Monday, 2 September 2019

IDOL MIN ZANGA KIDEMNA HONG PIANKHIATNA TANGTHU TAM LO



IDOL MIN ZANGA KIDEMNA HONG PIANKHIATNA TANGTHU TAM LO
American Idol leh IDOL cih kidemna hong phuankhiapa 17 May 1960 a piang British entrepreneur, artist manager, film and television producer Simon Fuller hi. Fuller in POP IDOL kici 
British music competition television series hong phuankhia a, ITV 2001 to 2003 kikal taisak (run) hi. Lawhcing pah ahih manin US ah AMERICAN IDOL hong pankhia hi (produced by Fremantle USA and 19 Entertainment, and distributed by Fremantle North America) hi.
Fuller in AMERICAN IDOL hong pat cil in conservative media Fox in June 11, 2002 panin April 7, 2016 dong 15 seasons khahsak hi. March 11, 2018 panin tu dong liberal media ABC in khah hi. Conservative media khaici ahi AMERICAN IDOL kidemna ah vote khiatna ah thuman lo zatna (voting frauds), judges ten deidantuamna a neihna hangun buaina (controversies) na piang mun mahmah hi. Lasak kidemna ahih manin Pasian lasa zong om mah a, ahih hangin a tam zaw zawlla kisakna hi.
American Idol season masa (2002) in khatna ngah Kelly Clarkson leh season four (2005) in a khatna ngah Carrie Underwood pen gospel singers lak panin leitung bup ah a min kizeelsuakte hi. Christian ahih hangun a ngaihsutna uh tangzai (liberal) ahih manun Declaration of Independence ah, “We hold these Truths to be self-evident, that all Men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty, and the Pursuit of Happiness…." leh 1868 kum in American Constitution Fourteenth Amendment kibawlna ah, "...no state shall . . . deny to any person within its jurisdiction the equal protection of the laws,” cih hangsan takin dinpih ngam in, AMERICAN IDOL winners ahihna uh leh celebrity ahihna uh tawh GAY RIGHTS a gupna uh tampi vei a tangkopih manun conservative suuksia tengin pum muhdah uh hi (Clarjson bangin 2012 presidential elections in Obama gum a, Jan. 20, 2013 presidential inaugurations hun ah "My Country 'Tis of Thee" cih la sa hi). Gay marriage a gupna hangun conservatives online users ten phin leh tot cih takin a tot uh a, vauna nangawn tuak uh hi.
Nung season in American Idol contest ah Lionel Richie, Luke Bryan tawh judges semkhawm Katty Perry in stage tunga lasa tabgvalno khat lawmngaih nei ngei nai lo kum 19 mi Benjamin Glaze a va kissed manin kinialna leh buaina (controversies) lianpi piang hi. 2013 in Idol judge, a lawhcin'na Pasian hang hi a ci Manhattan khuapi-a St. Thomas Episcopal Church pawlpi mi Mariah Carey in November 2013 in Idol judges a kitawpna a la "The Art of Letting Go" promote in a pai lai-in New York radio station Hot 97 kiangah, "Thuman takin ci leng American Idol ah judge in ka let ka mudah (hated) hi . Satan tawh hell sunga nisim in nasepkhawm tawh kibang hi," ci-in season khat bek sem in, a judge seppih Nicki Minaj tawh season khat a sepkhop sung uh kituak loin a tawpna thu gen hi (a nih un season khat May kha in a bei ni in tawp tuak uh hi).
American Idol pen Conservative media i khaici tuh hong khangkhia ahih manin hih American IDOL leh IDOL kammal pen conservative suuksia diak tengin a pumgup leh pumphat loh uh phamawh hi. Conservative mite ideology mitdel sialkhau let capitalism kizelhsakna leh sumbawlna hoih mahmah ahih manin amau adingin IDOL kammal gup loh theih loh hi mawk hi.
IDOL kidemna leh IDOL kammal leitung bup ah a khiatna dang tawh a kizelhsakte lak-a lawhcing pen pawl Simon Fuller in a upna leh biakna genkhia ngei lo hi a kicih hangin IDOL kammal sit leh kipatna bulpi (Greek, Hebrew, French) leh LST sunga a kizatna deihkaih in lasiamte nusian leh pasian zah a biakbawl leh pahtawina ding a khiatna hong deihkaihna kammal zangin British television series 2001 - 2003 kikal POP IDOL phuankhia in, hong lawhcin' mahmah khit nungin a IDOL franchise tawh leitung bup gam 100 val a IDOL min zanga kidemna piangkhiasak pa pen i siate, i makaite, sia nengneng conservative suuksia bulomtang pawl khat ten a muhdah leh huat mahmah uh Muslim mi hi thong a, British Overseas Territory Cyprus tuikulh ah a pa' Royal Air Force pilot sepna ah piang a, Christian na hilo zawsop hi.
Simon Fuller' pa Fuller Sr in Royal Air Force a sepna Cyprus tuikulh ah sanginn hong a, Ghana gam-a British Military School ah zong tawlkhat sung sangsiapi sem ngei hi. A tawpna ah Fuller innkuan (family) Hastings, East Sussex ah peem uh a, Duller Sr' sangsiapi sepna sanginn ah Simon Fuller kah hi. August 2018 in Simon Fuller' neih leh lam (current net worth) $570 million hi kici hi.
Fuller pen Muslimte ahihna leh Christian ahih lohna theician le uh bel IDOL kidemna leh a kammal a zat zia i makai leh siate in gensiatsak pong in, a pum deih loh pah tam kha ding uh a, IDOL kaamal hong nawh laih mahmah kha dingun uphuai hi.
- Thang Khan Lian 

NGAIHSUTNA THAK TAWH KALSUAN TA NI

NGAIHSUTNA THAK TAWH KALSUAN TA NI
"Hai (glass) khat sungah tui a dim om hi; a kimkhat ciang bek om hi; a kikkhat hawm hi ahih kei leh a kimkhat dim hi; a hawm hi," cih tawh buaite pen, "Tua hai sungah tui dim khinzo ahih manin tui sun' beh theih nawn loh hi; a kimkhat om khin zo hi; a hawm hi," cih tawh a lawh ding dan bangmah a thei zo nawn mahmah lo mite ngaihsutna hi.
Hai sunga tui a dim khinsa in a om hangin a limcit kei leh buak khiat theih a, tui siangtho suak kikin a dim dong in sun' kik theih hi. A kimkhat bek i kham ngap kei leh a dim dong tui sun' beh theih a, i kham kei leh suah beh theih lai hi. A hai a hawm ahih leh i duh zahzah suakin i kham dong dawn theih lai hi cih ngaihsutna neih theih hun hi ta hi.
Ei Zokam sungah zong kammal hoih nono om napi midangte in zang ta cih tawh midangte cih bang teekteek mah kammal zatpih sawmna pen i mai a pai pen in lawi ek a sik leh en zong sik teitei ding hi; ek a nek leh en zong nek hamtang ding hi; kensang ah a tuak lum zongin ei zong tuah loh phamawh hi cih ngaihsutna hi.
Kammal kilawm zaw zat ding a om leh laih ziau zawk pen guallelhna leh haina ahih kei leh mindaina ngahna ding hi loin pil vai zaw in, thukhual vai zaw hi. Zomi, Zolei, Zolai bek ci-in kampi bek tawh ot hun hi nawn lo a, a mite it-in huai in, a leitang leh a lai i zuun hun hi ta hi. Tangmai Festival zong Cucumber Festival i cih lanlan tuan loh bangin (Tangmai Pawi cih dingin khum zaw lai), i pawi minte, i minam nite, vai khat peuhpeuh tangpi tangta kipawlna dingin i bawlte ah Zokam mah zat tangtang hun ta hi. En zang kei leng kuama'n hong zatsak lo ding a, i tu i ta ten hong mangngilh ziau in, pau mangthang a suah khakna dingin lampi keek behbeh hun hilo hi. I pawi minte zong mikang kammal khawng tawh i laih themthum khak ding baihlam bang ta hi.
Hai sungah tui a kimkhat hawm hi ahih kei leh a kimkhat dim khin zo hi cih tawh kinialnial in, hai sungah tui sun' beh theih hi cih ngaihsun man lo liangin leitung bei dong buai hun hi nawn lo hi. Hai sunga tui om lo ahih kei leh om zah tawh i buai lai teng a tui om zah na kilamdang tuam lo ding hi. A hoihzaw, a man zaw, a kilawm zaw omte zuih pah a, zat leh san' theihna pen minam picing leh khangtote ngeina hi zaw hi. Kikhekna;kilaihna (change or transformation) kihtakna pen khantohna ding dalte lak-a gal lian pen hi.
Zogam a om va-ak ten "ak ak ak" ci uh a, gamdanga om va-ak ten zong "ak ak ak" mah ci uh hi. A omna gam uh a kibat loh hangin a ham dan uh kibang veve a, "ba ba ba" ci-in ham tuan lo uh hi. Va-ak utong kineih kei ni; utong kimlai va-ak kisuaksak kei ni. "Ka sisan laih thei kei ning, ka minam khek thei kei ning," cih la a sasa minamte i hi hi. I mitdel sialkhau let tentan khah in, i sila lungsim paikhia in, ngaihsutna thak tawh kalsuan ta ni.
🖌️ Thang Khan Lian #ZUNs

NA NGAIHSUN KHA NGEI HIAM?

NA NGAIHSUN KHA NGEI HIAM?
1. Democracy tawh ki-ukna leh kivaihawmna ding i deihna thu kambembem in otpihpih lala napi hangin nautangte deihna thusim vet loin mipite deihna bangin hong makaih dinga i muan manin mipite sik leh tang dinga i teelcing palaite "representatives" (leader) tam lo khat bek i ngaihsutna bek tawh kivaihawmna tawh i minam kalsuan den ding maw? Democracy kammal a khiatna thei lopi-in democracy otpipih pong hi zaw i hi hiam?
2. Lai Siangtho sunga kammalte um leh a zui, Jesuh' nungzui Khristian kici lanlan napi hangin, Lai Siangtho sunga kammalte sim ding bek, Jesuh hong thuhilhna leh thupiaknate pulpit tunga sermon bawlna ding bek a otpih lala ding bek a zang ding maw? Biakinn sung bek ah Lai Siangtho sunga kammalte gen leh zuih ding bekin ngaihsun in, biakinn kongpua lam ah zuih vet loh dinga ngaihsun - a puatham bekin Khristian kicici ding i hi hiam? LST kammalte biakinn sung bek ah zuih ding ci ta i hi hiam makaite leh siate aw?
3. Biakna leh leitung vai kibang loin kigawmkhawm thei lo hi cih kam dim tawh otpih in, laipaih (articles) saupipi gelh biakna sia kitam mahmah hi. Tua bang thu bullet (principle) in mitdel sialkhau let uh ahih leh bang hangin biakna sinsan leh bullet in thukhensatnate pumgup pong in, leitung bup kipawlna lianpen UNO in Christianity, Judaism, Islam leh biakna dangdangte kituah kilemna ding leh leitung bup kilem theihna dingin international laws a bawlte thusim loin biakna vai leh leitung vaite gawmkhawm den sese in, pumgum policy bekbek tangkopih lala sese i hi hiam? Bang hangin politics leh biakna vai, politics leh biakna vai gawmkhop sawm thapai den ahi uh hiam? Mi hoih a kineihkhem (hypocrite) Farisai hong kici leh ut ding i hi hiam?
4. Thukhensatna leh vaihawmna khatpeuh ah thuneihna leh huzap nei mite leh kipawlna tuamtuamte a makai tam lote leh sum leh paai haute (lobbyists) mai etna ding, maipha ngahna, lungkimsakna ding leh gupna ngahna ding bek ngaihsutna tawh mipite deihna leh ngaihsutnate thusim sese loin minam makaite in mipite ut bangbangin makaih ding maw? Mipite cih bang hi loin lobbyists mite cih bangbang in makaite in mipi makaih ding maw? Mipite hilhna hoih piakna (advice) i pum zakdah leh bang hangin ei keh ei makai dinga kiteelcing lo i hi hiam?
5. Tangpi tangta zuih dinga kibawl by-law leh Constitution siksan in makaite in mipite makaih ding maw? Ahih kei leh makai za khahsuah lohna ding leh lobbyists mite maipha ngahna ding bekin makaite in mipite makaih in taalkaih zaw ding maw?
6. Thunei leh sumhau tam lote maipha ngahna leh zaknopna ding thute bek gen in tangkopoh zaw ding maw? Ahih kei leh Pasian' kammal leh deihna gen in tangkopih zaw ding maw? Leitung mi hi hang cih paulapna tawh leitung deihna leh ngeina tawh kituak dingte bek ngaihsutna tawh Lai Siangtho deihna laihin deihkaih ding maw? Tua bang veve ding ahih leh LST kammal khiatna leh deihna tawh kituakin pulpit tunga bang hanga otot kisam sese lai ding ahi hiam? LST in leitung mite ngeina (deihna) bangin na gamtang un ci loin Pasian' deihna bangin na gamta zaw un ci hilo maw?
7. Lai Siangtho' kammal zat a khiatna sangin leitung mite deihna, thu um lote kammal khiatna nak zat mahmah kizeelte leh kidemna minte thupisim zaw ding i hih leh bang bangin pulpit tung beng puak lualua liangin LST kammal khiatnate otpih lala ngam huai lai mawk ding ahi hiam? LST sunga kammal khiatna sangin leitung mite deihkaih kammal khiatna tangkopih zaw ding i hih leh Pasian na sep sangin leitung mite na sem zaw lo lel lo i hi hiam? Sila khatin to (master) nih nasem khawm thei ngei lo hi.
8. Leitung vaite uk lua in, leitung vaite tawh kisai ah ei deihna, ei khiatna leh ngaihsutna leh thusaan ziate bek mipite in a zuih ding tangkopih i hih leh bang hangin i siampi puante suahkhia ziau in, leitung vaite makai sem lo i hi hiam? Kua in kol hong bulh ahi hiam?
Khristian kicih sawm lailai i hih leh i LST sunga kammalte a khiatna i saan dante, Pasian' maipha zon ding sangin i maipha vil bawl leitung mite lungkimsakna ding leh maipha ngahna ding i hahkatna, hanciamna leh thipisim zawk dante, i Khristian thusaan dante lim takin ki-etphat huai leh kilawm hi. Biakna makai leh biakna nasem na hih leh LST sunga kammal khiatnate leitung mite deihkaihna leh khiatna na nak otpih luat leh na makaih tuute lam na khialsak ding a, na pialsak mang khin ding hi. Pasian' kammal na neu ngaihsut luat leh Pasian in hong neu ngaihsut in, hong niamsak ding a, nang deihna bangbangin na taalkaih leh hong taalkaih peelmawh ding hi.
I mawhna pulak in, i lungsim sungkia leng Pasian in i minam leh i gam hong damsak ding hi. "I gamtatnasate lim takin ki-enpha kikin Topa’ lamah kiheikik ni." (Kah La 3:40). Maisakna i ngahna dingin thungen in, kipuahpha tek ni. Thukhen ni ciangin, "Nang kong thei kha ngei kei hi... Na nasepsak pa kiang va zuan zaw in," hong kicihsan khak ding thubaih hi.
🖌️ Thang Khan Lian #ZUNs