A KIBANG LO TENG GAWM THEIHNA PICIN'NA LEH KITUAHNA NA HI ZAW
Nainganzi (politics) khawng i uk a, thei i kisak takpi khit teh pum gup, pum haipih cihte pawl hi thei lo hi. Lungsim kawcik vai lua lai leh tawta vai lua ta hi. A hoih mahmah leh a namtui mahmah lingpaak
zong kilawm leh namtui vauvau a, a gimnam mun gamlapi panin kiza thei hi. Tua napi-in a hoihna leh a namtuina in ling a neihna beisak zo tuam zo lo a, beisak zo ngei lo ding hi. A hoihna, a namtuina tawh ling a nei paak ahi hi.
Tua ahih manin hoih na sak mahmah khat nangawn a hoih lohna, a ginat lohna, a thanemna - ling bangin mi dangte a sun niloh na hi zawsop thei hi. Nang hoihsak leh pum gup khempeuh mi khempeuh in pum gup henhan keei pah ding, hong pum phatpih leh pum haipih henhan dingin na lamet niloh leh vompi halung vei bangin na kitomtom ding a, na kituahpih leh kilempih sangin na kituahpih loh leh kilempih loh na tam mahmah ding hi.
Bang hang hiam cih leh, "Hoih hi, ci-in i ngaihsut thu khat pen sih theihna ding thu na hi zawsop thei hi," ci-in Paunak 16:25 ah na gen hi. Paunak 14:12 ah, "Mihingte in thuman lampi hi, ci-in a ngaihsutte pen sihna lampi hi kha thei hi," na ci hi. Nang hoihsak mahmah ahih pong hangin mi dangte gim ngahna ding leh sihna a piangsak thei thu na hi khinkhian thei ahih manin mi khempeuh in hoih hong sakpih den lo ding hi.
Christianity biakna nangawn doctrines tampi leh pawlpi tampi a om hi. I doctrine kibatlohna neuno hangin sisan naisan kisuah sawm pah hi leng 1618 panin 1648 kikal dong kum 30 sung piikpeek Holy Roman Empire gam Eastern Europe ah RC leh Protestant biakna zuite kidona ah Christian leh Christian 4-10 million a kithah bangun kithah niloh kul ding a, ahih hangin i doctrine kibatlohnate kibang tuan lo ding hi.
Tua bangin politics ah zong political ideologies tampi leh political parties tampi a om ding pen ahi ding mah ahi hi. Nang political ideologies leh one-party system lungsim tawh mi khempeuh na taalkaih sawm lai teng kipumkhatna sangin kikhenna a piangsak niloh leh ama deihna bang bekin a vaihawm mipa (dictator) a suak khin na hi hi. Kitelkhialhna, kimuhdahna, sisan naisan kisuahna lo buang a dang piang lo ding hi.
Nang hoihsak leh ngaihsutna mikim in hong thukimpih henhan keeindingin na kilamet niloh khak leh Newin, Saw Maung, Than Swe, Min Aung Hlaing, Kim Jong-un cihte tawh na kilamdan'na om kiuhkeuh lo hi. Newin, Saw Maung, Than Swe, Min Aung Hlaing khat bek zong a thuaklah lua khin - tul tampi a galtai lawh khin minam ihih manin dictator dang kisap beh nawn kiuhkeuh lo hi hang!
Ngaihsutna kibang lo tuamtuamte a kibatlohna om bangbang i kitelsiam theih ciang bekin kitelkhialna ding hong tawm thei pan hi. Kitelkhialna omte i kisan theih ciang bekin kihotheihna piang thei pan hi. Kiho theihna a om ciang bekin kilemna leh kituahna piang thei pan hi. Kilemna leh kituahna a om ciang bekin khantohna leh mainawtna piang thei pan bek hi. Kilemna leh kituahna a omna munah Pasian om thei ahih manin gualzawhna piang thei bek hi.
A masa dingte i nungsak a, a nunung dingte i masak sak niloh ciangin buaina kisam lopi a piang niloh hi zaw bek a, Zomi political movement pen singkung kah dinga kithawi a dawn panin kipat sawm a kitolh suk leh kia bang den bang niloh ahih manin tu dong movement tua lawhcing hi, tua muibun takin a ngimna mun leh a kung ding paisuak zo hi, i cih theih ding mahmah om nai lo hi.
Vanleng, mawtaw i cihte zong a pumpi nate (body parts) tampi kipumkhat leh a kigawmkhawm ciang bekin hong leng thei, hong tai thei pan bek uh hi. A pei ahihna a manphatna (value) thusimsak loin hemkhia ziau mawk le'ng a vanleng leng thei lo ding a, a mawtaw tai thei ngei loin tuahsiatna tuakin a sunga tuangte a liam leh a si - si leh nai tawh kiteh ngeingai den ding uh hi. A body parts tua teng kisam lo hi, ci-in bangmah neumuh theih ding na hilo hi.
Khat leh khat aw kidang githa khau
Mel tuamtuam a nei sakhituihup
Aw guk ciang khat hi
Mel sagih khat mah hi
Lungtuakin hong pankhawm
uh ciang it huai si.....
A kibang lo teng gawm theihna picin'na hi.
Kipumkhatna ding thu gengen laitak, pankhawnna ding thu gengen laitakin i kibatlohna neu nono teng bek thupisim masa in, tua teng bek mah buaipih masakin i neih manin kitelkhialna ding leh si leh nai kisuahna ding bek i zon sung teng kitelsiamna, kituahna leh kipumkhatna gamla semsem zaw ding hi, cih khuaphawk hun lua khin zo hi. Tua bang ngaihsutna kawcik tawh i kalsuan lai teng minam dangte a nungdelh thapai - minam kamsiat dingin ei leh ei a kituisa buah khum kisuak den ding hi.
Kihai thutuah henhan sangin kipil thutuahna mah hoih zaw hi. A telsiam kim tek dingin i ngaihsutna khuakte Pasian in hong siansuah sak tek ta hen la, i ngaihsutna kawcikte hong tangzaisak ta hen!
Thang Khan Lian #ZUNs reports
Tua ahih manin hoih na sak mahmah khat nangawn a hoih lohna, a ginat lohna, a thanemna - ling bangin mi dangte a sun niloh na hi zawsop thei hi. Nang hoihsak leh pum gup khempeuh mi khempeuh in pum gup henhan keei pah ding, hong pum phatpih leh pum haipih henhan dingin na lamet niloh leh vompi halung vei bangin na kitomtom ding a, na kituahpih leh kilempih sangin na kituahpih loh leh kilempih loh na tam mahmah ding hi.
Bang hang hiam cih leh, "Hoih hi, ci-in i ngaihsut thu khat pen sih theihna ding thu na hi zawsop thei hi," ci-in Paunak 16:25 ah na gen hi. Paunak 14:12 ah, "Mihingte in thuman lampi hi, ci-in a ngaihsutte pen sihna lampi hi kha thei hi," na ci hi. Nang hoihsak mahmah ahih pong hangin mi dangte gim ngahna ding leh sihna a piangsak thei thu na hi khinkhian thei ahih manin mi khempeuh in hoih hong sakpih den lo ding hi.
Christianity biakna nangawn doctrines tampi leh pawlpi tampi a om hi. I doctrine kibatlohna neuno hangin sisan naisan kisuah sawm pah hi leng 1618 panin 1648 kikal dong kum 30 sung piikpeek Holy Roman Empire gam Eastern Europe ah RC leh Protestant biakna zuite kidona ah Christian leh Christian 4-10 million a kithah bangun kithah niloh kul ding a, ahih hangin i doctrine kibatlohnate kibang tuan lo ding hi.
Tua bangin politics ah zong political ideologies tampi leh political parties tampi a om ding pen ahi ding mah ahi hi. Nang political ideologies leh one-party system lungsim tawh mi khempeuh na taalkaih sawm lai teng kipumkhatna sangin kikhenna a piangsak niloh leh ama deihna bang bekin a vaihawm mipa (dictator) a suak khin na hi hi. Kitelkhialhna, kimuhdahna, sisan naisan kisuahna lo buang a dang piang lo ding hi.
Nang hoihsak leh ngaihsutna mikim in hong thukimpih henhan keeindingin na kilamet niloh khak leh Newin, Saw Maung, Than Swe, Min Aung Hlaing, Kim Jong-un cihte tawh na kilamdan'na om kiuhkeuh lo hi. Newin, Saw Maung, Than Swe, Min Aung Hlaing khat bek zong a thuaklah lua khin - tul tampi a galtai lawh khin minam ihih manin dictator dang kisap beh nawn kiuhkeuh lo hi hang!
Ngaihsutna kibang lo tuamtuamte a kibatlohna om bangbang i kitelsiam theih ciang bekin kitelkhialna ding hong tawm thei pan hi. Kitelkhialna omte i kisan theih ciang bekin kihotheihna piang thei pan hi. Kiho theihna a om ciang bekin kilemna leh kituahna piang thei pan hi. Kilemna leh kituahna a om ciang bekin khantohna leh mainawtna piang thei pan bek hi. Kilemna leh kituahna a omna munah Pasian om thei ahih manin gualzawhna piang thei bek hi.
A masa dingte i nungsak a, a nunung dingte i masak sak niloh ciangin buaina kisam lopi a piang niloh hi zaw bek a, Zomi political movement pen singkung kah dinga kithawi a dawn panin kipat sawm a kitolh suk leh kia bang den bang niloh ahih manin tu dong movement tua lawhcing hi, tua muibun takin a ngimna mun leh a kung ding paisuak zo hi, i cih theih ding mahmah om nai lo hi.
Vanleng, mawtaw i cihte zong a pumpi nate (body parts) tampi kipumkhat leh a kigawmkhawm ciang bekin hong leng thei, hong tai thei pan bek uh hi. A pei ahihna a manphatna (value) thusimsak loin hemkhia ziau mawk le'ng a vanleng leng thei lo ding a, a mawtaw tai thei ngei loin tuahsiatna tuakin a sunga tuangte a liam leh a si - si leh nai tawh kiteh ngeingai den ding uh hi. A body parts tua teng kisam lo hi, ci-in bangmah neumuh theih ding na hilo hi.
Khat leh khat aw kidang githa khau
Mel tuamtuam a nei sakhituihup
Aw guk ciang khat hi
Mel sagih khat mah hi
Lungtuakin hong pankhawm
uh ciang it huai si.....
A kibang lo teng gawm theihna picin'na hi.
Kipumkhatna ding thu gengen laitak, pankhawnna ding thu gengen laitakin i kibatlohna neu nono teng bek thupisim masa in, tua teng bek mah buaipih masakin i neih manin kitelkhialna ding leh si leh nai kisuahna ding bek i zon sung teng kitelsiamna, kituahna leh kipumkhatna gamla semsem zaw ding hi, cih khuaphawk hun lua khin zo hi. Tua bang ngaihsutna kawcik tawh i kalsuan lai teng minam dangte a nungdelh thapai - minam kamsiat dingin ei leh ei a kituisa buah khum kisuak den ding hi.
Kihai thutuah henhan sangin kipil thutuahna mah hoih zaw hi. A telsiam kim tek dingin i ngaihsutna khuakte Pasian in hong siansuah sak tek ta hen la, i ngaihsutna kawcikte hong tangzaisak ta hen!