nei zo ngei kei lecin cih bek lunggulh uh hi.
6. Numei kizuak/paktat ten zi nei ngei kei lecin cih bek lamen uh hi.
7. Ha lamsang siam siavuan (dentist) ten na ha khempeuh lung in hong nektum sak ding hong deihsak uh hi.
8. Mawtaw sia bawl phat siam (mechanic) ten na mawtaw sia den leh cih bek hong deihsak uh hi.
9. Hankuang bawl ten na sih ding kal bekbek lamen in a lu uh sawn ngaungau den keei uh hi.
10. Gutate bekin na hauhsakna ding bek hong deihsak uh hi.
Tua ahih manin ka kiangah guta a om leh paakkhi ok sak in la, kawicip in. Gutate mudah nawn kei in amau bekin hong deihsak uh hi. Hong deihsakte telkhialh loh ding thupi hi. ðŸ˜‚
🖋️Thang Khan Lian
MINTHANG US-TE F-35A VANLENG BAWL AUSTRALIA IN A LEITE KEEKKIA HUIHPI LAKAH LENG THEI LO
July 25, 2017: Australia in leitunga vanleng suakthak 5th generation fighter lak panin a hatpen leh a tam man pen US tung panin a lei thakte F-35As nih Kiginnin in a sitna (tests) dingin Melbourne, Victoria panin Amberly, Queensland ah khualzin (trip) dingin a lensak sawm leh khuaphialep leh kiatkiat kithuah (lightning storm/thunderstorms) khuahun lai-in leng thei lo ahih manin a leng hun ding khuaphat hun ngak in a hun sot uh hi ci-in Australian Broadcasting Corporation in suaksak hi.
F-35 gal vanleng pen nam thum - F-35A, F-35B leh F-35C in kikhen a, F-35s vanlengte pen vanleng hoih dangte bangin khuaphialep keekkiat lai-in lengthei ding a kibawl hi a, Australia kumpi in F35s vanleng Royal Australian Air Force (RAAF)-te zat dingin 72 tak a lei sawm hi ABC news in suaksak hi. 2009 in Australia in US tung panin F-35A 14 lei ding thukimna nei a, 2014 in 58 lei beh dingin thukimna nei a, amasa pen dingin F-35 hon (squadron) 2018 ciangin ngah ding hi. A vangleng keekkia huihpi nuai-ah leng thei lo ahih manin a vanleng puahphat ding kisam hi ci-in ABC news in gen beh hi. F-35A pen $94.6 million, F-35B pen $122.8 million leh F-35C pen 121.8 million man hi eueau hi.
Avalon Airshow ah Australian Senator Marise Payne in news reporters-te kianga, "F-35A vanleng in cik mahin i ngimna mun ah leng khak lohna mun ah i Air Force-te lengsak ding hi. Vanging leh keekkia kithuah nuai-ah galdona (combat missions) a kineih theihna dingin a vanleng ah phuahphatna kibawlte a kithuah beh ding kisam hi," ci-in gen numnum hi.
Australian military analysts ten hong F-35 in khat leh khat kimaituah in galdo theihna (head-to-head combat prospects) vauna leh dengdelna nei a, Russiate 5th generation T-50 PAK-FA ahih kei leh Chinate 5th generation J-20 dem zo lo a, F-22 leh F-16 sangin zong muahhuai lo zaw hi ci uh hi. "Tua ciang dong F-35 a kisittelna (evaluation) ah huih leh huih lak galdona (air-to-air combat) ah F-35s vanleng ten F-16 vanleng zawh hamsa sa mahmah lai hi," ci-in Air Power Australia a director of test Peter Goon in Australian Financial Review-te kiangah gen hi.
Peter Goon in F-35s vanleng ten na nam tuamtuam (multi-role fighter) ahih theihna status pen a vanleng ah kipia khempeuh in hih thei dingin a uplahna thugen a, F-35s joint strike fighter pen amau a dal leh langpang lei galkapte (opposing battlefield ground forces) bengna ding hi a, huih lak-a a thahat pen leh manlang pen gal vanlengte (high-performance air superiority aircraft) huih lak ah kapsia/that (kill) dingin high-performance air superiority aircraft dinga kibawl hilo hi ci hi.
Lowy Institute for International Policy a international security program director Euan Graham, Ph.D. in bel F-35s vanlengte hoihna gum a, "Technology system thak khat peuhpeuh buaina a neih ding thu lamdang hilo a, buaina a neih kei leh a lamdang hi ding hi. F-35s joint strike fighter pen sawt a kizat theih hun ding ciangtan om ahih manin F-35s program pen lawhcing lo hi ci-in thukhensatna neih ding baih lua lai hi," ci hi. *Vanleng thak sitset a thak lai-in a hoih kei leh cik ciangin hoih ding ai tam maw 
#Bottom line: F-35 pen vanleng hoihpen leh hatpen ding, multi-role fighter dinga kibawl hi a, a program mahmah zong a bawlna $1.4 trillion bei khin ahih manin kamsiatna lianpi, tuahsiatna, lungkham huaina lianpi (disaster) hi a, a program lawhsap hi kici hi. A vanleng sitna a kineih cil panin a lawhsam (failure) ngitnget den hi (a um lo ten google ah F-35s the worst failure and disaster ci-in zong le uh cin sim dim thusim kipholak a dim in om hi). A vanleng bawl Lockerheed Martin leh US galphualpi Pentagon in vanleng khat bek $200 million in zuak theih ding ci-in mipi khemna dingin thukimna a nei uh uh a, hih F-35s vanleng in lawhsapna (failures) tuak den a, bawlphat theih lo ahih manin Trump in F-35s program a beisak ding hi ci-in Mike Fredenburg in January 6, 2017 in National Review ah laipaih gelh hi. F-35s Joint Strike Fighter program pen kum 20 hita a, tu dong lawhcing takin kizang thei lo ahih manin a laidal (program) a ban ah phen kisam ta hi ci-in gen beh hi. US galvan bawlte leh Pentagon huihbung bel khauh veve hi, kum 20 vanleng project tu dong lawhcing nai lo napi leitung mi tam khemzo ngel sam.
Source: National Review; Sputnik
@Thang Khan Lian #ZUNs