PENTECOST DAY - KIDEIDANTUAMNA, KITOTNA LEH KIKHENNA A BEISAK KHA SIANGTHO A KIBUAK KHIAT NI
Pentecost ni a tun ciangin Jesuh a um mi khempeuh mun khatah kikhawm uh hi. Tua lai takin huihpi nung bangin huging khat hong tung vat a, amaute’ kikhopna innsung khempeuh hong dim hi. Tua ciangin leii tawh a kibang meikuang bang pian amaute lakah hong kithehthang a, tuate in mi khempeuh sukha kim hi. Amaute khempeuh Kha Siangtho tawh kidim uh a, tua Kha in minam dangte’ pau tawh amaute a pau theisak hi. (Sawltak 1:1-3)
Pentecost Ni in Jerusalem ah Jesuh a um mite mun khatah a kikhop khawmna uh innsung ah Kha Siangtho kibua sukin a sukhak (tu hun teh kha tang i cih) mite pen Parthia gam, Media gam, Elam gam, Mesopotamia gam, Judea gam, Kappadosia gam, Pontas gam, Asia gam, Frigia gam, Pamfilia gam, Egypt gam, leh Sairin khuapi gei-a om Libya gamte pan hi uh a, pawl khatte Rom gam pan ahi uh hi. Jew mite leh Gentail mi Jew biakna a zuite hi uh a, pawl khatte pen Krete gam leh Arabia gam pan ahi hi. (ref. Sawltak 2:9-11) Kha Siangtho in kuamah deidantuam leh teeltuam minam nei lo hi, cih kician takin i mu thei pah hi.
Kha Siangtho ngah thei kicite pen Pasian in a teeltuam ngiatte - Jesuh a um leh a gumpa leh honpa dingin a sang mite a huh dingin man piak kul loin a kibua khia hi a, thalawh zawh manin ngah zawh ding hilo hi. Pasian in taanglai in amah a bia omsun - Islam leh Christianity leh biakna dangdangte a om ma-in Pasian a bia Judaism biakna a zui Israel mite na teeltuam mah hi. Ahi zongin Topa Jesuh leitung ah hong vai lai panin tua bang hi nawn loin amah a um leh a sang khempeuh pen Pasian teeltuamte (minam) hita uh hi.
Hun khat lai-in thu um mite bawlsia dikdek Judah Thukham a siam mahmah (Farisai) Sawltak Paul in Efesa 1:4 sungah, "Ama mai-ah eite pen paubaanna a nei lo, mi siangthote ahi ding leh Khrih hangin ama mite ahi dingin leitung a pian' ma pek nangawnin Pasian in a hong teelsa ihi hi," na ci hi. Pasian in lei pian ma pekin amah a um mi khempeuh a teeltuam minam dingin a sehkholh khitsa hi a, Israel mite bek a minam teeltuam hi ngitnget lo hi, cih kitelcian mahmah hi.
Lai Siangtho bu 66 sungah a lian (chapters) 1,189 om lam panin Thuciam Lui sungah a Chapters 929 om a, Thuciam Thak sungah 260 om hi. LST buppi 66 sungah a neu (verses) 31,102 omte lak panin Thuciam Lui sungah a neu 23,145 om a, Thuciam Thak sungah a neu 7,957 om hi. Ahi zongin LST buppi bu 66 teng a zang lo leh sang loin Thuciam Lui sungah Moses' gelh bu nga teng i.e. Torah (Pentateuch or Five Books of Moses) bek LST in a sang Judaism ten amau bek Pasian' minam teeltuam leh thupha ngah hi ung, ci-in deihkaih uh hi.
Efesa 1:4 sung bulphuh in Sia Thawng Kim' laphuah, "Lei Pian Ma Pek" a cih gawl gui dawk gega liangin a sasa kitam mahmah hi. Ahi zongin Judaism biakna zuite in amau bek Pasian' teeltuam leh thupha piakte bangin a Judah ngawngkhauh (stiff-necked) ngaihsutna uh mittaw sialkhau let bangin a let teta bangin ei Christian biakna zuite sungah theology buaih ngahte sung panin conservative evangelicals pawl khatte in tu dong mah Israel mite bek Pasian' teeltuam minam leh thupha ngahte in gengen pong den uh hi. Tua banga thuhilhte pen Sia man lo (false teachers) ahi uh hi.
Tua banga thu deihkaih leh phuahtawm mittaw sialkhau in deidantuamna thu mah bulphuh mite in kum 73 sung Palestine mite tungah interests ngahna ding liuliau in illegal occupation leh illegal settlements policies a zang Israel gam hawkish leh warmonger makaite leh Israel galkapte ngongtatna leh Palestine mite a nencipna leh bawlsiatna khempeuh tang gup uh a, nautangte a mot thahna uh, mi leitang zawhthawh thu tawh a sutsakna uh, Palestine mite a inn leh leitang panin a hawlkhiatna uh leh nengniamna peuh uh tang gup henhan pen in pang zawsop uh hi. Hamas group ngongtatna zahin Israel hawkish leh warmonger makaite leh a galkapte uh ngongtatna a kihhuai man ahi hi. Ngongtatna pen ngongtatna hi a, tualthahna pen tualthahna mah hi a, a dau zaw cih bang om lo hi.
Pasian pen deidantuam leh angtangtuam nei-in thu a khen mi gilo hilo hi. Paul in, "Bang hang hiam cih leh Pasian in kuamah deidan loin mi khempeuh tungah a kibangin thu a khen hi," ci-in Rom 2:11 sungah na gen hi. Topa Jesuh in, "Tua ahih manin note tungah hong kibawl ding na deih bangun midangte tungah na bawl un. Moses Thukhamte leh kamsangte’ thuhilhnate pen hih mah a deihna ahi hi," ci-in Matthai 7:12 sungah na gen hi. Moses' Thukhamte leh kamsang mante in a thuhilhna uh-ah deidantuamna leh muhdahna na hilh dihdih ngei lo uh hi.
James in, Lai Siangtho sungah, “Nangmah na ki-it bangin na vengte na it in,” ci-in a genna Topa’ Thukham zui le uhcin a hoih hi pah hi. Ahi zongin mi na deidan uh leh note a khial na hi uh a, Thukham a palsat na hi veve uh hi. Mi khatpeuh in thukham dang khempeuh a zuih hangin khat a khialh nak leh a vekpi-in a khial mah ahi hi. Bang hang hiam cih leh, “Nu-le-pa mawhna na bawl kei in,” a ci pa mah in, “Mi na that kei in,” ci thuah lai veve hi. Nu-le-pa mawhna na gamtat loh hangin mi na thah nakleh thukham palsat mah na hi veve hi. Tua ahih manin mi a khahkhia thei thukham tawh kizui-in thukhenna a thuak ding mi bangin kampau-in na gamta un. Bang hang hiam cih leh hehpihna lungsim a nei lote tungah Pasian in thu a khen ciangin hehpih lo ding a, hehpihna lungsim a neite tungah Pasian in thu a khen ciangin a hehpihna in zo zaw ding hi, ci-in James 2:8-13 ci-in na gen hi.
Thukham khempeuh na zuih kim hangin mi na deidan leh Thukham khempeuh a palsat leh a khial na hi veve hi cih Jesuh genna panin kitelcian mahmah hi. Jesuh in Thukham Lianpen a genna ah, “Na Topa Pasian na lungsim khempeuh, na nuntakna khempeuh, leh na pilna khempeuh tawh na it ding hi, cihna ahi hi. Hih pen a masa pen, a lianpen thukham ahi hi. A nihna pen a masa mah tawh kibang a, nangma pumpi na it bangin na vengte na it in, cihna ahi hi. Hih thukham nihte tung panin thukham dang khempeuh leh kamsangte’ thuhilhna khempeuh a hong meengkhia ahi hi,” ci-in Judah biakna makai leh Thukham siam Farisai leh Thawhkikna thu a om lo Saddusi mite dotna na dawng hi.(Matthai 22:37-40
Tedim Labu 185 sungah, "Kha Siangtho in mi lungsim hei, mawhna hong phawksak thei; Jesuh hong mu sak um sak thei..." ci-in laphuakpa El Nathan (1840-1901) na ci hi. Pasian' Kha Siangtho a um leh a neite in mawhna, tualthahna, kitotna leh ngongtatna thapia-in gum thei lo leh gum ngam lo limlim ding uh a, a mawhna panin kisik kik ding hi. Pasian in a khahkhong ngei loh ding a muhdah nam sagih (Seven Deadly Sins) om hi ci-in LST in a genna ah:
Topa in a muhdah, a khahkhong ngei loh ding, thu guk, tua zah bek hilo, thu sagih tak om a, tuate pen kihihsakna, zuauthu genna, mawhnei lo mi thahna, thusia bawl ding ngaihsutna, gamtatsiat ding a manlangte, zuauthu gen teci man lote, leh kitotna a piangsakte ahi hi, ci-in Paunak 6:16-19 sungah na kigelh hi.
Mi khempeuh in gupna leh Kha Siangtho a ngah theihna ding ITNA HUN (GRACE PERIOD) in minam kimuhdahna leh pawl kikhenna leh kitotna ding thu a gen duakduak nilohte pen SIA man lo (apostate, heretic, false teachers, false prophets) ci-in LST sungah a gengente ahih manun kihtakhuai mahmah uh a, Kha Siangtho langpang leh gensia pawl ahih manun a mawhna uh kimaisak ngei lo ding hi. Bang hang hiam cih leh Pasian, Jesuh leh Kha Siangtho pen muhdahna, deidanna, kitotna leh pawl kikhenna a piangsak hilo hi.
"Hih mite in pawl kikhenna piangsakin, amau pumpi deihna bangin gamta uh a, Kha Siangtho zong nei lo uh hi," ci-in Jude 1:19 na gen hi. Jesuh in, "Mihing Tapa langpangin a gensiate a mawhna uh kimaisak thei ding a, ahi zongin Kha Siangtho langpangin a gensiate pen tu hun a kipan a tawntungin a mawhna uh kimaisak lo ding hi," ci-in Matthai 12:32 sungah na gen hi.
Kha Siangtho gahte (etsongte) LST in hih bangin na gen hi: "Ahi zongin Kha Siangtho’ sawlna bangin gamtatnate pen: Itna, lungdamna, lungnopna, lungduaina, migitna, hoihna, cihtakna, dikna leh pumpi ki-ukzawhna hi a, hih bangin a gamta mite, Thukham in bangmah cih thei lo hi. (Galati 5:22-23)
Pentecost ni-in Kha Siangtho
in a sia a pha khentel theihna mikim tungah hong guan hen a, a sia a pha a khentel thei ding mitte uh hong hon'sak ta hen. I lungtang sungah i paihkhiat theih loh muhdahna, deidanna leh pawl kikhenna kha gilo hong siansuah hen la, i lungsim tawng hong luahsak den ta hen!
Thang Khan Lian #ZUNs reports
Pentecost Ni in Jerusalem ah Jesuh a um mite mun khatah a kikhop khawmna uh innsung ah Kha Siangtho kibua sukin a sukhak (tu hun teh kha tang i cih) mite pen Parthia gam, Media gam, Elam gam, Mesopotamia gam, Judea gam, Kappadosia gam, Pontas gam, Asia gam, Frigia gam, Pamfilia gam, Egypt gam, leh Sairin khuapi gei-a om Libya gamte pan hi uh a, pawl khatte Rom gam pan ahi uh hi. Jew mite leh Gentail mi Jew biakna a zuite hi uh a, pawl khatte pen Krete gam leh Arabia gam pan ahi hi. (ref. Sawltak 2:9-11) Kha Siangtho in kuamah deidantuam leh teeltuam minam nei lo hi, cih kician takin i mu thei pah hi.
Kha Siangtho ngah thei kicite pen Pasian in a teeltuam ngiatte - Jesuh a um leh a gumpa leh honpa dingin a sang mite a huh dingin man piak kul loin a kibua khia hi a, thalawh zawh manin ngah zawh ding hilo hi. Pasian in taanglai in amah a bia omsun - Islam leh Christianity leh biakna dangdangte a om ma-in Pasian a bia Judaism biakna a zui Israel mite na teeltuam mah hi. Ahi zongin Topa Jesuh leitung ah hong vai lai panin tua bang hi nawn loin amah a um leh a sang khempeuh pen Pasian teeltuamte (minam) hita uh hi.
Hun khat lai-in thu um mite bawlsia dikdek Judah Thukham a siam mahmah (Farisai) Sawltak Paul in Efesa 1:4 sungah, "Ama mai-ah eite pen paubaanna a nei lo, mi siangthote ahi ding leh Khrih hangin ama mite ahi dingin leitung a pian' ma pek nangawnin Pasian in a hong teelsa ihi hi," na ci hi. Pasian in lei pian ma pekin amah a um mi khempeuh a teeltuam minam dingin a sehkholh khitsa hi a, Israel mite bek a minam teeltuam hi ngitnget lo hi, cih kitelcian mahmah hi.
Lai Siangtho bu 66 sungah a lian (chapters) 1,189 om lam panin Thuciam Lui sungah a Chapters 929 om a, Thuciam Thak sungah 260 om hi. LST buppi 66 sungah a neu (verses) 31,102 omte lak panin Thuciam Lui sungah a neu 23,145 om a, Thuciam Thak sungah a neu 7,957 om hi. Ahi zongin LST buppi bu 66 teng a zang lo leh sang loin Thuciam Lui sungah Moses' gelh bu nga teng i.e. Torah (Pentateuch or Five Books of Moses) bek LST in a sang Judaism ten amau bek Pasian' minam teeltuam leh thupha ngah hi ung, ci-in deihkaih uh hi.
Efesa 1:4 sung bulphuh in Sia Thawng Kim' laphuah, "Lei Pian Ma Pek" a cih gawl gui dawk gega liangin a sasa kitam mahmah hi. Ahi zongin Judaism biakna zuite in amau bek Pasian' teeltuam leh thupha piakte bangin a Judah ngawngkhauh (stiff-necked) ngaihsutna uh mittaw sialkhau let bangin a let teta bangin ei Christian biakna zuite sungah theology buaih ngahte sung panin conservative evangelicals pawl khatte in tu dong mah Israel mite bek Pasian' teeltuam minam leh thupha ngahte in gengen pong den uh hi. Tua banga thuhilhte pen Sia man lo (false teachers) ahi uh hi.
Tua banga thu deihkaih leh phuahtawm mittaw sialkhau in deidantuamna thu mah bulphuh mite in kum 73 sung Palestine mite tungah interests ngahna ding liuliau in illegal occupation leh illegal settlements policies a zang Israel gam hawkish leh warmonger makaite leh Israel galkapte ngongtatna leh Palestine mite a nencipna leh bawlsiatna khempeuh tang gup uh a, nautangte a mot thahna uh, mi leitang zawhthawh thu tawh a sutsakna uh, Palestine mite a inn leh leitang panin a hawlkhiatna uh leh nengniamna peuh uh tang gup henhan pen in pang zawsop uh hi. Hamas group ngongtatna zahin Israel hawkish leh warmonger makaite leh a galkapte uh ngongtatna a kihhuai man ahi hi. Ngongtatna pen ngongtatna hi a, tualthahna pen tualthahna mah hi a, a dau zaw cih bang om lo hi.
Pasian pen deidantuam leh angtangtuam nei-in thu a khen mi gilo hilo hi. Paul in, "Bang hang hiam cih leh Pasian in kuamah deidan loin mi khempeuh tungah a kibangin thu a khen hi," ci-in Rom 2:11 sungah na gen hi. Topa Jesuh in, "Tua ahih manin note tungah hong kibawl ding na deih bangun midangte tungah na bawl un. Moses Thukhamte leh kamsangte’ thuhilhnate pen hih mah a deihna ahi hi," ci-in Matthai 7:12 sungah na gen hi. Moses' Thukhamte leh kamsang mante in a thuhilhna uh-ah deidantuamna leh muhdahna na hilh dihdih ngei lo uh hi.
James in, Lai Siangtho sungah, “Nangmah na ki-it bangin na vengte na it in,” ci-in a genna Topa’ Thukham zui le uhcin a hoih hi pah hi. Ahi zongin mi na deidan uh leh note a khial na hi uh a, Thukham a palsat na hi veve uh hi. Mi khatpeuh in thukham dang khempeuh a zuih hangin khat a khialh nak leh a vekpi-in a khial mah ahi hi. Bang hang hiam cih leh, “Nu-le-pa mawhna na bawl kei in,” a ci pa mah in, “Mi na that kei in,” ci thuah lai veve hi. Nu-le-pa mawhna na gamtat loh hangin mi na thah nakleh thukham palsat mah na hi veve hi. Tua ahih manin mi a khahkhia thei thukham tawh kizui-in thukhenna a thuak ding mi bangin kampau-in na gamta un. Bang hang hiam cih leh hehpihna lungsim a nei lote tungah Pasian in thu a khen ciangin hehpih lo ding a, hehpihna lungsim a neite tungah Pasian in thu a khen ciangin a hehpihna in zo zaw ding hi, ci-in James 2:8-13 ci-in na gen hi.
Thukham khempeuh na zuih kim hangin mi na deidan leh Thukham khempeuh a palsat leh a khial na hi veve hi cih Jesuh genna panin kitelcian mahmah hi. Jesuh in Thukham Lianpen a genna ah, “Na Topa Pasian na lungsim khempeuh, na nuntakna khempeuh, leh na pilna khempeuh tawh na it ding hi, cihna ahi hi. Hih pen a masa pen, a lianpen thukham ahi hi. A nihna pen a masa mah tawh kibang a, nangma pumpi na it bangin na vengte na it in, cihna ahi hi. Hih thukham nihte tung panin thukham dang khempeuh leh kamsangte’ thuhilhna khempeuh a hong meengkhia ahi hi,” ci-in Judah biakna makai leh Thukham siam Farisai leh Thawhkikna thu a om lo Saddusi mite dotna na dawng hi.(Matthai 22:37-40
Tedim Labu 185 sungah, "Kha Siangtho in mi lungsim hei, mawhna hong phawksak thei; Jesuh hong mu sak um sak thei..." ci-in laphuakpa El Nathan (1840-1901) na ci hi. Pasian' Kha Siangtho a um leh a neite in mawhna, tualthahna, kitotna leh ngongtatna thapia-in gum thei lo leh gum ngam lo limlim ding uh a, a mawhna panin kisik kik ding hi. Pasian in a khahkhong ngei loh ding a muhdah nam sagih (Seven Deadly Sins) om hi ci-in LST in a genna ah:
Topa in a muhdah, a khahkhong ngei loh ding, thu guk, tua zah bek hilo, thu sagih tak om a, tuate pen kihihsakna, zuauthu genna, mawhnei lo mi thahna, thusia bawl ding ngaihsutna, gamtatsiat ding a manlangte, zuauthu gen teci man lote, leh kitotna a piangsakte ahi hi, ci-in Paunak 6:16-19 sungah na kigelh hi.
Mi khempeuh in gupna leh Kha Siangtho a ngah theihna ding ITNA HUN (GRACE PERIOD) in minam kimuhdahna leh pawl kikhenna leh kitotna ding thu a gen duakduak nilohte pen SIA man lo (apostate, heretic, false teachers, false prophets) ci-in LST sungah a gengente ahih manun kihtakhuai mahmah uh a, Kha Siangtho langpang leh gensia pawl ahih manun a mawhna uh kimaisak ngei lo ding hi. Bang hang hiam cih leh Pasian, Jesuh leh Kha Siangtho pen muhdahna, deidanna, kitotna leh pawl kikhenna a piangsak hilo hi.
"Hih mite in pawl kikhenna piangsakin, amau pumpi deihna bangin gamta uh a, Kha Siangtho zong nei lo uh hi," ci-in Jude 1:19 na gen hi. Jesuh in, "Mihing Tapa langpangin a gensiate a mawhna uh kimaisak thei ding a, ahi zongin Kha Siangtho langpangin a gensiate pen tu hun a kipan a tawntungin a mawhna uh kimaisak lo ding hi," ci-in Matthai 12:32 sungah na gen hi.
Kha Siangtho gahte (etsongte) LST in hih bangin na gen hi: "Ahi zongin Kha Siangtho’ sawlna bangin gamtatnate pen: Itna, lungdamna, lungnopna, lungduaina, migitna, hoihna, cihtakna, dikna leh pumpi ki-ukzawhna hi a, hih bangin a gamta mite, Thukham in bangmah cih thei lo hi. (Galati 5:22-23)
Pentecost ni-in Kha Siangtho

No comments:
Post a Comment