SIMLEI PIAN KIDANG SA'NG E!
Tu hun teh fact account zangte sangin fake account zangte in thuman genkhia ngam zaw bang ta uh a, up dinga kilawm lo a bang pian thuman tawh thuman lo mite tawlem ngam ta uh bang uh hi. Super power kici gam-a president Trump in fake news leh fake or hoax media ci-in a phinphin thapai leh gal a pulak khum tengin Trump sangin thuman gen zaw ta bang uh hi.
Social media zang pawl khatte in kuamah genkhiat ngam loh teng genkhiat buatbuatna dingin fake account hong in, group tuamtuam ah fake account nak zat mahmah ta uh a, comments a khuai hang bangin laang ngeingai uh hi. Pawl khatte bel zuau leh mi phinna ding limlim a zang zong om uh hi. Kidawm un hong tawlem gawp kha ding uh hi. Leitung kinak laih mahmah ta hi. Freedom of speech and expression i betdaih sawm thapai hanga thupiang hi bek a, mawhsak luatna ding zong om lo hi.
Ngaihsutna nei ten fact account mah panin thuman genkhia ngam leng thusim tak hong sa zaw ding uh hi. Ahih hangin Zomi sung pen thuman genkhia ngam ten gal hau lai mawk ahih manin i Khristian upna uh man maw man lo cih lim takin kisittel phat kik hun lua ta hi cih kitel sinsen hi. Thuman genkhiat ding kihtak hun 1789 French Revolution daih khitin French Kumpi tawh kipawl teng ban thah in, ngawng tanna tawh a tan (guillotined) Jacobins kici teh thukham (law) amau khut sungah la-in "Reign of Terror" tawh France gam ah thukham om loin thukham zahtakna om loin a kiphengtat hun (anarchy) tawh a uk hun lai uh bang a, dipkuatna tawh ki-uk hun a ki-om bang ahih manin dahhuai mahmah hi.
(Na khempeuh na neih hangin) Suahtakna na neih kei leh a mawkna hi ci-in Scootish rebels makai William Wallace in na ci hi. Ngaihsutna bangbang suakta takin genkhiat theihna dingin leitung gam tuamtuamte Constitution in a articles uh-ah tuangsak uh a, Indian Constitution ah Fundamental Rights masa pen Article 19 ah Freedom of speech and expression kinei a, suakta takin ngaihsutna genkhiat theihna dingin hamphatna hong pia ahih manin fake account bawl thuah liangin mot kutkut kisam het lo hi. I genkhiat nop teng thuman ahih peuh leh genkhiat theihna dingin suahtakna mi kim in kinei ciat hi.
I gam Kristian gam hi cih ding deih a, Kristian mite tenna gam hi a kicih ding i deih a, Khristian hi ung i kicih nuam leh face account zangin ut teng pheng kutkut a, kivau, kimat, kivuak leh kithah pen Khristian ngeina hilo hi cih i phawk hun ta hi. Hangsan takin suakta takin thuman i gen ngam mateng suahtakna i ngah zongin a nopna ding om lo a, khangsawnte maban ding limci het lo hi.
Thumanna in minam laam to in, minthangsak hi. Na tu na tate gam thukhun tawh kituakin a khankhiat ding deih maw? Ahih kei leh thuman lo, kivauna, kihtakna leh ngongtatna tawh ki-ukna nuai-ah a khankhiat ding na deih bang pen teel in la, tua banga gamtat ding hanciam in na kipat kei leh zekai lua kha thei a, tui bua sa bang thei hi. Lap lai teh! Aw, lap lai teh. Bethsaida bual kilok lai hi.
I LST sung en leng hih bang thute lungngaih tham mahmah hi: Thumanna in minam minthangsak a, mawhna in minam mindaisak hi.(Paunak 14:34). Thuman in note hong suaktasak ding hi. ” (Johan 8:32). Na lungsim ngaihsutnate nuntakna nak hi a, na neihsa a manpha pen bangin na kep ding ahi hi. (Paunak 4:23). Pasian aw, kei hong entel in la, ka lungsim hong thei in. Kei hong sit in la, ka ngaihsutnate hong thei in. Kei sungah siattheihna a om kha hiam hong en in la, tawntung lampi-ah kei hong kha in. (Late 139:23-24)
Minami it kitam semsem napi mipihte mudah leh galbawl tam semsem bang mawk hi. "Ka neih khempeuh midangte tungah pia-in, Pasian’ nasepna hangin kihaltumna ka thuak ahi zongin itna ka neih kei leh ka phattuamna bangmah om lo hi." (1 Korin 13:3).
Thuhilh siamna nei-in, thusim khempeuh thei-in, na khempeuh thei-in, mualte kinsak zawhna ding upna ka neih hangin itna ka neih kei leh ka kimanna bangmah om lo hi. Itna neite a lungduai-in migi hi. Itna neite in hazatna lungsim nei loin, zong kisathei lo hi. Itna neite a kilawm loin gamta lo, heh pakpak lo, mite’ mawhna ciamteh lo hi. Thuman lote-ah lungdam ngei lo uh a, thumante bekah lungdam uh hi. Itna neite lungkia cih om ngei lo hi; a upna, a lametna, lungduai takin a ngaknate uh a mawkna cih om ngei lo hi. Itna pen a tawntungin a kip ahi hi. Tu laitakin a omlai thu thumte pen upna, lametna, le itna hi a, tua thumte sung panin itna mah a thu lianpen ahi hi.(1 Korin 13:2, 4-8b, 13).
Ka gam, ka minam leh ka mipihte ka it hi ci-in ka mit tawh ka muhtheih ka mipihte ka it kei leh ka gam, ka minam leh ka mipihte ka it hi ka cih a mawknapi hi a, ka muhtheih loh Pasian ka it hi ka cih hangin kei leh kei a kikhem ka hi hi.
Itna in hong taisan maw, en taisan? Simlei pian kidang sa'ng e !!
✍️Thang Khan Lian
