Monday, 31 January 2022

UKNA BULUH JUNTA MILITARY DICTATORSHIP KUM KHAT CING TA

 UKNA BULUH JUNTA MILITARY DICTATORSHIP KUM KHAT CING TA

Feb. 1: Myanmar military in Nov. 8, 2020 general election ah maizuamhuai takin guallelhna a tuah khit nungin paulapna tuamtuam - meetang kigukna om hi, Union of Myanmar kipumkhatna a kikeek lohna ding, gam leh security kip leh kho (stability) in a om theihna ding deihna hi, ci-in Feb. 1, 2020 in galkap thahatna zangin zawhthawh tawh ukna a buluh (military coup d'éta) uh a kum khat cing ngawngaw ta hi. Suahtakna lunggulhin khua-ul, sisan a luangte, lutang a kham khinsate zahtakna lian pen i pia hi.
Junta in Myanmar gam 1962 hun a mialna muh ah leh kaih kik leh a ciahpih khit nungin democratic insitution, democratic instutions leh a manphatna (values), mihing hihna a manphatna (values and dignity), human rights, voting rights, media suahtakna, ngaihsutna suakta takin gen khiat theihna (media freedom, freedom of speech & expression), state power organs teng go lumin ukna a buluh zawh uh kum khat zawh teh democratic election kinei ding hi, a cih uh 2023 ciang dingin sot beh hi. Kum bangzah hong sot beh toh sawm lai ding hiam cih junta' lungsim thusuak ngah thei a kicite nangawnin thusuak ngah zo nai lo uh hi.
1962-2011 kikal kum 49 sung dictators thum - Ne Win, Saw Maung leh Than Shwe in military dictatorship tawh Burma henkol na bulhin, a ukcip hun sung uh Kawlgam mite thuakna, suplawhna, a si leh a mang, galtai, educational institions panin mipil mi siam a piang khia ding leh development piang thei ding a dal, khantanin a betdaih uh leh a gawh lupsa teng uh kam tawh gen zawh ding hilo hi. Feb. 1, 2021 in Min Aung Hlaing in ukna hong buluh kik khit nung bek galtai million kimkhat val kibehlap khin zo a, junta dictatorship nuai-ah Kawlgam mite saltan'na a kum 50 i.e. Golden Jubilee a cing khin hi ngawngaw zen hi.
Feb. 1 in junta in ukna a buluh zawh uh mi 1,500 val a thah khitsate uh sungah tampi tak thonginn leh dentention centers ah a bawlsiatna uh-ah a thah ban uh-ah mi 9,000 val dentention centers ah khumcip khin zo uh hi, ci-in Bangkok-based advocacy group Assistance Association for Political Prisoners (AAPP) in ciamtehna data pansanin gen hi.
Feb. 1 coup khit nung Myanmar junta' air force in townships 26 sunga nautangte ten'na munte (civilian areas) gal vanlengte zangin pheng kap khin zo uh hi, ci-in January kha kim in shadow National Unity Government (NUG) in gen hi. Feb. 1 coup khit nung December 2021 bei dong junta forces tawh kidona leh nautangte kisuamna 7,686 vei piang khin hi, ci-in advocacy groups Progressive Voice leh ALTSEAN in a data uh-ah ciamteh hi.
Feb. 1- Dec. 2021 sungin leitungah ngongtatna a nasiatna leh gal kidona tawh a kilawi lo gam Syria ah kidona leh nautangte kisuamna 7,742 vei piang a, Afghanistan ah 6,481 vei, Yemen ah 6,270 vei, leh Iraq ah 3,732 vei a piangte tawh tehkak hi le'ng Syria gam cih lo Afghanistan, Yemen leh Iraq gam sangin Myanmar ah nasia zaw hi, ci-in 8888 Uprisings hunin BBCte adingin thupiang a gelh leh tu-in Myanmar Accountability Project (MAP) ah director a len Chris Gunness leh Director of Protection, Damian Lilly in Jan. 31 in Myanmar Now ah "ON MYANMAR’S COUP ANNIVERSARY WE MUST TURN OUR BACK ON A YEAR OF FAILED POLICIES" a cih article a gelhna uh-ah na gen uh hi.
2021 kum bei kuan kha li sunga junta ngongtatna teng bek Syria tawh tehpih theih a, Afghanistan, Yemen leh Iraq gamte sangin Myanmar ah suuksia zaw hi, ci-in Chris Gunnes leh Damian Lily in a data neih uh pansanin gen uh hi. October 2021 panin junta regime ngongtatna lim takin a kiciamtehna sungah mual tung mi thautawite leh khamtung mite (ethnic armed organisations and ethnic communities) a suamna nasiat lam manawh a, a khuazaang buppi in inn a halsak leh thau tawh a kapna uh a thuak om kawikawi hi. Tua bek hi loin civilian targets lakak biakinnte a hal leh a kap, sanginnte leh zato innte kap mun mahmah hi.
2021 December nipi kal masa in Salingyi Township sunga om Done Taw khua kiangah Salingyi G-Z Local People’s Defence Force (PDF) ten junta galkapte convoy kizuite landmines tawh na suam uh hi. Tua khit nungin Dec. 7, 2021 in junta forces in Done Taw khua va buluhin pianken in mipoi khat leh tangvalno (teenager) khat kihelin khua mi 11 a matte uh a bawlsiat dikdek zawh uh a thah khit nungun a luanghawmte uh halsak lai zen uh hi.
Dec 23, 2021 in Rangon ah a inn ah Myanmar ah RC Archbishop Cardinal Charles Maung Bo in coup makai Gen. Min Aung Hlaing kimuhpih a, X-mas cake at khawmin a tut khawmna hangun junta regime' SAC panin MAL tungtawnin a pawlpi funds dingin X-mas letsong US$11,000 tak Cardinal Bo in na ngah hi. Junta a hamphatpih a om kiaukiau hangin a thuak taktakte thuakna kam gen zawh ding hilo hi. Junta regime tung panin letsong ngahte, a saguh bawk lotte uh a pet kha leh pet nuamte suahtakna lunggulh mipite lam ah hong kimawk hei lo ding uh bang hi, cih kum khat sungin kimu khin hi.
Cardinal Bo leh MAL kimuh zawh a zing ciang Dec. 24 in Christmas Eve massacre a kici Christian Karenni ethnic group tamna Kayah state sunga Moso khua kiangah junta forces leh a lehdo Karenni resistance forces kidona piang hi. Khua sung panin lau-in a taite mawtaw giat kiim kizuite junta forces ten Moso khua kianga lampi ah na suamsak uh a, mi 35 (a updated news ah 42 kiim bang pha kici) a thahte uh a mawtaw tawh hal khawm beh lai zen uh hi Tuate sungah health officials leh humanitarian aid workers a kihelte lakah Save the Children staff members nih kihel uh hi.
Kum 50 piikpek junta dictatorship Golden Jubilee a hawmthawh pian lai Kawlgam sung leh gamdang ah a galtai na tam lai bilbel hi. Junta hencipna kum 50 hun sungin junta' ngongtatna, a suplawhnate uh, gam nih gam thumna ah galtaite (Rohingya mite leh namdangte tawh sim khawm leng million thum val bang tai khin ding), a suplawhna a thuak khitsate uh mangngilh liangin junta thupha tawh tun lohna ding mun a tung kha mi pawl khatte in tu dong mah junta leh a pawlte mawhsakna kam khat beek gen ngam vet nai lo uh hi. Tua hi napi-in Kawlgam mite thuakna teng CRPH, NUG, PDFte, a diakin Zoland PDFte bek piansak hi, ci-in a leh mawhsak theihna ding bek uh lei nuai dong khuat ngap liangin zongzong lai uh a, tang ngawh ngam lai zen uh hi.
Kum 50 piikpeek sungin junta ngongtatna hangin Kawlgam mi 55 million a tam zawte thuakna leh suplawhna tu dong mumu napi-in a thei zote in junta regime henkol bulhna panin suahtakna lunggulhin ut man hi loin a lehdote leh pum mawhsak niloh denna uh pen haina lakah a kician vet pawl hi. Ne Win' hun panin "Burmese way of socialism" bulphuhin dictatorship tawh a hong bum haina a tuak, junta education system nuai-ah khua mu thei lo ding pilna a na sin kha teng hi, cih loh a dang gen beh ding om lo a, sila lungsim a paai leh dictatorship mah tawh Diamonsd Jubilee, Platinum leh Centenial pawi a kham nuam teng lungsim hita hi. Tua ci koih lel hun hi. Amau tung panin suahtakna kingah lo ding hi, cih kum 50 sungin kitel khin ahih manin suahtakna taktak a lunggulhte adingin buaipih tak lo hi. Amau tung panin ngah ding om lo hi.
Kum 50 piikpek junta tuatcilna, nengniamna, hencipna, bawlsiatna cimtak nai loin dictatorship regime mah a thapia ngap lai, SAC tawh a kigulluk nuam laite pen thuman hilhhilhin, gengen ta leng zong thu theihna a nei lo la (donkey) mah bangin dictatorship gu mahin zo zaw veve ding bang uh hi. US ah "most popular poet" leh "best selling poet" a kici Persian mipil Rumi in, "Thuman khat bek tawh laisiam mi 40 na zawh ziau theih hangin mihai khat bek thuman 40 tawh na zo zo kei hi," a cih tawh kibang hi. Ui in a pute a pet ngei loh mah bangin junta dictators thupha tawh tun lohna ding mun a tung khakna thupha in a ngaihsunte, junta hangin minam min zangin aituam hamphatna leh panmun a ngahte in hong langpang leh mindaisak sawmnate uh buaipih hun dihdih lo hi. Suahtakna ngahna dingin kitomtom hun, lehdo hun hi bek hi.
Paunak 27: 2 leh 22 ah, "Suangtum leh sehnel gik mahmah a, ahi zongin mi haite’ piansak lungkhamna gikzaw lai hi. Mi hai khat a sih dek dongin na satsat hangin a hai ngei mahin hai veve lai ding hi," na ci hi. Scientist minthang Albert Einstien in, "Gitlohna a sem/bawlte hangin leitung kisia lo ding a, bangmah hih loin a en hithiat mite hangin leitung kisia ding hi," na ci hi. Tu hunin democracy leh suahtakna a lunggulhte in nang khang leh na khang sawnte maban ding, lametna leh na suahtakna teng hong gawh lupsak junta regime lehdo loin na et hithiat lai teng kuama'n suahtakna hong mot piak ngei lo ding hi. Suahtakna ngahna ding sup loh, do loh kiphamawh hi. A tawntung junta tuatcilna nuai-ah nang leh na khang sawnte a suplaawh den sangin tu hunin tawm vei na suplawhte gen tham lo zaw ding hi.
Junta regime a tuk mateng, Hluttaw (parliament) ah military in 2008 Constution nuai-ah 24% seats reservations a neih lai teng uh Kawlgam in suahtakna taktak, full democracy, federal system taktak ciam ngei lo ding hi. district hong mot piak hangin a mawknapi hi. 2008 Constution a kipuahphat (amendment) mateng Feb. junta coup a kilawnthal zongin maban ah junta coup a pian' kik ding thubaih lai kha ding hi. Tua ahih manin 2008 Constution puahphatna ding, junta regime henkol bulhna panin nang leh na tu na tate, Kawlgam a suahtakna ding, maban ah junta dictatorship khut sungah sal a tan' nawn lohna ding, educational istitutions hhong hoihna ding na lunggulh takpi leh tu laitakin gam buppi-in a lehdo hunin lehdo leh kitomtomna dingin hun hoih pen hi.
Suahtakna lunggulhna hang lilau tawh tu hunin a lehdo ngamte, makai leh mawhpuakna a la ngam teng mahin junta regime panin suahtakna ngah ciaingin gam hong makaih ding uh hi. Junta regime henkol bulhna panin suahtakna lunggulhin tu hunin a suplawh ngam teng mahin suahtakna ni hong suak ciangin suahtakna ningzu tam hawp kha pen ding uh hi. Tu hunin junta a lehdote a gensia leh langpangin a awngawng leh a kitomtom teng mahin suahtak ni ciangin panmun hong ngah zo lo ding uh hi. Tu hun ciangin mi dangte panmun ngah leh hamphatna mah haza luat man bekin phunphun tawh ni tum zel ding uh hi.
Note a hong gualzo sak dingpa pen Pasian ahih manin na galte uh na kihta kei un. Hang takin om tawntung le-uhcin, note a gualzo ding hi-in, na galte uh a guallel ding ahihna thu, na galte un hong thei ding hi. (ref. Filippi 1:28)
Full democracy, fedeeral system, self-administered zone (SAZ) leh suahtakna lunggulhin a kitomtomte, a lehdote leh mipite in i tunna ciangciang panin mainawt zom ni. Galpi Nihna hunin england PM Winston Churchil in, "Na paina lampi ah nang hong tawng ui suang tawh na denden leh na tun nopna mun na tung ngei kei ding hi," na ci hi. Tua mah bangin ui bangin hong tawngtawngte buaipih niloh lecin na tunna ding na tun theihna dingin mainawt thei loin na buai khop den ding hi. "Bangbang hita leh hang, i tunna ciangciang panin mainawt ciat ni." (ref. Filippi 3:16)
By: Thang Khan Lian #ZUNs reports
#VivaRevolution
#DownWithJuntaDictatorship
#FreedomFromFear