NATO GAMTE IN NASIA TAKIN YUGOSLAVIA GAM-AH A BOMBING CAMPAIGN UH A KUM 21 CIN'NA PHAWKNA: TIME LINE
March 26: A beisa kum 21 hun lai - March 24, 1999 panin North Atlantic Treaty Organisation (NATO) gamte in Yugoslavia gam tungah nasia takin bombing campaign a bawlna uh-ah cruise missiles leh bombs tul tampi khiatkhum uh ahih manin Galpi Nihna khit nung Europe gam-a kisuamna leh galpi lianpi hi lai hi.
NATO gamte in Yugoslavia gam a simna (invasion) dingin bombing campaigns a bawlna uh-ah "air and missile strikes" tawh thuahkhawm in tua hun in Federal Republic of Yugoslavia gam a kici (tu-in suahtakna ngah khinsa a tuam in om Serbia leh Montenegro gam kihelin) ni 78 sung na suam uh a, June 10, 1999 in a bombing campaign uh na khawlsan uh hi. NATO in Federal Republic of Yugoslavia (YRY) gam a suamna leh simna hangun a gam phelkhap uh a, FRY gam kici beisak uh hi.
TIMELINE:
- 1. NATO' campaign pen ‘Operation Noble Anvil’ kici a, NATO alliance gamte gal vanlengte in vial 2,300 sorties kiim kuanin bomb a khiatna uh-ah 995 facilities ah bomb khiat uh a, 420,000 missiles, bombs leh projectiles kiim khiatsuk uh ahih manin a vekin a bomb khiatte uh a kigawmin a gihna 22,000 metric tonnes kiim pha zo zen hi.
- 2. NATO bombing campaign hun sungin gal kidona ah zuih ding thukhun (laws of war) tampi a palsatte uh lakah cluster bombs 37,000 kiim a khiat ban uh-ah uranium missile kisiakhin (depleted uranium projectiles or DU) tampi a khiatsuk manun oncological diseases tuamtuam cancer natna a khan'sakte uh lak panin kum cing lo khangno (juvenile) cancer rates a gal bei khit nungin nakpi takin kkhang henhansak hi. Serbian doctors ten NATO in laws of war palsatin hih banga kikham galvan leh bombs a zatna hangin a ngeina lopi-in gawlbawk (thyroid disorders), cancers leh naungek foetus mutations tampi piangsak hi ci uh hi. 2017 in Serbian scientist Ljubisa Rakic in NATO ten Yugoslavia gam-ah depleted uranium (DU) hong khiat uh Hiroshishima khuapi-ah Galpi Nihna a kikhia zah a leh 170 tawh kikim hi ci-in a tuatna gen hi. (NATO gamte in tu hun in gal omna Syria ah Assad galkapte laws of war palsatin cluster bombs zang hi, sanginn leh zato innte ah bomb khiat hi, chemical galvan zang hi ci-in a pum ngawh niloh uh a nuihzakhuai thu hi a, amau tatsiat banga ngongtat liang kuamah om lo hi).
- 3. Serbian mite in a tuatna leh a simna panun NATO bombing campaigns hangin mi 5,700 a sih banah mi 12,500 kiim in liamna tuak hi ci uh hi.
- 4. NATO in a bomb khiat sungin US AH-64 Apache, F-16C fighter, AV-8B Harrier leh gal kidona ah a masa penna dingin radar in a muh theih loh a gal vanleng F-117A Nighthawk stealth bomber kikapkhiatin suplawh hi. F-117A Nighthawl steal bomber kapkhiatna dingin Yugoslavia galkapte in 1970s hun a kibawl Russian surface-to-air missile zang uh hi. Yugoslav lam ah military leh police casualties (a si leh liam) 631 banah police 355 a sihlawh banah 50 val mang (missing) hi. Yugoslavia Army in maskirovka or ‘military deception’ doctrine kici khemna ngian a zat manin a military hardware uh tam suplawh lua lo a, tanks 600 kiim a neihte lak panin 93 bek kisia-in a suplawh bek banah armoured vehicles, artillery leh anti-aircraft systems tam suplawh lo hi.
- 5. NATO bombing campaign hangin Yugoslavian infrastructure $100 billion kiim man ding kisia a, ten'na inn residential buildings 25,000 kiim, lampi 470 km a sau leh railway infrastructure 595 km kisia hi. Tua banah airports 14, hospitals 19, health centers 20, schools 69, naupang sangkahna kindergartens 16, cultural monuments 176 leh lei (bridges) 38 tak a bomb khiate un suksiatsak hi. NATO in a bomb khiatna munte lakah Radio Television of Serbia ah mi 16 sihlawh a, Chinese Embassy zong accidental bombing hangin Chines mi thum sihlawh hi. Serbian officials in NATO’ bombing targets lak panin seh thum lak panin seh khat valte nautangte omna mun ah bomb kikhiat hi ci hi.
- 6. NATO’ official justification in bomb khiat a kisiamtanna thu a genna ah minam siansuahna leh mihingte noptuamna ding siatna lianpi (ethnic cleansing and humanitarian catastrophe) panin Kosovar Albanians kicite (Muslims) humbitna ding a kikhualna hang hi ci cih paulap zang hi. Yugoslavia ah gal a pian' ma-in radical Islamic forces tawh kipawl suahtakna deihin kumpi a lehdo Albanian separatists kicite Kosovo khuapi-ah Serbian army leh police forces tawh a kikaptuah mun mahmah ban uh-ah Albanian separatists ten amau ten'na sung panin ethnic Serbian mite hawlkhiatna dingin gam thunei leh palikte suam mun mahmah uh hi. NATO in a bombing campaign a khawlsan khit nung June 1999 in Serbian region panin lengkhia Albania ah a galkapte uh lutsak hi. Tua khit nung nangawnin NATO in Albanian separatists i Kosovar militias kici rebels mite in a thaute a koihkhiatna (disarmed) dingun a thukim hangin Serbian mite suam zom lai-in violent campaign khawlsan tuan lo uh hi.
- 7. in Albania province in amau thukimna bek tawh (unilaterally) Serbia panin suahtakna (independence) tangko hi. Albania in unilateral independence a tangkona hangin Albania province panin ethnic Serb mite 200,000 valte in a innte uh nusiatsan in galtai uh hi. Belgrade, Russia leh gamdang tampite in Yugoslavia gam panin lengkhia Albania Republic gam hi ci-in ciaptehpih (recognised) lo uh hi. Tua bang kawmkal ah 1999 panin tu dong Albania region sungah NATO galkapte om lai uh a, Europe sung adingin US military lianpen nihna Camp Bondsteel (a nuai-a photo sung en in) bawl hi.
- 8. 2015 in NATO Secretary-General Jens Stoltenberg in NATO bombing campaign hangin Serbian civilians (nautangte) sihna leh gentheihna hangin poi a sakna thu pulak pan hi. Ahi zongin tua khit kum thum zawh in Belgrade khuapi-a event ah NATO chief Stoltenberg in bombing campaign pen Serbian mite muitumna hi loin nautangte humbitna ding leh Milosevic regime beisak leh tawpsakna ding ngimna hi zaw ci-in ci-in NATO in a bombing campaign official in a kisiamtanna a gen tawh kikalh in gen themthum hi. Stoltenberg in, "Serbs mite in a mailam hun ding uh mitsuan in, Belgrade leh NATO bloc relationship a hoihna ding leh laptohna ding a hanciam ding uh ahi hi," a cih hangin North Atlantic Treaty Organisation panin North Atlantic Terrorist Organisation a suakte i ngongtatna hangin tu dong a lungkim thei vet lo Serbia mi tam mahmah lai uh hi.
Source: Sputnik




