Wednesday, 12 June 2019

GAM LEH MINAM VAI AH NGAIHSUTNA NAM NIHTE

GAM LEH MINAM VAI AH NGAIHSUTNA NAM NIHTE

Biakna leh gam leh minam vai (politics) ah genbel in i neih leh etteh pen Lai Siangtho hi. LST sung en le'ng biakna makaite leh gam leh minam makaite Pasian tawh kikhawlin, Pasian' lamlahna, Pasian' makaihna leh gen leh sak bangin kansuan in gamta uh a, Pasian' genna leh makaihna leh thahatna muangin mipite makaih uh hi.

Tu hun ciangin, a diakin Thuciam Lui hun lai banga makaite leh kumpite bangin i gam leh biakna makaite maangmu, kamsang leh Pasian tawh kam kiho in, mai kituah ngekngek a kimu om mel nawn loin mihing ngaihsutna mah tawh hong makaih uh hi. Tua ahih manin "The voice of the people is the voice of God" cih bullet in mipi a tam zawte deihna tawh gam kivaihawm hi.

Ei sungah mipi nautangte sung panin ngaihsutna hoih nono genkhiate, muhna leh ngaihsutna suakta takin genkhia ngamte pen minam movement langpang, minam langpang leh makaite hawmthawh, gensia leh langpang hi cih ngaihsutna kawcik leh kingawhna kithangsak mahmah a, mipi ten makaite sialpi nungzuih a zuih ngaungau ding political concept nei kitam mahmah sese hi. Koi lak ngaihsutna i top khak hiam cih kithei zo lo hi.

Lum leh hiam; thauvui thautang leh thatang tawh hong langpang keei lah hi buang loin ngaihsutna tawm genkhia zekte pen minam leh makaite langpang hi cih ngaihsutna pen mi meidawi minamte leh thuneihna khahsuah khak ding kihta lua dictatorship tawh ki-ukna gamte muhna leh ngaihsutna hi zaw bek hi. Tua loin democracy gam khempeuh ah "rights to freedom of speech and expression" mi khempeuh tungah kipia a, a zawng a hau in tua bang rights nei kim uh hi.

1956 kum in Communist Party of China ten People's Republic of China gam ah "The Hundred Flowers Campaign" (or Hundred Flowers Movement) pankhia in gam mite in communist regime a muhna uh leh ngaihsutna uh suakta takin a genkhiat theihna dingun Communist Party Chairman Mao Zedong in arts leh science a mainawt theihna dingin "Paak za khat paakkhiasakin palhkhiasak zihziah ni. (Tua kawmkawm mahin) ngaihsutna sanginn za khatte kinialsak/kitawngsak ngeingai dih ni (Let a hundred flowers bloomsom. And let a hundred schools of thought contend)," cih policy hong pat manin kilaihna leh mainawtna lianpi China gam-ah na piangsak a, modern China suahna ding lampi sial zo hi.

Tua mah bangin ngaihsutna tuamtuam nei ten suakta takin genkhia ziahziah ding, ngaihsutna hoih nonote kinialsak ngeingai in a hoihpen ngaihsutna la kiau se-in tua tawh i minam policy dingin zangin i kalsuan theih ciang bekin i minam sung hong cidam ding a, a hoih lam in kilaihna hong piangin i mainawt zia hong dik ding a, kikhangto in kimainawt taktak thei pan ding hi.

Tua loin a mai-a pai khat i ngaihsutna bek leitung bei dong mitdel sialkhau len bangin kilencip teta ding a, kilaihna leh mainawtna taktak piang ngei lo ding hi. Mi dangte ngaihsutna peuh kihtak leh gal bawl pah ding hilo a, ngaihsutna hoihzaw tawh zawh ding sawm zawkna pen mi picing leh minam khangtote ngeina hi.

A mai a paite, a laizang a paite leh a nung gual a paite zong mihing vive ahih manin i ngaihsutna neihte uh sungkhawm in kikumkhawm dialdial in, i hoihpen ngaihsutna tawh i kasuankhop ciang bekin i mainawt zia hong dik thei pan ding a, muibun pen in kip leh kho pen ding hi.

Zawhngeu pen a vom leh a kang ding a thupi masa na hilo a, zusa a mat theih ding thupi masa zaw bek hi. Ngaihsutna pen a pil keh buaih sangpipi neite, a hau leh a vangliante ngaihsutnate mi mawkmawk nautang, mizawng daipamte ngaihsutna sangin na hoihzaw den tuan lo hi.

Gam leh minam vai ah ngaihsutna khatpeuhpeuh a muibun thei pen ding, tangpi tangta phattuamna dingte mah thupi masa na hi zaw hi. Vision nei a ngaihsutna ciatciat ahi zong a kimang thei lo ding, a tangtung thei lo ding vision hoih nonote sangin zat theih ding, a kimang thei ding leh a tangtung thei ding vision neu nonote na manpha zaw hamtang den hi.

Gam leh minam vai (political society) pen tangpi tangta hamphatna ding, noptuamna ding geelna leh kipawlna ahih manin leitung bei khak ding lau bang liangin kam vang ta ci-in ngaihsutna teng pheng gen khiat pah deidai pah loin ngaihsutna i genkhiat ma-in i ngaihsutna hong kipatkhiatna i khuak leh i lei a kizom in kibulhtuah mah hiam cih sittel masa lopi ngaihsutna nei ta ing ci-in mawk genkhiatkhiat zong a kimanna na om tuan lo ahih manin i ngaihsutna i gen khiat ma-in i khuak leh i lei a bulhtuah mah hiam cih ettel masak huai mahmah hi.

✍️ Thang Khan Lian #ZUNs
May be an image of text that says "Make sure it's connected before you start talking"

No comments:

Post a Comment