Tuesday, 15 March 2016

MARS AH NUNTAK THEIHNA DING OM HIAM CIH KAN DINGIN EXOMARS KIKAP KHIA TA


MARS AH NUNTAK THEIHNA DING OM HIAM CIH KAN DINGIN EXOMARS KIKAP KHIA TA
March 15, 2016: Russiate' Proton-M rocket in zanin Mars mission kici Mars ah nuntak theihna ding om hiam cih a kan dingin ExoMars 2016 kici Kazakhkistan gam-a om Russiate' Baikonur cosmodrome panin 0931 GMT leng khiasak uh hi. Hih ExoMars spacecraft pen a kizopna Briz-M rocket booster tawh 2000 GMT in kiphel (detach) dinga, tua khit ciangin a len'na ding 496-million-kilometre (308-million-mile) a gamla cosmos manawh ding hi.
Hih ExoMars 2016 mission pen European Space Agency (ESA) Russiate' Roscosmos kipawl a kiphuan khia hi a, nih vei a kipawlna uh hi ta hi. ExoMars sunga om Trace Gas Orbiter (TGO) in Mars sungah Methane huih om hiam cih sit dinga, tua loin Schiaparelli kici zong Mars ah bawh ding hi. Hih Trace Gas Orbiter leh Schiaparelli kicite pen 'module' kici a, Mars ah nuntak theihna ding om hiam cih 2018 dong sitna nei ding uh hi. Trace Gas Orbiter (TGO) nasep ding lian pen ahih leh Mars ah methane huih om hiam cih sitna nei ding hi. Methane huih omnate ah lungno (microbes) nungta thei ci'n ExoMars project scientist Jorge Vago in gen hi.
ESA ten a genna methane huih pen Nisa lak panin hong piang khia ultraviolet (UV) radiation in kum 100 sungin that mang thei a, ahih hangin Mars sungah methane huih om dingin ki-ummawh ahih manin lim takin sitna kinei dinga, tua a kipanin Mars sungah nuntakna om thei ding hiam cih kitel ding hi ci uh hi. TGO sunga om neuron detector - FREND kici in Mars sung gam lim zaihna (mapping) nei dinga, Mars sungah tui om hiam cih mu thei ding hi.
Schiaparelli kici pen in Mars sungah khuahun om dan lim takin sitna nei dinga, Mars sunga huihpi leivui tawh kithuah (pingpei/dust storm) panin Mars khuahun om dan thei thei ding hi.
Schiaparelli module pen kum za lom 19 hun lai a Italian astronomer (space sunga omte, aksi leh planet lamsang siam) leh Mars sungah hawkguam (canals) om hi cih mukhia Giovanni Schiaparelli min kitamsak ahi hi. Giovanini Schiaparalli in Mars sungah 'canals' om hi cih a muh khiat manin scientists ten Mars sungah nuntak theihna om ding hi cih upna lianpi hong nei uh hi.
.
Hih ExoMars spacecraft pen Franco-Italian contractor Thales Alenia Space ten a mel (design) leh a spacecraft a bawl ahi hi. ESA director general Jan Woerner in ExoMars in 2018 dong Mars ah a om sungin Mars leitang metre 2 (feet 7) a thuk khuak dinga, nuntak theihna om ding hiam cih lim takin sit ding hi. ExoMars 2018 tan bei ki-omsak zo dinga, sum tampi kisam lai ding hi ci'n gen hi.Nars leitang pen san ahih manin scientist ten Red Planet zong ci uh hi.
-Straits Times

No comments:

Post a Comment