MIPILTE' CHRISTMAS LETSONG (THE GIFT OF THE MAGI)
Ni dang lai-in James Dillingham Young (Jim) leh Della kici nupa ki-it mahmah khat om uh hi. Christmas tun' kim ni (Christmas Eve) ni-in Della in innsung van poimawh tuamtuamte- nek ding leh sa leina panin a sum val kholkhawm teng hong sim ciangin $1 leh cents 87 bek pha hi. Della in a sum khol khawmte thum vei a sim phat hangin $1 leh cents 87 bek mah pha veve hi. A pasal adingin Christmas letsong (gift) pia nuam napi-in a sum neih khempeuh $1.87 bek ahih manin a lei zawh ding bangmah om lo hi. A zing ciang lah Christmas hita ding ahih manin ahih theih dang om loin a lupna ah lum in kap ngeungeu bek hi. A room uh sian’sakna leh puahphatna dingin nipi kal khat in $8 bei ahih manin kah ding lo buang a dang bangmah hih theih nei lo hi.
A inn uh hall nuai-ah laikhak bawm (letter-box) om a, tua zong neu lua ahih manin laikhak thawl zo lo hi. Tua loin electric bell zong khat om napi-in tua zong ging thei lo sawnsawn zaw lai a, kongkhak-ah “Mr. James Dillingham Young” cih tuang hi. Tua Jim’ minpi kigelhna a tuan’sak lai-in nipi kal khatin Jim in a nasepna panin $30 lawh a, tu-in nipi kal khatin $20 bek lawh hi. A min pen sau lua ahih “Mr. James D. Young” ci leh tom tuam deuh mah ding hi ven! Mr. James Dillingham Young in tua inn deite a kipuahphat (furnished) khit nungin hong teen' uh-a kipanin a min hong tom pah hi. Bang hang hang cih leh Della hong lut a kipanin Della in James Dillingham Young pomcip in ngawngkawi a, “Jim” ci-in sam hi.
Della in a kahkah mawk pen a mawknapi hi cih tel ahih manin a kah lam a kitheih lohna dingin a khittuite lim takin a biang panin nulsiangin, lawpna bangmah nei loin tawlet ah dak khia hi. Kha tampi sung a sum kholkhopte $1.87 bek pha hi. Jim adingin letsong a piak nuam hangin a bangmah leina dingin kicing lo a, nipi kal khatin $ 20 a ngah uh pen van man khan’na hangin kicing zo lo hi. $ 1.87 bek tawh Jim' adingin Christmas letsong a lei ding pen Jim in a itna leh a pasal a angtan’pihna a lahna dingin a sum kholte tawm sa lua hi.
A inndei uh-a om tawlet nih kikal-ah limlang khat om a, Della a gawn’ mahmah hangin ki-et dan pen siam khin lel hi. A sam a vekin khah sukin limlang ah ki-en a, a mitte te kelkel napi-in a maisuah dah mel pua mahmah hi. A nupa un a neihsa lak panun Jim in kham (gold) khutbulh nai (wrist watch) a neih (tua zong a pu in a pa a piak, a pa in Jim a piak sawn) leh Della’ sam sau bek a neihte uh lakah a manpha nam nih omsun hi napi-in tuate gel tawh lungkim mahmah lel uh hi. Della in a sam sau pen etlawm sa mahmah a, kumpinu’ kham leh ngun leh letsongte sangin hoihzaw in etlawm zaw hi, ci-in ngaihsun ahih manin a inn kiangah Sheba kumpinu va tengin a suangmanpha nihte leh letsong ngahte a pholhkhiat hangin Della in a sam a sawp siang a gamsakna dingin a tawlet a kaisuksak ding awlmawh zawkin nei ding hi. Jim inn nasem (janitor) in Kumpi Solomon va pangin a neih van manphatte Jim' innsual ah a koih zongin Jim in eng sese loin a khamul zawt kawmin hun sim in a khutbulh nai bek mah et bel in nei zaw ding hi.
Della in a etlawm mahmah a sam a khahsuk ciangin tuisik luang kelkel bangin te a, a khuk ciang dong bansuk hi. Della in zum kawm leh manglang takin a lu hei vat hi. Tawlkhat sung hong din’ leh a biangah khitui hong taksuk keukeuh leuleu hi. Tua khit ciangin a pualtualpi (coat) a puang, sansim kangsim eng sim mel pua (brown) la-in silh a, a lukhu puang (brown hat) khu-in kongkhak kan in khualak lam manawh in hong taikhia hi. Tawlkhat khit ciangin hong khawl leh lim (sign) khat mu a, tua-ah: “Mrs. Sofronie. Sam tawh kisai van tuamtuam a omna leh kizuakna” cih mu hi. Tua sumbuk dawl nihna ah tai to-in a hu hong sangin tawm vei hong khawl hi.
Tua sumbuk nei Mrs. Sofronie in Della na en a, Della in tua nu manawh phei in, “Ka sam nong leisak ding hiam?” va ci hi. Mrs. Sofronie in,“Kong leisak ding hi, na lukhu la khia in la i en masa phot ding hi,” ci-in dawng hi. Della in a lukhu hong lak khiat ciangin a sam tuizeu puang, a sansim a kangsim (brown waterfall) bangin hong kiasuk hi. Mrs. Sofronie in Della’ sam bangzah in gik hiam cih a tel theihna dingin Della sam dom in tehsak a, “$20 kong pia ding hi,” ci hi. Della in, “Pha hi, manlang takin hong pia in,” ci samsam hi. A sam a zuak khit ciangin Jim' ading letsong (gift) zongin sumbuk khat khit khat va veel kawikawi a, nai nih sung a leeng bang liang hi. Sumbuk khempeuh en kawikawi a, a tawpna dingin Jim' ading ngiatin a kibawl kham sikkhainiang (gold chain) khat mu hi. Tua a muh phetin hih pen, "Jim adingin ngiatin a kibawl hi," ci-in $21 tawh lei pah samsam hi. A sam zuakna sum teng leh a sum khol khawmte $1 behlap in lei a, manlang takin a val cents 87 teng tawh inn lam manawh in hong tai samsam pah hi. Della in Jim in tua kham sikkhainiang a nai-ah thuah leh a omna mun khempeuh ah a nai keng kawkawi-in en thei ta ding hi, ci-in lungdam mahmah hi.
Della inn hong tun' kik ciangin a lungsim nuam khin lo hi. Bang hang hiam cih leh a sam tom lua ahih manin sangnaupangno khat sam tawh a sam kibang belbul hi. Minute 45 khit nungin a lungsim hong nuamtuam zaw deuh a, ahih hangin, “Jim in hong that nuam phial kha tam!” ci-in phun siausiau hi. Limlang ma-ah a nih veina ding ki-et kik ma-in, “Jim in sum ngahna dingin numei lasa leh laamte bang teh hong ci ding hi,” ci-in ngaihsun hi. “Ahih hangin tua $1 leh cents 87 bek tawh bang letsong pia zo mawk ding ka hiam?” ci siausiau hi. Nitak nai 7:00 in Jim’ nitak an ding mansa-in na koih dimdiam khin napi-in cikmahin inn hong tung hak ngei lo Jim hong tung nai lo hi. Jim inn hong tun ciangin inn hong lutna kongkhak bulah tua kham sikkhainiang a khut tawh humcip in Della na tu hi.
Jim inn hong ciahkik a, a khe gingte a zak ciangin a dipkua pian ahih manin Della in ni dangin na neu nono khat nangawn ah thungetna tom a neih zel mah bangin, “Topa Pasian aw, hehpihna tawh Jim in a melhoih leh a ngaihbaang bangin hong ngaihsunsak ta peuh in” ciin thu ngen hi. Kongkhak hong kihong a, Jim hong lut ta hi. Jim gawng mahmah a, nuih mel pua lo hi.
Jim pen kum 22 bek pha pan napi-in innkuan lutang suak ta ahih manin a tavuan lian mahmah hi. Phalbi khuavot nuai-ah a khutte a lum theihna dingin puantualpi (coat) thak kisam mahmah napi-in tua nangawn zong lei zo lo hi. Kongkhak ah lut in khawl a, a mitte pen uisiam sabeng dinga kizangte mit tawh kibang hi. Della lim takin en a, lamdang sa mahmah hi. Jim in a zi tua bangin a et ciangin Della lauhna tawh kidim hi. Jim pen a heh hilo a, lamdangsakna tawh a zi a en hi bek hi. Della in Jim manawh phei in, “Kong it Jim aw, tua bangin hong en kei in,” ci-in kap hi. “Nang adingin Christmas letsong pia loin nungta zo lo ding ka hih manin ka sam ka zuak ahi hi. Ka sam pen khang hat mahmah ahih manin hong sau kik pah lel ding hi. Christmas hun hita hi, lungnuam in hun i zat khawm ding hi zaw hi. Nang adingin letsong hoih mahmah bang hong leisak ka hiam cih thei lo hi teh,” ci-in kam dam in ho khiankhian hi.
Jim in kam dam in, “Nang na sam tan maw,”? ci-in telsiam hamsa sa mahmah hi. Della in, “He, ka sam tan-in ka zuak hi. Nang hong it hong ngai nawn lo na hi hiam? Ka sam tan tom in ka sam a kiau phial hangin kei mah ka hi veve hi,” ci-in dawng hi. Jim in um zo lo ahih manin inndei sungah lut in Della sam zong a, “Na sam na zuak takpi maw”? ci hi. Della in, “Jim aw, ka sam na awlmawhna ding kisam nawn lo hi. Nang adingin tan in, ka zuak hi ci khin hilo ka hi hiam? Tu zan pen Christmas a tun ma zan hi a, kei tungah na hoihna hong lak zaw in. Ka samte a mal in a kisim thei phial ta zongin kong itna kuamah in sim zo ngei lo ding hi. Nitak an i ne ta ding hiam?” ci-in dawng hi. Jim in Della kawicip in second 10 sung a lehlam tuak nga uh hi.
Jim in a puantualpi sung panin lai tawh a kituam lingleng van khat hong la khia hi. Tua van lei a sabuai (table) tungah paai phei a, “Della aw, nong telsiam ding ka deih hi. Hong telkhial peuhmah kei in maw? Na sam na tan hangin kong itna kiam tuam ngei lo ding hi. Ahih hangin tua sabuai tungah ka van paih pen hong in la, en lecin na tel ding hi,” ci hi.
Della in tua van hong pah samsam a, a muh ciangin a lungdamna khittui pen dahna khittui in hong kilaih kik hi. Tua van kitun lingleng pen samsih (The Combs a kici sam hiatna ding leh a kilhna dingin a kizang thei) hi a, Della sam sau lai hileh ama’ ading ngiatin a kibawl awh kibang a, a man zong tam mahmah hi cih Della in telcian mahmah hi. Della in tua samsih a neih hangin a sam hiat ding leh a sim kilh ding a sam sau om nawn lo ahih manin tua a letsong ngah samsih hum in a ang ah koih in kip takin humcip tentan hi.
“Ka sam nawh khan mahmah Jim,” ci-in Bella in dawng hi. Tua ciangin diangin Della hong kap a, “Oh, Oh! Jim in ka letsong etlawm mahmah mu nai lo hi,” ci-in Jim letsong dingin a leisak hong samsam a, “Kong letsong leisak hoih bukim (perfect) hilo hiam? Hih letsong pen khuasung khuavai mun khempeuh ah ka va zon’ ahi hi. Koi e leh na nai hong pia sin aw, na nai tawh a kilawm khawm hiam cih mu nuam ing. Tu-a kipanin na nai ni khat in za tampi vei en in na veelveel thei ta ding hi,” ci hi. Jim zong tutna ah tu sukin nui hieuhiau kawm in, “Della aw, i Christmas letsongte koih khia phot ni. Tu-in tuate i zat dingin hoih lua uh hi. Na samsih ding kong letsong theihna dingin a letsong ding ka leina theihna dingin ka nai ka zuak ahi hi. An ne phot le'ng hilo hiam Della aw?” ci hi.
Mipilte pen mikang pau in i Lai Siangtho sungah "The Magi" kici hi cih i tel kim tek a, a pilna thu uh leh Christmas ni-in a hong suak i Topa Jesuh adingin nisuahna panin letsong puak dingin a hong kuante hi cih zong i thei uh hi. Amau pen Jesuh letsong pia masa pente hi ci-in kiciamteh hi. Mipil ahih bangun a letsong piakte uh zong hoih in naungek suak cil khat letsong piak dingin a letsong piak uh kilawm mahmah hi.
Ahih hangin hih tangthu gelh O. Henry in hih tangthu hih bangin khum hi. “Hih tangthu ah kong gente gel pen nupa moi mahmah ahih mah bangun mipilte bangin pil lo uh hi. Ahih hangin a neih lak panun a manpha pente uh zuakin a nupa un Christmas letsong a kipiak ding uh lei tuak uh hi. Tu hun adingin mipil letsong kipiate lak panin hih nupate gel pen mipil (magi) ahi uh hi. Letsong a kipiate leh a ngahte pen tu hun adingin mipil (magi) ahi uh hi,” ci-in a tangthu gelh khum hi. O. Henry in hih tangthu, “The Gift Of The Magi” a kici December 10, 1905 in The New York Sunday World newspaper ah suaksak a, a laibu in April 10, 1906 in khenkhia hi.
Zolai tawh hong teisawn: Thang Khan Lian