THUMAN LO LEH ZUAU TAWH MINAM MIN PHENG ZATNA IN MINAM THUPISAK LEH MINTHANGSAK LOIN DAISAK ZAWSOP
US kihelin gamdang ah LST sin dingin a kuan khiat uh ciang, khawmpi siim ding leh pawlpi mite beh dingin a zinkhiat ding ciangun Chin kici om lo hi, cih zuau leh anti-Chin kampau zangin thu a gengen ma un a visa leh passport leh a iD uh-ah a "ethnic name" ah bang zang/tuangsak uh a, 914 Zomi cih gelh takpi mah uh hiam cih beek biakna siate amau leh amau kisiitel masa phot uh hen la, hong pau pan le-uh zak nop zaw ding hi. Tua hileh PS min pheng zat ngam het lo ding uh a, Zomi min daisakna dingin zuau gen ngam lo ding uh hi. Tua loin Doktha kimlai amau leh amau DOGTAL kisuaksaktawm niloh uh hi. PS nangawn a kihta lo, a zak dingin a min a pheng zat ngamte in minam vai tawh thuman a gen ding uh baih het lo ahih manin up huai ngam khin lo hi.
Myanmar ah government in officially recognised ethnic groups 135 om hi, ci-in Kawlgam ah minam om zah a ciamtehna sungah Chin ethnic groups sungah officially recognised 53 om hi. Chin kici om lo hi, ko Chin hi kei ung, ci-in stateless people Rohingya status tawh a status a kikim 914 Zomi koi ciang tung ta? 914 Zomi tawh passport leh visa banah Kawlgam matpongten koi lai leh zum sungah kingah thei ta hiam? 914 Zomi tawh official recognition i neih mateng Zomi cih ei sunga a theihsa teng bek lakah kizangzang thei bek a, ethnic in hong kisang lo ahih manin na hihna hong kiciamtehna Chin om lo na cih lai teng nang zong a om lo na hi khin hi.
Rev. ST Hau Go' panlakna leh makaihna tawh 1953 in Hakha, Falam leh Tedim Baptist Associations teng Zomi Baptist Convention (ZBC) ah Zomi min tawh tuiphum biakna ah singlamteh phung leh Khris sisan sungah pumkhat suahna leh kipumkhat na piang hi. Tua hunin Zomi kici pen Chin state ah ethnic groups om dangte in Chin or Zomi or Zo people ci-in na ne na sang zo a, kitot kinialna om lo hi, cih kimu thei hi. Early 1980s lai-in zong Rangon University ah Chin National Day hunin a banner ah "Zomi Phun Ni" cih kigelh kimu thei ahih manin Chin leh Zomi tawh na busi lo uh hi, cih kitel hi. ZBC in a kipawlna min ah Zomi cih "national title" dingin officially leh universally (a ngeina leh leitung buppi-ah zat ding) in March 5–7, 1953 in Saikah, Thantlang township ah general meeting hunin a kipsakna vai dotna (questions) na piang hi.
Hih dotna vai tawh kisai April 1983 in Thantlang town ah ZBC Triennial meeting ah etphat (review) dingin kipuak hi. April 16, 1983 in dominant Associations nga panin min nei thugen ngate in thu a gen khit uh ciangin ZBC organization min ah a minam min (national title) dingin ZOMI mah zat lai ding vai review kisam mah hiam cih a proposal a kipsakna dingin vote na khia uh hi. Delegates 434te lak panin Zomi cih mah zat suak dingin 424 delegates in vote khia uh hi. A tam zawte in Zomi cih mah zat suak dingin phasa uh ahih manin a Triennial meeting or session a makaih Rev. James Tial Dum in a national title ah ZOMI mah kizang suak ding hi, ci-in tangko khia hi
ZBC paizia in ZBC ah General Secretary (GS) panmun lente in 1995 ma hunin term nih ta na len zom uh a, ZBC ah om pawlpi tuamtuamte panin GS ding ban paisakin na kikhel (rotation-wise) uh hi. Ahih hangin April 1995 in Khuasak, Tedim township ah ZBC Triennial Conference ma-in ei lamte in ZBC GS term khat a len pan Khalkha mi (a min ka telkhialh ahih keh Chungbawi in thei ing) paihkhiat ding leh GS tutna tuhsak ding hong sawm ciangun buaina hong piang hi. A Zomi min zangin i biakna makaite leh sia nengnengte in panmun bek hong deih luat uh ciangin democratic vote khiatna tawh hih thubuai khensat dingin a Khawmpi ah thukim uh a, Chungbawi in ama mipihte vote khia dingin mobilised ngeingai a, ei lam panin GS a tuh Sia Cicin leh Zomi biakna makaite in vote nei teng khua tuamtuam panin kaikhawmin Khuasak ah a va kuan ngeingai hangun kilel veve hi.
Khuasak ah Falam lamte in ZBCM makai Sia Gin Khan Khual deih zaw uh a, tua hunin GS dingin assistant GS a len Sia Thawng Khan Cin Taithul @Cicin cinh sa zo lo ahih manun hong pum gup loh uh ciang in vote khiatna ah kilel hi. Ei bek i kipummuan pong tawh maizumna, mindaina leh ei leh ei beelmang kitat loh buang a dang thaman kingah lo hi. Hazatna leh panmun deihna bek tawh Zomi min aituam hamphatna dingin eima aituam neihsa bangin i zat banah ei hun tung nai lopi sanggam Chin ten hong haza leh hong ukcip khum nuam uh hi, cih zuau bulomtang tu ni dong i gengen niloh tua hun pek panin PS in hong awi vet lo hi vak w tung uh-ah kileng tuan beek kei!
Khuasak ah GS panmun i ngah zawh loh ciangin ZBC kitapkhapna ding a Zomi kici pha diakte Zomi ah kipawlna panin ut loin Jonah bangin a lehtai leh Lot' zi bangin i nunghei uh hi. 1995 in ZBC panin a lengkhia Tonzang Township Baptist Association (TTBA), Tedim Baptist Association (TBA), Kale Zomi Baptist Association (KZBA), leh Tamu Valley Baptist Association (TVBA) tengin ZBCM kici hong phuankhia uh hi. Zomi cih a min eima aituam neihsa zahin ngaihsunin panmun ngahna dingin a min i seek neu behna leh toi sak nilohna pen Zomi itna leh meetna hi loin suplawhna hi zaw hi.
1995 in ZBC panin a lengkhia pawl lite Southern Baptist Convention beelin a kizoppih hangun ZBCM min tawh kipumkhatna sawt kip lo a, Tedim Baptist Association taikhia in Myanmar Baptist Convention beelin kizoppih uh hi. Tua khit nungin biakna kipawlna li - Zanggam Zomi Baptist Association (ZZBA), Cikha Township Baptist Association (CTBA), Heilei Baptist Association (HBA), Tedim Baptist Churches Association (TBCA) a behlap teng uh tawh Zomi Baptist Churches of America (ZBCA) tawh kizopna tuam nei uh hi.
ZBC panin a lengkhiate hangin 21- 24 March, 2013 in Kalaymyo, Sagaing Division ah Zomi Baptist Convention's 21st Triennial Conference hunin ZBC min Chin Baptist Convention ci-in laih ding thukimna bangin April 1, 2013 na laihkik uh hi. ZBC kimlai CBC a suaksak tu hunin Zomi cih a ultungsak mahmah biakna pawl kipumkhat kimlai a satkham kawikawi sia leh sia nengneng tam mahmah lai hi. Na kidop kei leh panmun a ngahna ding uh leh na sunmpi khiatte keupi tawh a hawp theihna dingun na pawlpi kituak kimlai hong satkham ding uh thubaih hi. Amau mission nasepna thupi pente lakah khat hi. Kidawm ciamteh!
ZBC panin ZBCM a taikhiat zawh tuiphum biakna leitung bup kipawlna Baptist World Alliance (BWA) ah lutkik sawm leuleu-in, ngetna a khiatna uh Bissau, Bahamas ah BWA alliance Annual Meeting hunin July 11 ni-in BWA kum 114 cin'na ah ZBCMte BWA a 240 member dingin a ngetna uh kum 24 khit nungin a na sansak hi pan zaw bek hi. Tangthu, thupiang khinsate kam zol man, deihkaih in phuahtawm leh zuau bulomtang mut siamna tawh laih zawh ding hilo hi.
BWA members suahna dingin minam min kisit ngei loin India leh Malaysia ah galtaite lakah pawlpi khan'sakna (growing and developing churches) ah citak hi, cih BWA ah a teci lahna hangun BWA in a sang ngam hi zaw bek hi. ZBC ah GS panmun democracy ngeina bangin vote khiatna ah ngah zawh loh khit ZBCM taikhiatna hangin 2013 in ZBC Triennial Conference hunah resolution tawh kituak bangin ZBC panin CBC a suak pen member hi khin ahih manin na omna ut loin 1995 in na taikhiat manin 2019 in (kum 24 khit nungin) BWA in hong sang ngam pan hi khinkhian zaw hi.
Biakna sia kici ngam leh kici nuam leh PS min zangin zuau bulomtang hong gengen mawk uh leh PS in kei min zangin thugente hi cici loin hong vat leh thuak zo lo ding uh a, gimna ngah ding panin peng zo tuan lo ding uh hi. Bang hang hiam cih leh Thupiak Sawmte sungah, “Topa note’ Pasian’ min a sia lamin na zang kei ding uh hi. Bang hang hiam cih leh Topa in ama min a zang khialte gim pia ding hi," ci-in Paikhiatna 20:7 ah PS in thu hong pia khin zo hi. Biakna makaite nasep ding pawlpi kipumkhat kimlai satkhap ding hilo a, pawlpi sungah tuute a cing leh lamlak ding, pawlpi omsa phungvuhinzl, tui a buak ding, thu um lote kiangah gospel vs puakin, biakinn leh pawlpi va phuan ding hi zaw bek hi.
2019 in Nissau ah BWA alliance Annual Meeting hunin BWA chairperson Roy Medley in ZBCM in membership ngetna a sansakna a pulak khit Rev. Dr. Gin Khan Khual in a thugenna ah: "Today the Lord has blessed the Zomi Baptist Convention of Myanmar to become a member of the Baptist World Alliance and to participate in this conference. This is the result of much prayer. It has been a long journey, and today is the day we reach our final destination," na ci hi.
Jesuh' nungzui Khristian a kicite adingin i khualzinna ah tun'na dinga dingin i ngimna mun a tawpna (final destination) pen vantung gam hi napi-in, Zomi cih a min panmun ngahna dingin a ultungsak biakna makai leh sia nengnengte adingin ZBC/CBC om khitna sa BWA panin taikhia-in, tapa taimang bangin a taikhiatna mun ah va ciahkikna, ZBCM omna gamdangte ah va zinna leh sia in va om khakna peuh a final destination uh na hih tuak thong ahihna Sia Khual in Bissau ah i biakna siate lungsim tawng va imkhia bak kha hi. Hih thu teng hang mah hilo dia TS Khai in, "Dolla sila, sesum sila suak liang ta maw?" cih a kahtam lawhna la na phuak leh la in na sa hi.
ZBCM a taikhiatna ZBC/CBC tawh kizopna a neih khitsa kipawlna BWAte regional fellowshps guk omte lakah khat Asia Pacific Baptist Federation (APBF) ah zong Nissau, Bahamas kum sim khawmpi ah ZBCMte membership ngetna 2019 in kisansak pan hi. A kam bembem un Zomi cih a tangkopih lala ZBCM makaite pen Zomi min tawh kipumkhatna a satkhamte na hi zawsop uh hi. Tua loin Zomi cih min tawh party leh armed group khat bekah kipumkhat ding cih gengen napi-in, tuiphum biakna pawlpi Khristian pawlpi leh amau PS biak a bia lo zahin a ngaihsun biakna pawl dangte tu dong ZBCM ah a lut nuam loin a gensia niloh leh pawl dang a sat thah behbeh tengin Zomi min tawh khat ah kipumkhatna piang zo bek ding hi, cih gen mahmah leuleu zawsop uh hi.
US panin ABM in missionary hong sawl masak uh leh Karen missionaryte huhna tawh Hakha, Chin Hills ah March 15, 1899 in Carson leh a zi khit nung Lungdamna thu hong puakte tuiphum missionaries vive hi. American Baptist Missionaries mite Chin Hills ah hong tun' hun uh a nuai-a bang ahi hi:-
1. Rev. Arthur E. Carson leh a zi Laura H. Cason - 15th March 1899
2. Rev. Dr. E.H. East leh a zi - 21st March 1902
3. Rev. Dr Joseph Herbert Cope leh a zi - 21st December 1908
4. Dr. H.H. Tilbe leh a zi - 1902
5. Dr J.G. Woodin leh a zi - 3rd November 1910
6. Rev. C.U. Strait leh a zi - 27th October 1925
7. Rev. E. C. Nelson leh a zi - 3rd December, 1939
8. Rev. Johnson leh a zi - 7th February, 1947
Khris sisan leh singlamteh phungah kipumkhat ding a ut lo, Lungdamna Thu a hong puak masate panlakna leh biakna makai masate hanciamna tawh Zomi min "national title" dingin a zang pawlpi panin a lengkhiate leh tua dan pawlpi ut loin pawl dangah a lehtai leh pawl thak a phuanphuante nung mot zuihin, a kam zol leh Zomi cih a min pum haipih henhan pong manin kipumkhatna piang ziau lo ding a, i minam ciamtehna automatically in kingah ziau lo ding hi.
Thuman lo genin minam min leh Pasian' min daisakna tawh i minam kiminthangsak zo ngei lo ding hi. Bang hang hiam cih leh LST sungah, "Thumanna in minam minthangsak a, mawhna in minam mindaisak hi," ci-in Paunak 14:34 ah na gen hi. Paunak 27:4 ah, "Hehna leh sinsona siahuai a, ahi zongin hazatna siahuainzaw lai hi," na ci hi.
Sawltak Paul in, "Tua hun ciangin mite in amau angsung ding bek ngaihsunin, huaihamin, kisialin, kihisakin, mi zahko-in, nu leh pate’ thu mang loin, lungdam theihna mel nei loin, biakna lungsim nei loin, mi khual loin, hehpihna nei loin, mi gensia-in, ngongtatin, kihtakhuai-in, thuhoih deih loin, ciampelin, thu khual loin, kiphasak gawpin, Pasian don loin pumpi nopsakna bek deihin, biakna thu a puatham teng zui napi-in biakna hangin vangliatna thu a omte deih lo ding uh hi. Tua bangin a gamta mite na pelh in," 2 Timoti 3:2-5 ah na gen hi.
I Timoti 4:3-4 ah, "Mite in thuman a ngaih nop loh hun, amaute’ deihna bek a zuih nop hun, amaute’ zak nop thute bek a gen ding sia a cial thuahthuah hun hong tung ding hi. Amaute in thuman thutak ngai nuam nawn loin tangthu phuahtawm peuh ngaihsutpi-in nei ding uh hi, ci-in genna a tangtun hita hi. Jesuh in amaute kiangah, “Kidawm un la, mite’ khemsa-in ta kei un. Kamsang kineihkhem mi tampi hong piang ding a, mi tampi tak umkhialsak ding uh hi, (Matt. 24:4, 11) a cih a tungtung hita hi.
Kuamah in hak gega kawmpipi in hong hing khem hai zawh lohna dingin dophuai mahmah semsem hi.
Thang Khan Lian #ZUNs reports
Myanmar ah government in officially recognised ethnic groups 135 om hi, ci-in Kawlgam ah minam om zah a ciamtehna sungah Chin ethnic groups sungah officially recognised 53 om hi. Chin kici om lo hi, ko Chin hi kei ung, ci-in stateless people Rohingya status tawh a status a kikim 914 Zomi koi ciang tung ta? 914 Zomi tawh passport leh visa banah Kawlgam matpongten koi lai leh zum sungah kingah thei ta hiam? 914 Zomi tawh official recognition i neih mateng Zomi cih ei sunga a theihsa teng bek lakah kizangzang thei bek a, ethnic in hong kisang lo ahih manin na hihna hong kiciamtehna Chin om lo na cih lai teng nang zong a om lo na hi khin hi.
Rev. ST Hau Go' panlakna leh makaihna tawh 1953 in Hakha, Falam leh Tedim Baptist Associations teng Zomi Baptist Convention (ZBC) ah Zomi min tawh tuiphum biakna ah singlamteh phung leh Khris sisan sungah pumkhat suahna leh kipumkhat na piang hi. Tua hunin Zomi kici pen Chin state ah ethnic groups om dangte in Chin or Zomi or Zo people ci-in na ne na sang zo a, kitot kinialna om lo hi, cih kimu thei hi. Early 1980s lai-in zong Rangon University ah Chin National Day hunin a banner ah "Zomi Phun Ni" cih kigelh kimu thei ahih manin Chin leh Zomi tawh na busi lo uh hi, cih kitel hi. ZBC in a kipawlna min ah Zomi cih "national title" dingin officially leh universally (a ngeina leh leitung buppi-ah zat ding) in March 5–7, 1953 in Saikah, Thantlang township ah general meeting hunin a kipsakna vai dotna (questions) na piang hi.
Hih dotna vai tawh kisai April 1983 in Thantlang town ah ZBC Triennial meeting ah etphat (review) dingin kipuak hi. April 16, 1983 in dominant Associations nga panin min nei thugen ngate in thu a gen khit uh ciangin ZBC organization min ah a minam min (national title) dingin ZOMI mah zat lai ding vai review kisam mah hiam cih a proposal a kipsakna dingin vote na khia uh hi. Delegates 434te lak panin Zomi cih mah zat suak dingin 424 delegates in vote khia uh hi. A tam zawte in Zomi cih mah zat suak dingin phasa uh ahih manin a Triennial meeting or session a makaih Rev. James Tial Dum in a national title ah ZOMI mah kizang suak ding hi, ci-in tangko khia hi
ZBC paizia in ZBC ah General Secretary (GS) panmun lente in 1995 ma hunin term nih ta na len zom uh a, ZBC ah om pawlpi tuamtuamte panin GS ding ban paisakin na kikhel (rotation-wise) uh hi. Ahih hangin April 1995 in Khuasak, Tedim township ah ZBC Triennial Conference ma-in ei lamte in ZBC GS term khat a len pan Khalkha mi (a min ka telkhialh ahih keh Chungbawi in thei ing) paihkhiat ding leh GS tutna tuhsak ding hong sawm ciangun buaina hong piang hi. A Zomi min zangin i biakna makaite leh sia nengnengte in panmun bek hong deih luat uh ciangin democratic vote khiatna tawh hih thubuai khensat dingin a Khawmpi ah thukim uh a, Chungbawi in ama mipihte vote khia dingin mobilised ngeingai a, ei lam panin GS a tuh Sia Cicin leh Zomi biakna makaite in vote nei teng khua tuamtuam panin kaikhawmin Khuasak ah a va kuan ngeingai hangun kilel veve hi.
Khuasak ah Falam lamte in ZBCM makai Sia Gin Khan Khual deih zaw uh a, tua hunin GS dingin assistant GS a len Sia Thawng Khan Cin Taithul @Cicin cinh sa zo lo ahih manun hong pum gup loh uh ciang in vote khiatna ah kilel hi. Ei bek i kipummuan pong tawh maizumna, mindaina leh ei leh ei beelmang kitat loh buang a dang thaman kingah lo hi. Hazatna leh panmun deihna bek tawh Zomi min aituam hamphatna dingin eima aituam neihsa bangin i zat banah ei hun tung nai lopi sanggam Chin ten hong haza leh hong ukcip khum nuam uh hi, cih zuau bulomtang tu ni dong i gengen niloh tua hun pek panin PS in hong awi vet lo hi vak w tung uh-ah kileng tuan beek kei!
Khuasak ah GS panmun i ngah zawh loh ciangin ZBC kitapkhapna ding a Zomi kici pha diakte Zomi ah kipawlna panin ut loin Jonah bangin a lehtai leh Lot' zi bangin i nunghei uh hi. 1995 in ZBC panin a lengkhia Tonzang Township Baptist Association (TTBA), Tedim Baptist Association (TBA), Kale Zomi Baptist Association (KZBA), leh Tamu Valley Baptist Association (TVBA) tengin ZBCM kici hong phuankhia uh hi. Zomi cih a min eima aituam neihsa zahin ngaihsunin panmun ngahna dingin a min i seek neu behna leh toi sak nilohna pen Zomi itna leh meetna hi loin suplawhna hi zaw hi.
1995 in ZBC panin a lengkhia pawl lite Southern Baptist Convention beelin a kizoppih hangun ZBCM min tawh kipumkhatna sawt kip lo a, Tedim Baptist Association taikhia in Myanmar Baptist Convention beelin kizoppih uh hi. Tua khit nungin biakna kipawlna li - Zanggam Zomi Baptist Association (ZZBA), Cikha Township Baptist Association (CTBA), Heilei Baptist Association (HBA), Tedim Baptist Churches Association (TBCA) a behlap teng uh tawh Zomi Baptist Churches of America (ZBCA) tawh kizopna tuam nei uh hi.
ZBC panin a lengkhiate hangin 21- 24 March, 2013 in Kalaymyo, Sagaing Division ah Zomi Baptist Convention's 21st Triennial Conference hunin ZBC min Chin Baptist Convention ci-in laih ding thukimna bangin April 1, 2013 na laihkik uh hi. ZBC kimlai CBC a suaksak tu hunin Zomi cih a ultungsak mahmah biakna pawl kipumkhat kimlai a satkham kawikawi sia leh sia nengneng tam mahmah lai hi. Na kidop kei leh panmun a ngahna ding uh leh na sunmpi khiatte keupi tawh a hawp theihna dingun na pawlpi kituak kimlai hong satkham ding uh thubaih hi. Amau mission nasepna thupi pente lakah khat hi. Kidawm ciamteh!
ZBC panin ZBCM a taikhiat zawh tuiphum biakna leitung bup kipawlna Baptist World Alliance (BWA) ah lutkik sawm leuleu-in, ngetna a khiatna uh Bissau, Bahamas ah BWA alliance Annual Meeting hunin July 11 ni-in BWA kum 114 cin'na ah ZBCMte BWA a 240 member dingin a ngetna uh kum 24 khit nungin a na sansak hi pan zaw bek hi. Tangthu, thupiang khinsate kam zol man, deihkaih in phuahtawm leh zuau bulomtang mut siamna tawh laih zawh ding hilo hi.
BWA members suahna dingin minam min kisit ngei loin India leh Malaysia ah galtaite lakah pawlpi khan'sakna (growing and developing churches) ah citak hi, cih BWA ah a teci lahna hangun BWA in a sang ngam hi zaw bek hi. ZBC ah GS panmun democracy ngeina bangin vote khiatna ah ngah zawh loh khit ZBCM taikhiatna hangin 2013 in ZBC Triennial Conference hunah resolution tawh kituak bangin ZBC panin CBC a suak pen member hi khin ahih manin na omna ut loin 1995 in na taikhiat manin 2019 in (kum 24 khit nungin) BWA in hong sang ngam pan hi khinkhian zaw hi.
Biakna sia kici ngam leh kici nuam leh PS min zangin zuau bulomtang hong gengen mawk uh leh PS in kei min zangin thugente hi cici loin hong vat leh thuak zo lo ding uh a, gimna ngah ding panin peng zo tuan lo ding uh hi. Bang hang hiam cih leh Thupiak Sawmte sungah, “Topa note’ Pasian’ min a sia lamin na zang kei ding uh hi. Bang hang hiam cih leh Topa in ama min a zang khialte gim pia ding hi," ci-in Paikhiatna 20:7 ah PS in thu hong pia khin zo hi. Biakna makaite nasep ding pawlpi kipumkhat kimlai satkhap ding hilo a, pawlpi sungah tuute a cing leh lamlak ding, pawlpi omsa phungvuhinzl, tui a buak ding, thu um lote kiangah gospel vs puakin, biakinn leh pawlpi va phuan ding hi zaw bek hi.
2019 in Nissau ah BWA alliance Annual Meeting hunin BWA chairperson Roy Medley in ZBCM in membership ngetna a sansakna a pulak khit Rev. Dr. Gin Khan Khual in a thugenna ah: "Today the Lord has blessed the Zomi Baptist Convention of Myanmar to become a member of the Baptist World Alliance and to participate in this conference. This is the result of much prayer. It has been a long journey, and today is the day we reach our final destination," na ci hi.
Jesuh' nungzui Khristian a kicite adingin i khualzinna ah tun'na dinga dingin i ngimna mun a tawpna (final destination) pen vantung gam hi napi-in, Zomi cih a min panmun ngahna dingin a ultungsak biakna makai leh sia nengnengte adingin ZBC/CBC om khitna sa BWA panin taikhia-in, tapa taimang bangin a taikhiatna mun ah va ciahkikna, ZBCM omna gamdangte ah va zinna leh sia in va om khakna peuh a final destination uh na hih tuak thong ahihna Sia Khual in Bissau ah i biakna siate lungsim tawng va imkhia bak kha hi. Hih thu teng hang mah hilo dia TS Khai in, "Dolla sila, sesum sila suak liang ta maw?" cih a kahtam lawhna la na phuak leh la in na sa hi.
ZBCM a taikhiatna ZBC/CBC tawh kizopna a neih khitsa kipawlna BWAte regional fellowshps guk omte lakah khat Asia Pacific Baptist Federation (APBF) ah zong Nissau, Bahamas kum sim khawmpi ah ZBCMte membership ngetna 2019 in kisansak pan hi. A kam bembem un Zomi cih a tangkopih lala ZBCM makaite pen Zomi min tawh kipumkhatna a satkhamte na hi zawsop uh hi. Tua loin Zomi cih min tawh party leh armed group khat bekah kipumkhat ding cih gengen napi-in, tuiphum biakna pawlpi Khristian pawlpi leh amau PS biak a bia lo zahin a ngaihsun biakna pawl dangte tu dong ZBCM ah a lut nuam loin a gensia niloh leh pawl dang a sat thah behbeh tengin Zomi min tawh khat ah kipumkhatna piang zo bek ding hi, cih gen mahmah leuleu zawsop uh hi.
US panin ABM in missionary hong sawl masak uh leh Karen missionaryte huhna tawh Hakha, Chin Hills ah March 15, 1899 in Carson leh a zi khit nung Lungdamna thu hong puakte tuiphum missionaries vive hi. American Baptist Missionaries mite Chin Hills ah hong tun' hun uh a nuai-a bang ahi hi:-
1. Rev. Arthur E. Carson leh a zi Laura H. Cason - 15th March 1899
2. Rev. Dr. E.H. East leh a zi - 21st March 1902
3. Rev. Dr Joseph Herbert Cope leh a zi - 21st December 1908
4. Dr. H.H. Tilbe leh a zi - 1902
5. Dr J.G. Woodin leh a zi - 3rd November 1910
6. Rev. C.U. Strait leh a zi - 27th October 1925
7. Rev. E. C. Nelson leh a zi - 3rd December, 1939
8. Rev. Johnson leh a zi - 7th February, 1947
Khris sisan leh singlamteh phungah kipumkhat ding a ut lo, Lungdamna Thu a hong puak masate panlakna leh biakna makai masate hanciamna tawh Zomi min "national title" dingin a zang pawlpi panin a lengkhiate leh tua dan pawlpi ut loin pawl dangah a lehtai leh pawl thak a phuanphuante nung mot zuihin, a kam zol leh Zomi cih a min pum haipih henhan pong manin kipumkhatna piang ziau lo ding a, i minam ciamtehna automatically in kingah ziau lo ding hi.
Thuman lo genin minam min leh Pasian' min daisakna tawh i minam kiminthangsak zo ngei lo ding hi. Bang hang hiam cih leh LST sungah, "Thumanna in minam minthangsak a, mawhna in minam mindaisak hi," ci-in Paunak 14:34 ah na gen hi. Paunak 27:4 ah, "Hehna leh sinsona siahuai a, ahi zongin hazatna siahuainzaw lai hi," na ci hi.
Sawltak Paul in, "Tua hun ciangin mite in amau angsung ding bek ngaihsunin, huaihamin, kisialin, kihisakin, mi zahko-in, nu leh pate’ thu mang loin, lungdam theihna mel nei loin, biakna lungsim nei loin, mi khual loin, hehpihna nei loin, mi gensia-in, ngongtatin, kihtakhuai-in, thuhoih deih loin, ciampelin, thu khual loin, kiphasak gawpin, Pasian don loin pumpi nopsakna bek deihin, biakna thu a puatham teng zui napi-in biakna hangin vangliatna thu a omte deih lo ding uh hi. Tua bangin a gamta mite na pelh in," 2 Timoti 3:2-5 ah na gen hi.
I Timoti 4:3-4 ah, "Mite in thuman a ngaih nop loh hun, amaute’ deihna bek a zuih nop hun, amaute’ zak nop thute bek a gen ding sia a cial thuahthuah hun hong tung ding hi. Amaute in thuman thutak ngai nuam nawn loin tangthu phuahtawm peuh ngaihsutpi-in nei ding uh hi, ci-in genna a tangtun hita hi. Jesuh in amaute kiangah, “Kidawm un la, mite’ khemsa-in ta kei un. Kamsang kineihkhem mi tampi hong piang ding a, mi tampi tak umkhialsak ding uh hi, (Matt. 24:4, 11) a cih a tungtung hita hi.
Kuamah in hak gega kawmpipi in hong hing khem hai zawh lohna dingin dophuai mahmah semsem hi.
No comments:
Post a Comment