GITLOHNA TAWH THUK KIKNA IN GITLOHNA KIKIM LEH A NASIA ZAW PIAN'SAK BEH
Ni khat khuata khatah singkung-ah khau tawh lano (colt) kikhih hi. Dawi mangpa hong pai-in singkung ah lano kikhih a muh ciangin hehpih ahih manin a kikhihna khau phelin khah hi. Tua khitin khua sunga lokhomi pa (farmer) lo ah a lano va lut a, a lo lai-a khaici omte ban tuatcil sak in, va nek sak gawp hi. Lokhomi pa' zi in tua lano' gamtatna a muh ciangin a lo a khaici khempeuh a suksiatsak khak ding lau ahih manin a thau (rifle) la-in tua lano kaplup sak ziau hi.
Tua lano neipa in a lano si a muh ciangin a sinso lua-in a hehna kideek zo lo ahih manin a thau la-in lokhomi pa' zi kaplum hi. Lokhomi pa in inn hong ciah ciangin a zi si sa-in mu a, kua thah hiam cih hong kankhia pah samsam hi. Lano neipa in a kaplup hi cih a theih ciangin heh lua ahih manin a thau la-in lano neipa kaplum hi.
Lano neipa' tapate in a pa' luanghawm a muh ciangun heh lua uh ahih manin lokhomi pa lo ah pai-in namgimtui buakin a lo a khaici ding lai teng haltum sak uh hi. Lokhomi pa zong thangpai lua ahih manin a thukkik theihna dingin (phu lakna dingin) lokhomi pa tapa teng thah sak hi.
A khua sung uh-a kilom thahna (massacre) lipkhaphuai hong kipatna thu khua mite in a bul a bal in hong kan ciangun singkung khat-a lano kikhih kimlai dawi mangpa in a kikhihna suk sak in, a khahna hang hi cih hong thei khia uh hi. Tua ciangin khua mite dawi mangpa kiangah hong pai uh a, "Na gamtatna bang hi peuhmah hiam?" ci-in va dong uh hi. Dawi mangpa in, "Bangmah siatna gamtang kei veng aw. Singkunga lano kikhih ka muh ciangin gilkial dangtak ding hi ci-in ka lainatna manin a kikhihna sut sakin, ka khah hi bek hi," ci-in dawng hi.
Hih tangthu a deihna na telsiam hiam? Dawi mangpa in na lianpi septheihna ding leh hong suk theihna dingin vangliatna a neih thupi lo a, mihingte khut zang loin a vangliatna neih a thupit tei sam hangin zang thei lo hi. Dawi mangpa in a ngimna hoih lo a sepkhiat theihna ding leh mihingte' tungah siatna a bawl theihna ding nasep khiat na neu no a hamsa lo (simple thing) bek ahi hi. Leitunga mawhna hong kipatna bulpi Eden huan sunga mawhna hong pian'na thu i et ciangin zong dawi mangpa in Eve kiangah nek loh ding theigah a nekna dingin a va khem hi bek a, Eve' kam sungah nek loh ding theigah va guan'lut sak lo hi.
Phu (revenge) i lak kik ma leh siatna leh gitlohna i tunga hong kibawlte siatna leh gitlohna mah tawh i thuk kik ma-in lim takin ngaihsun masa ni. Phu lak kikna dingin na gamtat ma-in tam veipi ngaihsun masa in. Dawi mangpa sepkhiat leh gamtatna pen singkungah khau tawh kikhih lano sut khia-in a khahkhiat bek ahi hi.
Mahatma Gandhi in, "Mittang khat adingin mittang khatin leitung bup khuamu loin mitdel sak hi (An eye for an eye makes the whole world blind)," a cih phu lak kikna dingin i gamtat ma-in lim takin ngaihsuthui hi. English Physicist, Natural philosopher, Alchemist, Theologian, Mathematician, Astronomer leh Economist Sir Isaac Newton in a Third Law of Motion ah, "Gamtatna;sepkhiatna (action) khatpeuh in a kikim thuk kikna kibang (equal reaction) mah piangsak hi," na ci hi.
Dawi mangpa’ hong hihna ding khempeuh na dalzawhna dingun Pasian’ galvan namkim na zang un. Eite’ do pen leitung mite hilo a, vantung huih lakah a om ukna, aana a neite, hih leitung khuamial a uk a tuamtuamte ahi hi. Tua ahih manin hun haksat hun hong tun ciangin galte’ hong sukna teng khempeuh nangzo-in, a tawpna-ah a gualzo na hih theihna dingun Pasian’ galvan namkim na zang un. Tua ahih ciangin kawnggak gak bangin thutak zang un la, awmdal bulh bangin thuman zang un la, kithawi a khedap bulh bangin Lungdamna Thu a hilhkhia dingin kiging un. Tua banah, dawi mangpa’ hong kapna thaltang kuangte na sukmitna dingun lum puak bangin upna na nei tawntung un. Sik lukhu khuk bangin hotkhiatna nei un la, Kha Siangtho in a hong piak Pasian’ thu pen namsau zat bangin na zang un. Kha Siangtho tawh kopin a tawntungin Pasian kiangah na kisapna khempeuh uh ngenin na thum un la, tatsat loin Pasian mi khempeuh adingin thu na ngetsak un. (Efesa 6:11-18)
Mite' hong bawlsiatna thuk ding ngaihsun kei in la, Topa' hong huh ding ngak in. Tawi suang nam nih a zangte Topa in mudah a, amah in tawi khaina man lote hoih sa lo hi (Paunak 20:22 - 23). Na hehna uh kuama tungah thuk kik kei un la, Pasian' thukkik dingin koih lel un. Bang hang hiam cih leh Lai Siangtho sungah, "Keimah in amaute tungah ka thuk ding a, mi dangte a gimsak bangun ka gimsak ding hi, Topa in ci hi.'' (Rom 12:19) Tua ahih manin gitlohna kizosak kei un la, a pha gamtatna tawh gitlohna a zo na hi ta un (Rom 12:21).
✍️ Thang Khan Lian #ZUNs






