Thursday, 5 January 2017

INDIAN AMERICAN RAJIV SHAH ROCKEFELLER FOUNDATION PRESIDENT THAK DINGIN KISEH

INDIAN AMERICAN RAJIV SHAH ROCKEFELLER FOUNDATION PRESIDENT THAK DINGIN KISEH
Jan. 6, 2016: Kum 42 mi Indian American Dr. Rajiv J. Shah pen The Rockefeller Foundation president thak dingin kiseh (appointed) ta a, amah pen Indian American lak panin hih foundation president masa pen suak hi.
"A tamzaw in Dr. Raj pen Trustee ahih kei leh USAID Administrator leh Bill & Melinda Gates Foundation ah sem ngei hi ci-in na thei ding uh hi. The Rockefeller Foundation president ding pen a zonna ah kidemna nasia mahmah (very competitive search process) hi. Amah tawh na a sem khawm ngei ten a kipiakzawhna leh a nasepkhiat zia na tel ding uh hi. Hih banga institution lian-a nasem dingin amah sangin a hoihzaw ding kuamah om lo dingin ki-um ahih manin Raj Shah pen president thak dingin kiguang hi," ci-in The Rockefeller Foundation Board Chair Richard D. Parsons in press statement ah gen hi.
"Raj in a beisa in public, civil society leh private sectors ah nasem in leitung mun tuamtuam humanitarian crises buaina nasia diakte ah huhna nasem in, 2010 in Haiti gam-a ziinling hangin dongtuakte leh 2014 West Africa ah Ebola natna hanga dongtuakte huhna lianpi sem hi. Rockefeller Foundation ah zong na hoih sepna lahkhiatna leh a ettehna tawh hong makaih ding i ngak hi," ci-in Parson in gen beh hi. Raj Shah in March 1, 2017 panin Rockefeller Foundation president len ding hi.
Rockefeller Foundation in economic development, education leh social justice leh a tuamtuam lamsang funding pia na hoih sem hi.

NUCLEAR GALVAN TAWH KISAI THU TOM KIM

NUCLEAR GALVAN TAWH KISAI THU TOM KIM
January 6, 2016: Leitungah Nuclear Weapons Club kici nuclear galvan nei gam kua om a, nuclear galvan zat theih ding 15, 000 bang om ta zen hi. Nuclear Weapons Club sunga kihelte pen China, France, Russia, United Kingdom, United States, India, North Korea, Pakistan ahi hi. Nuclear a neih zah uh pen source tuamtuam in a gen dan uh tuam tek a, ahih hangin leitungah Russia in haupen hi. Stockholm International Peace Research Institute leh Business Insider in a ciahtehna ah US (1945) in 7,300, Russia (1949) in 8,000, UK (1960) in 225, France in 300, China (1964) in 250, India (1974) in 90 - 110 kiim, Pakistan in 100 - 120 kiim, North Korea (2006) in 6 - 8 kiim nei hi ci hi (a neih kum dan uh tawh kituak-a a gam uh kigen ahi hi).
Hih nuclear galvan neite lak panin gamdang tungah nuclear galvan zuaksawn lohna ding thukhun non-prolifiration treaty (NPT) kici om a, China, France, Russia, United Kingdom, United States in zuih dingin letmat thuh/suaikai uh a, NPT signatory ci-in kiciamteh a, gamdang ten nuclear galvan a neih theih lohna dingun nakpi takin hanciam uh hi. India, North Korea, Pakistan in NPT pen nuclear nei sa gamte in a nei nai lote dalna ngian in a bawl uh ci-in NPT signatory lakah kihel nuam lo uh hi.
Gam kua in nuclear galvan nei hi ci-in Nuclear Weapons Club sungah a kihel hangin Israel in zong nuclear sim neih dingin ki-um a, a sit leh sit loh uh a pulak khiat loh hangun nuclear galvan 80 kiim nei dingin ki-ummawh hi. NATO member sungah zong nuclear weapons nei "nuclear sharing states" kicite pen Belgium, Germany, Italy, Netherlands, Turkey ahi hi. A beisa hunin Belarus, Kazakhstan, South Africa leh Ukraine in zong nei ngei uh a, "States formerly possessing nuclear weapons" ci-in kiciamteh hi. Tu-in a nuclear galvan uh susia (dismantled) uh ahih manin nuclear galvan nei nawn lo uh hi ci-in kiciamteh ta hi.
The Statistics Portal in bel Russia in 7,500, US in 7,200, France in 300, China in 250, Pakistan in 100-120, India in 90-110, Israel in 80, North Korea in 10 nuai nuclear galvan nei dingin ciamteh hi. Wikipedia in bel US in 1,750-6,970, Ruusia in 1,790-7,300, UK in 150 - 215, France in 290-300, China in 260, India in 110-120, Pakistan in 120-130, North Korea in 10 nuai leh Israel in 60-400 kiim nei dingin ummawh a, Israel in 1960–1979 kiim in Vela sit dingin ummawh hi. Israel pen nuclear galvan nei-in a kiciamteh loh hangin NPT signatory lakah kihel a, China leh US zong NPT signatory (a suai kai bek) hi a, NPT signatory ahih banah NPT ratify (namkip) pen Russia, UK leh France bek ahi hi.
Hih nuclear galvante lak panin zong tuipi, huih leh lei panin nuclear galvan kap theihna ding a nei "Nuclear Triads" kici na om sawnsawn lai a, tuate lakah Russia, US, India bek kihel pan hi. Israel leh China in zong tua bang nei dingin ki-ummawh ahih manin "Suspected Nuclear Triad" ci-in kiciamteh khawm hi. UK in sea-based nuclear bek nei a, France in sea and air-based nuclear nei a, Pakistan in Land and air-based nuclear nei a, North Korea in zong lei leh huih panin kap theihna ding nei dingin ki-ummawh ahih manin "Suspected Land and air-based" nuclear country ci-in kiciamteh hi.
Source : Business Insider, The Statistical Portal, Stockholm International Peace Research Institute and Wikipedia
Photo 1na Kidopi Khatna lai-in US ten Hiroshima ah August 6, 1945 leh Nagasaki ah 9th August 1945 in nuclear (atom bomb) galvan a khiatna (mi 129,000–246,000+ kiim si hi)

INDIA IN ICBM SITNA A NEIH BEH LAI LEH CHINA IN PAKISTAN IN ZONG A BAWLNA DINGIN HUH DING HI CI

INDIA IN ICBM SITNA A NEIH BEH LAI LEH CHINA IN PAKISTAN IN ZONG A BAWLNA DINGIN HUH DING HI CI
Jan. 6, 2016: India in Pizing (Monday) ni-in nuclear galvan puak theihna Inter-continental Ballistic Missiles (ICBM) a bawl uh sitna (test) a neih manin China in zong a lawm hoih mahmah khamulsaute Pakistan mah patauhpih pah hi ding hi ven Chinese media ten India in tua bangin ICBM sitna a neih beh lai leh China in zong Pakistan in a sitna dingin kihuh ding hi ci hi.
China’s state-run Global Times in, "UN Security Council in India in inter-continental ballistic missiles sitna a neih den keei a dal kei a, a daih dide leh Pakistan in zong nuclear missiles bawl beh ding hi," ci hi.
India in Monday in India’s Defence Research and Development Organisation in a bawl nuclear galvan puak theihna Agni-IV ICBM kici 4000kms. kap kha ding leh a satna 4,000 degrees centigrade thuak zo ding leh fifth-generation on-board computer kithuah sitna a neih manin Chinese mediate om khawng thei loin a kam uh hong kek ta uh hi. India in nung kum Dec. 26 in zong Agni-IV sanga hatzaw 5000kms. kap kha ding Agni-V ICBM sitna na nei hi.
Global Times editorial sungah, "Nitumna gam ten India pen nuclear gam (nuclear country) bangin a pom uh-a, India leh Pakistan nuclear galvan lamsang ah a kitaihtehna uh a zakdah uh leh nuclear rules om bang China ding dinga, Pakistan in zong India in nuclear galvan a neih bangin Pakistan in zong a neih ding kisam ahih manin China kitu mawkmawk lo ding hi," ci hi.
China in India ten long-range missiles leh nuclear tampi sit in, sit zom den ahih manin UN thukhun "long-range missiles and nuclear weapons regulations" kici palsat hi ci-in a ngawh banah nitumna lam gam ten gamdangte a bawl bangin India bawl loin deihsak tuam hi ci-in ngawh hi. India in Agni-V sitna a neih manin nuclear league kici sungah kihel ta hi. 
Source : Sputnik

CHINA IN TU KUM SUNGIN SPACE MISSION 30 VEI NEIH SAWM

CHINA IN TU KUM SUNGIN SPACE MISSION 30 VEI NEIH SAWM
Jan. 6, 2016: China in tu kum sungin Long March-5 leh Long March-7 rockets zangin space mission 30 vei neih dingin ngimna nei hi ci-in zanhal in China Aerospace Science and Technology Corporation in gen hi. China in space mission neihna dingin rocket kaptohna ding space station kici nung kum November kha-in Hainan province ah sitna (test launch) nei ta ahih manin hih bangin geelna lian nei thei hi. Long March-5 kici pen Chinate' rocket puate lakah a lian pen ahi hi.
China in nung diakin zong space mission tawh kisai official white paper panin a pulakna ah 2018 ciangin khapi tawh kisai kanna (lunar probe) leh Mars kanna kinei ding hi ci hi. Long March-5 programme general-director Wang Yu in 2017 ciangin new generation of carrier rockets kici leh Long March-5 rockets zangin space kanna nei dingin Chang’e-5 probe kici kikap dinga, Chang'e-5 probe khapi zong va pha dinga, khapi a leite hong la-in leitungah hong ciah kik ding hi ci hi.
Tua loin Long March-2 sanga hoihzaw Long March-7 zangin tu kum kim pawlin China in space ah amasa pen dingin cargo spacecraft Tianzhou-1 kici sawl ding hi ci-in China Manned Space Engineering Office director Wang Zhaoyao in gen hi. Tianzhou-1 in Tiangong-2 space lab vante pua dinga, space ah propellant supplement kici experiment nei ding hi. China in 2015 in space mission 19 vei nei a, 2016 in 22 vei nei hi. China in Long March-7 rocket pen nung kum June kha-in sitna a neih ahi hi. Hong tung ding kum nga sungin China in gamdangte tungah (One Belt and One Road kici a sumbawlna a kizoppih gamte tungah) space and aviation-related services kicite zangsak dinga, satellite communications, navigation leh weather forecasting analysis lamsang huhna pia ding hi.
Source : The Hindu
Photo 1na pen Long March-7 rocket hi.
Photo 2na pen Long March-5 rocket hi.