Tuesday, 31 January 2017

RUSSIA IN CUTTING-EDGE MiG-35 MULTI ROLE SITNA LEH LAHNA NEI TA

RUSSIA IN CUTTING-EDGE MiG-35 MULTI ROLE SITNA LEH LAHNA NEI TA
Jan. 31, 2017: Russia in galdo namtuamtuam a kizang thei ding Cutting-Edge MiG-35 Multirole Fighter kici zanhal in a sitna leh lahkhiatna nei ta hi. Cutting-Edge MiG-35 Multirole Fighter pen Russian Aircraft Corporation MiG 4++ generation multipurpose MiG-35 fighter jet ahi hi.
MiG-35 vanleng pen galdona nasiatna mun diak high-intensity conflicts kici a zat ding hi a, air defense-te dal thei in van leh lei-ah a ngimna mun kapna dingin kizang thei ding hi. Russian Aerospace Forces ten galdona vanleng zangzaw (light fighter aircraft) a zatte laihna dingin MiG-35 zang dinga, laser galvan tawh kituah ding hi.
MiG-35 pen Russia in 150 bawl sawm a, Russian Air Force ten 30 order in, Egypt Air Force ten 50 order ta uh hi.
MIG- 25 thu tomkim:
Role: Multirole fighter, air superiority fighter
National origin : Russia
Manufacturer: Mikoyan
First flight: 2007
Introduction : 2018 (planned)
Status: Flight-testing/pre-series production
Primary users: Russian Air Force & Egyptian Air Force
Number built: 3 known completed by June 2010
Developed from: Mikoyan MiG-29M
General characteristics
Crew: 1 or 2
Length: 17.3 m (56 ft 9 in)
Wingspan: 12 m (39 ft 4 in)
Height: 4.7 m (15 ft 5 in)
Wing area: 38 m2 (409 ft2)
Empty weight: 11,000 kg (24,250 lb)
Loaded weight: 17,500 kg (38,600 lb)
Max. takeoff weight: 29,700 kg (65,500 lb)
Powerplant: 2 × Klimov RD-33MK afterburning turbofans
Dry thrust: 5,400 kgf, 53.0 kN (11,900 lbf) each
Thrust with afterburner: 9,000 kgf, 88.3 kN (19,840 lbf) each
Performance:
Maximum speed: Mach 2.25 (2,400 km/h, 1,491 mph) at altitude;[24] 1,450 km/h (901 mph) at low-level
Range: 2,000 km (1,240 mi)
Combat radius: 1,000 km (620 mi)
Ferry range: 3,100 km (1,930 mi) with 3 external fuel tanks
Service ceiling: 17,500 m (57,400 ft)
Rate of climb: 330 m/s (65,000 ft/min[24])
Thrust/weight: 1.03[39]
Max. maneuvering load factor: 10.0 g[38]
Armament
Guns: 1× 30 mm GSh-30-1 cannon, 150 rounds
Hardpoints: 9 total (8× under-wing, 1× centre-line) with a capacity of 7,000 kgs.
Rockets: S-8, S-13, S-24, S-25L, S-250 unguided and laser-guided rockets
Missiles:
Air-to-air:
AA-10 Alamo: 4× R-27R, R-27T, R-27ER, R-27ET
AA-8 Aphid: 4× R-60M
AA-11 Archer: 8× R-73E, R-73M, R-74M
AA-12 Adder: 8× R-77
Air-to-surface:
AS-17 Krypton: 4× Kh-31A, Kh-31P
AS-14 Kedge: 4× Kh-29T, Kh-29L
Bombs:
Guided:
KAB-500L: 500 kg laser-guided bomb
KAB-500T: 500 kg TV-guided bomb
Unguided:
FAB-250: 250 kg bomb
FAB-500: 500 kg bomb
ZAB-500 fuel-air explosive Bomb
Avionics:
Phazotron Zhuk AE AESA radar (or other members of the Zhuk radar family)
NII PP OLS-UEM optical location station
Source : Sputnik and Wikipedia
A tei : Thang Khan Lian

TRUMP BEK HILO IN US AH GAMBEELTE A KILUTSAK LOH A 7 VEINA HI TA HI

TRUMP BEK HILO IN US AH GAMBEELTE A KILUTSAK LOH A 7 VEINA HI TA HI

Jan. 31, 2017: Nung Friday in President Donald Trump Muslim tamna gam leh terrorist kipatna bulpi gam 7 - Iraq, Syria, Iran, Sudan, Libya, Somalia leh Yemen panin gambeelte ni 90 sung lutsak loh photna ding leh US refugee programme ni 120 beisak in, Syria gam panin galtaite (refugees) hunciam om loin lutsak loh phot ding hi a cih banah tu kum sungin galtai 50,000 bek kila dinga, biakna tawmte (religious minority) leh biakna hanga bawlsiatna tuakte kila masa dinga, Christian bawlsiatna thuakte kila masa ding hi ci-in executive order suai  a kaih manin gensiatna leh mawhpaihna tampi thuak hi. Zomi sungah zong Trump a gensia tampi tak ki-om ta hi.

Ahih hangin federal judge (thukhen) ten Trump' executive na dal pah uh a, VISA kician neite a gam uh-ah kisawk kik lo ding hi ci-in Trump' executive order na dal pah uh hi. Hih thu hangin lungphona lianpi pianga, gamdang vanleng phual tuamtuam ah Arab gam panin US green card neite zong customs ah etcik ding leh US zuan dinga vanlengte ah kituangsak nuam lo hi. Hih thu pen hoih hi, sia hi ka cihna hilo a, ahih hangin amasa pen hilo in US in gambeelte US ah a lut ding a dalna a guk veina hita a, Trump in a dalna tawh a sagih veina hi ta hi.

US gamah gambeelte a kilutsak loh guk vei a pian'na thu en dih ni:

1. Exclusion of the Chinese: President Chester A. Arthur in May 6, 1882 in Chinese Exclusion Act kici suai na kai a, US gamah leisung sumpiangte leh suangmeihol (mines) to dingin Sente khutsiam (skilled) leh khutsiam lo (unskilled)-te gambeel dingin a lut theih lohna dingun kum 10 sung na dal hi. Hih bangin President Arthur in suai a kaih manin pusuak khiate lut kikna dingin US ah Sente nasem dinga lut dingte lai poimawhte lim takin ki-etciksak in, gammi hihna kipia lo hi. Tua hunin US ah nasepna ding a muh hamsat luat manin hih bangin President Arthur in suai a kaih ahi hi. Chinese Exclusion Act pen 1892 in kibeisak a, ahih hangin Geary Act cih tawh a min kilaih in kum 10 kibehlap leuleu hi. Geary Act pen 1943 in Magnuson Act kici tawh kilaih kik a, tua khit nungin US gam-a Sen nasem omte gammi hihna, a neihsate uh a neih theihna ding uh thukham kibawlsak hi.

2. Kidopi Nihna (World War II) hun lai-in millions tampi galtai om ahih manin US bitna dingin lauhuai hi ci-in President Franklin D. Roosevelt in Judah mite sungah German Nazi thusim kante (spies) om kha in teh cih a lauh manin Judah mi galtaite' lut ding na dal hi. Hih thu hangin President Franklin D. Roosevelt in German Judahte mi 26,000 bek na la hi. President Franklin in Judahte US ah galtai nuam khempeuh a lutsak nuam loh manin St. Louis Ocean liner kici vanleng mi 937 tuanna (a tamzaw Judahte) June 1939 in US gamah na bawhsak nuam lo hi. Hih vanleng sunga tuang a tamzawte US lut thei loin ciah kik uh a, a tamzaw German Nazi ten Judahte a lom thah uh (Holocaust) hun in kithat hi.

3. March 3, 1903 in President Theodore Roosevelt in politics lamsang ah mi ngongtat leh huham a kingaihsun anarchists kicite lut ding dalna dingin Anarchist Exclusion Act kici suai na kai hi. 1901 in Poland gam panin US gam-a gambeel American anarchist Leon Czolgosz in President William McKinley kaplum hi. Hih thupiang hangin Immigration Act of 1903 kibawl a, gaambeelte tawh kisai thukham kipuahpha (immigration law codified) in anarchists kici limlim a kilutsak loh banah khutdawhte (beggars), numeizuak pua lutte leh thakhat thu-a sibup (epilepsy) natna neite US ah kilutsak lo hi.

4. August 23, 1950 in US President Harry Truman in President veto zangin a dal hangin Congress in Communists kici limlim US gamah lutsak lohna dingin The Internal Security Act of 1950 ahih kei leh Subversive Activities Control Act of 1950 ahih kei leh  McCarran Act kici na bawl a, Communist Party member limlim US gamah a lut theih lohna ding, min a khum theih lohna ding uh leh gammi a suah theih lohna ding uh na bawl hi. President Truman in bel hih bang thukham pen US in a kisialhpih mahmah i Bill of Rights ciamnuih bawl khumna hi ci-in na deih lo hi. Hih bangin a dal hangin Congress in thukim veve ahih manin pawl khat tu dong kizang lai a, pawl khat 1993 in Supreme Court in US upadi (constitution) tawh kituak lo hi ci-in phiat hi.

5. 1979 in Iran khuapi Tehran ah US Embassy kisuam a, US gammi 52 ni 444 sung galmat (hostage) in a kimat manin "Iranian hostage Crisis" a kici hangin President Jimmy Carter in Iran tungah khalna (sanctions) a koih banah gam khat leh gam khat kitanauna (diplomatic relations) beisak in, Iran gammi peuhmah US ah a lut theih lohna dingin April 7, 1980 in suai na kai hi. Tu-in zong Trump in Muslim gam 7 lutsak loh ding a cihte lakah Iran kihel kha hi. Iran in zong a thuk kikna dingin US mi limlim kilutsak lo ding hi ci ta a, Iraq MP ten zong US mi lutsak loh ding hi ci-in parliament sungah awngawng ta uh hi.

6. USte zong a pil mahmah uh i sak hangin na hai mahmah uh hi. President Ronald Reagan in president a let lai-in US Public Health Service in AIDS natna kilawhsawn theih leh natna kihtakhuai hi ci-in na ciamteh a, Senator Jesse Helms in HIV pen "Helms Amendment" ah exclusion list sungah na behlap ahih manin 1987 in US in AIDS natna nei/HIV nei khempeuh US ah na lut phal lo hi. Tua hunin AIDS/HIV pen khat leh khat kinawk khakna (physical contact) leh huih dikna panin kilawhsawn theih dingin na ummawh uh hi. AIDS/HIV natna neite US ah lut ding dalna beisakna dingin President George W. Bush in ma na pan a, 2009 in President Barack Obama hun in kila khia in, kibeisak pan ta hen hi.

#Behlapna: US khangthu ah gambeel dingte Trump hun ma-in guk vei a lut ding uh na kidal a, a kidalna hang pen a nuihzakhuaipipi tam mahmah hi. Trump in terrorist kipat khiatna leh lupna mun lumte (hot beds of terrorists) a dal ciangin Europe gammakaite leh Latin America gam makaite uke ake a ci nuam leh US gammite nangawn lungphona nei tam mahmah hi. Trump' nasepna hoih hi ka cihna hilo a, hih bangin US President khatin ngongtatna piangsak bulpi Muslimte a dal pen zekai lo tua hi ka cih nopna ahi hi. US ah Muslim tam mahmah khin zo a, a geelna hangin Muslimte' gamtatna hong ngongtat semsem dinga, USte a huatna uh leh Christiante a huatna uh nasia takin kibehlap zaw lai ding hi. Trump pen Presidential kiteel ding cil panin ka gup loh hangin Cingtom (Hillary) sangin hoihzaw ka sak man bekin a gum ka hi bek hi. Leitung gam makaite pen ahihna bangbang un a gen bek ka hi a, Russia gum lua hong cicite khial lua ding hi uh teh. Russia in Trump geelna pen US in a pian'sak buaina hi lel a, ko tawh kisai kha vet lo ci hithiat lel hi.

Source: Al Jazeera News

Photo 2na : President Franklin D. Roosevelt in Judah mite galtai a lak loh manin Regina Blumenstein kici leh tua vanleng sunga tuamtuam mi 937lak panin 1939 in US gamgi panin a tuanna vanleng kisawl kik a, German Nazi ten Auschwitz ah that uh na muh nuam leh hih a nuai-a link na mek in
https://twitter.com/Stl_Manifest?ref_src=twsrc%5Etfw



Friday, 27 January 2017

INDIA IN RUSSIA IN A BAWL SMERCH LAIHNA DING ROCKET SITNA NEI TA

INDIA IN RUSSIA IN A BAWL SMERCH LAIHNA DING ROCKET SITNA NEI TA
Jan. 27, 2017: India scientists ten radar in a theih theih loh/mat theih loh Russiate bawl SMERCH laihna dingin lawng tampi a nei Pinaka multi barrel rocket launcher (upgraded version) kici Jan. 19 in sitna (tests) lawhcing takin na nei ta hi.
India in hih Guided Pinaka pen Launch Complex-III, ITR, Chandipur panin sitna a neih ahi hi. Hih Pinaka Rocket Mark-II pen Pinaka Mark-I panin a puahphat (upgraded) hi a, navigation, guidance leh control kicite tawh kituah ahih manin Guided Pinaka kici hi. Guided Pinaka in a kilaih theih manin (navigation, guidance leh control kicite tawh kituah manin) Guided Pinaka in Pinaka' hatna/kap khakna ciang (range) leh a kapna leh a ngimna lianlian a khak theihna dingin huh thei hi.
Guided Pinaka rocket pen Kms. 65 gamla kap theihna ding leh a khakna mun 900 sq. Kms sung siatsak dimdemna ding (virtually decimated) in kizang thei hi. Indian Defense Minister Monohar Parrikar in India in hih Pinaka rocket bawl khiat hong kipan leh India galkapte thahatna nakpi takin behlap dinga, US in a bawl technology kisam nawn se lo ding hi ci hi.
SMERCH pen radar in mat/thei thei lo (undetectable) napi-in a kapna mun 1,1 sq. Km. sung bek siasak dimdem zo bek hi.
Indian Army in 2026 ciangin Pinaka regiments kici galkap hon tuam lieuliau 22 bawl khiat sawm a, tua dingin Guided Pinaka zang regiment 12 bawl khiat sawm hi. Regiment (galkap hon khat) in Pinaka kapkhiatna (launcher) 6 zangin Pinaka batteries thum tek zang ding uh a, Tatra truck in pua ding hi. India in hih bangin a geelna Pinaka Mark-II system bawl khiat hong kipan leh tu lianin a zat uh Russian SMERCH Multi-Barrel Rocket Launcher (MBRL) laihna dingin zang ta ding hi ci-in nung kum in Manohar Parrikar in na pulakkhia khin zo hi. Indian Army ten tu lianin SMERCH batteries 62 nei a, tuate pen lei galkapte (infantry) huhna ding leh tank kapsiatna dingin a zat ahi hi.
Source : Sputnik

NIHGEL TUIBANG GAWMSA KHEN KIKNA DING SIMTHU 💔💔

NIHGEL TUIBANG GAWMSA KHEN KIKNA DING SIMTHU 💔💔

Polish (Poland gam mi) tangval khat US gam-ah gambeel in va om a, mikangte zi-in nei hi. Mangpau a siam khit loh hangin a nupa kal uh-ah kitotna om loin om khawmkhawm thei bilbel uh hi.

Ni khat tua Polish pa sitni/thukhen (lawyer) kiangah va hawh a, a zi a khen theihna dingin a vaihawm sakna dingin va guaih sawm hi. Tua leh..

Thukhenpa: Na zi tawh kilem lohna nei na hi uh hiam? Bang thu hiam?
Polish: Acre khat-a gol gam leh inn khat nei ung.
Thukhenpa: Hilo, bang ci-a na kitelsiam lohna uh kipan hiam?
Polish: Theisiam zo kei ni teh thukhen mangpa aw!
Thukhenpa: Na thugen telsiam kei si'ng. Kitotna leh kimuhdahna nei na hi uh hiam?
Polish: Nei kei ung, car port (inn tunga car koihna) khat nei ung, a dang kisap beh bangmah nei kei ung.
Thukhenpa: Tua hi loin na relations (nupa kal uh) bangci dan hiam?
Polish: (Mangpau siam khin lo ahih manin) Ka tanaute (relations) khempeuh Poland gam-ah om uh a, kei bek US ah om hi'ng.
Thukhenpa: Na nupa kal uh-ah zulhtatna/thangtatna/angkawmna (infidelity) om hiam?
Polish: Om kei hi-fidelity stereo leh DVD player hoih mahmah khat nei ung.
Thukhenpa: Tua hi loin na zi in hong vua ngei hiam? Na zi pen nagger (thuak haksa lua lo napi a damsak ding a hamsa natna) tawh kibang hiam?
Polish: Ong vua ngei kei, ka zi negro (nagger zong a kici veve/mivomte)-te hi loin mikangte (white) hi.
Thukhenpa: Buaina bangmah na nei kei uh hi. Na zi tawh kikhen nuam teitei na hi hiam?
Polish: He, kikhen nuam mah ung... a sim in hong thah sawm hi. 👹
Thukhenpa: Hong thah sawm hi cih bang bangaci theih mawk na hi hiam?
Polish: A lim tawh tel takin lah theihna ding (proof) nei hi ve'ng.
Thukhenpa: Bangci bang proof ahia?
Polish: Sihna gu (poison) zangin hong thah sawm hi. Ni khat za zuakna (drug store) ah va pai a, thol (bottle) khat lei-in bathroom sunga shelf (van koihna bawm) sungah koih hi. Mangpau ka siam loh hangin English lim takin ka sim thei hi. A poison leina thawl ah "POLISH REMOVER" cih tuang veuvau hi !!!!! (khutcin za a kinuh ciangin a nulmangna zatui)

Mangpau siam lopi-in mang liate na teen'pih khak leh na maban ding pen hih Polish pa bang hilo ding hi cih kigen thei lo hi.
@ Thang Khan Lian #ZUNs


Thursday, 26 January 2017

RUSSIA IN MISSILE TAWH A KIKAP THEIH THEIHNA DING LEH DALNA DINGIN UNIFIED RADAR SYSTEM KOIH TA

RUSSIA IN MISSILE TAWH A KIKAP THEIH THEIHNA DING LEH DALNA DINGIN UNIFIED RADAR SYSTEM KOIH TA
Jan. 26, 2017: Russian Aerospace Forces ten misilles nam khempeuh (all-round missiles) in gal ten gam pua panin missile tawh a kap ciangin theihkholhna ding leh a dalna dingin united radar field warning system koih kik (restored) ta hi ci-in Russian Izvestia newspaper in zan in suaksak hi.
Unified Radar field missile attack warning system in Russia gamgi panin missile 6,000 kilometers (3,700 miles) panin kikapte na control thei ding hi ci-in Izvestia newspaper in ci hi. Hih united radar field pen Russia in 2016 bei kuanin a zawh hi a, ahih hangin Arctic Circle kiim ban-a missile kikapte man thei nai lo ding hi ci-in Russia Aerospace Forces in gen hi ci-in gen beh hi.
Izvestia media outlet in a genna ah hih Russian missile attack warning system pen na tuamtuam (elements) nam thum — space satellites monitoring missile launches (satellite panin missile kikapte etcik theihna), ground early warning radar systems (missile leng kawina a len' dan tuat theihna) leh ballistic missiles kikapte a kikapna mun theih theihna leh missile kikapte ngimna ding leh kapsiat theihna Moscow kiim-a kikoih Don-2N radar station kigawmkhawm ahi hi ci hi.
2008 panin Russia in air and missile defense system dinga zat theih dingin unified air and missile defense system bawl na kikap ta a, Russia gam bek missile kikapte panin theih theihna ding leh dal theihna ding bek hilo in CISc (USSR kikhen khit-a gam tuamtuam kipawl khawmte genna) gamdangte humbitna dingin a bawl ahi hi. Hih unified radar system kikoihna hangin dei tampi a nei (multilayered) leh thuap tampi a nei (multitiered) air and missile defense system kici adingin kizang thei dinga, huih lak leh mual san' dan tuamtuam panin missile a kikap ciang na thei khol thei in, na dal thei ding hi.
Source : Sputnik

Tuesday, 24 January 2017

PAKISTAN IN 2,200 KM RANGE MISSILE SITNA NEI

PAKISTAN IN 2,200 KM RANGE MISSILE SITNA NEI
Jan. 25, 2017: India in nuclear galvan puakna ICBM Agni-V missile (range 5,000 kms) a neih dem nuam hi ding hi ven Pakistan in zong zan in amasa pen dingin lei panin lei mah kapna ding long range surface-to-surface ballistic missile Ababeel kici sitna nei hi ci-in galkap ulian ten tangko khia uh hi. Hih Ababeel pen nuclear galvan puakna dingin kizang thei dinga, ngimna tampi kapna dingin kizang thei in, a ngimna lianlian kap kha thei (engage multiple targets with high precision) dinga, galte' radars zo thei hi ci uh hi.
Ababeel missile hatna pen maximum range 2,200 Km. hi a, galvan tuamtuam puakna dingin kizang thei a, Multiple Independent Re-entry Vehicle (MIRV) technology kici kizang hi ci-in Inter Services Public Relations (ISPR) spokesman Major Gen. Asif Ghafoor in official statement a bawlna ah gen hi. Ababeel Weapon System pen Pakistan gam kiim-ah Ballistic Missile Defence (BMD) khan'na dalna ding leh Pakistante' ballistic missiles a suahtak theihna dinga kibawl hi ci-in gen beh hi. Prime minister Nawaz Sharif leh Chief of Army Staff hih missile sitna a kineih theih manin a lungdampihna thu pulak hi.
January 9 in zong Pakistan in submarine panin a kikap thei cruise missile “Babur-3” kici range 450 Km. sitna nei a, nuclear galvan pua thei hi. India in submarine panin nuclear galvan kap khiat theihna ding a neih demna ding leh thuk kik theihna dingin Babur-3 pen second strike capability option ‘measured response’ dinga sitna a neih ahi hi.
Babur-3 pen tuipi pansan in (sea-based) a kikap khia thei cruise missile Babur-2 (range 7,50 km) nam panin Pakistan in a bawl hi a, Babur-2 pen nung kum December in sitna na nei hi. Babur-3 pen state-of-the-art technology kicite hi a, tui nuai panin a leng khia thei/puak thei (propulsion) dingin ki-uk (control) a, Global Navigation, Terrain and Scene Matching System kici kizang in galte radar theih loh dingin len suak thei (evade enemy's radar) hi. Pakistan in Babur cruise missile pen India in Pakistante' ballistic missiles kapsiatna leh dalna dingin USte tung panin Patriot missiles a lei sawm manin a kibawl hi ci hi.
Source : The Hindu and Wikipedia

NATO IN INTERNATIONAL TERRORISM MAITUAHNA DINGIN VANGLIAN ZO LO HI CI

NATO IN INTERNATIONAL TERRORISM MAITUAHNA DINGIN VANGLIAN ZO LO HI CI
Jan. 24, 2017: North Atlantic Treaty Organisation (NATO) in leitung bup-a patauhna leh dipkuatna piangsak (international terrorism) dal zawhna dingin thahatna leh vangliatna nei zo lo (powerless) a, Russia kihtakhuai (Russophobia) hi cih ngaihsutna nei zawsop hi ci-in Plekhanov Russia University of Economics ah political analyst Alexander Perendzhiev in Radio Sputnik kiangah gen hi."Tu lianin NATO bang hiam? Hih buaina hanga politics lamsang leh meetna dinga kipawl khawmna (bloc) pen sumbawlna/commercial project nangawn hilo a, nekgukna leh golhgukna lom leh a thanghuai gamtatna (scam) hi. NATO pen lauh ding om lopi-in mi pawl khat hauhsak semsemna ding hi bek hi. Tua banah NATO pen international terrorism in lauhuaina a pian'sak dalna ding leh maituahna dingin vanglian zo lo a, terrorist gamtatna a pian' ciangin zong a pian' na mun gamte bekin amau tunga piang bang bekin ngaihsutna nei uh hi," ci-in Perendzhiev in ci hi.
Obama' hun a kipanin US makaih NATO in a gal pan zia (strategy) nasia takin lam kik in, Russia gamtatna kidophuai in kihtakhuai hi ci-in Russia kiim-ah galkap leh galvan tampi tak koih beh hi. Russia in NATOte' paulapna pen kingakna a nei lo (baseless) ngaihsutna hi ci hi. "Europe gam-a a tei, laisiam, a hau leh a vanglian ten (elites) Russia panin vauna (threat) hong pai hi ngaihsutna nei-in tua ngaihsutna leh geelna (ideology) zangin mi tampi umsak zo uh a, tua hangin sum leh paai ah phattuamna tampi ngawh lawh uh hi," ci-in Perendzhiev in ci hi. Europe gam-a a tei, a vanglian leh a hau ten a ngaihsutna leh a geelna uh hangin NATO in Russia kiim-ah galkap leh galvan tampi koih beh in, nasia takin galvan lamsang lam kik (build up) uh a, tua project hangin US in nakpi takin suplawh napi meetna bangmah ngah lo uh a, US leibat nakpi takin behlap hi ci hi. (Obama hunin US leibat pen trillion 20 dollars pha dek zo liang hi).
US President Donald Trump in tu nai diakin NATO in terrorism ngongtatna dal zo loin dualsak zo tuam lo ahih manin NATO pen tul/lui lua ta a, kizang thei nawn lo (obsolete) hi. NATO in nung kumin high-profile terrorism suamna (attacks) France, Germany leh Belgium ah dal zo lo hi. NATO member ten a GDP (Gross Domestic Product) uh 2% nangawn NATO defense adingin pia khia lo uh a, NATO defense adinga sum bei pen US in tam sik lua hi ci-in NATO gensia hi.
Nung kumin NATO defense adingin NATO member sungah gam 5 bek - United States, Greece, Great Britain, Estonia leh Poland in a GDP uh 2% na thoh khia uh ahih manin hih kipawlna pen man khin lo hi ci-in Trump in gen hi. Trump in NATO a gensiat hangin NATO pen kei adingin poimawh mahmah hi ci hi. US Secretary of Defense James Mattis in zong NATO kipawlna ah US ding kip lai hi ci-in gen hi.
Source : Sputnik

PASIAN IN GANHING LEH MIHINGTE' NUNTAK HUN DING A SEHSAK ZIA

PASIAN IN GANHING LEH MIHINGTE' NUNTAK HUN DING A SEHSAK ZIA

Pasian in la (donkey) bawl a, "Zing nisuak cil panin nasep kipanin ni tum dong na nasem dinga, van gik mahmah na pua dinga, lo hing na ne ding hi. Na pil kei dinga, ahih hangin kum 50 sung na nungta dinga 'La' hong kici ding hi," ci hi.

La in Pasian kiangah, "La hong kici ta hen. Ahih hangin tua banga nasem a genthei ding ka hih leh ka nuntak hun sung kum 50 pen sau lua ahih manin kum 20 in hong khiamsak in," ci-in dawng hi.
Pasian in nang deihna bang hi ta hen ci-in a nuntak hun ding kum 20 sehsak hi.

Pasian in ui bawl kik a, ui' kiangah, "Mipa' (man's) inn ngakin a inn ah om-in mipa' lawmhoih na hi ding hi. Mipa in hong piak bangbang na ne dinga, kum 25 sung na nungta ding hi. Ui ci-in hong kisam ding hi," ci hi.

Ui in Pasian kiang, "Topa aw, kum 25 sawt lua hi, kum 10 sung hong nungta sak in," ci-in dawng hi.
Pasian in nang deihna bang hi ta hen ci-in a nuntak hun ding kum 10 sehsak hi.

Pasian in zawng piangsak kik leuleu a, zawng' kiangah, "Na nek ding na muh zawhna dingin singkung khat panin dang leh singkung kahiang bawh in na kiluai ganggang dinga, na gamtat zia muhnop napi-in a haihuai mah bang ding hi. Kum 20 sung na nungta ding hi," ci hi.

Zawng in Pasian kiangah, "Kum 20 sung singkung khat panin singkung dang leh singkung kahiang dang khatah kiluai ding pen ka ban kham lua ding ahih manin sawt lua a, kum 10 sung hong nungtasak in," ci hi.
Pasian in nang deihna bang hi ta hen ci-in a nuntak hun ding kum 10 sehsak hi.

A tawpna dingin Pasian in mipa/pasal piangsak a, mipa kiangah,"Nang pen leitunga nuntakna nei khempeuh lak panin ngaihsutna a nei thei, a sia a pha khentel theina nei nang bek na hi ding hi. Na pilna zangin ganhingte tungah ukna na neih khum dinga, kum 20 na nungta ding hi," ci hi.

Mipa in Pasian kiangah, "Topa aw, kum 20 bek tom lua hi. Bang hangin la, ui leh zawng adingin nuntak hun ding na sehseh a deih loh teng uh hong pia hoh lo ding na hi hiam?" ci-in ngen hi.
Pasian in, "Pha hi. Nang deihna bang hi ta hen," ci-in la, ui leh zawng in nuntak hun ding a sehsak a deih loh teng uh pia thuah hi.

Tua ahih manin Pasian in a bawlin a sehsak masak kum teng mipa in mihing bangin kum 20 nungta a, hong picin' ciangin kum 30 sung la bangin vangik pua in nasem a, a tate a neu teng hong gol ciangin inntuan san uh hi. A tapa upa pen in keem in kum 15 sung ui bangin inn ngakin om a, a kipia peuhpeuh ne hi. Tua khit ciangin kum 10 sung zawng singkung khat panin singkung hiang dang leh singkung dangah a tawm mah bangin a ta dangte kiangah a teek ciangin kituah kawikawi in, a omna laih kawikawi in, a tute tawh hun zangin a haihuai nono kimawlpih in, a tamzaw kum 75 kiim in si hi.

Monday, 23 January 2017

KAMMAL HOIH PAWL KHAT

KAMMAL HOIH PAWL KHAT

* Midangte thuakna/veina/phawkna (feelings) kimawlpih kha ngei kei in. Tua kimawlna na zo kha thei dinga, ahih hangin na nungtak sung tawntung tua na kimawhpihpa/nu ka suplawh den ding hi.
- Shakespeare

* Leitung in gentheihna leh haksatna tam thuak mahmah hi. A thuaknate pen mi hilote ngongtatna hang hilo a, mi hoihte a daih dide man hi zaw hi.
- Napoleon

* Mi dangte tawh kilawmtatna (friendship) pen na thanemna pen ahih leh leitunga mi thahat pen na hi hi.
- Abraham Lincoln

* Nuihmai puak denna haksatna om lo/bei hi cihna hi lo hi. Ahih hangin haksatna dal leh nawk zawhna dingin lungsim nei hi'ng cih lah khiatna ahi hi.
 - Shakespeare


* Hamphatna/kamphatna pen zing nisuak tawh kibang hi. Sawt na ngak luat leh na lap kei ding hi.
- William Arthur

* Khuavakna munah na om ciangin na khempeuh in nang hong zui hi. Ahih hangin khuamialna ah na om ciangin na liim (shadow) nangawn in hong zui lo hi.
- Adolf Hitler

* Sumtang (coin) pen kiasak in a dang tawh gawm leng a gin' ngaihmahmah hi. Ahih hangin sumlai (currency note) pen ging mel loin dai dide hi. Tua ahih manin na manphatna (na man i.e. value) a khan' ciangin dai dide lel in (ki-ultungsak pah ken).
- Shakespeare

* Ka kiangah/tungah "E/Hilo hi" hong cite tungah ka lungdam mahmah hi. Amaute hangin kei bek in a hih theih zah tawh hanciam in na ka hih hi.
- Albert Einstein

* Mihau ten mizawngte neihsa suam in a suhsak (rob) ciangun sumbawkna (business) hi kici hi. Ahih hangin mi zawng ten a kisuhsak a neihsate uh ngah kikna dingin a nawk/do kik (fight) ciangun ngongtatna hi kici.
- Mark Twain

* Mi pawl khatte i nuntakna sungah hong lut in pusuak khia pah uh hi. Pawl khat ten i kha hong laamsak zo uh a, thuthuk theihtel theihna dingin i ihmutna panin hong phawng in, i bil ah pilna thu hong ho siausiau uh hi. Pawl khat ten a muhnop zaw dingin vantung i et theih ding zia hong lak uh a, i nuntakna ah tawmvei bek hong om hangun i lungtang tungah a khekhapte uh hong nusiat uh ahih manin i nuntakna hong kilamdangsak in i nuntakna khempeuh hong laihsak uh ahih manin i nungtakna a ngeina bang nawn lo hi.
-Flavia Marie Weedn

Friday, 20 January 2017

US PRESIDENT A 45 VEINA TRUMP IN PRESIDENT HONNA LEH LOPNA HUN IN A THUGENNA (TRUMP'S INAUGURATION SPEECH)
Chief Justice Roberts, President Carter, President Clinton, President Bush, ka American mipihte leh leitung mi khempeuh aw lungdam ing. I gam hanciamna leh nasepna om theihna dingin khut i kilen a, America gammi ten i gam lam kikna dingin leh i mipite ading i kamciamna i koih kikna (restore) dingin i kipumkhat hi. Eite kipumkhat in kum tampi adingin America mailam hun ding i hanciamkhawm ding hi. Hong to (challenges) khempeuh i tuak khawm dinga, haksatna khempeuh i nawk khawm ding hi. Ahih hangin i nasep ding tavuan khempeuh i zo ding hi.
Kum li khit tengin hih munah i kikai khawm uh a, buaina bangmah om loin thuneihna i kipia khia uh hi. Hih bangin kilaihna a om theihna dingin President Obama leh First Lady Michelle Obama in huhna kiphal takin hong piak manun i lungdam hi. Amau' nasepna hoih mahmah hi, lungdam hi.
Tu ni-a pawi pen a gennop thupi diak (special) hi. Bang hang hiam cih leh hih ni pen thuneihna kipiakkhiatna mawkmawk hilo a, thuneihna pen Washington DC panin mipite khutah piak khiat ni ahi hi. Washington DC ah hun sawtpi tak mi tawm khat bekin kumpi panin phattuampihna ngah uh a, ahih hangin a man (cost) pen mipite' piak ahi hi. Washington khangto mahmah in paallun mahmah napi-in mipi ten a hauhna zal zo kha lo (ne kha lo) uh hi. Washington DC ah kumpi leh na khat peuh pen amah bek kihumbitna dingin kizang a, mite humbit lo hi. Politiciante hau mahmah napi sepna bei in, van bawlnate (factories) kikhakcip hi.
Amau gualzawhna pen note gualzawhna hilo hi. Amau ten a gualzawhna pawi a kham lai un i gam i lei a haksatna tuak innkuante ading pawi kham ding tawm mahmah hi. Tua bangte dante hih munah, tu lianin kilaih ta ding hi. Bang hang hiam cih note hun hong tung ta hi. Hih mun-a hong pai khempeuh leh hih (President honna leh lopna) pawi a en khempeuhte gualzawhna ni leh hun hong tung ta hi. Tu ni pen note ni ahi hi. Tu ni pen note pawi ahi hi. Tua banah hih pen United States of America- note aa ahi hi.
Tu ni January 20, 2017 pen mipite pen US gam ukte a suah kik ni hi ci-in kiciamteh ding hi. Hih banga khangthu leh tangthu a ciamteh tham ding "historic movement" ah kihel dingin million sawm tampi nong pai ni uh pen leitungin mu ngei nai lo hi. Hih bang historic movement laizang ah kipiak khiatna poimawh mahmah om a, tua pen mipite ading nasem ding leh a vak ding gam a om hi zaw hi. American mipi ten a tate ading sanginn hoih kisam uh, in veng lo veng bit leh sepna hoih kisam uh hi. Nu leh ta tampi zawnna hangin khuapi laizang ah awkcip uh a, i gamah van bawlnate hansuangte bangin sam-ek kai ta hi.
Siamsinna lamsang (education system) ah sum tampi bei napi-in khangno tampi leh nangnaupang melhoih tampi in pilna ngah zo lo uh hi. Thukham palsatna (crime), mi gilo kipawlnate (gangs) leh guihtheih khamtheih hangin mi tampi hih theih ding i theih lohte khaktansak hi. Eite pen gam khat ihi a, amau thuakna pen ei thuakna mah hi a, amau sunmang pen ei sunmang mah hi a, gam khat kitaang (share) in a i tunna ding sehkholhsa mun-a tunna ding/i pelh theih loh tunna ding (destiny) thupi leh a limci i kitaangkhawm uh hi.
Tu ni-in Americante tungah ukna manna,thumanna (allegiance) dingin kamciamna ka nei hi. Kum takpi tak American vanbawlna
(industry)-te foreign industry-te hauhna dingin i bawlsak a, i gam humbit ding galkap khiam sukin gamdang ah i galkapte i sawl a, i galkapte nakpi takin zawngkhal lawh uh hi. Ei gamgi humbit ding nolh in gamdangte' gamgi i humbitsak hi. Tua dingin trillion leh trillions dollar tampi tak a mawkna in i beisak khin zo hi. Gamdangte tampi i hausa sak a, tua hangin ei i zawn' lawh hi.
Millions mi tampite kinusiatsan hi cih nangawn ngaihsun loin i van bawlna khawl (industries) tampi i khak hi. Tua bangte pen a beisa hun hi ta, i mailam hun ding bek i en ta hi. Tu ni-in hih munah thukham thak khauh mahmah (new decree) bawl ding leh khuapi tampi leh gamdangte khuapi khempeuh zak dinga pulak dingin i kikai khawm uh hi. Tu ni a kipanin saupi muh kholhna (vision) thak tawh i kivaihawm khum ta dinga, America masa sak ding hi hang. Sumbawlna, siah lamsang, gambeelte leh foreign buaina leh vai (affairs) lamsang khempeuh pen American nasemte leh American innkuante hamphatna ding i masa sak ta ding hi.
Kihumbit leng tua in hauhna leh thahatna hong guan ding hi. Ka pumpi a guh om khempeuh tawh note adingin nasem in, ka pang ding a, kong nengniam ngei kei ding hi. America in zawhna ngah kik dinga, a beisa hunin zawhna a ngah sangin zawhna ngah kik zaw ta ding hi.
I sepnate (jobs), i gamgite, i hauhnate leh i sunmangte i la kik (bring back) ding hi. Lampi thak, highway lampi thak, lei thak, hawlguam thak leh meileeng lampi thak i bawl ding hi. Americate hamphatna ding i guan dinga, American khut leh American nasepna thatang tawh i gam i bawkpha kik ding hi. Tua dingin zuih ding ol sam mahmah nam nih bek kizang ding hi : Ametican vante lei ding, Americante mah guai-in bawlsak ding hi hang.
Gam tuamtuamte tawh i kihotheihna ding leh kilemna ding i deih hi. Tua bang i bawlna dingin i gam phattuamna ding i masa sak ding hi. Gamdangte etteh dingin i vak i tangsak ding hi. Gam i pawlpih sate tawh kipawlphat kikna bawl in, i kipawlpih nai lohte tawh i kipawl dinga, leitung panin Islamic terrorism ngongtatna i beisak ding hi. Hih bangin i kingakna suang tawphah dingin United States tungah i thumanna leh muanhuaina i pansan ding hi.
Khat leh khat tungah thumanna leh muanhuaina thak (new allegiance) mu-in i phawk kik dinga, kihuatna ding mun/dei (room) om lo hi. Lai Siangtho in, "En un, unau bangin mite pumkhat suakin a tut khawm uh ciangin bangzahin hoihin nuam ahi hiam?" (Late 133:1) cih hong hilh hi. America a kipumkhat ciangin kikham zo lo hi. Kihumbit leng kihtak ding om lo hi. I galkap hangsan ten hong humbit ding uh hi. A poimawh pen in Pasian in hong humbit ding ahi hi.
A tawpna dingin i ngaihsutna leh i sunmangte liansak zaw sem ni. American i hih bangin i hanciamna hang tawh kinungta zo bek hi cih i tel kim hi. Politician bangmah sem khia lo napi-a a phunphun nuam laite i sang nawn kei ding hi. Sem loin kam vang ta ci-a mawk paupau hun bei ta a, nasepna tawh lah khiat hun hong tung ta hi. Kihih thei lo ding hi ci-in kuamah kithuhilh sak kei un. Americate lungtang leh do nopna, sep nopna lungsim pen bangmah in to zo loin dal zo lo hi. I lawhsam kei dinga, i gam hong hau kik in, hong paal kik ding hi.
Kum zalom thak ah i dinga, mun awng (space) ah na lamdang pipite leh natna lamdang pipite muh khiat hun ta hi. Industries leh technologies thak gahte lawh hun ta hi. I gammi hihna kisialhpihna leh kiangtanpihna in hong nosuaksak thak dinga, i kikhenna hanga liam mate hong damsak in, i muhna hong tangzaisak in, hong laamto ding hi. I galkapte' pilna thusim lui phawk kik huai a, tua pen i vom a, i ngo a, i eng zongin gam itna sisan pen a san dan kibang kim hi.
A thupi suahtakna i kitaang khawm uh a, American lan (flag) kibang zahtakna i pia (salute) hi. Detroit khuapi a piang leh huih mutna phaizang Nebraska a piang naupangno ten zan in a muh uh vantung kibang a, sunmang kibang nei nei uh a, Pasian hong piak a kibang huih dik tek uh hi. Tua ahih manin khuapi nai leh gamla, leh khuapi neu leh gol, leh tuipi khat panin tuipi khat kiangah note hong kitheihmawh bawl in, hong kipampaih nawn lo ding hi cih va hilh un. Note aw, note lametna leh note sunmang in America bang hi hiam cih hong hilhcian ding hi. Note hangsanna, note migitna leh hoihna leh note itna in in lam hong lam ding hi.
I vek in pang khawmin America i hatsak kik ding a, America in hausa sak kik dinga, America i bitsak kik ding hi. Hi, hi, i vekin pangkang khawmin America i liansak kik ding hi.
Lungdam hi.
Pasian in America thupha hong pia hen.
Pasian in America thupha hong pia ta hen!
Source: Time Magazine and Independent

Thursday, 19 January 2017

OBAMA IN US INN KANGPI MANGPHA A KHAK MA-IN EUROPE NISUAHNA LAMAH ABRAM TANK SAWL

OBAMA IN US INN KANGPI MANGPHA A KHAK MA-IN EUROPE NISUAHNA LAMAH ABRAM TANK SAWL
Jan. 19, 2017: Barack Hussien Obama in Inn Kangpi (White House) a nusiat ma-in US-Russia kinauna ding a siat theihna ding geelna in Russian diplomats 35 US panin a hawl khiat bek tawh lungkim zo loin tu-in Russia tawh gamgi Europe nisuahna lamah NATO ten Russiate a ngim theihna ding deihna tawh Abram tanks kicite sawl hi ci-in Italian military journalist Mirko Molteni in Sputnik newste kiangah gen hi. Mirko Molteni in hih pen Trump leh Russia kitanauuna suksiatna dingin Obama in a geelna hi ci hi. Mirko Molteni in hih pen Obama in nung kal panin a geelna hi a, Trump leh Russia kitauna bawl hoihna ding a haksatna semna dingin Obama administration in galkap tul thum leh 87 M1 Abrams heavy tanks Poland gamah a sawl hi a, tua mun pen Russia gam Kalingrad tawh a kinaihna Poland-Lithuania gamgi hi a, NATOte' galkap phual hi ci hi.
Mirko Molteni in hih galkap leh tankte a kikoih bek hilo-in US in Poland gam-a Redzokowo khua-ah missile defense base kici 2018 ciangin zat theih dingin a bawlna hangin US-Russia kinauna nakpi takin siasak hi ci hi. May kha-in zong Italian military analyst Manlio Dinucciin in Il Manifesto O-ped page ah ah US in Ashore system kici "missile shield" a koih manin Russia-US kitanauna nakpi takin siasak hi ci-in na gelh khin zo hi. Manilio Danuccin hih Deveselu galphual ah missile bangte kikoih hiam cih a kitel loh hangin nuclear missile ahih leh hih loh kitel lo hi ci hi.
Molteni in hih pen NATO in Russia khuapi Kalingrad ngimna dingin NATO ten Operation Atlantic Resolve cih zangin Russia Ukraine ah kigolh hi cih ngimna dingin a koih hi ci hi. Operation Atlantic Resolve kici ah US galkapte Estonia gam-a galdona kisinna ah kihel uh hi. "Tu-in Trump in Russia tawh kitanauna ding a bawl phat nuam leh hih galkapte leh thusim kante (intelligence establishment) omna khempeuh a beisak loh phamawh hi," ci-in Molteni in ci hi.
Ahih hangin US foreign policy leh US intelligence sungah Russiate huatna lian lua ahih manin Trump administration in hihte a laih ding pen baih lo dinga, Pentagon leh US Congress sungah Russiate a mudah tam lua ahih manin Trump vaihawmna in a ngaihsutna uh a laihsak ding pen baih lo ding hi ci-in Molteni in ci hi. Democrats party bek hilo-in Rupublican party sungah zong US-Russia kinanauna puahphat ding a deih lo tam mahmah a, Republican sungah US Senator John McCain in Russia-US kitanauna puak phat ding deih lo hi. Nung diakin MSNBC ten McCain a interview na-ah McCaine in Trump administration leh Russia kipawlin ISte a do khawmna ding a deih lohna thu gen a, Russia in a ut leh ngimna pen Russia Kumpi ukna (Russian Empire) omsak kik ding bek Russia in deih hi ci-in McCain in na gen phuatphuat hi. Molteni in bel hih thu khempeuh Trump in telcian mahmah a, Russia tungah US in khalna (sanctions) a koihte pen manlang takin lak khiat ding deih hi ci hi.
Montoli in bel Trump leh Putin in US leh China in South China Sea ah a buaina uh vensak ding hanciam uh a, tua dingin Putin pen a palai/lemtuah (mediator) dingin pang nuam a, Russia leh China in sumbawlna leh galkap lamsang ah a kipawlna hangun palai hoih in pang thei ding hi ci hi.
Monteli in Obama' vaihawm sungin kamsiatna leh tuahsiatna (disaster) tampi piang a, Middle East buaina Siria President Assad laih khiatna dingin hong kigolh in Obama in Syria in chemical galvan nei hi ci-in Syria khuapi Damascus bomb khiat dingin a kithawi lai takin Russia hong kigolh in Syria President Bashar al-Assad in chemical galvante a suksiatna dingin Putin in Assad thuzawh hi ci hi. US in Iran tawh nuclear thukina "nuclear agreement" kici 2015 in a neih pen Obama in Iran a deihsakna hangin hong piang hi bek a, Trump in hih thukimna pen ka phiat ding hi ci ahih manin hih thukimna pen a kikhai lingleng bek tawh kibang hi ci-in gen beh hi.
Source : Sputnik

JANUARY 20 CIANGIN TRUMP IN US PRESIDENT LEN TA DING

JANUARY 20 CIANGIN TRUMP IN US PRESIDENT LEN TA DING
Jan. 19, 2017 : US President honna leh lopna (inauguration) a 58 veina ding leh US President a 45 veina dingin Jan. 20 (US timing) in kinei ding hi. Trump in President a let ding a thukimpih lo 51% tak a om hangin Trump in President a 45 veina len ta ding hi. 1937 in US upadi (constitution amendment) a 20 veina puahphatna kibawl a, hih 20th amendment kinamkipna (ratification) hangin Jan. 20 pen US President thak honna leh lopna hunin kizang ta ahi hi.
Trump in President a letna pawi (ceremony) pen 11:30 in Capitol Hill a om West Front ah kinei dinga, 12:00 in Trump in kiciammna nei ding hi. Tua khit naikal a sawt loin Obama' hunin US thukhenna bawlte (decision makers) khempeuh mun khatah (one spot) ah kikhawm ding uh, a thuneihna uh a bei hi ta dinga, US in maikai nei lo (leaderless) suak ding hi. Buaina pian' khak ding dalna in US Congress a sem Cabinet minister khat leh amah a huhpa (aide) Washington DC panin theih lohna mun simtham khatah kipuamang khin zo hi.
Trump in kiciamna a nei khit lian ciangin savun a kitun danbeel sik sunna a kizang sik (aluminium) briefcase mipi lak panin galbu ilian khatin hong tawi dinga, tua pen Trump khutah pia khia ding hi. Tua aluminium briefcase sungah US nuclear galvan thukhempeuh om a, tua pen Trump in a 24/7 a kep ding kipia khia dinga, code thak (new code) pen tua a kipanin kizang ta ding hi. Tua khit ciangin US Marine band ten Commande-in-Chief thak pahtawina dingin, "Hail to the chief," cih saksakna (play) ding uh hi. Ni tak lam nai 3:00 ciangin President thak Trump leh Vice-President thak Mike Pence in ngeina bangin a kizang traditional parade kici pen Capitol Hill panin Pennsylvania ah makaih suk ding uh a, White House ah lutpih ding uh hi. White House ah President lut ding ciangin carpet thak, za kinuh thak (new paintings) leh design tuamtuam thakte President thakte innkuan muakna dingin na kilaih khin dimdiam ding hi.
Trump in President a let ding deih loin mi 8,00,000-9,00,000 kiim Washington ah lungphona nei dingin hawh sawm uh hi. Congressmen 50 in President thak lopna pawi hih ding cih khat hih lo dinga deek/zui lo/kham (boycott) ding a sawmna thu pulak uh hi. Obama in President a beisa kum 8 in a let ni pawi-ah mi 1.8 million kihel hi. Trump in President a letna pawi ah hih celebrities-te a kicial hangin loh uh hi: Celine Dion, Rebecca Gerguson, Elton Joh leh David Foster. Trump in President a let ding a dal nuam leh a kiatna ding a tam mahmah hangin hansuangpite nangawn in dal lo lo hi. President hoih hi ding maw President gina lo hi ding maw cih pen hong tung ding hun bekin hong hilh thei dinga, gen theih om nai lo hi.
US President li ten President a let ding uh a thukimpih lo leh a thukimpih zah kiciamtehna et pakna hih bang ahi hi:
Donald J. Trump 51-44
Barrack Hussiein Obama 12-83
George W. Bush 25-61
Bill Clinton 18-68
Source : AFP, Reuters, Wikimedia Commons

Monday, 16 January 2017

JAPAN IN ORBIT KIMKOT DINGIN LEITUNG ADINGIN SATELLITE NEU PEN A SIT LEH LAWHSAM

JAPAN IN ORBIT KIMKOT DINGIN LEITUNG ADINGIN SATELLITE NEU PEN A SIT LEH LAWHSAM
Jan. 16, 2017: Japan in planets, kha leh aksite kim (ORBIT) kimkot (orbiting) dingin satellite neu rocket "tiny experimental Japanese rocket" kici kaptohna (launch) dingin leitunga neu pen a kapna (smallest booster) sitna Uchinoura Space Center panin 8:33 a.m. Japan Time (6:33 p.m. EST or 2333 GMT Saturday, Jan. 14) in sitna (test) a neih hangin lawhsam hi ci-in zan in (Jan. 15) Japan Aerospace Exploration Agency ulian ten pulak uh hi.
Hih rocket pen three-stage rocket (3 vei kap kul) hi a, a min SS-520-4 kici hi. A golna pen telephone khuam (pole) cia bek pha a, sitna a neih lai takun kithuzaktuahna in nasem lo (communications failure) ahih manin JAXA flight controllers in second stage ah a rocket kuangsak (ignition) khawlsak/mitsak (abort) ci-in JAXA mission update in pulak hi. A rocket leh a vanpuak neu (tiny payload) microsatellite TRICOM-1 kici pen leng khia man a, Japan gam-a Kagoshima Prefecture kiim-a om Uchinoura center kianga tuipi sungah kia hi. JAXA in a genna ah SS-520-4 rocket pen first stage ah a nasep ding bangin sem napi flight controllers in booster (a kapkhiatna) panin signal ngah lo ahih manin kikhawlsak hi ci hi. Japan in hih satellite neu kaptohna ding pen Jan. 10 (Tuesday) in sitna a neih sawm hi napi-in khuahun hoih loh manin zanhal in a sit pat hi a, lawhsam sawnsawn hi.
Hih SS-520-4 rocket pen feet 31 (9.5 meters) in sang a, a rocket pen stage khat khit ciangin stage nihna a tun ciangin kizalh (expand) in space (mun awng-a na lim takin kanna leh sitna nei ding vante ( space experiments objects) minute tam lo sungin pua thei a, stage thumna a tun' ciangin space vanleng (craft) pen a tunna ding mun orbit ah puak theihna dingin speed nei hi ci-in Spaceflight Now in suaksak hi. (Hih pen lawhcing takin kisit thei leh a nasep ding zia ahi hi). A rocket pen a gikna 2.9 tons (2.6 metric tons) hi a, a laizang pan a kikim-a a kiimkot (diameter) pen 1.7 feet (0.52 m) hi a, a tui pen a khal "solid fuel" kici kizang hi ci-in JAXA in ci hi. A satellite neu (cubesat) TRICOM-1 pen a gikna 6.6 lbs. (3 kilograms) hi a, a dung leh a vai (length & width) pen 4.7 inches (12 centimeters) hi a, a san'na pen 13.8 inches (35 cm) bek ahi hi. TRICOM-1 pen leitung maan zaih ding leh communications experiments dinga sangnaupante kibawl ahi hi.
TRICOM-1 satellite banga satellite neute pen space ah kikapto zel a, a kikap ciangin amah bek kikap loin satellite lianzaw ahih kei leh satellite puakna (cargo) panin kikap zel hi. TRICOM-1 satellite bawlna dingin budget project $3.5 million bek hi a, mai lam hun ciangin khapi tungah rocket neu "nano launcher" rockets kici kaptohna ding ngimna tawh a kibawl ahi hi. US company Rocket Lab leh company tuamtuam in zong hih bangin satellite neu kapna dingin sum tawmcik bei dingin low-cost launch vehicles kici a bawl lai tak uh hi a, zo le uh van gikzaw (much larger payloads) pua zo dinga, ahih hangin a satellite bel Japante bawl sangin golzaw hi.
Source : Space.com