Friday, 23 June 2017

IS TEN MOSUL KHUAPI-A KUM 840 A UPA MOSQUE SUSIA

IS TEN MOSUL KHUAPI-A KUM 840 A UPA MOSQUE SUSIA
June 23, 2017: Islamic State group ten Iraq gam-a a caliphate uh Mosul khuapi-a om Muslimte biakinn kum 850 a upa, a awn ngeingai al-Nuri mosque (al-Hadba a kici zaw) zanhal zan in a sungah puakthei (explosives) puaksak in susia uh hi ci-in Iraq Ministry of Defense in pulak hi. Iraqi Prime Minister Haider al-Abadi in bel zan zingsangin a Twitter ah IS ten Iraq gam-a khuapi golpen nihna Mosul a om al-Habada a suksiatna uh pen guallel uh hi cih a sangna uh lahkhiatna hi cih tuangsak pong hi. “Daesh (IS) ten al-Hadba thungetna tausang (minaret) leh al-Nuri Mosque bomb tawh a suksiat uh pen a guallelhna tuh a tangkokhiatna uh hi," ci-in Haider al-Abadi in tweeted hi.
Al-Nusri mosque pen Mosul’s Great Mosque zong kici a, IS ten Mosul khuapi a lak khit uh a sawt loin al-Habada minaret pen 2014 in IS leikhamang Abu Bakr al-Baghdadi in IS kumpi gam (caliphate) kiphuankhia a, khuapi dingin Syria ah Raqqa leh Iraq ah Mosul kizang hi ci-in a tangkokhiatna mun ahi hi. Al-Habada minaret pen Italy gam-a Tower of Pisa bangin awng ngeingai napi kum 840 val tuk tuan lo hi. Iraqi Ministry of Defense in hih mosque kisuksiatna thu a pulak khit a sawt loin IS ten a statement uh online ah tuangsak pah uh a, hih mosque leh minarat kisuksiatna hang pen US ten tung lam panin a kapna hang ua kisa hi ci-in USte mawhpaih uh hi.
ISte ngawhna US leh a pawlte coalition spokesman US Army Col. Ryan Dillon in nial a, tung lam panin surveillance in a kimuhna ah hih Muslimte biakinn (mosque) pen bomb tawh a kisusia hi a, US ten tung lam panin a kapna hang a kisia hilo hi ci hi. A kisiat hun in tua kiim ah tung lam panin kikap lo hi ci-in APF newste kiangah gen beh hi. IS galkap ten 2014 in zong al-Habada minaret pen Islam thu-upma bulphuh kilet dan tawh kituak lo hi ci-in na suksiat sawm ngei uh a, ahih hangin Mosul khuamite khut kilen in a lomlom in human chain bawl uh ahih manin IS ten a suksiat ding uh na dal zo uh hi. IS ten Mosul sung leh a kiim a van lui leh mun poimawh tuamtuamte (historic and archaeological sites) pen milim biakna lahna leh tangkokhiatna hi ci-in tampi susia uh hi.
“IS ten hih minaret leh mosque a suksiatna uh pen Mosul leh Iraq mite tungah thukham palsatna ahih manin hih banga ngongtat kipawlna pen sukcimit ding cih a gamtatna pan un gentehna kimu hi," ci-in US leh a pawl gam 65 ten Iraq gam-a ground forces commander dingin a zat uh US Maj. Gen. Joseph Martin in written statement in ci a, hih bangin hih mun a siatsak manun ISte siatna ding a kong biang uh-ah siatna sial uh hi ci lanlan hi.
Al-Nuri mosque pen Mosul khuapi leitaw lam a ISte hatna om sun Old City kicihna mun a om hi a, tu kal bul in Iraq galkap ten Old City lak kik ding hanciam napi IS galkap om laite tua mun a nautang 100,000te lakah kihelhgawp uh ahih manin a mainawt uh ol mahmah hi ci-in UN in ci hi. IS ten tu kha bul panin al-Nuri mosque khakcip in, tua kiim-a tengte kiangah galdona tawpna pan dingin hih kiim zang ding ka hih manun hih kiim panin kihemkhia un ci-in thupia uh hi.
Mosul khuapi lak kikna dingin galdona final battle kici nung kum Oct. 17 pekin Iraq galkapte, Peshmerga Kurdish galkapte leh galdo dinga kipiakhia militias kicite galkap 70,000 val kipawl in, US leh a pawl ten tung lam panin kap in Mosul khuapi nawk uh hi. Mosul khuapi lak kikna dingin galdona kha giat val ta napi tu dong la zo nai lo uh hi. Mosul lak kikna dinga galdona kipat khit nung khuapi sunga tengte mi 850,000 teenna ding nei loin om khin zo uh hi.
Source: Reuters; The Hindu
@Thang Khan Lian 

INDIA IN TU NI-IN ORBIT AH SATELLITE 31 LAWNTO LEULEU

INDIA IN TU NI-IN ORBIT AH SATELLITE 31 LAWNTO LEULEU
June 23, 2017: Indian Space Research Organisation (ISRO) ten tu zingsang nai 9:29 am (IST) in Sriharikota khua-a Dhawan Space Centre (SHAR) panin PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) - C38 zangin satellite 31 khatvei lot in orbit ah lawnto hi. Satellite 31 lak panin 29te gamdangte satellite vive ahi hi. on Friday successfully launched 31 satellites – 29 of them belonging to other countries through a PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle).
PSLV-C38 pen a 40 vei a lengna hi ta a, Cartosat-2 series pua hi. A vanpuak golpen (main payload) gikna 712 kg hi a, tua loin Noorul Islam University, Kanniyakumari panin NIUSAT zong pua hi. ISRO in a satellite a lottoh sak gamte palaite (client countries) zong a spacecraft orbit ah a kikoih laitak Mission Control panin en uh hi. Cartosat-2 pen a series gukna hi ta a, tu zingsangin 505 km a gamla polar sun synchronous orbit ah a kilotkhiat zawh 16.43 minutes in tung a, a final satellite pen orbit ah minute 23 in tung hi. PSLV-C38 in a payload puak khempeuh a gikna pen (at liftoff) in 955 kg ahi hi.
Satellite nei nono (nano satellites) 29te pen Austria, Belgium, Chile, Czech Republic, Finland, France, Germany, Italy, Japan, Latvia, Lithuania, Slovakia, United Kingdom leh United States of Americate satellite ahi hi.
Cartosat-2 in kum nga sung remote sensing services hong pia ding a, cartographic applications, coastal land use and regulation, road network monitoring, water distribution, creation of land use maps, Land Information Systems (LIS) leh Geograhical Information System (GIS) applications cihte ah kizang ding hi ci-in ISRO in ci hi. Tu ni-in PSLV a kilotkhiat theih manin ISRO in maban ah orbits tuamtuam ah satellite tampi lottoh theih ta ding hi ci-in ISRO in kimuanna lianpi nei ta hi ci-in Mission Director B. Jayakumar in ci hi.
“PSLV pen satellites tampi sun synchronous orbit ah koihna dinga kibawl hi a, mailam hunah orbits tuamtuam - geo synchronous, sun synchronous or low inclination orbit ah satellites tampi koih ding kihanciam a, gamdang tampi in zong PSLV hong lunglutpih semsem ding uh hi," ci-in B. Jayakumar in gen beh hi. ISRO Chairman A.S. Kiran Kumar in PSLV pen satellite lottoh theihna dingin leitung adingin launch vehicle muanhuai tham hi a, orbit ah satellite a kikoih theihna dingin timeline bang lianin frequency man in kikoih thei hi ci hi. ISRO in PSLV panin satellites a lotkhiat tengin lam tuamtuam ah ahih theihna khan' behbeh a, lower orbit ah satellite koihna dingin hih launch vehicle zang nuam hong kibehlap semsem ding hi ci-in gen beh hi.
IRNSS-A a satellite a dang tawh khekna (replacement) kibawl pen a nai (clock) masa in khawl ahih manin a sawt loin kilawtto pah ding a, IRNSS-1A service pen zat theih dingin mansa in om ta hi. IRNSS pen applications tampi ah kizang thei a, company thum in IRNSS a specific hardware ding bawl in resource tuamtuam zang uh hi ci-in A.S. Kiran Kumar in ci hi. ISRO in June 28 ciangin communication satellite GSAT-17 French Guiana panin lottoh sawm kik a, tu kum bei kuan ciangin zong GSAT-11 lot sawm lai hi. Teams tuamtuam ten Mars Orbiter Mission a 2na ding, Venus Mission leh Asteroid Mission ding nakpi takin kitawi lai uh a, a lot hun ding a sawt loin kigeel pah ta ding hi. Kumpi tung panin phalna kingah theihna ding kingak a, tu lianin Chandrayaan-II leh Aditya ding mission nih phalna kumpi in hong pia ta hi ci-in Kumar in gen beh hi.
Source: The Hindu
@Thang Khan Lian #ZUNs