NGAIHSUN THEI LE'NG NA MAH HI
Central government of India leh NSCN (IM) ten August 3, 2015 in a thumkim uh bulphuh in huamkha ding teng "framework agreement" kici thukimna suai kai uh hi. Indo-Naga peace talks ah zan in NSCN (IM) kihelin Naga makai delegations dang guk Naga National Political Groups (NNPG) kicite tawh Delhi ah peace talks a neihna uh-ah peace accord kici kilemna thukimna suai kaih dingin thukimna nei uh a, tua lakah Naga ten a nget den uh khiamsuk in laan tuam (separate flag) a nget uh non-governmental ading bekin zangin Naga homeland sungah cultural identity emblem bek in zang thei ding uh a, upadi tuam (separate Constitution) bel nei thei lo ding uh cih ciang thukimna nei phot uh hi.
Government interlocutor RN Ravi in Nagate ngetna Greater Nagaland (Nagalim) thukimpih a, ahih hangin hih vai kitelcian sinsen lo a, koi mun teng huam ding, bang teng hamphatna ngah ding uh cih kitel nai lo ahih manin final settlement vai November 2, 2019 ciangin PEACE ACCORD suai kaih sawm napi-un final agreement piang thei loin tu dong kidiah lai hi. Greater Nagaland a kipiak leh Arunachal Pradesh, Assam leh Manipur ah bel kanpuak kikang gin' ngaih mahmah kha thei hi. NAGALIM hong piang taktak leh Takpakte gam hong neu semsem ding ahih manin peemta mi (illegal immigrants) vive hi uh teh hong cih uh hong ngaih semsem ding hi lai hi. Nagate leh Government of India (GoI) in final agreement nei takpi leh ei dinmun a kiling kha thei bang pian (Nagate demands a piak uh leh) hi napi-in a a lawp henhan leg lungdampih pha diak khawng kitam mahmah bilbel zawsop hi. (1950s pekin sisan naisan luangin luang tampi khan in a do uh ahih manin a ngah ding uh kilawm mah hi)
I khangthu sut le'ng China panin refugees or immigrants kihi napi-in (gamdang tung khinsate zong refugee quota tawh immigrants visa siau vive a tam zaw) US ah Trump' anti-immigration laws "zero tolerance" policy (separation of children from their parents), India ah Modi government' anti-immigration laws dingin CAA leh NRC, Myanmar ah Tatmadaw' Rakhine state ah genocide leh ethnic cleansing pumgup mahmah napi hangin Manipur government leh Talpakte anti-immigration laws bawlna dinga Bills bawlte a sih zakdah pawl i hi a, thankik a bang leplap, baak a bang political standpoint kician nei leplap lo minam i hih manin ahi cici i hi hi.
Peace Accord suai hong kai le-uh a masa pen in buaina a pian theihna dinga gimnam leh ngaklah Manipur a takpakte hi. Manipur ah kipawlna sim zawh loh om ahih manin buaina ven' sakna ding Manipur government in pan a lak theihna SOLUTION omsun leh a zat den pen INTERNET SHUTDOWN, BANDH leh CURFEW koih hi. Tua lo buang hih GoI leh Nagate Peace Accord panin Manipur mite hamphatna ngahna ding thudang mahmah om lo hi zen hi. Van man khang ding, curfew a kikoih manin vakkhia thei lo ding cih leh Internet connection tawlkhat ngawl ngeingai ding (sum bel nem tuam ding, mit kham bel phadawmtuam ding) cihte a beisa kumte ah i tuah bangin haksatns i tuah ding cih loh buang i hamphatpihna ding thudang bangmah om lo hi zen hi. Tua hi napi-in ei khamtung mite lakah hih Peace Accord a lungdampih mahmah henhan tampi om veve hi.
Ei hamphatna ding bel ngaihsutna nei ki-om mel loin minam dangte hamphatna ngah peuh tawh a lungkik mahmah minam kihi lai phot a, MAKE AMERICA GREAT again cih khawng racism political ideologies peuh a na thupi ngaihsut mahmah henhan pawl i hi lai zen hi. Tua bang kawmkal ah Zomi ten leisung sumpiang i neihsun omna GULLU MUAL to dingte zong nung kum panin na kisan kik mahmah uh hih tuak thong ei. Ei leh ei i kizuakmang bei a, gam leh minam it kici lanlan napi hangin gamdang ah kha po masasa in i lengmangsan khak ding thubaih mahmah leh kilawm hi.
Pilna siamna sing ding sangin a gol mahmah in sum zon ding bek leh vasa a kha a po masasa gamdang lengkhiat ding cih vantung gam tun ding sangin a thupi masa zaw in a ngaihsun a kitam luat lai manin leitung bup ah state i neihsun leh milip i tam penna (majority) nangawn ah democratic system zangin vote kikhia ta napi-in thuneihna leh panmun limci teng i ngah zawh loh pen a lamdang hilo hi. Political party khawng peuh minam party, politics khawng peuh religious dogma leh doctrine tawh kibangin a ngaihsun leh biakna leh politics nangawn a khen ding zia a thei lo minamte i hih manin political game kimawlna ah minam neu leh tawm zawte (minority) thuneih khumna leh ukna nuai-ah i omcip lai ding mah a kilawm ahi hi.
Politics uk kici napi-in politics ah i number tamna zang thei loin akta mang kuan bangin i kituktuk lai teng, political standpoint leh political ideology kician khat nei loin huih mutmutna lamah kiniil-in thankik bangin i gial i laih themthum lai teng leh ei minam hamphatna leh meetna ngahna ding zia nangawn i theih melmal ma teng pen politics i lawp leh uk henhan keei pong hangin minam dangte nuaineh den ding minam kamsia (a kamsia dingin ei leh ei kibawl tawm) kisuak ngitnget den ding hi.
I makaite lah tu belbal pong, amau tukpeng tualpi sunga a kimawlte hi napi a pualam panin thapia mite kiangah, GOAL khum mengmeng vo vok hon, ka goal khum kal ding uh na ngaklah sese dah un, kimawlna ka lelh den zenzen hangun lungdam in na laamlaam lel un la siam si teh ci-in hong pum phatphat lel un, ci-in hong otsan khum lala nuam zaw lai uh hi. Minam hampha i kicihcih pong hangin minam kamsia taktak bel kihi pian zaw sa mai hi. Upate in, "Mi dangte bawlin kimang lo a, ei leh ei kibawlin kimang hi," a cih uh ngaihsuthuai mahmah ta hi.
Thang Khan Lian #ZUNs reports
Government interlocutor RN Ravi in Nagate ngetna Greater Nagaland (Nagalim) thukimpih a, ahih hangin hih vai kitelcian sinsen lo a, koi mun teng huam ding, bang teng hamphatna ngah ding uh cih kitel nai lo ahih manin final settlement vai November 2, 2019 ciangin PEACE ACCORD suai kaih sawm napi-un final agreement piang thei loin tu dong kidiah lai hi. Greater Nagaland a kipiak leh Arunachal Pradesh, Assam leh Manipur ah bel kanpuak kikang gin' ngaih mahmah kha thei hi. NAGALIM hong piang taktak leh Takpakte gam hong neu semsem ding ahih manin peemta mi (illegal immigrants) vive hi uh teh hong cih uh hong ngaih semsem ding hi lai hi. Nagate leh Government of India (GoI) in final agreement nei takpi leh ei dinmun a kiling kha thei bang pian (Nagate demands a piak uh leh) hi napi-in a a lawp henhan leg lungdampih pha diak khawng kitam mahmah bilbel zawsop hi. (1950s pekin sisan naisan luangin luang tampi khan in a do uh ahih manin a ngah ding uh kilawm mah hi)
I khangthu sut le'ng China panin refugees or immigrants kihi napi-in (gamdang tung khinsate zong refugee quota tawh immigrants visa siau vive a tam zaw) US ah Trump' anti-immigration laws "zero tolerance" policy (separation of children from their parents), India ah Modi government' anti-immigration laws dingin CAA leh NRC, Myanmar ah Tatmadaw' Rakhine state ah genocide leh ethnic cleansing pumgup mahmah napi hangin Manipur government leh Talpakte anti-immigration laws bawlna dinga Bills bawlte a sih zakdah pawl i hi a, thankik a bang leplap, baak a bang political standpoint kician nei leplap lo minam i hih manin ahi cici i hi hi.
Peace Accord suai hong kai le-uh a masa pen in buaina a pian theihna dinga gimnam leh ngaklah Manipur a takpakte hi. Manipur ah kipawlna sim zawh loh om ahih manin buaina ven' sakna ding Manipur government in pan a lak theihna SOLUTION omsun leh a zat den pen INTERNET SHUTDOWN, BANDH leh CURFEW koih hi. Tua lo buang hih GoI leh Nagate Peace Accord panin Manipur mite hamphatna ngahna ding thudang mahmah om lo hi zen hi. Van man khang ding, curfew a kikoih manin vakkhia thei lo ding cih leh Internet connection tawlkhat ngawl ngeingai ding (sum bel nem tuam ding, mit kham bel phadawmtuam ding) cihte a beisa kumte ah i tuah bangin haksatns i tuah ding cih loh buang i hamphatpihna ding thudang bangmah om lo hi zen hi. Tua hi napi-in ei khamtung mite lakah hih Peace Accord a lungdampih mahmah henhan tampi om veve hi.
Ei hamphatna ding bel ngaihsutna nei ki-om mel loin minam dangte hamphatna ngah peuh tawh a lungkik mahmah minam kihi lai phot a, MAKE AMERICA GREAT again cih khawng racism political ideologies peuh a na thupi ngaihsut mahmah henhan pawl i hi lai zen hi. Tua bang kawmkal ah Zomi ten leisung sumpiang i neihsun omna GULLU MUAL to dingte zong nung kum panin na kisan kik mahmah uh hih tuak thong ei. Ei leh ei i kizuakmang bei a, gam leh minam it kici lanlan napi hangin gamdang ah kha po masasa in i lengmangsan khak ding thubaih mahmah leh kilawm hi.
Pilna siamna sing ding sangin a gol mahmah in sum zon ding bek leh vasa a kha a po masasa gamdang lengkhiat ding cih vantung gam tun ding sangin a thupi masa zaw in a ngaihsun a kitam luat lai manin leitung bup ah state i neihsun leh milip i tam penna (majority) nangawn ah democratic system zangin vote kikhia ta napi-in thuneihna leh panmun limci teng i ngah zawh loh pen a lamdang hilo hi. Political party khawng peuh minam party, politics khawng peuh religious dogma leh doctrine tawh kibangin a ngaihsun leh biakna leh politics nangawn a khen ding zia a thei lo minamte i hih manin political game kimawlna ah minam neu leh tawm zawte (minority) thuneih khumna leh ukna nuai-ah i omcip lai ding mah a kilawm ahi hi.
Politics uk kici napi-in politics ah i number tamna zang thei loin akta mang kuan bangin i kituktuk lai teng, political standpoint leh political ideology kician khat nei loin huih mutmutna lamah kiniil-in thankik bangin i gial i laih themthum lai teng leh ei minam hamphatna leh meetna ngahna ding zia nangawn i theih melmal ma teng pen politics i lawp leh uk henhan keei pong hangin minam dangte nuaineh den ding minam kamsia (a kamsia dingin ei leh ei kibawl tawm) kisuak ngitnget den ding hi.
I makaite lah tu belbal pong, amau tukpeng tualpi sunga a kimawlte hi napi a pualam panin thapia mite kiangah, GOAL khum mengmeng vo vok hon, ka goal khum kal ding uh na ngaklah sese dah un, kimawlna ka lelh den zenzen hangun lungdam in na laamlaam lel un la siam si teh ci-in hong pum phatphat lel un, ci-in hong otsan khum lala nuam zaw lai uh hi. Minam hampha i kicihcih pong hangin minam kamsia taktak bel kihi pian zaw sa mai hi. Upate in, "Mi dangte bawlin kimang lo a, ei leh ei kibawlin kimang hi," a cih uh ngaihsuthuai mahmah ta hi.

No comments:
Post a Comment