Saturday, 16 May 2020

RWANDAN GENOCIDE VAI-AH WANTED SUSPECT FÉLICIEN KABUGA A KICI PA FRANCE GAM-AH KIMAN TA NGAWNGAW

RWANDAN GENOCIDE VAI-AH WANTED SUSPECT FÉLICIEN KABUGA A KICI PA FRANCE GAM-AH KIMAN TA NGAWNGAW

May 17: Rwanda gam-a minam khat thah cimit a siansuahna Rwandan Genocide a kici-ah a kigolhte lakah kihel hi ci-in most wanted in a kiciamtehte lak-a khat ahi Félicien Kabuga kici pa Paris khuapi kiangah kiman hi ci-in French justice ministry in pulak hi. French paramilitary police officer-te (gendarmes) in identity bawltawm ahih leh man lo (false identity) zangin a teen'na Asnières-sur-Seine panin Kabuga va man ngawngaw uh hi.
International Criminal Tribunal for Rwanda in kum 84 mi Kabuga' tungah genocide leh crimes against humanity ngawhna na ciamteh hi. 1994 kum in Rwanda gam buaina ah Hutu extremists mi ngongtatte in minority minam Tutsi kicite leh gamvai ah Hutu minamte adingin a langte (political opponents) uh mi 800,000 kiim a lom thahna dingun Kabuga in Hutu extremists mite tungah huhna sum nak piak pen (main financier) hi. US government in Kabuga a kimat theihna dingin information a piate tungah $5m (£4.1m) reward piak dingin letsong na ciam hi.

FÉLICIEN KABUGA KICI KUA HIAM?

Kabuga kici Hutu ethnic group hi a, Rwanda genocide a pian' hun in main financiers leh businessman hi a, Hutu militias a kici galdo dinga kipiakhia mite in Tutsi minamte a lomthahna dingun sum a lom a tang in a piakhia sum bawl mihau ahi hi. Tursi ethnic group minamte bukna munte zon' khiatna ding leh thahna dinga thapiakna in Rwanda broadcaster ahi notorious Radio Télévision Libre des Mille Collines (RTLM) kici a phuankhiapa leh a funding pia pa ahi hi.
Paris khuapi nawl-a om Asnières-sur-Seine ah a min a man lopi (false name) zangin a teen'na mun panin a ka kimuhkhiat pen thu lamdang ahi hi. A beisa kum tampi hun sungin a kimat ding a kham politicians thuneihna lianpi neite om hi ci-in a kingawh Kenya gam-ah Kabuga bu sim in teeng hi dingin ki-ummawh den hi. Rwanda Genocide a pian' khit kum 25 val nungin international court ah Félicien Kabuga thukhenna thuak dingin kiding sak ding hi.

KABUGA KOICI KIMUH HIAM?

French public prosecutor' office leh police in identity zuau zangin a zi a tate tawh Paris khuapi nawl-a om Asnières-sur-Seine a kicihna a om flat ah Kabuga teeng uh hi ci hi. May 16, Kiginni 05:30 (03:30 GMT) in a teen'na mun panin Kabuga kiman a, a kimatna thu tawh kisai Rwanda gam leh Yugoslavia gam-a war crimes tawh kisai ah thukhenna a makaih The Hague khuapi pansan International Residual Mechanism for Criminal Tribunals (IRMCT) chief prosecutor Serge Brammertz in mun tuamtuam zon'na ah mapang khawmin "sophisticated, co-ordinated operation" a kibawlna panin kiman zo hi ci hi.
"Tu ni-in Félicien Kabuga a kimatna pen genocide pian'na ah mawhpuakna neite thukhenna mai-ah kidingsak ding hi cih phawksak kikna hi a, a thukham palsatna uh kum 26 khit nung nangawn in thukhenna mai-ah kidingsak veve ding hi cih a kiphawksak kikna hi. International justice adingin Kabuga' kimatna pen international community gupna (support) a kingah peuh leh kilawhcing hi cih a kilatkhiatna hi," ci-in Serge Brammertz in a statement bawlna ah gen hi. Kabuga' kimatna vai-ah Brammertz in France tungah lungdam ko a, ahi zongin a kimat theihna dingin huhna poimawh hong pia Rwanda, Belgium, UK, Germany, Netherlands, Austria, Luxembourg, Switzerland, US, Europol leh Interpol hi ci hi.
French law nuai-ah zuih dinga thukham kilawm leh kituak omte (appropriate procedures under French law) a kizuih theihna dingin IRMCT custody ah Kabuga ah kipuak ding a, tua lai-ah thukhenna mai-ah kidingsak ding hi.
1997 in genocide, genocide piangsak, genocide pian'sakna dingin direct leh public in tha pia, genocide pian'sak ding hanciam, genocide a pian'na dingin zauthu zangin conspiracy tawh sawm simna bawl, Tutsi mite bawlsia in that ci-in Kabuga' tungah ngawhna sagih kiciamteh hi. Rwanda gam-a genocide ah a pasalte a kithahsak meigongte kipawlna association of genocide widows a kicite makaipi Valerie Mukabayire in Kabuga a kimat manin a suakta laite khempeuh lungdam uh hi ci hi. Rwanda Genocide ah kigolh International Criminal Tribunal for Rwanda in thukhenna mai-ah din'sak dingin wanted in a ciamteh mi nih - Protais Mpiranya leh Augustin Bizimana mat nai loh in om lai hi.

RWANDA GENOCIDE KOI DAN A HONG PIANG HIAM?

6 April 1994 in Hutu minam ahi President Juvenal Habyarimana' tuan'na vanleng kikapkhiatsak a, a sunga tuang khempeuh si uh hi. Hutu extremists group in Tutsi rebel group, Rwandan Patriotic Front (RPF) kicite kapkhiat hi ci-in a ngawh hangun RPF in ngawhna nial hi. Tutsi ethnic group mite a kithah dan pen lim takin geel kholhna tawh kithahna (well-organised campaign of slaughter) hi a, militias mite tungah a thah ding uh Tutsi mite minte kipia hi. Thahna tuak mi tampi temtawng dan pian tem gol (machetes) tawh a kithat tam mahmah a, lipkhaphuai mahmah hi.
Hutu militias lak panin khat ahi Iterahamwe kicite pen ruling party' youth wing hi a, Tutsi mite a kimuh leh kaihkhiat theihna dingin lampite ban khakcip in mawtaw sung panin Tutsi mi peuhmah kaikhia in golum uh a, radio broadcast panin Tutsi mite muhdahna ding tha pia in thu khahkhia uh a, inn khat khit inn khat ah ban pai-in Tutsi mite zonna house-to-house searches makaih uh hi.
Rwanda gam-a genocide dalna dingin international community panlakna neu mahmah ahih manin a lamdang mahmah thu ahi (minam khat 800,000 kiim kilom thah cih pen thu neu hilo hi). Rwanda gam-ah UN galkapte om napi-in genocide a kham leh dalna dingun thu kipia lo ahih manin UN peacekeepers forces a tam zaw kidokkhia zaw lai hi.
Uganda in a nungthuap Tutsi rebel group, Rwandan Patriotic Front (RPF) kicite Kigali ah hong hat kik in, hong nawk zawh khit nung uh Hutu minamte 2 million kiim galtai uh a, a tam zawte Democratic Republic of Congo (DRC) ah tai uh hi. RPF in thuneihna hong lak tak ciangin Hutu mite tul tampi that hi ci-in ngawhna tuak hi. Ahi zongin RPF in ngawhna nial hi. Tutsi mite that in Hutu mite a hunkhop International Criminal Tribunal for Rwanda in mawhpaih khit zo a, Rwanda gam-a community courts tuamtuamte ah thukhenna mai-a ding ding a tul a sim om lai iuh hi.
#Bottom_Line: False identity tawh a bukna Paris khuapi kianga om Asnières-sur-Seine ah Kabuga kiman loin US leh a pawlte (allies) ahi lo gam dangte ah Kabuga bu in kiman hi leh bang zahtakin a bukna gam a mawhsak zen uh tam cih kam a gen zaw ding hilo hi. Kum 26 sung matna tuak loin Kabuga a suahtak theih pen ama tawh kipawl politicians leh gam om hi cih kilang hiHih Rwanda Genocide tawh kisai movie a kibawl en nuamte in 2004 kum in a ki-released HOTEL IN RWANDA kici en le-uh cin a tangthu tampi kitel pah hi.
Sources: BBC and Wikipedia
@ Thang Khan Lian #ZUNs reports