Monday, 11 December 2017

ANTI-NUCLEAR GROUP ICAN IN NOBEL PEACE PRIZE NGAH

ANTI-NUCLEAR GROUP ICAN IN NOBEL PEACE PRIZE NGAH
Dec. 11, 2017: Geneva-based anti-nuclear International Campaign Abolish Nuclear Weapons (ICAN) ten zan in Oslo khuapi-ah 2017 Nobel Peace Prize ngah uh hi. ICAN pen nuclear galvan zat ding kham dingin gam 50 kipawlna United Nations Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons ah nawhna neite lak-a hanciam makaipi hi ahi hi. United Nations Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons treaty a suaikai gam 50te lak panin Brazil, South Africa leh Vietnam cihte zong kihelkha hi.
Nobel committee in ICAN ten nuclear zatna hangin mihingte nuntakna dingin siatna lianpi piansak ding hi ci-in a hanciamna hangun Oslo ah Nobel Peace Prize pahtawina piak dingin October 6 a min uh na pulakkhia uh hi. ICAN Executive Director Beatrice Fihn in news reporters-te kiangah, "Leitung paizia tawh en leng patauhna lianpi piangsak ahih manin nuclear zat ding kham ding nawhna nasia zaw sem in neih ding kisam hi. United Nations Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons pen nuclear galvan zat ding kisiamtanna ding haksa semsem a, tu lian dinmun tawh kituakin hih bang a kihtakhuai galvan kham dingin nawhna nasia bawl loh phamawh hi," ci hi.
Nuclear ban nadingin a ciamtehtham dingin Oct. 2016 in First Committee of the UN General Assembly ah nuclear khamna dingin gam 123 in thukimna vote na khia uh hi. July kha-in UN conference in Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons phuankhia a, kum 20 khit ciangin thukham bullet in nuclear galvan suksiatna (nuclear disarmament) dingin kituak takin thukimna a neih masakna pen uh ahi hi. Hih bang thukimna suai kaihna dingin kum sim UN General Assembly khawmpi nung kha-in a neihna ah suaikai nuamte adingin hun na hong uh hi. Sept. 20 in hih treaty ah gam 50 in thukimna letkip dingin thukimna suai na kai uh a, nuclear galvan zat kham ding, a bawl, a test leh nuclear galvan kep ding kham bikbek dingin thukimna suaikai uh hi.
Ahih hangin top nuclear gam US, Russia leh China kihel in gam pawlkhat ten tu dong thukimna suaikai nai lo uh hi. US President Trump in nuclear galvan nei nai lo gam leh nuclear galvan bawl hi ci-in a ngawh thapai den leh nuclear galvan bawl khawlsanna ding P5+1 gamte 2015 nuclear agreement suai na kai Iran in Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons thukimna suaikai khinzo hi.
ICAN i cih kuate hiam?
Nobel committee ten hih bang pahtawina ICAN tungah piak dingin a min uh a pulakkhiat ma-in a kipawlna min uh kiza tam mel lo hi. Geneva, Switzerland pansan ICAN kipawlna pen Australia ah 2007 in kiphuankhia a, tu-in 488 NGO tawh global coalition nei ta uh a, gam 100 ah a global coalition uh kizeel ta hi. ICAN tawh kipawlte lak-ah international peace organisations, humanitarian group leh environmental group, South Africa gam-a The Ceasefire Campaign in South Africa, Kenya gam-a Africa Peace Forum, Bangladesh gam-a Physicians for Social Responsibility, Arab Network for Research on Landmines and Explosive Remnants of War cihte zong kihel hi.
2006 in 1985 Nobel Peace Prize ngah International Physicians in ICAN pen Helsinki, Finland ah world congress khawmpi ah ngimna lianpen hi ci-in na thukim uh hi. 2007 in Australia ah ICAN hong kiphuankhia a, Vienna, Austra ah ICAN ten amau' international campaign official in hong pan uh hi. Beatrice Fihn in ICAN phuankhia ten 1997 kum-a Nobel Peace Prize ngah International Campaign to Ban Landmines-te lawhcinna in tha hong guan hi ci hi. ICAN in nuclear prohibition treaty patna dingin 2012 "Don't Bank on the Bomb" campaign hong pan uh a, nuclear galvan bawlna dinga sum nak banks, pension funds leh insurance companies za tampi in huhna a piak lohna dingun nasep hong pan uh a, tua khitin a nasep uh a banban in hong hanciam toto uh hi.
Source: Al Jazeera
@Thang Khan Lian #ZUNs
Photo 1: ICAN Executive Director Beatrice Fihn
Photo 2na ah top nuclear gamte nuclear tests zah na muh nop leh na en in.

TRUMP' ADINGIN NISIM NUNTAKNA PEN AMAH LEH AMAH KIDOPNA DINGA GALDONA HI

TRUMP' ADINGIN NISIM NUNTAKNA PEN AMAH LEH AMAH KIDOPNA DINGA GALDONA HI

Dec. 11, 2017: Zingsang sim nai 5:30 am kiim pawlin US President Donald Trump tho-in White House' master bedroom ah TV hong a, TV en in tu hi. News a et ciangin CNN news channel hong masa a, tua khit ciangin a thangahna ding leh messaging ideas a ngahna dingin “Fox & Friends” en a, khat veivei MSNBC’ “Morning Joe” en thei zel hi. Thangah leh hehna ding ngah thuah kawmin Trump in a iPhone man hi. Khat veivei a lukham ah kingam in Twitter ah a tweets khahkhia hi ci-in amah huh nasem (aides) ten ci uh hi. To loin a giahna dei kianga kongkhak panin tweets a, tua mun-a TV dang om pen hong in en hi.

A zum ah a tutna kum khat cing ding hita a, Trump in President hih bang cihna hiam cih genphatna bawlbawl (redefining) lai hi. A zum pen Hillary Clinton a zawh manin letsong/thaman (prize) a ngah bangin ngaihsun a, ahih hangin a letsong ngah a kep leh humbit kul hi. A thu phawksim in Twitter pen a thahatna Excalibur suak hi. Ngaihsutna mel nei loin a vak kawikawi in a Twitter ah vauna leh lungkim lohna a khahkhah (bluster) hangin a pualamte muhna bang leh minsiat sak nopna awlmawh loin amah leh amah leitung stage ah a thahat pen (titan) bangin kingaihsun hi ci-in ama advisers 60 interview na pan, leh a lawmte leh Congress a members ten ci uh hi.

A beisa hun palsatna:

US Presidents luite adingin nisim pen pawl sung pan-a lengkhiate/kikhennate (factions) bek hilo in a gam uh bangci makaih ding, meetna (interests) kidemna a kikimsakna dingin bangci bawl ding cih kisitna;ze-etna (tests) hi. Ahih hangin Trump' adingin nisim pen naikal khat khit khat pen amah leh amah a kidopna/kikepna dingin galdona (every day is an hour-by-hour battle for self-preservation) hi. Nung kum kiteelna ah Russia kigolh in cing hi ci-a paihkhiatna dingin ngawhna vai ah Robert Muller in thukanna a bawl lai hangin nung kum kiteelna vai thukhenna ah awk (re-litigates) lai hi. Trump' tawh kineel leh kinaih ten Trump in nisim in TV mai-ah a hun naikal li, khat veivei tua zah nih (8hrs) a hun beisak a, khat veivei TV aw ging loin (mute) in en a, cable news galdo in news sunga a thu zakte lehdo/kap kik (fire back) hi ci uh hi. "(Presidential election 2016 ah Russia' kigolhna thu ngawhna man hi cih kimukhia nai lo) Trump in kiteelna ah a gualzawhna kineumuh sak bangin tuat hi," ci-in Sen. Lindsey Graham in ci hi.

Modern US President lak panin Trump a minthang lo pen leh min hoih ngah lo pen hi a, tu ciangciang a nasepna 32% bekin thukimpih uh ci-in a nunung pen Pew Research Center poll ah mi thukimpihna ngah hi. Ahih hangin President luite sangin a min kiza zaw hi. Tu lai takin siah khiam sakna (tax cut) ding leh Obama' health care programme phiat ding a hanciam laitak hi. Obama administration hun a US economy kah/khangto luahsawn a, Muslim gamte lutsak lohna dingin a travel van policy kizang ta hi.

A makpa pa leh a senior adviser Jared Kusher in a lawmte kiangah kum 71 mi Trump' zia leh tong kilaih ngei lo ding a, a zum a hun bei ma-in nusiatsan kha thei hi ci hi. Ahi zong tua bang a genkholh a kimkhat bek man a, Trump in a presidency draw in a omna dingin buan (wrestled) hi. Aksi li tawh general pension leh White House chief of staff John F. Kelly in amah leh amah kithunun zawhna/ki-uk zawhna (disciple) dingin buai mahmah kawm in nisim in naikal 14 na a sep hangin lawhcin'na ngah den lo hi. Trump in nisim in Kelly phone in 12 vei bang ho den a, geelna hilhna hoih piakna (policy advice) ngen den hi.

Trump heh vatvat (rage) mun luat manin a zaa letna tawh kituakin ahihna neusak hi. Oval Office sunga private hun/a innkuanpihte leh a tate tawh hun a zatkhawm ciangin mipi lak sangin aw nem zang zaw hi. Ahih hangin a beisa kalte a kipanin Russia tawh Trump campaign uliante kiteelna ah kigullukna ngawhna thukanna nei Robert Muller in Trump campaign ulian luite mawhna a muhkhiat khit nungin Trump leh a tanaute kikal nawngkai sakin nasak (hurt) hi ci-in Trump' lawm ten muhna nei uh hi. Trump tawh kikhawlkhawm den leh kiho mun ten Trump omzia pen a lamdang sih theihna omzia (surprisingly fatalistic attitude) hi ci-in pawlkhat ten gen uh hi.

Naikal 5-6 kikal sung a ihmut khit ciangin a TV' aw hong ging kik a, tua khit ciangin a iPhone la-in galdo kipan kik hi (a Twitter ah ot kipan kik a cihna).

(Maggie Haberman leh Glenn Thrush in US daily news New York Times ah a gelhna panin hong kitei sawn hi. A news thulu pen: "For Trump, each day is a battle for self-preservation" hi)

Source: The Hindu


@Thang Khan Lian #ZUNs