Monday, 31 July 2023

KHUTDAWH NIHTE TANGTHU (KIPUMKHATNA A KISAPNA THU)

 

KHUTDAWH NIHTE TANGTHU (KIPUMKHATNA A KISAPNA THU)

Khuapi kianga om gamlakah khutdawh nih teng uh hi. Sumbawlte mah bangin hih khutdawhte nasep leh kivakna kibang ahih manin khat leh khat kihaza-in kigalbawl den uh a, kidem ngekngek uh hi. Khutdawh nihte lakah a khat mittaw (blind) a, a khat pen a khe bai (lame) hi. Hih khutdawhte sum ngahna leh huhna a piate (clients) kibang ahih manin khat leh khat kihazatuahin kitawng den uh hi. Tua bek hi loin a gam (territories) uh kibang zaw lai ahih manin a kihazatna leh a kimuhdahna uh khauhpai mahmah hi.

Khutdawh i cihte pen a kitawng dente ahi uh hi. Amau sungah kidemna nasia mahmah hi. Tua mah bangin hih khutdawh nihte a kum-a sim gal leh sa bangin kimu ki-en uh hi. Ni khat a teen’na uh gammang sung gamkang in hong nawk hi. A mittawpa lim takin lampai thei-in lim takin tai thei hi. Tua napi-in khuamu thei lo ahih manin meikatna sungah a tai lut khak ding lauhuai hi. Pai thei-in a tha neih zahin a tai theih hangin gamkang peelin a suahtakna dingin lampi man koi lai hiam cih thei lo a, meikuang lam manawhin a tai leh tai loh lam zong thei beek lo hi.  

 A khe baipa leuleu pen ama tha bekin a suahtakna dingin tai zo lo hi. Huih hong hat semsem ahih manin meikang a zai zaw semsem a, gamkatna in a pehna mun a zai semsem hangin a suahtakna ding koi lai-ah om thei ding hiam cih thei hi. A suahtakna ding lampi koi lai hiam cih a theih hangin tai thei lo hi. Gamkang in a nawk khak nai lohna mun tawm bek a om lai hangin a sawt loin tua munte zong peh thei pah a, a sawt loin amau omna zong gamkangin nawk pah dingin kithawi hi. Hih bang hunin a kimuhdahna leh a kigalneihnate uh leh a kidemna teng uh kimangngilh bawl uh hi. Bang hang hiam cih a kitottot, a kidemdem, a kigalneih niloh denna dingun hun om nawn loin, kipumkhat loh kiphamawh ta hi.

Khutdawh nihte sung panin mittaw mipa in a liangko tungah khe bai mipa pua-in pumkhat hong suak uh hi. Tu-in a nih tuakun mit leh khet nei hong suak uh hi. A khei bai mipa in khua mu thei-in a hat thei penin a bitna dingun a tai theihna dingun lamlak thei hi. A mittaw mipa pen lauhuai hunin tai hat mahmah lel ahih manin a liangko tungah a puak khe baipa lamlahna lamah taipih hi. Tua bangin a nih uh si thei ding kimlai a bukna uh gammang sunga gamkang lak panin suakta khawm thei uh hi.

 Moral: Hih tangthu pen tanglai panin a kigengen thei zel tangthu upa khat hi a, na ngaihsutna lungsim leh lungtang (mind and heart) thu a gen nopna hi. Na ngaihsutna lungsim in tua bang tua bang teng hihin ka semkhia ding hi, a cih theih hangin khua mu thei lo hi. Na ngaihsutna lungsim leh lungtang na kinaihsak theih a, na itna leh ahihna kantelna (love and logic) kinaisak thei-in, na tuahna panin na theihna leh thugenna (experience and expression) na kinaihsak theih ciangin na ngaihsutna lungsim in a ciamteh tham na lianpi semkhia thei hi. A hoihna bukim leh a kiciangin na semkhia zo pah kei ta zongin lampi man hi zaw limlim ding hi. Na khutzung tawh khapi na kawk ciangin khapi bek mah hi kha ding. Ahi zongin khapi mah a kawk kha takpi mah na hi ding hi.  

  Thang Khan Lian




No comments:

Post a Comment