Friday, 29 September 2017

MEHPOK BEKBEK MEH ZONG CIMTAKHUAI PAH

MEHPOK BEKBEK MEH ZONG CIMTAKHUAI PAH
Sangkah mi na hih a, na laisimbu bek na sim leh na gualte tawh na theihna kibang veve ding a, a pil na hi kei a, kum khat ading tavuan dinga hong kipia teng bek a thei na hi hi. Na sinte na ciamteh kei a, a zatna ding mun ah na zat ngei kei leh a kimanna om lo hi. Tu ni-a na sin pen hun khat teh a manpha in zat theih hanciam in.
Leitung thu uuk napi newspaper bek na sim leh leitung thupiang pawl khat bek na thei ding a, mi gen sawn thu tawm bek a thei na hi ding hi. Pil na kisak pah hangin na pilna pen mi lauhhuai lai na hi hi. Newspaper ah zong propaganda news leh hoax a dimpi in om ta a, news bek na theihna na suang leh na thu theihna pen propaganda leh hoax a dimpi om hi cihna hi. News pen nisim in kilaih den a, history leh international politics na sim ngei kei leh na news sim ni khat bek kimang ding hi.
Nasem mi na hih leh na vanzat bek a zat ding dan na siam sawm a, na dang na sin beh sawm kei leh na cimtak zongin na vanzat ngei mah tawh na nuntak sung tawntung na nuntakna ding na zon kul hi.
Sia khat hi napi in thu ngen ngei lo, Lai Siangtho sim ngei lote in khuazakna bek tawh khangto ding a, bangmah pi hilo napi mi lauhuaite ahi hi. Lai Siangtho thu bek na theih leh na thugen a ne thei tu hun in tam nawn lo ding hi. Laibu thak tuamtuam na sim det kei leh na thugen sawt vei a duh tam lo ding hi.
Nungak hel siam i cihte nungakte zak nuam ding a mutsiamte, numeite lungsim theite hi a, a nungak hel sim in sanginn ah roll call ciang bangin "Present miss", "Thank you miss" bekbek nisim in a va ci dente hilo hi.
Na theihna tawh lungkim pah in, na dang na sin/kan beh ngei kei leh na tuat ngilsa lampi mah a tawn ngaungau den, mehpok bekbek zing leh nitak a mehmeh den, mehpok theory repeat, mehpok lifestyle tawh a nungta na hi ding hi. Tawm bek na sim leh tawm na thei ding a, thu tam na genkhiat leh na haina kilangin na zuau tam ding cihna hi. Na zuau tam na genkhiat leh na thugen hong um lo mi tam ding cihna hi.
-Thang Khan Lian

US THUSIM SEELSIM TAWM A PHOLAKNA AH SOUTH ASIA AH JIHAD HONG KHANNA US IN GENSIATNA A TUAH DING KILAWM HI CI

US THUSIM SEELSIM TAWM A PHOLAKNA AH SOUTH ASIA AH JIHAD HONG KHANNA US IN GENSIATNA A TUAH DING KILAWM HI CI
Sept. 30, 2017: Pakistan Foreign Minister Khawaja Muhammad Asif in US gam-a New York khuapi-ah a thugen ngaite kiangah Soviet Union gam om lai-in Pakistan in US a kipawlpih in, US leh Soviet Union kidona ah third party dingin Pakistan a kihelsak leh zat (proxy war) in a om manin Pakistan gam in tu-a buaina tuak a, South Asia ah Islamic ''jihad'' hatna pen Pakistan mawhna bek hilo in USte mawhna zong ahih manin hong puakpih/kitangpih (share) ding uh hi ci-in gen hi.
Khawaja Muhammad Asif in South Asia ah "jihad" hong hatna leh khan'na piangsak pen US hi a, Soviet Union om lai-in proxy war ah US in Pakistan a galpan mun hoih vanzat dingin hong zang a, tu-in hong nusiatsan hi ci-in New York khuapi-a Asia Society interaction hun a gen hi. “Soviet war ah US tawh kip takin Pakistan dingcip a, tua pen khialhna hi a, proxy war hi. Ko vanzat in hong kizat khit ciangin hong kipaai hi. Islamic jihad leh terrorism hong piankhiatna pen kipawlkhawm a mawhna (US+Pakistan mawhna i.e. collective sin) hi. Cold War bei khitin tua banga proxy war ah kipawl nawn loh ding hi napi kikhawlsan lo ahih manin khialhna i bawl uh hi," ci-in Islamism leh terrorism hatna pen Pakistan hang hi cih nial hi.
President Donald Trump in a South Asia new policy ah terrorism hatna hang pen Pakistante mawhna hi ci-in hong ngawh pen lamdang lo a, [thuman leh tangthu/history thei lo ahih manin] dahhuai a, zuau bulomtang pawlkhat Trump in gen hi ci-in Mr. Asif in ci hi. "US in dollar billions Pakistan tungah hong pia lo a, tua sum hong kipia a cihte pen US leh a pawlte adingin na ka sepsak manun ka thaman dingin ka ngah uh hi zaw hi," ci-in Afghan War ah US leh a pawl Coalition Support Fund (CSF) ten Pakistan tungah a piak ahihna thu gencian hi. Afghan war ah US leh a pawlte a kihuhna hangin US tung panin huhna dang zong Pakistan in kingah mah hi ci hi.
Khawaja Muhammad Asif in, "Pakistan gam-a terrorists-te (jihadis) pen Soviet Union dona dingin Soviet war ah USte kep, khoi leh training piakte hi. Haqqanis leh Hafiz Saeeds jihadis-te hangin ko hong ngawh kei un. Amaute pen a beisa kum 20-30 hun lai-in na it na ngaihnote (darlings) uh hi. White House ah no tawh an nekhawm, zu nekhawmte hi napi in tu-in Pakistan in kem, khoi hi ci-in nong ngawh uh hi," ci-in gen hi.
Asia Society interaction hun in hih bangin Mr. Asif in a gen lai-in a hun-uk (moderator) in a beisa hun kigen loin mailam hun ding kigen hi ci-in a thugen kho hi. Mr. Asif in moderator dawng in, "Na mai lam na nawt theihna dingin history tawh na kikhen thei kei hi. Terrorists-te piankhiatna pen USte vaipuak puakna, a sia a pha khukna (liability) hi a, Pakistan in a sia a pha khuk theihna dingin tua bang a mawhpuakna panin ka kisutkhiat theihna dingun na ka sep uh kisam hi. Saeed leh LeT terrorists-te gamtat ko mawhpuakna hi mah hi cih ka pom hi. Ahih hangin amau beisakna dingin hun hong pia un. A dona dingin ko bekin mawhpuakna leh tavuan ka nei kei uh hi," ci-in dawng a, USte gamtatna (terrorism piangsak in ngawh in, terrorism dona ah daang koihna) hangin Pakistan in terrorism a dona ah thanem sak zaw hi ci hi.
1980 panin Soviet Union (tu-in Russia) dona ah USte Pakistan in a kipawlpih ma-in Pakistan gam pen liberal gam hi a, biakna nam tuamtuam leh thu-upna pawl tuamtuam (sects) kituak takin na tengkhawm uh hi. Mr. Asif in, "Sunnis, Shias, Christians, Hindus… a vek un Pakistan gam ah kitengkhawmhi. A vek un Pakistanis ahi uh hi. Tu-in amau hihna leh huh zia (identity) humbitna dingin a min laih uh ahih manin a kamsiatna lianpi (tragedy) hi. Hih bangin kamsiatna lianpi ka tuah lai un hong mawhsak kei un la, ka sungtawng ua ka thuakna uh leh ka thangpaihna uh hong thuakpih zaw un," ci-in gen hi.
US meetna ding leh mihhoihna dingin Pakistan in South Asia kiim ah jihad hatsak in, khangsak cih ngawh ding baih mahmah hi. 1980 in jihad kisiamtan a, tu-in na khempeuh a lehlam in kigamtang hi. Bang hang hiam cih leh tua hun lai (1980) ka lawmte, Americans ten zong jihad siamtanh in gum uh hi. Tua banga gamtatkhiahna hangin ka hihna kician teng uh leh hoihna teng uh kisia a, tu-in ka gam un a loh kikna ding man tampi a piak kisam hi ci-in Mr. Asif in ci hi.
Mr. Asif in a thugenna ah India in Pakistan in terrorism huh in, tawsawn hi ci-in kihona neihpih ding a khawlsan man leh a daangkoih manin zong a mawhpaihna thu gen hi. "India in minamneute ngim in a neih manin South Asia ah bitna dengdel sak ding hi. Afghanistan leh Pakistan zah a kilemna ding hanciam om lo hi. Buaina vensak nai lohte vensakna dingin leitunga gam hausa pen leh thahat pen hong kigolh hangin a kigolhna un ciangtan nei ahih manin veng zo lo hi," ci-in gen hi.
Source: The Hindu
@Thang Khan Lian #ZUNs